نوشته‌ها

«چلبی اوغلی»؛ بنایی که مرمت می‌شود

چلبی اوغلی آرامگاهی است که در نزدیکی گنبد تاریخی و عظیم سلطانیه قرار گرفته و توسط مرید نامدار جلال‌الدین رومی؛ ملقب به مولوی یکی از بزرگ‌ترین حکیمان و عارفان ایران ساخته شده است.

سلطانیه یکی از شهرستان‌های تاریخی زنجان و قطب اصلی گردشگری این استان محسوب می‌شود، شهری که تاریخی کهن را در دل خود جای داده، تاریخی برآمده از قرن‌ها اقتدار، عظمت، هنر و فرهنگ ایرانی و اسلامی است.

شهر سلطانیه تنها محدود به گنبد تاریخی نمی‌شود، بلکه در گوشه گوشه این شهر آثار متعدد و باشکوه تاریخی وجود دارد که هر یک بخشی از تاریخ کهن ایران‌زمین را روایت می‌کنند و گذشته غنی و باشکوه، فرهنگ و تمدن منطقه را به نمایش می‌گذارند که پس از گنبد سلطانیه، از مهم‌ترین آثار تاریخی آن می‌توان به چمن سلطانیه، دژ شاهی، تپه نور، تربت‌خانه، حمام سالار و چلبی‌اوغلی اشاره کرد.

بنای چلبی‌اوغلی توسط مرید نامدار جلال‌الدین رومی؛ ملقب به مولوی یکی از بزرگ‌ترین حکیمان و عارفان ایران در قرن هشتم هجری‌قمری ساخته شده است که با گذشت قرن‌ها از زمان احداث آن یکی از باارزش‌ترین بناهای شهر تاریخی سلطانیه محسوب می‌شود. مجموعه تاریخی شیخ براق یا چلپی‌اوغلی در پانصد متری جنوب‌غربی سلطانیه، بنای آرامگاهی وجود دارد که در گویش محلی کچه‌بورک (کلاه‌نمدی) گفته می‌شود.

کتیبه‌های بر جای مانده بنا، همچنین سبک معماری و شیوه‌های تزئینی به‌ کار رفته نشان می‌دهد که این بنای تاریخی متعلق به عارف بنام این زمان، شیخ براق بابا از بزرگان مسلک مولویه و از خاصان دربار سلطان محمد خدابنده در دوره ایلخانی است.

مقبره چلبی‌اوغلی بنای زیبا و ارزشمندی است که در مسیر جاده سلطانیه – قیدار واقع شده و فضای مناسب برای اسکان برای گردشگران و مسافران دارد و وجود اتاق‌ها و سوئیت‌های مجهز و در حد یک هتل مجهز و لوکس در این بنا به عنوان یک عامل مهم می‌تواند برای جذب و توقف گردشگر در شهر سلطانیه موثر باشد.

بنای زیبای چلبی‌اوغلی بنایی است که از دو قسمت خانقاه و مقبره ساخته شده است. جدا بودن خانقاه از مقبره نشان‌دهنده این است که این دو بنا هم‌زمان با هم ساخته نشده است. با کمی دقت بر کتیبه ورودی مقبره و نوشته‌های باستان‌شناسان دنیا همچون «دونالد ویلبر» می‌توان پی برد که قدمت بنای مقبره  بیشتر از خانقاه است. تاریخ مقبره را به احتمال می‌توان سال ۱۳۳۰ میلادی قرار داد.

مقبره‌ای که چلبی‌اوغلی و چند تن از مریدان مرامش را در دل خود جای داده، در عین سادگی بسیار زیبا و مستحکم است. دیواره‌هایی با عرض ۴/۵ متر و ارتفاع ۱۶ متری که در کنار هم هشت ضلعی زیبایی را تشکیل داده و گنبد گرد و متقارن به ارتفاع ۶ متر در سقف مقبره به گونه‌ای است که اگر یک‌بار در فضای داخل مقبره نام خدا را بر زبان جاری کنیم، بنا چند بار آن را به شما انعکاس می‌دهد.

