وجود منابع سرشار طبیعی در شهرستان مانه و سملقان از دیرباز جمعیت های انسانی را به خود جذب نموده و باعث پرورش فرهنگ های درخشان در منطقه شده است. این شهرستان طی دوره هخامنشی به عنوان بخشی از شهربانی پارت مطرح بوده و طی دورههای اشکانی و ساسانی نیز بسیار مورد توجه بوده است. پراکندگی محوطه های استقراری، قلعه های تدافعی، مراکز مذهبی و نیز کشف سکه های دورهٔ ساسانی در بخشهای مختلف شهرستان گواه این مدعی است.

شهرستان مانه و سملقان از نظر جغرافیایی به دو قسمت کوهستانی و دشتی تقسیم می­شود. بخش کوهستانی عمدتاً در جنوب و جنوب غربی شهرستان قرار گرفته و کوههای قورخورد و حسن بگ در این محدوده قرار میگیرند. بخش دشتی در غرب شهرستان و محدوده هایی در شمال و مرکز شهرستان را شامل میشود که مراکز جمعیتی را در خود جای داده است. جریان دائمی رود اترک از بخش جنوبی این شهرستان میگذرد. به طور کلی وجود منابع آب دائمی و خاک حاصلخیز این شهرستان را به یکی از مناطق عمدۀ کشاورزی استان تبدیل کرده است. انگور و گیلاس نیز از سوغاتی های منطقه هستند.

وجود آثار تاریخی از دوره های پیش از تاریخ تا دوره معاصر در بخشهای مختلف این شهرستان گویای استقرار مداوم بشر در این خطه است. بر اساس پژوهشهای باستان شناسی بخشهایی از شهرستان مانه و سملقان برای نخستین بار در حدود هشت هزار سال پیش مسکونی شده که آثار آن را میتوان در تپه قلعه خان در دشت سملقان مشاهده کرد.

مسیر دسترسی
اگر از بجنورد حرکت کنید اول باید وارد جاده بجنورد-گرگان شوید. در کیلومتر ۲۴ بجنورد به گرگان به تقاطع مسیر روستای بدرانلو در سمت چپ خواهید رسید. تاکستانهای این روستا تماشایی هستند. کمی که جلوتر بروید به تقاطع روستای قراجه در سمت راست میرسید. آبگرم قراجه معروف است.
در کیلومتر ۲۹ بجنورد به گرگان به تقاطع جاده سد شیرین دره خواهید رسید. در کیلومتر ۴۳ بجنورد به گرگان نیز شهر آشخانه قرار دارد.  روستای بیار ۲ کیلومتر جلوتر در سمت جنوب شرق واقع شده است.

مرتبط:

مجموعه تاریخی مفخم بجنورد

آثار تاریخی بلیقس در موزه بجنورد

طبیعت روستای بدرانلو

نوشته آبشار بیار اولین بار در ایرانگردی و جهانگردی سفرهای پیشاهنگ آناهیتا. پدیدار شد.