نوشته‌ها

قروه؛ گاو صندوق گردشگری کردستان

تاریخ و تمدن هر ملت از ارکان مهم و باارزش، برای مردم آن کشور به شمار می‌رود، نحوه زندگی انسان‌ها در گذشته و آشنایی با ابزار و وسایل مورد استفاده آن‌ها، برای مردم امروزی بسیار جالب و جذاب است و همین مسئله باعث شده که در سالیان اخیر موزه‌های متفاوت و گوناگونی در سراسر جهان و ایران تاسیس شوند.

موزه مثل گاوصندوقی بزرگ است که فرهنگ و ریشه‌های گذشته ما درون آن قرار دارد و به خوبی از آن‌ها نگهداری می‌شود. قبل از اینکه موزه‌ای وجود داشته‌باشد، آثار تاریخی و باستانی آن‌قدر دست به دست می‌شد و از جایی به جای دیگر می‌رفتند که یا به کلی تخریب می‌شدند و یا به شدت آسیب می‌دیدند.

موزه‌ها به قدری در حفاظت و مراقبت از آثار به‌جا مانده از سال‌های دور اهمیت دارند که روز ۱۸ می مصادف با ۲۹ اردیبهشت به نام روز جهانی موزه و میراث فرهنگی نامگذاری شده‌است و در کنار آن در کشور ما نیز روز ۳۰ اردیبهشت ماه به عنوان روز ملی ایران گردی وایرانشناسی نامگذاری شده است.

رییس میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان قروه  گفت: روز جهانی میراث فرهنگی و موزه فرصتی عالی برای دیدار فعالین حرفه‌ای موزه‌ها و مردم در جهت تبادل فرهنگی و ایجاد درک متقابل و صلح میان ملت هاست چرا که بهترین روش برای شناخت فرهنگ و تمدن هرقوم مطالعه و بررسی تاریخ و سرگذشت آن‌ها است که در این بین موزه و میراث های فرهنگی و ابنیه تاریخی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های مورد نیاز برای این مطالعات است.

مرادی در ادامه با ذکر اهمیت حفاظت از این میراث‌های تاریخی گفت: حفاظت از میراث فرهنگی و ابنیه تاریخی و باستانی نیاز به همت جمعی تمام مردم دارد که باید در این مورد به طور درست و جدی فرهنگ سازی انجام گیرد که آموزش در مدارس و رسانه ها در کنار حفاظت های سازمانی اداره میراث فرهنگی و گردشگری می تواند تاحدود بسیار زیادی دغدغه حفاظت از این آثار را رفع نماید بطوریکه هر فرد خود را یک میراث بان بداند تا از هرگونه آسیب و سوء استفاده در این حوزه جلوگیری شود.

قروه

رییس میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان قروه در ادامه به خلاء وجود موزه در شهرستان قروه اشاره کرد و افزود: تاسیس موزه تخصصی مصنوعات سنگی در حمام تاریخی قصلان و موزه تخصصی سکه و یا مردم شناسی در ساختمان هشت ضلعی پارک رضوان قروه در دستور کار این اداره قرار دارد که البته راه اندازی این موزه ها نیازمند نگاه ویژه مسؤلین شهرستانی و استانی است.

 

محمدمرادی در پاسخ به این سوال که شهرستان قروه دارای چه ظرفیت هایی درحوزه جاذبه های گردشگری وتوریستی است گفت: قروه دروازه گردشگری استان فرهنگی کردستان است و قدمت چند صدساله برخی مناطق در کنار جاذبه‌های طبیعی این شهرستان را تبدیل به منطقه‌ای با پتانسیل بالا در حوزه گردشگری و میراث فرهنگی کرده است که از جمله این جاذبه های گردشگری می توان به تپه تاریخی فرهادتاش و معدن متروکه که سنگ‌های معبد آناهیتا از این مکان استخراج شده، روستای تاریخی سورچه، سراب زیبای روستای وینسار، چشمه آب معدنی باباگرگر بقعه متبرکه سیدجلالدین و سنگواره اژدها، پل تاریخی فرهادآباد، تپه و حمام تاریخی قصلان به عنوان واحد بومگردی منطقه، کوه های زیبای بدر و پریشان و قله بدر که اخیرا با۳هزار و۲۴۵متر به عنوان مرتفع ترین قله در استان معرفی شده، منطقه چشم نواز سراب کوثر قروه و مناطق نمونه گردشگری روستاهای میهم تازه آباد، اوریه آصف آباد، سنگین آباد و ویهج اشاره کرد که مردم عزیز کشورمان درسفربه شهرستان قروه از این جاذبه‌ها بازدید نمایند.

قروه

رییس میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان قروه باتاکید بر این موضوع که توسعه گردشگری و جذب توریست می‌تواند بهترین جایگزین برای درآمدهای نفتی باشد و از اصلی‌ترین ظرفیت‌های ایجاد اشتغال پایدار است به تشریح طرح‌های در دست اقدام در حوزه گردشگری برای جذب توریست در شهرستان قروه پرداخت و توسعه و تجهیز سراب کوثرقروه، تبدیل معدن متروکه تپه فرهادتاش به پارک سنگی، مرمت و بازسازی نقوش اسلیمی حمام تاریخی قصلان، توسعه منطقه ویژه گردشگری باباگرگر و معرفی روستاهای نمونه دارای جاذبه‌های طبیعی را از گام‌های مهم در راستای جذب توریست و استفاده حداکثری از صنعت گردشگری برشمرد و تاکید کرد که امیدواریم با جذب سرمایه‌گذار و تشکیل کمیته‌های تخصصی به این مهم دست پیدا نماییم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

آشنایی با دیدنی های کردستان

چهل چشمه _شگفتی‌ جهان هستی

به شهر حلب ایرانی سفر کنید/ پیر زهرنوش در کجا مدفون شد؟

سبک کوردی شاخصه مساجد تاریخی کردستان است

معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان ، سبک کوردی را شاخصه مساجد تاریخی کردستان و شهرستان سقز برشمرد.

محمد امینیان با همراهی صلاح نصراللهی رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در بازدید از آثار و مساجد تاریخی شهرستان سقز گفت: آثار تاریخی کردستان به ویژه مساجد استان را دارای ویژگی خاصی است که این سبک مختص این منطقه بوده که می توان گفت این شیوه ساخت یک سبک خاص و سبک کوردی است.

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کردستان سپردن نظارت های مرمتی و احیاء بناهای تاریخی را به باستان شناسان و کارشناسان خبره مهم ارزیابی کرد و افزود: از شاخصه های بارز سبک کوردی می توان به وجود تالار و یا شبستان ستون دار چوبی با زیر ستون های سنگی، سرستون های چوبی، ایوان ستون دار بر روی سکوهای سنگی اشاره کرد.

وی با اشاره به لزوم همکاری ادارات ذی ربط به ویژه فرمانداری ها در مرمت و احیاء آثار تاریخی شهرستان های استان خاطرنشان کرد: مساجد شاخصی همچون مسجد تمبر بیگ، مسجد سرا، مسجد دومناره و … در این شهرستان وجود دارند که حفاظت از آنها امری ضروری است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

پالنگان _ماسوله‌ای در دل کردستان

از کردستان چه به یادگار بخریم؟

تالاب زریبار _نگین گردشگری کردستان

پالنگان _ماسوله‌ای در دل کردستان

پالنگان روستایی در دل کردستان که به ماسوله کردستان شهرت دارد و بافت پلکانی، آب و هوای معتدل، طبیعت بکر، آبشارهای روان و رودخانه‌های خروشان در آن گوشه‌ای از بهشت را برای رهگذران به تصویر می‌کشد.

وقتی حرف رفتن به سفر به میان می‌آید، ناخودآگاه ذهن آدمی مکانی زیبا و سرسبز را تصور می‌کند که در فصلی که قصد مسافرت به آن‌جا را دارد از زیبایی‌های طبیعی و گردشگری خاصی برخوردار باشد.

اگر در فصل بهار قصد مسافرت به مکانی خوش آب و هوا را دارید، به شما پیشنهاد می‌کنیم که حتما سری به غرب کشور و استان کردستان بزنید و از زیبایی‌های طبیعی و گردشگری آن غرق در لذت شوید.

هرچند هنوز کرونا در کشور حاکم است و مسافرت‌ها تا حدودی ممنوع اعلام شده است، در این گزارش قصد داریم سفر مجازی داشته باشیم به پالنگان، روستایی مشهور به ماسوله کردستان.

فصل بهار زمان مناسبی برای دیدن ماسوله کردستان است؛ هرچند که دیدن این مکان زیبا در فصل زمستان نیز خالی از لطف نیست اما زیبایی‌های آن در فصل بهار چندبرابر می‌شود.

هرچه از سنندج به سمت پالنگان حرکت کنید بیشتر از دود و دم و هوای آلوده شهر فاصله گرفته و به طبیعت بکر و زیبای خدادادی کردستان قدم خواهید گذاشت.

