مسجد جامع بروجرد کجاست؟

لرستان دارای آثار تاریخی بسیاری است که از جمله این آثار می‌توان به مسجد جامع شهرستان بروجرد اشاره کرد که با ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود به اثری ماندگار در ذهن بازدیدکنندگان تبدیل ‌شده است. بروجرد یکی از جذاب ترین شهرهای کشور است که در سمت غرب و در استان لرستان واقع شده است که با توجه به فرهنگ غنی و مردمان مهمان نوازی که دارد به عنوان یکی از مقاصد گردشگری محبوب در بین مسافران داخلی و خارجی تبدیل شده است.

مسجد جامع بروجرد معروف به مسجد جمعه با گویش بروجردی مچد جمه، یکی از مساجد تاریخی و از بناهای معماری سرشناس در شهر بروجرد است. براساس بررسی‌های اولیه باستان شناسان، بنای اولیه مسجد جامع بروجرد مربوط به قرون دوم تا سوم هجری، از آتشگاهی نیمه ویران شده به مسجد تبدیل شده است.

این مسجد به خاطر قدمت آن و معماری زیبای آن سالانه میزبان مهمانان زیادی از سراسر کشور است. با ما همراه باشید تا شما را بیشتر با این بنای تاریخی منحصر بفرد آشنا کنیم.

همه چیز در مورد مسجد جامع بروجرد:

مسجد جامع بروجرد بین سال‌های ۱۵۰ تا ۲۲۶ هجری قمری در قرن دوم و سوم ساخته ‌شده و کتیبه‌های بسیاری از دوره‌های مختلف، سلجوقی، صفویه و قاجاریه در این مسجد وجود دارد.

مسجد جامع بروجرد مجموعه ای است که شامل مسجد، آب انبار، ساختمان غریب خانه، میدان و دیگر متعلقاتی که مربوط به مسجد است که متاسفانه در حال حاضر چیزی از آن ها باقی نمانده است. بنای‎ مسجد جامع‎ ازنظر شکل‎ از نوع مساجد تک ایوانی اسـت‎ کـه‎ دارای‎ دو در ورودی‎‎ در قسمت‎‎های شرقی‎‎ و غربی است که به صورت غیر مستقیم به صحن اصلی باز می شوند.

بخش قدیمی تر مسجد جامع بروجرد، گنبدخانه آن است که در ضلع جنوبی قرار گرفته است و به اعتقاد مردم محلی و نیز بر اساس شواهد معماری، پیش از تبدیل این بنا به مسجد، آتشکده‌ای بزرگ بوده است. معماری این بخش، مشابه چارطاق های دوران ساسانی است.

در جنوب صحن مسجد جامع بروجرد، گنبد و ایوان اصلی مسجد که قدیمی ترین بخش آن است قرار دارد و در ضلع شمالی نیز شبستان مسجد با ارتفاعی کمتر از سایر بخش‌ها قرار گرفته که در تابستانها فضای خنکی را ایجاد می‌کند. ایوان جنوبی دارای دو گلدسته است که بعدها به مجموعه افزوده شده است.

از دیگر دیدنی‌های مسجد جامع بروجرد، منبر چوبی مسجد است که نه عدد پله دارد و اینک در ایوان میانی مسجد قرار گرفته است. البته منظور از منبر پله‌های آن نیست بلکه حکاکی روی این منبر از آن اثری دیدنی و ماندگار به وجود آورده است.

حکاکی روی این منبر، تاریخ هزار و شصت و هشت هجری قمری را نشان می‌دهد. سازنده آن، یارمحمد نجار بوده است. در بین اهالی بروجرد شایع است که حسن مجتبی دومین امام شیعیان سفری به بروجرد داشته و بر بالای این منبر سخنرانی کرده است که با توجه به تاریخ ساخت منبر و نبودن اطلاعات کافی، امری نادرست می‌نماید.

قسمت اصلی مسجد جامع بروجرد فضایی گنبددار است که ایوانی هم در برابر آن قرار گرفته است. مطابق با آنچه که در قرون ۴ و ۵  قابل بررسی است و همچنین الحاقات و تعمیرات آن می توان متوجه شد که محوطه سازی مسجد در قرون بعدی صورت گرفته است.