گذشت زمان و وقوع حوادث طبیعی مانند باران، برف و باد ممکن است به بناهای طبیعی که تاریخ کهنی را با خود به دوش می‌کشند، آسیب‌هایی وارد کند که با توجه به اهمیت این گونه بناها در پیشینه تاریخی یک شهر، مرمت آن بدون آسیب به بافت تاریخی همواره مورد توجه است که بنای چلبی‌اوغلی نیز از این قائده مستثنی نیست.

در همین رابطه مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان زنجان در گفت‌وگو با ایسنا، می‌گوید: بخشی از سقف آرامگاه چلبی‌اوغلی بر اثر نشت یکی از ناودان‌ها و حجم زیاد باران دچار نم‌زدگی و تخریب ‌شده است که کار بازسازی و مرمت آن آغاز می‌شود.

امیر ارجمند با اشاره به اینکه در این مرحله از مرمت، کار تراش گچ‌های فرسوده و تبله شده سقف، انجام گچ‌کاری مجدد، اصلاح ناودان‌ها صورت می‌گیرد تا از تخریب جلوگیری شود، ادامه می‌دهد: این بنا از نظر معماری دارای شاخصه‌های مربوط به دوره ایلخانی بوده است و برنامه مرمت اضطراری این آثار تاریخی یک ماه است و برای اجرای این طرح‌ از محل اعتبارات مرمت­‌های اضطراری استانی هزینه می‌شود.

وی با تاکید بر این ‌مطلب که در راستای حفاظت و حراست از آثار و بناهای تاریخی و باارزش و نیز مرمت و احیای بناهای به ثبت رسیده در فهرست آثار ملی کشور، ساماندهی و مرمت و احیای ساختمان مذکور در برنامه قرار دارد، اضافه می‌کند: این بنای تاریخی متعلق به عارف بنام این زمان، شیخ براق بابا از بزرگان مسلک مولوی و از خاصان دربار سلطان محمد خدابنده در دوره ایلخانی است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

مرمت خانه تاریخی مقدم شوشتر

میراث فرهنگی در مرمت پل‌های خداآفرین تسریع کند

آغاز مرمت اثر تاریخی آب‌انبار و برج‌قلعه کاخک

طرح ویژه سلطانیه پس از پنج سال به نتیجه نرسیده است

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان زنجان گفت: طرح ویژه سلطانیه پس از پنج سال هنوز به نتیجه نرسیده است.

امیر ارجمند صبح امروز (۲۶ آبانماه) در جلسه بررسی مشکلات میراث فرهنگی سلطانیه با بیان اینکه این شهر آثار تاریخی ارزشمندی مانند چلبی‌اوغلی، آرام‌گاه ملاحسن کاشی، تپه نور، معبد داش‌کسن و چشمه شاه‌بلاغی را در دل خود جای داده است، ادامه داد: با توجه به وجود سایت جهانی گنبد سلطانیه این شهر می‌تواند به‌عنوان مجموعه جذابی از گردشگری تعریف شود.

وی با اشاره به پایش مستمر گنبد، ادامه داد: در همین راستا در حال حاضر مرمت مستمر تزیینات در داخل گنبد سلطانیه، فعالیت مستمر سه کارگاه مرمتی و همچنین آماده‌سازی و احیای بخشی از دیوار و برج و باروی قسمت جنوبی ارگ گنبد سلطانیه در حال انجام است.

این مسئول در ادامه با بیان اینکه شهرهای تاریخی دارای ضوابط محدودیت ساخت و ساز هستند که سلطانیه نیز از این قاعده مستثنی نیست، تصریح کرد: با توجه به اینکه گنبد سلطانیه در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده است هرگونه ساخت و ساز در عرصه‌های تاریخی آن ممنوع است، ولی در حرائم با ضوابط میراث‌ فرهنگی این امر بلامانع است.