به پالنگان که می‌رسیم، مسیری را تا روستا هم‌ قدم رودخانه و نسیم خنک بهاری می‌شویم و طنین سیاچمانه‌ای که از دور به گوش می‌رسد مسافران را به سوی خود فرامی‌خواند و شوق مسافران برای دیدن این طبیعت زیبا را دوبرابر می‌کند.

پالنگان

 

وارد روستا که می‌شویم دیدن خانه‌های پلکانی و معماری سنگی روستا اولین چیزی است که چشم‌ها را به سوی خود جلب می‌کند، رودخانه‌ای مشهور به “ته‌نگی‌وه‌ر” که از میانه روستا می‌گذرد خانه‌ها را به دو قسمت تقسیم کرده و راه ارتباطی اهالی روستا از طریق پل باریکی است که بر روی رودخانه قرار دارد.

در طول مسیر سفر خود به پالنگان و گشت و گذار در داخل روستا با چشمه‌های روان و آبشارهای خروشان مواجه می‌شوید که صدای دلنواز رودخانه‌های خروشان روح را صیقل و  از هیاهو و جنجال زندگی شهر دور می‌کند.

وارد کوچه پس کوچه‌های روستا که می‌شوی و از کوه بالا می‌روی صفا و صمیمیت اهالی روستا یکی از زیبایی‌های زندگی روستایی را به نمایش می‌گذارد، پشت‌بام یکی از خانه‌ها حیاط خانه دیگری است، زنانی را می‌بینی که در پشت‌بام نشسته و مشغول نخ ریسی هستند، برای سهولت در رفت و آمد از کوه از پله‌های سنگی استفاده شده است، از پله‌ها که بالا می‌روی عده‌ای از پیرمردانی را می‌بینی که در تنهایی خود نشسته و بهشتی را می‌نگرند که تمام عمر خود را در آن سپری کرده‌اند یا خانواده‌هایی را می‌بینی که در کمال آرامش و صمیمیت مشغول نوشیدن چای در دل این طبیعت بکر هستند.

بعد از کلی گشت‌وگزار در این بهشت خدادادی زیبا، که انگار نقاش عالم با ظرافت خاصی آن را زینت داده است، بوی ماهی کبابی که در فضا پیچیده است مسافران را به صرف نهاری دلچسپ در دل طبیعتی بکر فرا می‌خواند و ماهی قزل‌آلای این منطقه شهرت بسیار دارد.

پالنگان

 

در پالنگان تا چشم کار می‌کند اصالت است و سادگی و این‌جا تنها جایی است که از سیستم و ساختمان‌سازی شهری خبری نیست و با وجود اینکه در طول قدمت ۳۰۰۰ ساله خود بارها و بارها ویران و بازسازی شده‌است؛ اما هنوز سیستم محلی و روستایی خود را حفظ کرده و مصالح و املاح به کار رفته در ساختن خانه‌ها نیز حاصل همین طبیعت بکر است.

بعد از خوردن نهاری دلچسپ هنگام بازگشت، دیدن و زیارت از زیارتگاه حضرت عکاشه خالی از لطف نیست، بیشتر گردشگران بعد از گردش در روستای زیبای پالنگان به طبیعت زیارتگاه حضرت عکاشه رو می‌آورند و بعد از زیارت و طلبیدن حاجت و ادا کردن نذر خود برای چند ساعتی  در سایه درخت‌های ستبر و هزاران ساله درخت ون و یکی از اصحاب نورانی پیامبر می‌آسایند.

منبع:ایسنا

از کردستان چه به یادگار بخریم؟

کردستان یکی از زیباترین و خوش آب‌وهواترین استان‌های غربی ایران بوده که در دامنه‌ها و دشت‌های پراکنده‌ رشته‌کوه زاگرس میانی قرار گرفته است. این استان هر ساله به واسطه آب‌وهوای مطبوعی که دارد میزبان گردشگران زیادی از اقصی نقاط ایران است و همچون سایر استان‌های کشورمان سوغات معروف و هیجان‌انگیز خود را دارد؛ سوغاتی‌هایی که برخی از آن‌ها بسیار خوشمزه‌اند و برخی دیگر جزء آثار هنری و صنایع‌دستی محسوب می‌شوند. در ادامه با تعدادی از سوغات این استان آشنا می‌شویم.

گلیم و قالی

نام کردستان با قالی دستباف گره خورده است و صنعت فرش و قالی‌بافی، یکی از صنایع رایج در استان کردستان است. قالی‌های شهرهایی همچون سنندج، بیجار و بوکان شهرت جهانی دارند و یکی از ارزشمندترین فرش‌های ایران محسوب می‌شوند. فرش‌های دست‌باف و قالی‌های پر نقش‌ونگار کردی در حجره‌ بازارهای این شهر به چشم می‌خورد و از میان طرح‌های بافته شده در کردستان می‌توان به طرح‌های ماهی درهم (هراتی)، ریزماهی نقش بته‌ای، گل وکیلی، گل میرزاعلی، گل مینا و شاخ گوزن و میناخانی اشاره کرد.

گلیم و قالی کردستان

 

گلیم سنه

«گلیم‌های سنه» کردستان نیز شهرت زیادی دارند، این گلیم‌های زیبا که توسط زنان هنرمند کرد به صورت دو رو بافته می شوند، یکی از هنرهای دستی زیبای اهالی کردستان محسوب می‌شود. هر دو رو این گلیم، دارای نقوش واضح و رسایی است که نشان‌دهنده‌ توانایی و هنر زنان و مردان خونگرم و مهمان‌نواز کردستان بوده باید گفت که مرکز اصلی گلیم سنه شهر سنندج است.

گیوه کردستان

گیوه 

«گیوه» پاپوش محلی و سنتی مردمان منطقه زاگرس است و قدمتش به هزاران سال قبل باز می‌گردد و جزء اولین پاپوش‌های سنتی بشر به حساب می‌آید. گیوه‌بافی که در کردستان با نام کلاش‌بافی نیز شناخته شده است، از مهمترین صنایع دستی و سوغاتی‌های کردستان محسوب می‌شود. گیوه‌های کردستان کیفیت بسیار بالایی دارند و امروزه نیز توسط مردمان کرد مورد استفاده قرار می‌گیرند. از مزایای این هنر دستی می‌توان به سبک و طبیعی بودن تمامی مواد آن، مقاوم بودن نسبت به کفش‌های معمولی، استفاده از الیاف سلولوزی، جذب رطوبت زیاد و در دسترس بودن مواد ساخت آن در منطقه اشاره کرد.

 

محصولات چوبی 

کردستان مهمترین استان کشور از لحاظ تولید محصولات نازک‌کاری است. هنر نازک‌کاری، ترکیب قطعات بسیار کوچک از انواع چوب‌های پرداخت شده‌ طبیعی است که با ظرافت خاص در کنار هم قرار می‌گیرند و موجب به وجود آمدن آثار بسیار ظریف چوبی می‌شومد. از مهمترین محصولاتی که با نازک‌کاری ساخته می‌شود می‌توان به تخته نرد، قلمدان، تخته شطرنج، قوطی سیگار، شیرینی‌خوری، کیف زنانه، جعبه‌ لوازم آرایش، سینی و بشقاب اشاره کرد.

ابزارآلات موسیقی از جمله دف و تنبور، از دیگر سوغاتی‌های کردستان هستند که شهرتی ملی دارند. بسیاری از نوازندگان کشور، ادوات موسیقی خود را از استان کردستان تهیه می کنند. به علاوه لباس‌های زیبای زنان و مردان کرد نیز که از زیباترین لباس‌های محلی کشور محسوب می‌شوند، دیگر سوغاتی مطرح استان کردستان هستند.

محصولات چوبی کردستان

 

شیرینی کنجدی

شیرینی کنجدی، معروف‌ترین شیرینی شهر سنندج است. شیرینی کنجدی کردستان، در دو نوع شکری و گزانگبین تولید می‌شود. برای تهیه این شیرینی‌ها ابتدا کنجد را بو می‌دهند، سپس شهد انگبین و یا شهد شکر را به آن اضافه کرده و آن را برش می‌دهند. شکل ظاهری این شیرینی قطعات منظمی از کنجد فشرده شده است که بسیار مقوی و خوشمزه هستند.

شیرینی کنجدی معروف کردستان

 

سقز

سقز یکی از سوغاتی‌های کردستان و به طور کلی استان‌های غربی ایران است. سقز صمغ درخت بنه یا پسته‌ وحشی است که معمولا در فصل پاییز از این درخت خارج می شود. مردم کردستان به خوبی با خواص این صمغ آشنایی دارند و از آن به عنوان آدامس استفاده می‌کنند.

سقز

 

بادام سوخته

از دیگر سوغاتی‌های کردستان که می توان در شهر سنندج تهیه کرد، بادام سوخته کردستان است. بادام سوخته مخلوطی از بادام و شکر یا عسل است. مردم شهر سنندج معمولا به جای قند، این شیرینی را با چایشان میل می‌کنند.