در زمان سلجوقیان بنا آباد بوده و اعتبار زیادی داشته است. در همین دوره تزییناتی به بنا افزوده شد. تزیینات مسجد، تزییناتی بر پایه آجر است و در حد مختصری هم تزیینات کاشی‌کاری و تزیینات گچ‌کاری در آن به چشم می‌خورد. کتیبه‌ای آجری نیز از این دوره باقی مانده است. این کتیبه آجری، به خط کوفی در دیوار جنوبی گنبدخانه و بالای محراب گواه این مطلب است. متن کتیبه چنین است:

«بسم الله اللهم اغفر امر هذه القبه الصدر لا جل مجدالدین جمال الاسلام عزالملک ابوالعز محمد بن طاهر بن سعید اطا اله بقائه».

کشف چهار سکه نقره با تاریخ‌های ۸۵۱ و ۸۵۳ در شبستان غربی این احتمال را که شبستان‌های مذکور در نیمه دوم قرن نهم هجری قمری ساخته‌شده باشد تقویت می‌کند، بعدها فضای خالی زیر گنبد خانه را پر و طاق‌های خشتی این فضا را خراب کرده‌اند که با توجه به کشف سکه‌ای با تاریخ ۱۱۲۴ در این محل، می‌توان این اقدامات را به اوایل قرن دوازدهم هجری قمری نسبت داد.

در سال ۱۲۰۹، تقی‌خان رازانی، حاکم بروجرد در دوره فتحعلی شاه قاجار، ایوان و مناره‌های طرفین آن را احداث و به گنبد خانه ملحق کرد.

در دوره ایلخانان و در پی حمله مغول به ایران آسیب‌های بسیاری به مسجد جامع بروجرد وارد شده است. در دوره تیموری مسجد دوباره احیا شده و بخش‌هایی به آن اضافه شد. این بخش‌ها شامل تعمیر گنبد ریخته شده دوره قبل و احداث ایوان و شبستان‌های شرقی، غربی و شمالی است. مسجد جامع بروجرد دارای کتیبه‌های کوچک دیگری نیز هست که به زمان شاه عباس اول صفوی می‌رسند.

در ضلع شرقی مسجد جامع بروجرد آرامگاهی وجود دارد و همچنین یک وضوخانه در مجاورت مسجد نیز قرار گرفته است، این وضوخانه دارای یک ورودی بزرگ است که غریب خانه نام دارد. طبق کتیبه‌ها مسجد سه بار در دوره صفویه و یکبار نیز در سال ۱۲۰۹ قمری در دوره قاجار مرمت شده است که در این دوره علاوه بر تعمیرات و الحاقات دو مناره در طرفین ایوان نیز ساخته شده است.

این مسجد که ازجمله آثار تاریخی منحصربه‌فرد است در سال ۱۳۱۴ با شماره ۲۲۸ در فهرست آثار ملی ثبت ‌شده است.

مسجد جامع بروجرد شناسنامه‌ای برای قدمت بروجرد محسوب می‌شود که هر ساله گردشگران بسیاری را به سمت خود جذب می‌کند.

مرتبط:

بروجرد _ پاریس کوچولوی ایران

خانه بروجردی‌ها

خانه عباسیان ؛ شاهکار معماری ایران

نوشته مسجد جامع بروجرد شاهکار تاریخ معماری اولین بار در ایرانگردی و جهانگردی سفرهای پیشاهنگ آناهیتا. پدیدار شد.

مسجد جامع بروجرد، استان لرستان

مسجد جامع بروجرد یكی از شاخص ترین بناهای تاریخی ایران  می باشد که با قدمتی چند صد ساله، خصوصیات معماری اسلامی و باستانی ایران( ساسانیان) را در خود جای داده است. مسجد جامع بروجرد یكی از اولین مسجدهای ساخته شده در ایران است كه در قرن ۲ تا ۳ هجری در یكی از محله های تاریخی شهر به اسم دودانگه ساخته شده و به لحاظ معماری و قدمت، از بناهای بی همتای لرستان و شهر بروجرد شمرده می شود.بر اساس تخمین مورخان، طاق میانی مسجد جامع بروجرد آتشكده ای باستانی بوده كه بعد از ورود دین اسلام و توسعه آن به ایران به مسجد تبدیل شده است. گنبد مسجد كه در قسمت میانی ساختمان بنا شده تا سطح زمین ارتفاعی برابر ‎۲۰ متر دارد و دو مناره آن كه در سال ‎۱۲۰۹ هجری قمری ساخته شده در دو طرف گنبد قرار دارد.

