نوشته‌ها

متهم کردن گردشگری به گسترش فساد عادلانه نیست

به دنبال اظهارات ائمه جمعه و برخی علمای دینی در استان‌های یزد و اصفهان درباره «فساد در بومگردی‌ها»، رییس کانون انجمن‌های صنفی راهنمایان گردشگری کشور گفت: «نزدیک به دو سال است گردشگری کشور به واسطه چندین بحران سیاسی، اجتماعی و بهداشتی از جمله خروج یکسویه (آمریکا) از برجام، اعتراض، ترور، خطای انسانی و کرونا مضمحل شده و دریغ از یک جمله امیدبخش که از تریبون نماز جمعه برای حمایت از معیشت فعالان این صنعت گفته شود.»

 مدیر حوزه علمیه کاشان ۲۱ دی ماه در همایش روحانیون طرح «هجرت و امین» از وجود ناهنجاری‌ها و بی‌توجهی به چارچوب‌های شرعی و قانونی در برخی خانه‌های تاریخی کاشان و عدم نظارت بر این اماکن انتقاد کرده بود.

حجت‌الاسلام و المسلمین فرجی در آن همایش گفته بود: «دلیل اینکه ۱۰۰ خانه سنتی کاشان با قیمت‌های میلیاردی و بسیار بالا توسط افراد نامعلوم خریداری شده چیست؟ ۱۰ سال دیگر ۲۰۰ خانه سنتی بدون نظارت در کاشان خواهیم داشت که خبر نداریم در آن‌ها چه خبر است. در بعضی از خانه‌های سنتی کاشان شراب سرو می‌کنند. بیشتر کسانی که در این خانه‌ها مهمان می‌شوند از کشورهای اروپایی هستند که شب آن‌ها روز ما است.»

هرچند که به فاصله دو روز بعد، این سخنان در گفت‌وگویی که خبرگزاری حوزه از مدیر حوزه علمیه کاشان منتشر کرد، به این شکل اصلاح شد: «منظور بنده خانه‌های ثبت نشده‌ای است که تعدادشان در کاشان کم نیست. بعضی افراد با تبدیل خانه‌های مسکونی خودشان به خانه تاریخی و اینکه این خانه‌ها در هیچ‌جا ثبت نشده با درست کردن سایت، توریست جذب می‌کنند. به هیچ وجه منظور بنده در آن همایش، هتل‌ها و خانه‌های تاریخی ثبت شده، نبوده است. گرچه بحث بدحجابی و عدم رعایت پوشش اسلامی در برگزاری بعضی از مراسم‌ها در اینگونه مکان‌ها قابل نقد است.

بحث سرو ماکولات (خوردنی‌ها) برمی‌گردد به اینکه اگر دقت و کنترل بر خانه‌های تاریخی ثبت نشده‌ای که خودشان در فضای مجازی جذب توریست می‌کنند و تعدادشان کم نیست، نشود، معضلات و مشکلاتی در آینده برای دارالمومنین، هتلداران، خانه‌های تاریخی و میراث فرهنگی کاشان به وجود خواهند آورد.»

روز جمعه ۲۶ دی ماه نیز آیت‌الله سیدمحمدکاظم مدرسی یزدی امام جمعه بخش مرکزی یزد در خطبه‌های نمازجمعه محمدآباد گفت: «در برخی از بوم‌گردی‌ها اشاعه فساد مشاهده می‌شود و این برای آینده استان خطرناک است و نباید اجازه داد به اسم گردشگری، کار ضد فرهنگی در یزد انجام شود. این بوم‌گردی‌های بی در و پیکر مدتی است در یزد رایج شده و این خانه‌های سنتی آن هم بدون پیوست فرهنگی اسلامی، در برخی موارد برای آینده خطرناک هستند. این بومگردی‌ها، کویرنوردی‌ها و تورهایی که بدون پیوست فرهنگی و بدون رعایت موازین شرعی انجام می‌گیرد، برای آینده یزد بسیار خطرناک است و یزد به عنوان دارالعباده باید مورد توجه مسؤولان حکومتی باشد و اجازه ندهند این گونه تغییر و تحول آن هم با چنین سرعتی به عنوان ضد فرهنگِ شهادت و ضد فرهنگِ اسلامی ترویج شود. ما مخالف اقتصاد و اشتغال نیستیم اما هر اقتصاد و اشتغالی که بدون پیوست فرهنگی باشد، آن اقتصاد به ضرر جامعه و امنیت و فرهنگ خواهد بود و در این زمینه همه افراد باید به این موضوع توجه و دقت لازم را داشته باشند.»