بادام سوخته کردستان

 

برساق

برساق نوعی نان روغنی محلی کردستان است که به ‌ویژه در شهر بیجار تهیه می‌شود. این نان محلی از ترکیب آرد، شکر، تخم‌مرغ، شیر و سایر مواد به دلخواه درست می‌شود. درون این مواد خمیری تهیه شده را با گردو، شکر و دارچین پر کرده و سپس آن را در روغن سرخ می‌کنند. البته این نان با همین نام به ‌شکل‌های گوناگون در مناطق مختلف ایران تهیه می‌شود. نان کاک، نان برنجی، عسل طبیعی، روغن طبیعی، باسلوق، خشکبار، مویز، نوعی شیرینی به نام کماج  و نوعی حلوا سوهانی نیز از دیگر سوغاتی‌های این استان هستند.

برساق

 

منبع:

مجموعه سوغات ایران

تالاب زریبار _نگین گردشگری کردستان

معاون فنی اداره کل محیط‌زیست استان‌کردستان، گفت: تالاب زریبار به‌عنوان یک منطقه، هدف گردشگری در استان کردستان و یک پدیده منحصربه‌فرد است که با توجه به اینکه در نزدیکی شهر مریوان قرار گرفته علاوه بر تامین زیست‌گاه حیات وحش، نقش بسیار مهمی از لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی هویتی برای مردم این منطقه دارد.

تالاب آب شیرین زریبار در ۱۳۰ کیلومتری شمال غربی سنندج مرکز استان کردستان و در فاصله ۳ کیلومتری غرب شهرستان مریوان واقع و از مکان‌های دیدنی و گردشگری استان کردستان است، این تالاب یکی از منحصربه‌فردترین دریاچه‌های آب شیرین در جهان به شمار می‌رود همچنین یکی از مراکز زمستان گذرانی و جوجه آوری پرندگان مهاجر است.

پهنه آبی زریبار(دریاچه) همراه با اراضی نمناک اطراف آن همراه با قسمتی دیگر از زمین های پیرامون این پهنه آبی به استناد بند الف ماده ۳ قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست مصوب ۱۳۵۳ و طی مصوبه شماره ۳۰۴ سال  ۱۳۸۸ شورایعالی حفاظت محیط زیست به‌عنوان پناهگاه حیات‌وحش زریبار معرفی شد؛ تالاب زریبار با توجه به دارا بودن شرایط زیستگاه مناسب به‌عنوان یکی از کانون های حمایت از گیاهان و جانوران و به‌ویژه پرندگان آبزی قلمداد می‌شود.

تالاب زریبار از معدود تالاب‌های آب شیرین ایران است که هیچ رودخانه دائمی در تأمین آب آن نقش ندارد و عمدتاً از طریق چشمه‌های متعدد در بخش غربی و کف تالاب، تغذیه می‌شود به ‌طور کلی منابع تأمین آب تالاب زریبار از سه منبع عمده ازجمله ریزش‌های جوی که به‌صورت باران و برف، چشمه‌های کف جوش بستر تالاب که به سفره‌های زیرزمینی مرتبط است و آب‌های سطحی ورودی تشکیل می‌شود.

با توجه به نقاط ارتفاعی شمالی و جنوبی تالاب و نیز شیب عمومی شمال به جنوب آن، تالاب در حکم استخر تنظیم‌کننده آب‌های جاری عمل می‌کند و با سرریز در بخش جنوبی، مازاد آب آن به مصرف کشاورزی می‌رسد و یا در موقع کم‌آبی نیز با تمهیداتی از آب تالاب برای کشاورزی استفاده می‌شود.

سرریز آب تالاب به رودخانه زریبار که از شعبات رودخانه گاران است منتقل می‌شود که با پیوستن به رودخانه مریوان با جهت شمالی – جنوبی به سمت جنوب جاری است. رودخانه مذکور با پیوستن به چند رود دیگر تشکیل رودخانه مهم سیروان را می‌دهند.

 

شهاب محمدی، معاون فنی اداره کل محیط‌ زیست استان‌کردستان، با اشاره به اینکه تالاب زریبار مریوان در سال ۸۸ به‌عنوان پناهگاه حیات‌وحش معرفی‌شده است، اظهار کرد: این دریاچه یک پناهگاه تالابی است که از اکوسیستم‌های غنی منطقه و از زیستگاه‌های منحصر به‌فرد حیات ‌وحش به ‌خصوص پرندگان آبزی، کنار آبزی و مهاجر است.

وی افزود: تالاب زریبار به‌عنوان یک منطقه، هدف گردشگری در استان کردستان و یک پدیده منحصربه‌فرد است که با توجه به اینکه در نزدیکی شهر مریوان قرار گرفته علاوه بر تامین زیست‌گاه حیات وحش، نقش بسیار مهمی از لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی هویتی برای مردم این منطقه دارد.

 معاون فنی اداره کل محیط‌زیست استان‌کردستان، بیان کرد، سازمان حفاظت محیط زیست بر اساس رسالت کاری به منظور جلوگیری از آلودگی آب تالاب در سنوات گذشته و قبل از اعلام این منطقه به‌عنوان پناهگاه حیات وحش با احداث لاگون‌های (استخر) ترسیب فاضلاب انسانی در ضلع غربی تالاب از ورود مستقیم فاضلاب انسانی روستاهای مجاور ضلع غربی تالاب به آن جلوگیری کرده که این اقدام نقش مهمی در جلوگیری از ورود مستقیم فاضلاب انسانی داشت و خوشبختانه با پیگیری‌های به‌عمل آمده و با ایجاد شبکه جمع آوری و خط انتقال فاضلاب روستائی هم اکنون فاضلاب انسانی روستاهای غرب تالاب به تصفیه خانه شهر مریوان منتقل می‌شود.

وی در ادامه گفت: پس از اعلام این منطقه به‌عنوان پناهگاه حیات وحش ضمن ایجاد ساختار حفاظتی و اختصاص نیروی انسانی جهت حفاظت و صیانت از تالاب اقدامات دیگری ازجمله انجام پروژه‌های کنترل رسوب‌گذاری، بنچ مارک گذاری حریم تالاب، تدوین برنامه صید و صیادی، تدوین برنامه قایقرانی، برنامه‌های متعدد و متنوع آموزشی و اطلاع رسانی و … در این منطقه انجام شده است.

محمدی ذکر کرد: پس از تصویب این تالاب به‌عنوان پناهگاه حیات وحش و به دنبال پیگیری‌های متعدد نهایتا در بهمن ماه سال ۹۷ این تالاب بعنوان ۲۵ امین تالاب بین المللی ایران در دبیرخانه کنوانسیون رامسر ثبت و اعلام شد و مراسم روزجهانی تالاب‌ها نیز در بهمن‌ماه سال ۹۸ در استان کردستان با حضور معاون ریاست جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در کردستان برگزار شد.

 وی بیان کرد: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که در سال ۹۸ و به دنبال مصوبات استانی کارگروها و ستاد نجات بخشی تالاب زریبار رقم خورد، کنترل و انتقال فاضلاب ورودی قسمتی از شهر مریوان به ضلع جنوبی تالاب بود که متاسفانه با ساخت و سازهای جدید مجددا فاضلاب ساکنین این ساخت و سازهای مسکونی دوباره به تالاب زریوار وارد می‌شود.

وی عنوان کرد: متولی اصلی کنترل و برخورد با ساخت‌وسازهای غیرمجاز بر اساس قانون در محدوده شهرها شهرداری و در حریم شهرها نیز علاوه بر شهرداری اداره راه و شهرسازی و در اراضی کشاورزی نیز سازمان جهاد کشاورزی است، ساخت و ساز غیر مجاز در کل شهر مریوان و مجاور تالاب از معضلات اساسی حال حاضر بوده که نیاز به یک برنامه‌ریزی و اهتمام جدی از سوی متولیان جهت کنترل دارد.

معاون فنی اداره کل محیط‌زیست استان‌کردستان، در خصوص محدوده گردشگری تالاب زریبار مریوان، گفت: در ماه‌های گذشته و پس از جلسات و رایزنی‌هایی متعدد نهایتا موضوع نگهداری و بهره‌برداری از محدوده ۱۵ هکتاری گردشگری تالاب زریبار طی یک قراداد اجاره سه ساله و با محوریت رویکرد راهبری بر اساس ملاحظات زیست محیطی به شهرداری مریوان محول شد.

محمدی افزود: شهرداری به مدت سه سال متولی محدوده ۱۵ هکتاری گردشگری خواهد بود و نقض هرکدام از مفاد قرارداد منجر به فسخ آن خواهد شد.

وی ادامه داد: هرگونه عایدی محیط زیست از اجاره این محدوده در راستای حفاظت از تالاب، هزینه خواهد شد.