بنای‎ اولیه‎‎ این‎ مسجد به صورت‎ مجموعه‌ای‎ شامل‎ مسجد، حمام‎، آب‎ انبار، ساختمان‎‎ غـریب‎ خانه‎، میدان و سایر متعلقات‎ بوده‎‎‎ که امروزه بعضی‎ از این‎ آثار از بین‎ رفته‎ است‎. بنای‎ مسجد جامع‎ از نظر شکل‎ از نوع مساجد تک ایوانی اسـت‎ کـه‎ دارای‎ دو در ورودی‎‎ در قسمت‎‎های شرقی‎‎ و غربی است. بنا شامل‎ یک‎ حیاط مرکزی،‎ ایوان‎، فضای‎‎ گنبدخانه‎ و شبستانهای اطراف‎ آن‎ و یک‎ شبستان‎ وسیع‎ زمستانی‎ در طرف‎ شمال‎ حیاط مرکزی است. بنابر شواهد موجود، صفویان، زندیان و قاجار تعمیرات بنیادی در مسجد انجام داده‌اند و بخش‌هایی به آن افزوده اند.

بر بالای محراب و دیوارها كلمات مقدس و آیات قرآن با آجر و خط كوفی نوشته و بر بالای درب غربی مسجد هم سنگ نوشته ای قرار دارد كه تاریخ ورود شاه عباس صفوی در سال ۱۰۲۲ هجری قمری به شهر بروجردرا نشان می دهد.

یكی از دیدنی های مسجد جامع بروجرد منبر چوبی ۹پله آن است كه بسیار هنرمندانه ساخته شده و حكاكی روی آن، تاریخ ۱۶۰۸ هجری قمری را نشان می دهد. این بنا در گذشته به صورت یك مجموعه مشتمل بر مسجد، حمام، آب انبار ، غریب خانه( آبریزگاه كنونی)، میدان و دیگر متعلقات بوده كه امروزه بخشی از این آثار از بین رفته است. بنای موجود مسجد جامع بروجرد از نظر شکل از نوع مساجد تك ایوانی است كه دارای دو درب ورودی در جهت های شرق و غرب بوده و شامل یك حیاط مركزی مستطیل، ایوان، فضای گنبدخانه و شبستان های پیرامون آن و یك شبستان بزرگ زمستانی در طرف شمال حیاط مركزی است.

طبق پژوهش های انجام شده، قدیمی ترین بخش این مسجد، فضای زیر گنبدخانه است كه مربوط به اواسط قرن چهارم هجری است و شواهد آن در عمق ‎۱۸۰ سانتی متری از كف فعلی مسجد به صورت سالم یافت شده است. مسجد جامع بروجرد كه به شماره ۲۲۸ در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده بعنوان یكی از شاخص ترین بناهای تاریخی بروجرد در ایامسال مورد توجه مسافران و گردشگران است.

كاروانسرای چشمک در استان لرستان

یکی دیگر از مکانهای تاریخی لرستان کاروانسرای چشمک می باشد که در منطقه چشمک از توابع شهرستان پلدختر و در مسیر راه باستانی شاپور خواست به خوزستان قرار گرفته است. شكل اصلی بنا به صورت چهار ضلعی و ارتفاع آن به ۵ متر میرسد طول و عرض با روی این كاروانسرا ۴۴* ۴۸ متر و محل ورود آن به طرف جنوب و هلالی شكل است و دارای ۱۲ اتاق و از دو قسمت ساخته شده است كه بخشی برای سكونت كاروانیان و بخشی ديگر جهت نگهداری چهارپایان مورد استفاده قرار گرفته است.

قلعه فلک الافلاک در استان لرستان

این قلعه زیبا و جالب با ۵۳۰۰ متر مربع مساحت بر فراز تپه ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازی فوق العاده زیبا قرار گرفته است. حریم این تپه باستانی، از شرق و جنوب غربی به رودخانه خرم آباد و از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می شود.