محسن حاجی‌سعید ـ رییس کانون انجمن‌های صنفی راهنمایان گردشگری کشور به دنبال این اظهارات، متنی را در دفاع از گردشگری منتشر کرد: «متهم کردن گردشگری به گسترش فساد و دراز کردن انگشت اتهام به سوی بومگردی‌ها عادلانه نیست… نباید عملکرد نادرست چند متخلف در یک صنعت به پای همه بومگردی‌ها و خانه‌های تاریخی نوشته شود.

بدیهی است که گسترش بومگردی‌ها منجر به نجات بافت‌های تاریخی در ایران و بازگرداندن حیات اجتماعی و پویایی اقتصادی به شهرها و روستاهای تاریخی کشور شد. بومگردی‌ها رسالت شناساندن عمق مهمان‌نوازی ایرانی را به عهده دارند. بومگردی‌ها بهترین دانشگاه برای تدریس فرهنگ اصیل و معماری بی نظیر ایران به گردشگران هستند.

انتظار می‌رود در تاریک‌ترین دوران اقتصادی برای فعالان حوزه گردشگری، علما و ائمه جمعه کشور همچون نمایندگان مجلس، جانانه از وضعیت گردشگری دفاع کنند. از معیشت، حمایت ویژه، بیمه فعالان گردشگری و لزوم توجه دولت و مجلس به این صنعت نیمه جان صحبت کنند.

فراموش نکنیم گردشگری بهترین ابزار مبارزه با ایران‌هراسی و اسلام ستیزی است. همچنین اهمیت معیشت بیش از فرهنگ است. بودن، پیش شرط چگونه زیستن است. هرچند پر واضح اما باید یادآور شد: حکومت دینی، حکومتی است که بر نیازهای معیشتی مردمانش بیش و پیش از دیگر نیازها توجه و عنایت داشته است.

از ائمه جمعه استدعا داریم فعالان گردشگری و سرمایه‌گذاران در این صنعت را بخشی از جامعه فرهنگ دوست ببینند، مسافران مختلف را از گردشگران سازمان‌دهی شده تفکیک کنند تا خطبه‌ها و بیاناتشان به خسارت بیشتر به پیکر کم رمق گردشگری وارد نکند.

برای تبیین منافع فعالان گردشگری در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگ، اجتماعی و همچنین رفع سوءتفاهم پیشنهاد می‌شود مدیران کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان‌ها یک نشست صمیمانه بین فعالان گردشگری و ائمه جمعه برگزار کنند تا درد دل‌های بخش خصوصی در دوران کرونا مطرح شود. امیدواریم در هفته‌های آینده ائمه جمعه از نجیب‌ترین صنعت کشور که بیشترین آسیب را به واسطه شیوه کرونا دید، حمایت قاطعانه کنند.»

منبع:ایسنا

مرتبط:

یک سال در بومگردی مهمان نداشتیم آب دستش بدهیم

یلدا ایرانی با توریست‌های خارجی

«مراسم شب یلدا به‌ عنوانِ یک رخداد سالیانه باستانی با تمام جذابیت‌ها و زیبایی‌هایی که دارد، می‌تواند همچون سایر آیین‌های سنتی و مذهبی، وسیله‌ای برای جذب گردشگران فرهنگی باشد.»

دکتر منوچهر جهانیان  ـ رییس دانشکده علوم گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ و عضو هیأت ‌مدیره انجمن علمی گردشگری ایران ـ در یادداشتی که با عنوان «دورهمی مجازی یلدا» در اختیار این خبرگزاری قرار داده، نوشته است: «در سرزمین کهن و باستانی ایران، از دیرباز، آیین‌ها، سنت‌ها، رسوم و جشن‌هایی مرسوم بوده که ریشه در فرهنگ، اندیشه و شیوۀ زندگی اجتماعی مردمان این مرزوبوم داشته است. همۀ آن‌ها نمادی از تمدن و باورهای مردمی است که همواره نگاهبان و برگزارکنندۀ نیک‌ترین آیین‌ها بوده‌اند. در این آیین‌ها، اسطوره و واقعیت با هم گره خورده است تا انسانی‌ترین باورها و اجتماعی‌ترین سنت‌ها را خلق کند.