معاون فنی اداره کل محیط‌زیست استان‌کردستان، با اشاره به اینکه صندوق ملی محیط‌زیست در فاز اول مبلغ ۴ میلیارد تومان اعتبار به حوزه محدوده ۱۵ هکتاری گردشگری دریاچه زریبار مریوان اختصاص داده است، ذکر کرد: اعتبارات اختصاص یافته جهت اجرای پروژه‌های منتج از مطالعات فاز دوم ساماندهی محدوده گردشگری زریبار اختصاص یافته و در گام اول تعمیر و بهسازی سرویس بهداشتی، ایجاد بازارچه سنتی و سردرب ورودی محدوده مد نظر است.

محمدی در ادامه عنوان کرد: با اجراشدن طرح ساماندهی این محدوده بحث اشتغال در زریبار افزایش چشم‌گیری پیدا خواهد کرد همچنین بازارچه سنتی، پیاده راه سلامت، پیست‌دوچرخه‌سواری و منظر دریاچه زریبار ساماندهی می‌شود.

 

وی ایجاد بازارچه سنتی در دریاچه زریبار را یکی از پروژه‌های بسیار مهم عنوان کرد و گفت: با ایجاد بازارچه سنتی تمام دکه‌های غیرمجاز با اولویت‌بندی و شرایط بهتر ساماندهی خواهد شد.

معاون فنی اداره کل محیط‌زیست استان‌کردستان، همچنین خاطرنشان کرد: پناه گاه حیات‌وحش و تالاب بین‌المللی زریبار مریوان از منحصربه‌فردترین اکوسیستم‌های آبی کشور است که همه‌ساله پذیرای گونه‌های زیادی از پرندگان مهاجر و بومی است و باوجود مردم طبیعت دوست شهرستان مریوان زیستگاه امنی برای تمامی گونه‌های جانوری به شمار می‌آید.

منبع:

مرتبط:ایسنا

آشنایی با دیدنی های کردستان

رودخانه سیروان _طولانی ترین رودخانه کردستان

روستای ژیوار ؛ماسوله کردستان 

گردشگری ورزشی تاثیر بسزایی بر درآمدزایی کردستان دارد

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان سنندج گفت: گردشگری ورزشی با توجه به تعداد زیاد طرفداران این رشته در دنیا، سهم به سزایی در جذب و چرخش سرمایه در صنعت گردشگری دارد.

خداداد مولودی اظهار کرد: با توسعه زیرساخت‌های موجود در پساکرونا می‌توان شهرستان سنندج را به یکی از قطب‌های گردشگری ورزشی در کشور تبدیل کرد.

مولودی عنوان کرد: شهرستان سنندج در ارتفاع ۱۵۰۰ متری از سطح دریا و در منطقه کوهستانی زاگرس واقع شده و دارای آب و هوایی چهار فصل است و با توجه به این شرایط مکانی مناسب برای برگزاری مسابقات و جشنواره‌های مختلف ورزشی است.

وی به تاثیر گردشگری ورزشی، در درآمدزایی اشاره کرد و افزود: گردشگری ورزشی با توجه به تعداد زیاد طرفداران این رشته در دنیا، سهم به سزایی در جذب و چرخش سرمایه در صنعت گردشگری دارد.

مولودی پتانسیل‌های گردشگری ورزشی در سنندج را فرصتی مناسب برای توسعه شهرستان دانست و عنوان ساخت: با برنامه‌ریزی دقیق، علمی و توسعه زیرساخت‌ها می‌توان از رویدادهای ورزشی برای ایجاد سرمایه‌گذاری و فرصت‌های شغلی و توسعه اقتصادی استفاده کرد.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان سنندج با اشاره به وجود ورزشکاران نامی سنندجی در اکثر رشته‌های ورزشی در سطح ملی افزود: این شهرستان با بهره‌بردن از جنگل‌ها، رودخانه‌ها و سدهای پرآب، قلل مرتفع و اماکن مجهز ورزشی می‌تواند میزبان برنامه‌های پیاده‌روی، کوه‌نوردی، دوچرخه‌سواری، ورزش‌های آبی، پاراگلایدر و سایر مسابقات ورزشی دیگر باشد که امید است در پسا کرونا بتوانیم در این زمینه اقدام کنیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

عمارت خسروآباد _مقر حکومتی کردستان

معرفی آبشار بل جاذبه کردستان

دیدنی های بینظیر در دل روستای نگل کردستان

تنوع نقش مایه‌ها و ریز بافت بودن از نمادهای سفره کردی مرغوب است

رنگ و نگار فرش‌های ایرانی که طرح‌های اصیل و سنتی آن نماد تاریخ، اعتقادات فرهنگی و مذهبی خاصی است باعث شده کنار هم آمدن این همه زیبایی در یک قاب چند در چند هر فردی را به تحسین وا دارد؛ پس شکی نیست که فرش‌های ایرانی  با ویژگی‌های گفته شده یکی از پرطرفدارترین فرش‎‌های جهان است و شهرت زیادی در بازارهای جهانی دارد. عبدالله احراری، عضو انجمن علمی فرش ایران، در خصوص معرفی سفره‌های کردی اظهار کرد:  سفره کردی از دستبافته‌های اقوام کرد است که به عنوان کرمانج در شمال خراسان رضوی و استان خراسان شمالی سکنی گزیده‌اند. دو طایفه و قوم کرد از زمان صفویه در زمان سلطنت شاه عباس از غربی‌ترین منطقه ایران به سمت خراسان کوچانده شدند و هدف از این اقدام ایجاد تعادل و جلوگیری از هجوم ازبک‌ها در منطقه خراسان بوده است.

وی افزود: برخی از این اقوام در خراسان شمالی و شمال خراسان رضوی ساکن شده‌اند اما گروه‌های همراه با این اقوام در مسیر سکنی گزیدند که می‌توان از استقرار آن‌ها در قزوین، ورامین، کلاردشت و… یاد کرد؛ بنابراین از روی دست‌بافته‌های این گروه می‌توان مسیر حرکت این اقوام را تعقیب کرد. مثلا نمونه‌ای از این سبک بافت در قزوین و کلاردشت مازندران دیده می‌شود.

عضو انجمن علمی فرش ایران خاطرنشان کرد: اقوام کردی که مسیر را ادامه دادند، امروز در مناطق کلات، درگز، قوچان و تمام استان خراسان شمالی مستقر هستند و ما می‌توانیم سبک بافت کردی را در کل این مناطق ببینیم.

احراری در خصوص نام‌گذاری این فرش ادامه داد: در واقع سفره‌های کردی به این دلیل به این نام نامیده شده که بخش‌های عمده نقش‌های آن، مخصوصا میله‌هایی که به صورت دست بافته از کناره‌های فرش به سمت وسط می‌آید، حکم انگشتان دست را دارد و هر کدام نمادی از انگشت دست بوده که به دست بافته‌ها حالت سفره داده است.

وی عنوان کرد: بسیاری از نقش مایه‌ها در دست بافته‌های کردی نماد است. این نمادها شامل نمادهای جانوری، انسانی، گیاهی و عمدتا گلیم بافت است. این گلیم از نوع گلیم پیچ است که به عنوان یکی از گلیم‌های خوب در ایران شناخته می‌شود.

عضو انجمن علمی فرش ایران تشریح کرد: در سمت کلات بیشتر این دست بافته‌های کردی به سمت ابریشم‌بافی و نواربافی می‌رود اما در درگز، قوچان و کل خراسان شمالی این دست بافته‌ها یا به شکل سفره کردی (گلیم) و یا به صورت قالیچه‌های کردی بافته می‌شود؛ این سفره‌ها معمولا در سایزهای ۱۰۰ در ۱۸۰ و ۱۳۰ در ۲۳۰ ابعاد قالیچه در پنج کلاس متفاوت بافته می‌شود.

احراری اضافه کرد: برخی از قالیچه‌ها تراکم بسیار بالایی دارد و در واقع گلیم‌های ریز بافت است که به همان نسبت مواد اولیه ضعیفی در آن‌ استفاده می‌شود اما برخی دیگر که نسبتا درشت بافت است، از مواد اولیه ضخیم‌تری در بافت‌شان استفاده می‌شود.

وی در خصوص رنگ‌های استفاده شده در سفره‌های کردی گفت: در گذشته برای بافت سفره‌های کردی بیشتر از رنگ‌های گیاهی استفاده می‌شد. در حال حاضر نیز کارفرمایانی که برند هستند، معمولا از مواد اولیه گیاهی و مرغوب برای بافت استفاده می‌کنند.

در سفره‌های کردی از رنگ‌های روشن‌تری استفاده می‌شود

عضو انجمن علمی فرش ایران در مورد رنگ‌های به کار رفته در سفره‌های کردی اظهار کرد: تعداد رنگ‌ها در سفره‌های کردی همچون سبک بلوچ و ترکی محدود است اما تفاوت سفره‌های کردی با سبک بلوچ و ترکمن این است که در این سفره‌ها از رنگ‌های روشن‌تری استفاده می‌شود.