فلک الافلاک به معنای« سپهر سپهران» است. قلعه فلک الافلاک با نام های گوناگونی در طول زمان شناخته شده است. دژ شاپورخواست، سابر خواست، قلعه خرم آباد، دوازده برجی و کاخ اتابکان از آن جمله اند. قلعه خرم آباد از دوره قاجار به بعد با نام فلک الافلاک ضبط شده است. با توجه به اینکه ممکن است دوازده برجی، اشاره ای به دوازده برج فلکی باشد، ممکن است نام فلک الافلاک نیز از همین جا ریشه گرفته باشد.

نام قدیم آن که به زمان ساسانیان بر می گردد، دژ شاپور خواست بوده و دارای ۸ برج مدور و دیوارهای مرتفع و محکم است. وسعت محوطه باستانی که محل واقعی تحولات تاریخی بناست، حدود ۴۰۰×۳۰۰ متر مربع و ارتفاع تپه با احتساب دیوارهای بنا از سطح خیابان های هم جوار حدود ۴۰ متر است. فضای داخلی بنای فعلی به چهار تالار نسبتا عظیم حول دو حیاط و تعدادی تالار و اتاق تقسيم شده است. ابعاد حیاط اول ۵/۲۲×۳۱ متر و ابعاد حیاط دوم ۲۱×۲۹ متر است. در محل ورود بنا در سمت شمال و در بدنه برج شمال غربی تعبیه شده است. دورتا دور قلعه را پرتگاهی مخوف فرا گرفته که دارای پوشش گیاهی است و راه ورود به فلک الافلاک را دشوارتر می کند.

نام قلعه فلک الافلاک به معنای آسمان نهم و بالاترین فلک است که به صورت مجازی دست نیافتنی بودن آنرا می رساند. احداث بنا بر فراز صخره های سنگی و اشراف کامل آن بر دره تاریخی خرم آباد و همچنین جاری شدن چشمه پر آب گلستان از دامنه شمالی تپه از خصوصیات اصلی بنا به شمار می آیند. از طرف ديگر نزدیکی قلعه فلک الافلاک با غارهای قبل از تاریخ دره خرم آباد و ديگر آثار دوران تاریخی مانند سنگ نوشته ، مناره آجری، آسیاب گبری، پل شاپوری و گرداب سنگی بیانگر پیوستگی تاریخی قلعه با آثار نامبرده است.

سنگ نوشته ای در استان لرستان

در مركز شهر خرم آباد( ضلع شرقی خیابان شریعتی) و در مسیر قدیمی شاپور خواست به خوزستان سنگ نوشته ای به شكل مكعب كه به صورت یكپارچه متصل به صخره ای طبیعی بوده است، قراردارد. ارتفاع متون كتبیه دار با احتساب دوپله در چهار ضلع سنگ نوشته ۳۴۴ سانتیمتر است این كتیبه به خط كوفی و زبان فارسی دور تا دور ستون سنگی تحریر شده است در زمان گذشته به بردنوشته مشهور بوده است.كتیبه با بسم الله آغاز شده و موضوع آن مربوط به حكم امیر اسفهسالار كبیر ظهیرالدین و الدوله معین الا سلام طغرل لتكین ابوسعید برسق در مورد بخشش علفچر در چراگاه های شاپور خواست و ممنوعیت بعضی سنت هایی ناپسند در عهد سلطنت ملكشاه سلجوقی به تاریخ ۵۱۳ هجری قمری است. این یادمان فرهنگی مربوط به دوره سلجوقی و به شماره ۳۹۸ در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مناره آجُری زیبا در استان لرستان