ارجمند به موضوع طرح ویژه سلطانیه، نیز اشاره کرد و ادامه داد: طرح ویژه شهر سلطانیه باید تحت نظارت میراث‌ فرهنگی استان تهیه شود.

وی با بیان اینکه این طرح از قدمت پنج ساله برخوردار است اما هنوز به نتیجه نرسیده است، یادآور شد: کارفرمای این طرح نیز اداره‌کل راه شهرسازی استان زنجان است.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان زنجان تاکید کرد: شهر سلطانیه، باید با رویکرد گردشگری طراحی شود که تحقق این می‌تواند منجر به جذب گردشگر و سرمایه‌گذار بخش گردشگری شود.

این‌ مسئول با اشاره به اینکه در راستای زیباسازی محیط پیرامون گنبد دو بازارچه صنایع دستی در شهر سلطانیه در حال احداث است، خاطرنشان‌ کرد: یکی از این بازارچه‌ها در محوطه گنبد سلطانیه، با ۱۲ غرفه و دیگری در محوطه چلپی‌اوغلی با ۲۴ غرفه بوده که به‌‎صورت طاق و تویزه است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

قوانین سخت‌گیرانه میراث فرهنگی برای سلطانیه

کدام جاذبه‌های ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌ است؟

ایران با توجه به تعداد بالای آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی جزو کشورهای مطرح جهان در این زمینه است؛ در آمار اعلام شده توسط سازمان جهانی یونسکو، ایران جزو ۱۰ کشور با بیشترین آثار ثبت شده در فهرست یونسکو است.

سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۲ کنوانسیون یونسکو را برای معرفی و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی هر کشور به تصویب رساند. تا امروز نزدیک به ۱۸۰ کشور این کنوانسیون را امضا کرده و حدود ۸۰۰ سایت فرهنگی و طبیعی در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

از زمان تصویب این کنوانسیون، هر سال آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی زیادی بر اساس معیارها و شرایط خاصی، نامزد ثبت در لیست میراث جهانی یونسکو می‌شود که در صورت ثبت در لیست، حفاظت از این آثار به عهده تمام کشورهای عضو این کنوانسیون خواهد بود.

همان‌طور که گفته شد ۲۴ جاذبه کشور ایران تا امروز در لیست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. در این بخش به معرفی ۱۲ مورد از ۲۴ جاذبه میراث جهانی ایران که در لیست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، می‌پردازیم.

چغازنبیل-یونسکو

چغازنبیل

محوطه تاریخی چغازنبیل شهری باستانی است که در قرن سیزدهم پیش از میلاد توسط پادشاه ایلامی‌ها بنا شد. این شهر از قسمت‌های مختلفی چون زیگورات، حصارها، دروازه‌ها، معابد، خانه‌های مسکونی، کاخ‌ها و سازه دفع آب تشکیل شده است و سه حصار بیرونی، میانی و درونی دارد.

چغازنبیل نیایش‌گاهی باستانی بوده که روی تپه‌ای خاکی و در ساحل رودخانه دز واقع و نزدیکی شهر باستانی شوشتر ساخته شده و در زمان خود یکی از بزرگترین و باشکوه‌ترین سازه‌ها به حساب می‌آمده است. این سازه در پنج طبقه و ارتفاع ۵۲ متری ساخته شده بود که امروز تنها دو طبقه و نیم با ارتفاع ۲۵ متر از آن باقی مانده است. چغازنبیل که به عنوان نخستین ساختمان مذهبی ایران شناخته می‌شود، در سال ۱۹۹۷(۱۳۷۶ شمسی) به عنوان اولین اثر در لیست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید. زیگورات چغازنبیل در شوش، واقع در استان خوزستان است.