شب یلدا همچون سایر مراسم‌های آیینی ایرانیان، سنتی زیبا و ابداعی بی‌نظیر است که نمادی دیگر از پیوند ایرانی با مظاهر قدرت پروردگار در طبیعت و فرصتی برای گردهمایی، باهم‌ بودن و تحکیم روابط خانوادگی، دوستی و صمیمیت و مهربانی بوده است و بهانه‌ای برای گردشگری و شناخت آیین‌های خاص این مراسم در مناطق و نواحی مختلف ایران‌زمین.

گردشگران امروز همچون گذشته، صرفاً برای تفریح و سرگرمی و دیدار صرف از ظاهر یک اثر سفر نمی‌کنند، بلکه در تاروپود هر سفری، جوهری از حس نوع‌دوستی و دیگردوستی و نیز علاقه و تمایل به کسب شناخت از دیگر فرهنگ‌ها وجود دارد.

امروزه گردشگری به‌عنوانِ یک مقولۀ فرهنگی و اجتماعی نقش بسزایی در شناخت و معرفی مناطق مختلف و مسیرها و مقاصد در میزبانی مسافران دارد. جاذبه‌های بی‌نظیر فرهنگی، تاریخی و تمدنی، طبیعی و فرهنگ عامۀ مناطق مختلف ایران در برگیرندۀ آیین‌ها، سنت‌ها، آداب‌ و رسوم در قالب ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی مناطق مختلف ایران‌زمین است که تحولات جامعه مدرن و تغییر سریع پدیده‌ها مجال اندکی برای دوباره‌دیدن و دوباره‌ اندیشیدن باقی می‌گذارد.

اینکه از چه زاویه به فرهنگ و هنر و مراسم آیینی مناطق و نواحی نگاه شود و طبیعت و امور اجتماعی با چه معیارهای زیباشناختی سنجیده شود، این امر در دنیای امروز نیازمند بازشناسی و نگاه عمیق همراه با شناخت و آگاهی و سیر در اعماق تاریخ است. به باور اهل فرهنگ و هنر، به لحظه­‌ها اندیشیدن و به جلوه‌های کوتاه توجه داشتن، همه آن چیزهایی است که مردمان امروزی در پی آن هستند که به زندگی بشر روشنی و امید ببخشد.

هنرهای بومی و فرهنگ عامه در میان اقوام مختلف می‌توانند در سرشت امروزی و مردمان شهری تأثیر بگذارد و مردم شهری را برای لحظاتی قرین با نشاط و شادابی زندگی مناطق مختلف و احساسِ‌ بودن با آن‌ها کند. زوایایی که در فرهنگ هر مقصد وجود دارد، جاذبه‌هایی ارزشمند و غیرقابلِ‌ جایگزین برای آن مقصد خواهد بود و بدون شک تأثیر قابل‌ِ توجهی در جذب گردشگر و توسعۀ گردشگری خواهد داشت.

مراسم شب یلدا به‌عنوانِ یک رخداد سالیانه باستانی با تمام جذابیت‌ها و زیبایی‌هایی که دارد، می‌تواند همچون سایر آیین‌های سنتی و مذهبی، وسیله‌ای برای جذب گردشگران فرهنگی باشد. هرچند که امروزه این مراسم در بین ایرانیان با شکوه خاصی همچون گذشته برگزار می‌شود، اما می‌توان آن را با برنامه‌ریزی و بازتاب بیشتری در عرصۀ جهانی معرفی و مطرح کرد. به گونه‌ای که بازدید از این جاذبۀ میراث معنوی، مورد تمایل گردشگران بازارهای هدف قرار گیرد. بدیهی است که به علت قرار گرفتن چنین ایام و مراسمی، در روزها و ماه‌های مختلف سال، می‌توان از این طریق بر مشکل فصلی‌ بودن تقاضای گردشگری فائق آمد. با توجه به اینکه هر یک از استان‌های کشورمان به فراخور تنوع قومی و فرهنگی، دارای آداب‌ و رسوم خاصی برای برگزاری این آیین باستانی هستند. جشن شب یلدا که در هر بخش از کشورمان به شیوه‌ای خاص برگزار می‌شود، فرصت مناسبی برای تشویق هموطنان به سفرهای داخلی در زمستان و بازدید از مراسم ویژه اقوام گوناگون در این شب است که می‌تواند به توسعۀ گردشگری داخلی منجر شود.