مناره آجُری یکی از آثار تاریخی شهر خرم آباد و مربوط به قرن چهارم هجری قمری است. این بنا با قدمتی حدود ۹۰۰ سال در جنوب خرم آباد و در کنار مکان شهر قدیمی شاپورخواست بر روی پایه سنگی بنا شده و حدود ۳۰ متر ارتفاع دارد. قطر سطح زیرین مناره آجری ۵/۴ متر است و با طی کردن ۹۹ پله دورانی میتوان به بام مناره صعود كرد. بقاياي معماری سنگ و گچ با دیوارهای ضخیم در نزدیکی مناره( پارك، میدان شقایق فعلی) بیانگر وجود تاسیساتی مانند كاروانسرا و مسجد و …. گرداگرد بنا در گذشته است. باتوجه به سبك معماری بنا، احیانا تاریخ احداث آن به دوره فرمانروایی دیلیمان برمی گردد. بلندای آن بر اثر عوامل طبیعی كاهش یافته و اكنون با احتساب پایه سنگی، ارتفاع آن به ۳۰ متر می رسد. قطر بنا در پائین ترین قسمت به ۵/۴ متر كاهش می یابد. فضای داخلی مناره آجری از ۹۹ پله تشكیل شده است و محل ورود مناره در جبهه غربی روی سطح پایه قرار گرفته است. این بنا ارزشمند مربوط به دوره آل بویه( دیلمیان) است.

آسیاب گَبری

آسیاب گَبری یکی از آثار تاریخی جنوب شهر خرم آباد است. این بنا درمحله قاضی آباد خیابان اول خرم آباد واقع شده و احتمالاً در شهر باستانی شاپورخواست کاربرد عمومی داشته است آسیاب گبری دارای ساختمانی مکعب مستطیل شکل است که طول آن ۲۶ متر و عرض آن ۶ متر و ارتفاع آن ۱۱/۵ متر است.ساختمان آسیاب را با استفاده از سنگهای تیشه خورده و قلوه سنگ همراه با ملات ساروج ساخته شده و تاریخ احداث آن مربوط به دوره ساسانیان است. این اثر تا دوره قاجار مورد استفاده مردم قرار گرفته است.

پل آجری در استان لرستان

پل آجری در مركز شهر خرم آباد و بر روی رودخانه گلال واقع شده است. این پل دو قسمت شرقی و غربی شهر را به هم وصل کرده و دارای ۲۴ چشمه طاق است. طول آن بیش از ۳۵۰ متر، پنهای آن ۵/۸ متر و ارتفاع آن از كف رودخانه تا روگذر پل ۸ متر است. مواد و مصالح آن در قسمت پایه ها از سنگ های تراشیده شده با ملات آهك و گچ و پایه های چشمه طاق ها از آجر ساخته شده است. برسینه ای شمالی پل كتیبه های سنگی نصب شده است كه با حروف مقطعه نوشته شده و بعنوان طلسم مشهور است.

بخش میانی پل و شاه نشین آن تشابه زيادي با شاه نشین پل خواجو در اصفهان دارد كه در اثر سیل خراب شده و مجددا با سیمان بازسازی شده است. این اثر باارزش در طول شاه سلطان حسین صفوی ساخته شده ومنسوب به حسین خان والی لرستان است. پل آجری در دوره قاجاریه به پل محسنیه معروف شد. این بنا به شماره ۲۳۵۴ در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

گردآوری: بخش گردشگری سرپوش

مرتبط:

آبشارهای لرستان را بشناسید

معرفی دریاچه دیدنی گهر لرستان

تنگه شیرز کوهدشت بهشت پنهان و گمشده لرستان

نوشته ۷ بنای تاریخی و زیبا در استان لرستان اولین بار در ایرانگردی و جهانگردی سفرهای پیشاهنگ آناهیتا. پدیدار شد.

شهرستان بروجرد

شهرستان بروجرد یکی از شهرستان‌های غرب ایران است. این شهرستان در منطقه کوهستانی زاگرس قرار گرفته و مرکز آن شهر بروجرد است. شهرستان بروجرد از شمال به شهرستان‌های ملایر و نهاوند در استان همدان، از شرق به شهرستان شازند در استان مرکزی، از جنوب به شهرستان دورود و از غرب به شهرستان‌های خرم آباد و دلفان محدود می‌شود.

بروجرد، با جمعیتی بالغ بر ۲۳۴۹۹۷ نفر، دومین شهر پرجمعیت استان لرستان و سی و نهمین شهر پر جمعیت کشورمان است. البته آماری که از جمعیت بروجرد در اینجا آمده، نتیجه آمارگیری سال ۱۳۹۵ است.