پرسپولیس-یونسکو

پرسپولیس

پرسپولیس یا تخت جمشید دومین اثر ثبت شده در لیست میراث جهانی یونسکو است که در در دوران فرمانروایی داریوش اول، خشایارشاه و اردشیر اول به عنوان پایتخت باشکوه و تشریفاتی هخامنشیان بر روی سکویی بالاتر از سطح جلگه مرودشت ساخته شد.

تخت‌جمشید مجموعه‌ای عظیم از کاخ‌ها، دروازه‌ها، آرامگاه‌های پادشاهان، نقش برجسته‌ها و پلکان‌های باشکوهی است که در دامنه غربی کوه رحمت بنا شده و ساخت آن در سال ۵۱۲ قبل از میلاد به مدت ۱۵۰ سال به طول انجامیده است.

این شهر باستانی به سبک معماری هخامنشی شامل نوعی از تلفیق و ابداع است که تخت جمشید، به عنوان یکی از نشانه‌های مهم آن، از شاهکارهای هنر و معماری جهان باستان محسوب می‌شود و در سال ۱۹۷۹(۱۳۵۸ شمسی) در لیست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

میدان-نقش-جهان-اصفهان

میدان نقش جهان

میدان تاریخی نقش جهان یکی از بزرگترین، زیباترین و باشکوه‌ترین میادین جهان است که در دوره حکومت شاه عباس اول صفوی و به فرمان وی در محل باغی به نام نقش جهان در فضایی مستطیل شکل در شهر اصفهان بنا شد. این میدان تاریخی دومین میدان بزرگ جهان است که به شیوه و سبک اصفهانی ساخته شده است.

این میدان در دوره‌های مختلف کاربردهای متفاوتی داشته است که می‌توان به عملکرد سیاسی به لحاظ استقرار کاخ سلطنتی، عملکرد مذهبی به لحاظ استقرار دو مسجد، عملکرد تجاری به لحاظ وجود مغازه‌های اطراف آن و عملکرد تفریحی اشاره کرد. میدان تاریخی نقش جهان در سال ۱۹۷۹(۱۳۵۸ شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.

تخت سلیمان

تخت سلیمان

مجموعه فرهنگی تاریخی تخت سلیمان چهارمین مورد ثبتی در فهرست میراث جهانی یونسکو است که در گذشته محل اقامت اقوامی چون مادها، هخامنشیان، اشکانیان، ساسانیان و مغولان بوده است. این مجموعه فرهنگی بزرگترین مرکز آموزشی، مذهبی، اجتماعی و مهم‌ترین عبادت‌گاه ایرانیان قبل از اسلام به‌شمار می‌رفت و به روایتی زادگاه زرتشت پیامبر بوده است.

پیرامون تخت سلیمان پدیده‌هایی طبیعی مانند کوه زندان سلیمان، چشمه‌های آب گرم، دیواره  سنگی ناشی از رسوبات آب دریاچه، رودخانه‌ها، چمن متحرک، دریاچه‌های مختلف، معادن گوناگون، قلعه بلقیس و آثاری چون برج‌های دیده‌بانی، بقایای معبد آناهیتا، تالارها، آثار مربوط به هزاره اول، معادن استخراج سنگ قدیمی و… وجود دارد. مجموعه باستانی تخت سلیمان واقع در آذربایجان غربی در سال ۲۰۰۳(۱۳۸۲ شمسی) به لیست میراث جهانی یونسکو اضافه شد.

ارگ-بم

ارگ بم

مورد بعدی که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده، بنای ارگ بم است که از آن به عنوان بزرگترین بنای خشتی جهان یاد می‌شود؛ تاریخ ساخت این مجموعه بنا به روایات متعدد مربوط به دوران هخامنشی یا اشکانی بوده و تا اواخر دوره قاجار همچنان مسکونی بوده است.