احراری اضافه کرد: همانطور که گفته شد در سفره‌ها و گلیم‌های کردی از نقوش جانوری و انسانی به صورت رئال‌تر استفاده می‌شود چرا که اقوام کرد شیعه مذهب هستند و در استفاده از نقوش دست بازتری دارند و در واقع نقوش جانوری و انسانی را به صورت واقعی‌تر تصویر می‌کنند.

وی بیان کرد: مواد اولیه‌ای که در چند رنگ اصلی برای رنگرزی گلیم‌های کردی استفاده می‌شود، به این صورت است که برای گروه رنگ‌های زرد عمدتا از جاشیر، گروه رنگ‌های قرمز از روناس، برای گروه رنگ‌های آبی از نیل و برای گروه‌ رنگ‌های خاکی و شتری از پوست گردو استفاده می‌شود.

عضو انجمن علمی فرش ایران در خصوص سبک سفره‌های کردی تصریح کرد: سبک کار عمدتا بر روی دار گلیم بافی افقی کار می‌شود و ابزار ساده‌ای دارد که در گذشته توسط بافندگان ساخته می‌شده است اما در حال حاضر این ابزار عمدتا از بازار تهیه می‌شود و گلیم معمولا هم به صورت خانگی و خویش فرمایی یا توسط کارفرما که مواد اولیه و دستگاه را تامین می‌کند، بافته می‌شود.

احراری در مورد قیمت‌های سفره‌های کردی تشریح کرد: نامرغوب‌ترین سفره‌های کردی معمولا به اندازه هزینه مواد اولیه دستمزد بافت دارد اما لوح‌های درجه یک و مرغوب ۲۰ درصد قیمت مواد اولیه و ۸۰ درصد هم دستمزد بافنده را شامل می‌شود.

سفره‌های کردی به عنوان گلیم یک‌رو نیز شناخته می‌شود

وی بیان کرد: نماد سفره کردی مرغوب، ریز بودن، تنوع نقش مایه‌ها و مرغوب بودن مواد اولیه است. سفره‌های کردی به عنوان گلیم پیچ یا گلیم یک‌رو نیز شهرت دارد و در بازارهای جهانی نیز شناخته شده است. تمام فعالان عرصه دست‌بافته‌ها تقریبا این گلیم را می‌شناسند که رونق بازار این فرش و معرفی بیشتر آن جای کار دارد.

عضو انجمن علمی فرش ایران یادآور شد: برای معرفی بیشتر این فرش نیاز است معاونین صنایع دستی میراث فرهنگی توجه بیشتری به این فرش داشته باشند و به ساخت مستندهای بیشتر، انتشار کتاب در این زمینه اقدام کنند تا بتوانیم حوزه‌ای که مربوط به بافت سفره‌های کردی است را دقیق‌تر معرفی کنیم.

احراری در خصوص طرح‌های سفره‌های کردی خاطرنشان کرد: طرح‌های این گلیم به صورت سینه به سینه به بافندگان امروز رسیده و بافندگان از ذهن خود استفاده می‌کرده‌اند اما در سال‌های اخیر تعدادی از افراد مانند خانم ذوالفقاری و  خانم غلامی که از دانش‌آموختگان و طراحان فرش هستند، تلاش کرده‌اند که نقش‌های این گلیم را کمی منظم‌تر کرده و بر روی رنگ بندی کار کرده‌اند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

آشنایی با دیدنی های کردستان

معرفی آبشار بل جاذبه کردستان

عمارت خسروآباد _مقر حکومتی کردستان

آرمرده _قطب صنعت شال‌بافی ایران

شهر آرمرده مرکز بخش آرمرده در فاصله ۱۳ کیلومتری جنوب غربی شهرستان بانه در استان کردستان واقع شده، این شهر زیبا در ارتفاع ۱۶۱۶ متری از سطح دریا قرار گرفته است. براساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر آرمرده ۲۲۵۹ نفر و جمعیت کل بخش آرمرده ۱۰۷۱۳ نفر است.

بخش آرمرده دارای دو دهستان به نام‌های دهستان پشت آربابا و دهستان بلَکه است که تمام ساکنان شهر کُرد زبان و با لهجه شیرین سورانی (از لهجه‌های زبان کُردی) تکلم می‌کنند. آرمرده که در میان کوه‌های زاگرس قرار گرفته دارای پوشش جنگلی و مرتع بسیار غنی و آب و هوای کوهستانی و معتدل است که از قدیم الایام به علت وجود امنیت و کشتزارهای حاصلخیز، شهری مهاجر‌پذیر از مناطق مختلف عراق و شهرهای دیگر بوده و مردم بسیاری به این شهر کوچ کرده و ساکن شده‌اند که باعث افزایش جمعیت این شهر شده است.

نکته قابل توجه در مورد این شهر، همکاری و تشویق حکام محلی برای آموزش حرفه شالبافی بوده و اکنون شالبافی شغل اصلی مردم شهر شده و این حرفه از نسلی به نسل دیگر انتقال داده شده است.

آرمرده خاستگاه شال

شال مختص مناطق کردستان و خاستگاه آن شهر تاریخی آرمرده بانه است و این محصول از پشم و الیاف کاملاً طبیعی و طی مراحل مختلفی تهیه می‌شود، که هر سال در ابتدای فصل بهار بز مَرغُز که دارای پشم اصیل به نام (مه ره ز) است و پرورش یافته از علوفه‌های طبیعی کوه‌ها و برگ درختان بلوط مناطق زاگرس و به ویژه آرمرده است، به وسیله دامداران و با قیچی‌های مخصوص پشم‌زنی (برینگ) از بدن بُزهای مَرغُز جدا شده و پس از شستشوی کامل، خشک‌شدن و تمیز‌کردن، مرحله خلال اندازی یا همان (شی کردن) بر ‌روی پشم‌ها انجام می‌شود.

 پس از انجام این مراحل، پشم و تارهای موی پشم به هم چسپیده از همدیگر جدا و در مراحل دیگر به دست زنان چیره‌دست و هنرمند به وسیله آلات مخصوص ریسندگی که همان دوک (ته شی) نام دارد و جنس آن چوبی است به نخ باریک و محکم تبدیل می‌شود، مرحله تبدیل پشم به نخ در سال‌های اخیر گاهی به وسیله دستگاه‌های برقی نیز انجام شده است.

در مراحل دیگری به وسیله استادکاران ماهر (جولاها) در دستگاه‌های سنتی و کاملاً دستی کار بافندگی را انجام می‌دهند و به پارچه‌ای به عرض معمولی ۱۰ الی ۱۵ سانتیمتر و طول ۳۰ الی ۳۲ متر تبدیل می‌کنند، پس از انجام مراحل دیگری مانند پرِس کردن (کول کردن) پارچه تهیه شده را در دستگاه‌های پرس مخصوص به دست استادکاران ماهر صاف و حالتی اتو زده پیدا کرده که به صورت دستی به حالت فشرده و نواری دَور همدیگر جمع می‌شود و محصول نهایی یا پارچه نواری که همان شال نام دارد برای فروش روانه بازار می‌شود.

شال معمولا برای تهیه لباس محلی مردانه بنام (رانک و چوغه) و در مواردی دیگر برای تزئین لباس خانم‌ها و حتی استفاده به صورت «قبا مخصوص بانوان» مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تاریخ تولید و استفاده از شال

شال و شال‌بافی از زمانی که انسان برای پوشاندن بدن خود به لباس نیاز پیدا کرد، متداول شده است و سابقه‌ای طولانی همسان با سابقه زندگی انسان‌ها دارد.

 این امر مهم با توجه به اینکه در منطقه کردستان و به ویژه در شهر تاریخی آرمرده و مناطق اطراف آن که از لحاظ وجود مراتع سرسبز و جنگل‌های انبوه که خوراک اصلی بز مَرغُز که منشأ تولید پشم مورد استفاده در صنعت شالبافی است، بسیار غنی بوده و پرورش بُز مَرغُز علاوه بر استفاده از پشم آن استفاده‌های مهم دیگری از جمله گوشت، شیر و… دارد.

بُز مَرغُز بومی این منطقه است و پشم آن از لحاظ ظرافت، استحکام، زیبایی، نرمی و سازگاری با بدن انسان و لطافت خاص آن در جهان نظیر ندارد، به همین دلیل در طول تاریخ و قرن‌های متمادی، این صنعت که در جریان آوارگی‌های پی در پی و غیره دائماً در معرض نابودی قرار داشته است، به علت حمایت‌های جدی و قاطع حکام محلی (اختیارالدینی‌ها) و ایجاد بسترهای مناسب برای تشویق افراد محلی و حتی افراد غیر بومی به اشتغال و فراگیری صنعت شالبافی که در منطقه ساکن می‌شدند و اینکه خود نیز از پیشگامان این صنعت از آغاز تا به امروز بوده‌اند و سعی در حفظ این صنعت مهم و اشتغال‌زا برای مردم منطقه داشته‌اند، از نابودی آن جلوگیری کرده و باعث حفظ، رشد و ترقی این صنعت تا به حال بوده است.