شایان ذکر است که بروجرد از لحاظ تاریخی حائز اهمیت است؛ زیرا این شهر با توجه به آثار تاریخی به دست آمده از دشت سیلاخور متعلق به دوران‌های پیش از تاریخ بوده است. دشت سیلاخور بزرگ‌ترین زمین هموار استان لرستان است. این دشت بیشتر مساحت شهرستان‌های بروجرد و دورود را دربرمی‌گیرد. بر اساس آثار به دست امده در این منطقه به نظر می‌رسد که این دشت و بروجرد در طول تاریخ جنگ‌های زیادی را به خود دیده‌اند.

گفتنی است؛ شهر بروجرد در گذشته با نام‌های اُردکَرد و بَروگَرد شناخته می‌شد. از وجوه شباهت این شهر می‌توان به این امر اشاره کرد که اگر کسی از بام بروجرد به غرب نگاه کند، متوجه وجود دهکده‌هایی می‌شود که فقط در اروپا چنین صحنه‌ای قابل دیدن است. علاوه بر این پست بودن اطراف شهر بر اساس توپوگرافی نزدیک به شهر پاریس است tبه همین دلیل پایتخت کوهنوردی ایران است.

بروجرد، از سال ۱۳۸۹ به عنوان پایتخت انیمیشن ایران شناخته شده است، زیرا شرکت‌های مختلف پویانمایی کشور در این شهر فعالیت می‌کنند.

آثار تاریخی و مذهبی

– مسجد جامع بروجرد

مسجد جامع با قدمت ۱۲۰۰سال، قدیمی‌ترین بنای تاریخی موجود در شهر است و نیز نخستین مسجد ساخته شده پس از اسلام در نواحی غربی ایران به حساب می‌آید. این مسجد بر روی یک آتشکده باستانی بنا شده است. دومین اثر تاریخی موجود در سطح شهر بروجرد، بنای امامزاده جعفر بروجرد است که از آثار دوره سلجوقیان است.

– مسجد سلطانی

مسجد سلطانی ب از بناهای دوره قاجار نیز از دیگر آثار مذهبی شاخص این شهر است که به دستور فتحعلی شاه قاجار بر روی یک خرابه‌های یک مسجد قدیمی ساخته شده است.

– قلعه یزدگرد

در شمال شرقی بروجرد و بر فراز کوه یزدگرد از توابع بخش اشترینان، بقایای قلعه یزدگرد وجود دارد که از سنگ لاشه و بدون ملات بنا شده است و از شواهد و باور مردم منطقه چنین بر می‌آید که این قلعه به سرعت بنا شده و محل آماده‌سازی و تجدید قوا برای جنگ نهاوند در نزدیکی نهاوند که آخرین جنگ پیش از اسلام برای ایرانیان بوده است.

سایر مکانهای تاریخی:

– آرامگاه شاه زواریون بروجرد

– مسجد قلعه

– تکیه موثقی

– پل قلعه حاتم

– قلعه رومیان بروجرد

– بازار بروجرد

– خانه تاریخی افتخار الاسلام

– خانه تاریخی بیرجندی

– تپه قرق

– قلعه یزدگرد

– روستای فیال

– گردشگاه چغا سرخه

– گردشگاه گل دشت

– تالاب بیشه دالان

– قله‌ها، بیشه‌ها و دامنه‌های کوه گرین، قله ولاش

– سرآب کرتول

– روستای ونایی

– تنگه کپرگه

مرتبط:

خانه بروجردی‌ها

بروجرد؛ سرزمین دشت‌های حاصلخیز و قله‌های مرتفع

نوشته بروجرد _ پاریس کوچولوی ایران اولین بار در ایرانگردی و جهانگردی سفرهای پیشاهنگ آناهیتا. پدیدار شد.

مسجد جامع بروجرد

آبشارهای ونایی

پارک فدک

تنگه گپرگه

امامزاده جعفر

پل چالانچولان

نوشته بروجرد؛ سرزمین دشت‌های حاصلخیز و قله‌های مرتفع اولین بار در ایرانگردی و جهانگردی سفرهای پیشاهنگ آناهیتا. پدیدار شد.