ارگ بم و شهر آن از جمله قلعه‌های نظامی ارزشمند و تاریخی است که در مجاورت جاده ابریشم قرار دارد و در سال ۱۳۸۲ در زلزله‌ بم آسیب‌های جدی را متحمل شد که بسیاری از کشورها از جمله ژاپن، ایتالیا و فرانسه از ابتدای شروع بازسازی و مرمت مجموعه باستانی ارگ بم با ایران همکاری کردند. این بنا در سال ۲۰۰۴ (۱۳۸۳ شمسی) پس از خروج از لیست آثار در معرض خطر میراث جهانی یونسکو، دوباره به فهرست آثار ثبت شده بازگشت.

پاسارگاد

پاسارگاد

مجموعه پاسارگارد محوطه‌ای باستانی و گستره‌ای عظیم از سازه‌های بر جای مانده از دوران اولیه پایتخت هخامنشیان در ایران است که در دشت رودخانه پلوار استان فارس واقع شده است. دستور ساخت این مجموعه توسط کوروش کبیر صادر شده است.

این مجموعه شامل آرامگاه کوروش بزرگ، باغ باستانی پاسارگاد، کاخ دروازه، آرامگاه کمبوجیه، دو کوشک، آب نماها، کاروان‌سرای مظفری، کاخ بار عام، کاخ اختصاصی، استحکامات دفاعی تل تخت و محوطه مقدس است که در سال ۲۰۰۴(۱۳۸۳ شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.

گنبد سلطانیه

گنبد سلطانیه

یکی دیگر از مواردی در این فهرست جای گرفته، گنبد تاریخی سلطانیه است که به عنوان بزرگترین گنبد آجری جهان شناخته می‌شود. دستور ساخت این گنبد توسط سلطان محمد خدابنده صادر شد و ساخت بنای آن از سال ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی در شهر سلطانیه به طول انجامید. این آرامگاه شاهکار معماری ایرانی و اسلامی است که به شیوه معماری آذری ساخته شده و نخستین بنایی است که تحول معماری از دوران سلجوقی به معماری دوران ایلخانی را به وضوح نشان می‌دهد.

گنبد آجری سلطانیه پس از کلیسای سانتا ماریا دلفیوره فلورانس و مسجد ایاصوفیه استانبول، از نظر ارتفاع سومین گنبد مرتفع جهان به‌شمار می‌رود که تزیینات بسیار غنی دارد. تزیینات به‌کار رفته در این بنا شامل انواع کاشی‌کاری، نقاشی روی گچ، آجرکاری مشبک، تزئینات سنگی و چوبی، مقرنس‌کاری گچی و آجری و کتیبه‌هایی با مضمون آیات قرآن و احادیث است. ثبت این بنای تاریخی فرهنگی در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۰۵(۱۳۸۴ شمسی) اتفاق افتاده است.

بیستون-یونسکو

بیستون

محوطه جهانی بیستون در تاریخ جنوب غرب آسیا و ایران باستان از مقام بالایی برخوردار است. سنگ نوشته بیستون که به کتیبه بیستون نیز شهرت دارد، نخستین و بزرگترین متن شناخته شده ایرانی و از آثار دوره هخامنشیان بوده که بر دیواره کوه بیستون، بر دامنه رو به جنوبِ کوه پَرو و بر سنگ‌هایی از جنس آهک تراشیده شده است.

سنگ نوشته بیستون مهم‌ترین متن تاریخی است که شرح پیروزی داریوش بزرگ را بر گئوماته مُغ، به بند کشیدن یاغیان و برپایی مجدد امپراطوری را از زبان خود او مستند می‌کند؛ این کتیبه همچنین به سه زبان بابلی، ایلامی و پارسی باستان نوشته شده است. سنگ نوشته بیستون که از دوران هخامنشی بر جای مانده، در سال ۲۰۰۶(۱۳۸۵ شمسی) به عنوان یکی از میراث فرهنگی در فهرست آثار جهانی یونسکو به ثبت رسید. بیستون در فاصله حدود ۳۰ کیلومتری شرق کرمانشاه قرار گرفته است.