لزوم این امر، آشنایی کامل با چگونگی و فلسفه وجودی این مراسم آیینی و همت در استمرار برگزاری این مراسم در بین ایرانیان است. مراسم شب یلدا همچون سایر آیین‌های تاریخی این مرز و بوم میراث معنوی همۀ نسل‌ها در طی قرون و اعصار بوده است. در واقع، حفظ و استمرار این میراث منابعی پایدار و تمام‌ نشدنی از جاذبه‌های گردشگری برای کشورمان به ارمغان خواهد آورد. شب یلدا یکی از سنت‌های زیبای ایرانی است که از گذشته‌های دور به امروز رسیده و در این شب، برنامه‌هایی چون حافظ­خوانی و فال‌گرفتن که معمولا چند غزل از حافظ را می‌خوانند، قصه گویی و داستان­سرایی، بازی‌های محلی، جمع شدن کوچک­ترها در خانه بزرگان خانواده و شب‌نشینی‌های همراه با تعمیق روابط عاطفی و احساسی میان افراد و خانواده و حتی اقوام و خویشان و همسایگان انجام می‌شود و متأسفانه امروزه در فضای مجازی و نفوذ آن در بین خانواده، این قبیل مراسم یا بهتر بگویم فرهنگ عامه نمودهای خود را کمرنگ‌تر نمایان می­‌سازد.

سنت‌هایی که در این شب آیینی به اجرا گذاشته می‌شود، اعم از گردهم‌ آمدن‌ها، خوراکی‌های مخصوص شب یلدا، روایت داستان، شب‌زنده‌داری و … را می‌توان در سطحی گسترده‌تر و در عین حفظ اصالت، به صورتی برنامه‌ریزی‌شده و جذاب‌تر برگزار کرد.

برنامه‌ریزی برای برگزاری یکپارچه و هم‌زمان این مراسم در تمام استان‌های کشور از جانب سازمان متولی گردشگری و بازتاب رسانه‌ای و پخش زنده و هم‌زمان از طریق رسانه ملی گام‌های استواری برای معرفی و شناساندن این آیین به مردم خواهد بود. از دیگر سو، معرفی این مراسم از طریق اینترنت، همراه با عکس‌ها و فیلم‌های جذاب از نمایش این مراسم به زبان‌های خارجی می‌تواند مردم سایر کشورها با فرهنگ‌های متفاوت را با آیین کهن ایرانی آشنا کند و با بزرگداشت این گونه مراسم و فرهنگ عامه به‌نوعی از هیاهوی زندگی شهری و فضای مجازی با فضای حقیقی و واقعی یک رابطه عاطفی و احساسی برقرار کرد و مهم‌تر از آن فرهنگ عامه را که تبلور هویت و اعتقادات دینی و ملی ما ایرانیان است، حفظ و حراست کرد.

حفظ آداب ‌و رسوم و سنن کهن ایرانی وظیفه تمام افرادی است که به این مرز و بوم دلبستگی و تعلق خاطر دارند. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با همراهی سایر دستگاه‌های فرهنگی ازجمله دفتر منطقه‌ای یونسکو در این زمینه می‌توانند نقش تأثیرگذاری در معرفی یلدای ایرانی به سایر مردمان جهان و ثبت جهانی در فهرست آثار میراث فرهنگی جهان همت گمارند.

باید توجه داشت که توسعۀ گردشگری از طریق توسعه و ترویج آداب ‌و رسوم نه‌تنها به بخش اقتصادی و اشتغال‌زایی کمک می‌کند، بلکه در حفظ تاریخ و تمدن و فرهنگ کهن این مرز پرگهر نیز نقش بسزایی خواهد داشت.

با توجه به شیوع بیماری کرونا ویروس و کووید۱۹ در جهان و در کشور ایران، برخلافِ سال‌های قبل که تأکید بر یلدای بدن فضای مجازی و دورهمی خانواده‌ها و برپایی رویدادهای فرهنگی و جشنواره و نمایشگاه آیین‌های شب یلدا می‌شد، امسال باید با بهره‌گرفتن از فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی در برپایی این آیین کهن و باستانی همت گمارد و خانواده‌ها و گروه‌های اجتماعی با برپایی این آیین و سنت‌های آن به صورتِ مجازی و در راستای سلامت افراد خانواده و رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی سعی در زنده نگهداشتن یلدا برای تعمیق دوستی و مهربانی و عطوفت و تکریم بزرگترها تلاش کنند.»

منبع:ایسنا

مرتبط:

«چیلله گئجه‌سی» نام دیگر «یلدا» در آذربایجان‌شرقی

پیوند شعر، آیین و هویت ملی اقوام ایرانی در یلدا