شال در این منطقه از سوی حکام محلی و سایر اقشار مردم، جزو بهترین سوغات بوده است و در حال حاضر نیز جزو زیباترین و گران‌ترین لباس‌ها محسوب می‌شود، برای شمارش شال اصطلاح «طاقه» به کار برده می‌شود، شال آرمرده در حال حاضر به عنوان یک برند مخصوص این شهر که دارای سابقه تاریخی و طولانی در این منطقه است قابلیت‌های تبدیل به یک برند جهانی را دارد.

شهر آرمرده بستر مناسب برای معرفی شدن به عنوان دهکده نساجی جهان که خاستگاه شال است را دارد، ۷۰ درصد ساکنان آرمرده به ویژه زنان به حرفه شال‌بافی اشتغال دارند و نیاز است تا اقدامات اساسی و شایسته برای معرفی جهانی این شهر زیبا انجام شود، شال و شهر آرمرده هیچگاه از همدیگر جدا نبوده و نخواهند بود زیرا مهمترین صنایع‌دستی شهر آرمرده شال است که به علت فراگیر بودن دامنه اشتغال آن و اینکه تمام امکانات و بسترهای این صنعت در منطقه وجود دارد.

* گزارش از تیمور خالدی، کارشناس اداره‌ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کردستان

کتیبه تنگی ور در کوه های اورامان

مکان های باستانی منقوش زیادی در کردستان وجود دارند که متاسفانه این آثار تاکنون بصورتی علمی در جریان بررسی قرار نگرفته و به دلایل نامعلومی یا شاید به دلیل کمبود بودجه سازمان میراث فرهنگی ، این یادگارهای ارجمند سرزمین ما تاکنون ناشناخته مانده اند.

درکردستان خوشبختانه از اواسط سال ۱۳۷۷ تا به حال محوطه های فراوانی ،شناسایی شده است که مجموع نقوش آن بالغ بر ۱۰۰۰ نقش است . این تصاویر که بر روی سنگ ها و دیواره غارها در کوههای کردستان کنده کاری شده است عبارتند از :تصویراسب و سوار،  بزکوهی ، گوزن وآهوی جبیر،  سگ،  مار ،گراز ، تصاویر خورشید ، انسان ، اشکال هندسی ، اشکال گیاهی ، و نمادهای نامفهوم. کنده کاری های صخره ای و غاری کردستان در مناطق مختلف هورامان ،سارال ، دهگلان ، دیواندره و بیجار است. پراکندگی محوطه ها نشان می دهد،  در عهد باستان مردمان فراوانی در مکانهای مختلف این سرزمین زندگی می کردند . بررسی های روی نقوش و مطالعه برروی آنها معلوم می کند،  این کنده کاری ها مربوط به دوران مختلف است .

کهن ترین تصاویر در حکاکی ها و کنده کاری های بر روی سنگ کوهها و غارهای کردستان در منطقه اورامان قرار دارد . به نظر می رسد ، کوههای رفیع و دره های باشکوه و زیبای اورامانات مکان مناسبی برای زیست انسان در عصر نو سنگی و ادوار قبل و بعد از آن بوده است . در منطقه اورامان کنده کاری های صخره ای و غاری فراوان وجود دارد که کنده کاری های آنها تراشیده دهانه غار (بردمیر) که به صورت کله گوسفند تراشیده شده است به ابعاد ۱۴۰ سانتیمتر و نقش ۳ بز کوهی و یک سگ که بر روی آن حکاکی شده است مرحله دامداری را نشان می دهد . کنده کاری های سینه (غار تاش ) تصاویر ادوار مختلف را در خود جای داده است .هنوز هم بعد از هزاران سال ، محوطه های پیش از تاریخ و نشانه های انسان و علامت های سنگی و نقوش کنده کاری صخره ای و غاری در قلل و دره های این منطقه مشاهده می شود . منطقه اورامانات یکی از زیستگاه های کهن ایران زمین است .هم اکنون هم در ارتفاعات کوه ها ،  محل های استقرار موقت با اتاقهای سنگ چین مانند از روزگاران کهن به چشم می خورد .دیوار اتاق ها در پناه دیواره کوه با تخته سنگهای بزرگ و نقوش کنده کاری پیش از تاریخ بر صخره هاست که تعدادی از آنها به خاطر استحکام و زیبایی با رنگ کرم پررنگ شده است . غارها و پناهگاه های صخره ای پیش از تاریخ فراوان وجود دارد.

blank

در فاصله ۴۵ کیلومتری شهر کامیاران و در مسیر جاده این شهر به مریوان، روستائی قرار گرفته است که در دل کوه های آن کتیبه ایی تاریخی با قدمت هزاران ساله قرار گرفته است.

کتیبه تنگی ور که بر سنگ های کوه “زینانه” از کوه های “شاهو” کنده کاری شده است، یادگار دوران آشوریان بوده و بنا به قدمتی که دارد مربوط به دوره تاریخی عصر آهن است.
به همراه این کتیبه، نقش برجسته ایی نیز حکاکی شده و آن نقش برجسته انسانی که احتمالاً شخص پادشاه است. این نقش به طول۱۵۰سانتیمتر و پهنای ۳۵سانتیمتر حجاری شده است.
در این نقش برجسته، کلاه پادشاه تقریبا استوانه ای شکل است که نقوش مشخص دارد، پادشاه دارای ریش انبوه و پرپشتی است که می تواند یکی از نمادهای ویژه حاکمان آشور باشد؛موهای این نقش برجسته به صورتی خاص در پشت سر جمع شده که می تواند نشان دهنده حالتی باشد که شاه آماده برپایی یک مراسم خاص است.

طبق آخرین مطالعات انجام شده، کتیبه تنگی ور متعلق به سارگن دوم پادشاه آشور است که پس از ستایش خدایان دولت آشور به شرح پیروزی های خود می پردازد و احتمالا نقش نیم تنه مرد هم متعلق به شخص سارگن دوم می باشد.

اولین بار در سال ۱۳۴۷هجری شمسی این نقش برجسته و کتیبه آن، توسط هیئت باستان شناسی مرکز کشور به سرپرستی “علی اکبر سرفراز”، مورد بررسی قرار گرفت. البته این سنگ نوشته سال ها توسط مردمان این سرزمین شناخته شده بود و بر سر راه کاروان رو قرار داشته و محلی برای دیدار آن توسط مردم محلی بوده است.

می توان تصور کرد که این کتیبه در گذشته حداقل در مسیر چهار راه ارتباطی قرار گرفته و راهی که از جانب شرق و با گذشتن از دشتی وسیع کامیاران – پس از پشت سر گذاشتن کرماشان و کامیاران- به این کتیبه و به کنار رود سیروان می رسید که اکنون جاده اصلی ارتباطی کامیاران با این منطقه است.

بعد از بررسی گروه کارشناسی و باستان شناسی، این کتیبه بعد از گذشت ۲۳سال به شماره ۵۱۱۷به ثبت ملی رسیده است، باید به این امر اشاره داشت که علاوه بر اهمیت این کتیبه از لحاظ تاریخی، منطقه استقرار آن که دره ایی جنگلی و سرسبز می باشد از لحاظ طبیعت گردی بسیار مهم است و آبشارهای طبیعی فراوان “دره تنگی ور” از دیدنی ترین نقاط شهرستان کامیاران است.

اگر به دره تنگی ور نگاهی بیندازیم، متوجه خواهیم شد که درون دره، چشمه های آب دائمی وجود دارند و با داشتن ذخیره غذایی، این دژ می توانست به مدت طولانی در برابر حمله ها مقاومت کند. ابتدای ورود شمال غربی، در سمت راست که دارای شیب کمی در پائین دره است به محله “یهودی ها” شهرت دارد. بالاتر، چشمه های دائمی و پرآب دره از کنار این محل شروع می شوند و به طرف بالاتر ادامه می یابند.
جریان آب از طرف جنوب شرقی، با پشت سر گذاشتن دشت جنوب شرقی و چند تپه باستانی کوچک در طرف راست به ورودی دره، به دره تنگ وارد می شود. در اینجا آب با فشار زیادی در بهار،به آب چشمه های درونی دره می پیوندد و با حجم فراوان از طرف شمال غربی با پشت سر گذاشتن روستای پالنگان در جانب دشتی دیگر با شیب نسبتا زیاد به ” رودخانه سیروان” میریزد و مسیر پرپیچ وخم و طولانی خود را در دره های تنگ زاگرس به سوی بین النهرین در پیش می گیرد.

با گذشت بیش از ۲۷ قرن از حجاری های انجام شده این اثر تاریخی بر اثر ساییدگی، یخبندان و… قسمتهایی از آن صدمه دیده اما هنوز هم قابل رویت است. اگر به کتیبه حجاری شده که در درون طاق نما و در جهت غربی قرار گرفته توجه شود و معنای سنگ نوشته را بررسی نماییم از نظر کارشناسان از سه دیدگاه می توان آن را مورد کاوش قرار داد.

یکی از لحاظ “مدح و ستایش شاه و ارائه خدمات او” و دیگری “گزارش رخدادهای دوران شاه” و در آخر “نفرین بر هرکسی که کتیبه را از بین ببرد”.

کتیبه تنگی ور

کتیبه تنگی ور در ورودی جنوبی بر جانب راست دره و پس از پشت سر نهادن نزدیک به ۲۰۰۰متر، در ارتفاع حدودا ۵۰متری دیوار کنده شده است.این حجاری که کتیبه در آن قرار گرفته،به صورت طاقی است تا کتبیه را از ناملایمات طبیعی محافظت کند.کتیبه بر زمینه نقش برجسته ای از سارگن نوشته شده است.
این نوشته به خط میخی آشوری و شامل ۴۶سطر است. در پای کتیبه و در کنار سطح دره، جریان تند آب سطح دره را پس از گذشت سالیان دراز پائین تر برده است. آثار دو هاون یکی کوچکتر و کم عمق تر و دیگری بزرگ تر و عمیق تر وجود دارد.

با ادامه راه در جانب راست و با فاصله کمی از کتیبه، دیواره دره به ارتفاع حدودا ۵ و طول ۲۰ و عمق ۵ متر کنده شده که به احتمال زیاد به همان دوران مربوط است. این محل در دوران گذشته می توانست پناهگاه مردم فراری از برابر مهاجمان باشد.

روبه روی کتیبه در جانب دیگر دره شکافی وجود دارد که مردمان منطقه به آن”زینانه” به معنی زندان کوچک می گویند و نشانگر مورد استفاده این محل است. در نزدیکی ورودی شمال غربی سنگری از سنگ درست در مقابل معبری سخت قرار دارد که احتمالا برای ورود به دژ از آن استفاده می کرده اند.

هر ساله گردشگران فراوانی از داخل و خارج از کشور برای دیدار از این نقش برجسته و کتیبه آن به این دیار سفر می نمایند و علاوه بر دیدار از این شگفتی باستانی از هوای سالم و طبیعت بسیار زیبای شرق و شمال شرقی شهرستان کامیاران بهره می برند.

نقش برجسته
نقش برجسته در یک تاق نما به ارتفاع ۱۲۰ و پهنای ۱۷۰ و عمق ۳۵ سانتی‌متر در سال ۷۰۶ پیش از میلاد حجاری شده است. درون تاق نما نقش برجسته‌ای از یک انسان به چشم می‌خورد که ۱۵۰ سانتی‌متر طول و ۳۵ سانتی‌متر عرض دارد. این نقش که آن را متعلق به سارگون دوم پادشاه آشور دانسته‌اند، نقش انسانی را به صورت نیم رخ در لباس شاهی نشان می‌دهد که کلاهی استوانه‌ای بر سر و شلاقی در دست دارد. پای راست این نقش در جلو و پای چپش در عقب قرار گرفته و دست راستش به طرف بالا بلند شده است. دست چپ نیز بر روی شکم قرار داده شده است.

کتیبه
کتیبه‌ای به خط میخی و به زبان آشوری باستان در ابعاد ۱۲۰× ۱۲۰ سانتی‌متر شامل ۵۰ سطر در کنار نقش برجسته نقر شده است. در متن کتیبه، پس از ستایش خدایان آشوری مانند خدای آشور، مردوخ، نابو، سین، شمش و ایشتار به شرح پیروزی‌های آشوریان پرداخته شده و در ادامه به نقاط مختلف شهرها، روستاها و مناطقی که در این جنگ تصرف و ویران شده، اشاره می‌شود.

خوانش کتیبه تنگی ور
سنگ‌نبشته اورامان نخستین بار در سال ۱۳۴۷ هجری شمسی توسط هیئت باستان‌شناسی ایرانی به سرپرستی علی اکبر سرفراز مورد بررسی قرار گرفت. سرفراز قدمت کتیبه و نقش برجسته را مربوط به اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد و مربوط به امپراتوری آشور دانسته است.
نخستین مقاله به زبان انگلیسی در رابطه با سنگ‌نبشته اورامان با عنوان «کتیبه سارگن دوم، کتیبه تنگی ور» به قلم گرانت فریم استاد آشورشناسی در مجله شرق به چاپ رسید که جامع‌ترین مطالعه را در مورد این کتیبه انجام داده است. این کتیبه و نقش برجسته با دو کتیبه دیگر مربوط به زمان سارگون دوم به نام‌های سنگ استل در قبرس و سنگ استل در نجف آباد کرمانشاه، قابل مقایسه است و موارد مشترک زیادی دارد.

کتیبه تنگی ور

ترجمه ‏ی کتیبه تنگی ور
قسمت‏های نقطه‏ چین که در ترجمه‏ ی کتیبه آورده شده‏ اند،کلماتی‏ هستند که فریم نخوانده است و در برخی موارد،کلمه یا کلماتی میان‏ کروشه قرار گرفته‏اند که ما برای تکمیل شدن جمله آورده ‏ایم:

۱خدای آشور شاه همه…خدایان و همه…خدایان.
۲خط دوم خوانده نشده است.
۳خدای مردوک بزرگ‏تر از همه،او که همه‏ ی مردمان را با غذاها آفرید…
۴خدای نبوکه جانشینی را به وجود آورد[احتمالا به جانشینی‏ خود به عنون نماینده‏ ی خدا روی زمین اشاره دارد].
۵خدای سین،مسلط بر آسمان و جهان مردگان…
۶خدای شمش،صاحب عدالت بر آسمان و جهان مردگان…
۷خدای ایشتار،او که انسان را آفرید و برای جنگ مهیا کرد…
۸خدایان هفت‏گانه که رهبری می‏کنند و خواست شاه را در جبهه ‏ی جنگ برآورده می ‏سازند و پیروزی را برایش فراهم می ‏آورند.
۹خدایان بزرگ،گردانندگان هستی و جهان مردگان،کسانی‏ که حمله می‏ کنند و جنگ‏ها و نزاع ‏ها را معنی می‏ بخشند.
۱۰خدایانی که می‏گردند و پادشاه را برمی‏گزینند؛کسی که‏ فرماندهی را به عنوان فرمانروای مقدس بر عهده دارد.آن‏ها قلمرو را وسعت می‏ دهند و آن پادشاه را از قانونگذاران دیگر برتر می‏کنند.
۱۱سارگن(دوم)،شاه بزرگ،شاه توانا،شاه جهان،شاه‏ آشور،نایب السلطنه‏ ی بابل،شاه سرزمین سومر و اکد و دوستدار خدایان بزرگ.
۱۲قهرمان بزرگ…مرد،فرمانروای دیندار،انسانی حیرت‏آور و شبان‏[خدا].
۱۳خدای آشور،نبو و مردوک،خدایان کمک‏ کننده ‏ی من، پادشاهی را به من بخشیدند و مرا بی‏ همانند و مشهور و با عظمت کردند.
۱۴من همواره به عنوان غنی‏ کننده‏ی«سیپار»،«نیپور»و بابل‏ عمل کرده ‏ام و آسیب‏های غیرقانونی را که توسط مردمانی والاشأن تحمل‏ شده بود که تعداد زیادی از آنان چنین بودند،جبران کردم.
۱۵من معافیت از مالیات را که برای«بالتیل»و«آشور»برداشته‏ شده بود،از نو برقرار کردم.با ملاحظه‏ ی شهر«حران»[بر]دروازه‏ ی‏ مردم‏[آن شهر]،نشان«کیدینو»(اشاره به موقعیت ممتازشان دارد)را نصب کردم.
۱۶من ارتش«هومبانیگاش»(هومبان-نیگاش)عیلامی را پراکنده ساختم.من سرزمین کارالا را ویران کردم؛سرزمین«شوردا»، شهر«کیشه ‏سیم»،شهر«هرهر»[خارخار]سرزمین«مادها»و سرزمین‏ «الی‏پی»را.
۱۷من سرزمین«اورارتو»را ویران کردم.شهر«موسسیر»و سرزمین«ماننا»را تاراج کردم و سرزمین«اندیا»و سرزمین«زیبیریم»را شکست دادم.
۱۸من فرمانروایان سرزمین«حمات»،شهر«کارخمیش»، شهر«کوم‏موهی»و سرزمین«کاممانو»را شکست دادم و بر سرزمین‏ «هایشن»،صاحب منصبانی نشاندم.
۱۹من شهر«اشدود»را غارت کردم.لامانی،شاه آن جا از سلاح‏های من ترسید…به ناحیه‏ای از سرزمین«ملوحا»فرار کرد.در آن جا کاملا مخفیانه شبیه یک دزد زندگی می‏ کرد.
۲۰شپاتکو(شبیتکو)،پادشاه سرزمین ملوحا،قدرت خدایان‏ آشور،نبو و مردوک را که من به همه ‏ی سرزمین‏ها نشان دادم،احساس‏ کرد و…
۲۱اولامانی در یوغ‏ها و دستبندهای آهنین،در بند،به زندان‏ من آورد.
۲۲من همه‏ ی سرزمین‏های«تابالو»،«کاسکو»و«هیلاکو»را از جمعیت خالی کردم و آن‏ها را با اموال و دارایی به نزد میداس،شاه‏ سرزمین«موسکو»تبعید کردم و قلمروی او را کاهش دادم.
۲۳در شهر«راپیه و»پیش قراول ارتش مصر را شکست دادم و پادشاه شهر«هازوتو»،کازه که بندگی مرا نمی‏ پذیرفت،به عنوان‏ غنیمت به حساب آوردم.
۲۴من هفت پادشاه سرزمین«انا»،یک منطقه از سرزمین‏ «لدنانا»که خانه ‏هایش در فاصله…(در میان)دریای غرب واقع شده‏ بود،مطیع کردم.
۲۵من با دستان توانایم،اپل-ایدین(مردوک بالادان)،شاه‏ سرزمین«کلده»را که بر ساحل دریا اقامت داشت و پادشاهی‏اش را برای مقابله با خدایان نیک،بر بابل می‏ گسترانید،شکست دادم.
۲۶همه‏ ی سرزمین«بیت‏ایایکن»…ثابت کردم…
۲۷اهون داری شاه«دیلمون»که در فاصله‏ ی…چند کیلومتری‏ در میان…دریا،مانند یک ماهی جا گرفته بود،توانایی شاهانه ‏ی مرا شنید و هدایای بزرگش را برای من آورد.
۲۸به وسیله ‏ی خدایان بزرگم که جنگ‏ افزارهای مرا قدرت‏ بخشیدند،با قدرت و قوت شدم و همه ‏ی دشمنانم را از بین بردم
۲۹از سرزمین لدنانا که در میان دریای مغرب(مدیترانه)،به‏ دوری مرز مصر و سرزمین موسکو،سرزمین وسیع«آمورو»،تمام‏ سرزمین‏های…
۳۰همه ‏ی سرزمین«گوتیوم»سرزمین مادهای دور(در کنار کوه بیکنی)،سرزمین الی‏پی و سرزمین«راشی»(در مرز عیلام).
۳۱آن‏هایی که در کنار رود دجله زندگی می‏کنند،قبایل«اوتو»، «روبو»،«ختکو»،«لابدودو»،«کمرانو»،«اوبولو»،«رووا»و «لیتااو»…
۳۲آن‏هایی که در کنار رود فرات و دریای«اوکنو»زندگی‏ می‏کنند.قبایل«گامبلو»،«هیندارو»،«پوکودو»،«سونی‏ها»،مردم‏ استپ سرزمین«لادبورو»،به تعداد زیادی که آن جا هستند.
۳۳از شهر«سامونا»به فاصله ‏ی شهرهای«بوب»و«تل‏ه ومبان» که در مرز عیلام هستند…
۳۴سرزمین«کاردونیاش»از ابتدا تا انتها و سرزمین«بیت‏ آموکان»،«بیت‏ایاکین»که در ساحل دریا،به فاصله‏ ی قلمروی‏ «دیلمون»،واقع شده است…
۳۶من همه‏ ی آن‏ها را مطیع کردم و دست‏نشاندگانم را به عنوان‏ دولتمردان حاکم بر آن‏ها گماشتم و قدرت شاهانه ‏ام را بر آن‏ها تحمیل‏ کردم…
۳۷در آن زمان مردم سرزمین کارالا…که…نمی ‏خواستند از هیچ فرمانروایی تبعیت کنند…
۳۸به کوه‏های پرشیب پشت‏ گرم بودند و دست‏نشانده‏ی مرا [بیرون کردند].حکمران همه‏ ی سرزمین…
۳۹….آن‏ها برپا و آماده شدند،برای جنگ…تعداد زیادی از مردمشان برافروخته شدند…
۴۰ اسبان،قاطران…حاضرشان را…برگرداندم و…
۴۱آن‏ها راه‏ها را در سرزمینشان ویران و[معبدها]را مسدود کردند.
۴۲سربازان اندک من،به معبدهای دور از دسترس،شبیه‏ عقاب‏ها[نفوذ کردند].
۴۳….آن‏ها…سربازانشان به کوه‏ها فرار کردند…
۴۴باقی مانده‏ی آن‏ها[اسیر شدند]و به عنوان غرامت به حساب‏ آمدند
۴۵من لوحه ‏ی یادبودی ساختم و روی آن پندارهای خدایان‏ بزرگ را حک کردم.هدف‏های شاهانه‏ام را با فروتنی،برای پادشاهی‏ آسمانی بزرگشان،در مقابل آن‏ها نهادم.
۴۶من همه‏ ی پیروزی‏های خدای آشور،پدر خدایان،بزرگ… را توضیح دادم…
موقعیت مکانی کتیبه تنگی ور
سنگ‌نبشته اورامان بر روی صخره‌ای در دهانه تنگ تنگی ور و بر دیواره کوه زینانه ایجاد شده است. این کوه در حدود ۵۰۰ متری شمال غرب روستای تنگی ور و در در ۴۵ کیلومتری شمال غربی کامیاران قرار دارد.

مرتبط:

روستای بلبر اورامان

معرفی آبشار بل جاذبه کردستان

طبیعت بهاری اورامانات تخت

ایران زیباست؛ «سیروان»

بخش «سیروان» یکی از بخش های استان کردستان است که در شهرستان سنندج واقع شده است. مرکز این بخش روستای ۲۵ خانواری دره کوله است. روستاهای «سیروان» از توابع شهرستان سنندج پس از ثبت ملی به مقصد گردشگری تبدیل شده‌اند. بخش «سیروان» ظرفیت های فراوانی در حوزه گردشگری دارد که می توان از آن در راستای توسعه منطقه بهره برد.پتانسیل های کشاورزی موجود در بخش «سیروان» نیازمند بسترسازی و حمایت است تا بتوان بخشی از کمبودهای موجود را جبران کرد. نبود زیرساخت در حوزه جاده و ارتباطات اینترنتی یکی از دلایل رونق نیافتن این حوزه است.

روستای سیروانر

روستاهای شاخص و گردشگر پذیر در استان کردستان و خصوصا منطقه هورامان به دلیل بافت معماری و نیز فرهنگ های خاص خود سالانه پذیرای گردشگران بسیار می باشند. «دولاب» از مقاصد جدید گردشگری در استان کردستان بخش سیروان است. قدمت روستای «دولاب» به بیش از۹۰۰ سال پیش می رسد. «دولاب» به جهت غنای فرهنگی بالا و نیز نزدیکی به مرکز استان کردستان و همچنین طبیعت زیبا مقصد گردشگری مناسبی برای علاقمندان به گردشگری می باشد.روستای «دولاب» دارای آب و هوای معتدل کوهستانی و در حدود ۱۶۰چشمه دائمی دارد، پس به حق شایسته است، که نامش دولاب یعنی «دول ئاو» باشد. تنوع چهارفصل این منطقه بسیار زیبا و جالب توجه است.

روستای سیروان

روستاهای استان کردستان با هوای پاک و طبیعت زیبا و سرسبز خود مقصد خوبی برای گردشگران هستند که یکی از این روستاهای هدف گردشگری، روستای «گلین» از توابع بخش سیروان سنندج و در منطقه ژاوه رود واقع شده است. ۴۵ کیلومتر از شهر سنندج را که به سمت شهر کامیاران طی کنید و جاده‌های پیچ در پیچ و باغ‌های پُرثمر منطقه ژاوه‌رود را پشت سر بگذارید به روستایی می‌رسید که «گلین» نام دارد، عروس منطقه ژاوه‌رود. بنا بر آثاری که وجود دارد و به گفته خود اهالی این منطقه، این روستا بیش از یک هزار سال قدمت دارد و محلی بوده که بزرگان و عالمان زیادی را در دل خود پرورش داده است. در فرهنگ لغت «هه‌نبانه بورینه» “ماموستا هه‌ژار” نویسنده مشهور کُرد، «گلین» از کلمه کُردی «گلی» به معنای دره‌های تنگ گرفته شده و این روستا هم در دل دره‌های تنگی واقع شده است؛ هرچند کلمه گلین در زبان ترکی هم وجود داشته و به معنای «عروس» است، اما براساس شواهد و بررسی‌های انجام شده در طول تاریخ در این منطقه هیچ ترکی ساکن نبوده است، پس همان معنی اول صحیح‌تر به نظر می‌رسد و شاید نامگذاری این روستا به نام گلین از منظر معنی دوم، به دلیل زیبایی‌های فراوان آن بوده است.

مرتبط:

عمارت خسروآباد _مقر حکومتی کردستان

معرفی آبشار بل جاذبه کردستان

دیدنی های بینظیر در دل روستای نگل کردستان