کلیساهای ارامنه آذربایجان-یونسکو

کلیساهای ارامنه آذربایجان

مجموعه کلیساهای ارامنه آذربایجان از دیگر موارد ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو است. مجموعه کلیساهای ارامنه، بناهای اطراف این کلیسا و روستای دره شام از عناصر تبادل فرهنگی بین فرهنگ ارتدوکس بیزانس و فرهنگ ایران به‌شمار می‌رود.

قره کلیسا، کلیسای سن استپانوس، کلیسای زورزور و دره شام به صورت یک مجموعه در فهرست آثار به ثبت رسیده‌ است. قره کلیسا دومین کلیسای قدیمی جهان و یکی‌ از معتبرترین و پر نقش‌ترین کلیسای ارمنیان است که از قرن چهارم تا ششم میلادی روی آرامگاه طاطاووس مقدس بنا شده است و برای مسیحیان منطقه و همچنین ارامنه جهان ارزش مذهبی بسیاری دارد.

کلیسای سن‌استپانوس پس از قره کلیسا از مهم‌ترین کلیساهای ارامنه ایران است. این کلیسا مربوط به قرون ۱۰ تا ۱۲ میلادی است و تمام محوطه آن در قلب کوه‌ها واقع شده و از احترام ویژه‌ای نزد پیروان دیگر ادیان نیز برخوردار است. کلیسای زورزور نیز سومین کلیسای معروف در فهرست جهانی کلیساهای ارمنیان ایران است که حدودا به سال ۱۲۹۸ میلادی تعلق دارد.

روستای دره شام نیز به دلیل اینکه روستایی ارمنی‌نشین و دارای آداب و رسوم خاص بوده، در فهرست کلیساهای ارمنیان ایران به ثبت رسیده است. این مجموعه آثار در سال ۲۰۰۸(۱۳۸۷ شمسی) به فهرست میراث جهانی یونسکو اضافه شده و به ثبت رسید.

نظام آبی تاریخی شوشتر

سازه‌های آبی شوشتر

سازه‌های آبی شوشتر از کهن‌ترین شاهکارهای فنی و مهندسی در ایران، جهان و مربوط به دوران ساسانیان بوده که به صورت یک مجموعه صنعتی اقتصادی در مجاورت بافت تاریخی شهر شوشتر بنا شده است.

این سازه‌های آبی، مجموعه‌ای به هم پیوسته از آسیاب‌ها، آبشارها، پل‌ها، بندها، کانال‌ها و تونل‌های عظیم هدایت آب و سیکاست که برای بهره‌گیری بیشتر از نیروی آب، به عنوان محرک آسیاب‌های صنعتی، ساخته شده و در ارتباط با یکدیگر کار می‌کند. این مجموعه در سال ۲۰۰۹(۱۳۸۸ شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.

بازار جهانی تبریز

بازار تاریخی تبریز
بازار تاریخی تبریز مورد بعدی است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. این مجموعه وسیع‌ترین مجموعه مسقف ایران و جهان است که به عنوان یک بلوک شهری، مهمترین و کامل‌ترین سازمان اجتماعی در بین بازارهای ایران شناخته می‌شود. سبک معماری، طاق‌ها و گنبدهای بلند آن، تنوع وسیع سازه‌های آجری به هم پیوسته، آرایش مغازه‌ها، کثرت سراها، تیمچه‌ها و وجود انواع مشاغل این بازار را نمونه‌ای عالی از محیط تجاری و ارتباط آن با زندگی اسلامی و شرقی ساخته است.

مجموعه بازار تبریز به عنوان یکی از زیباترین و بزرگترین بازارهای به هم پیوسته، گواهی بر اصالت تجارت و معماری در مشرق زمین شناخته می‌شود که در سال ۲۰۱۰(۱۳۸۹ شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفت.

آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی

بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در شهر اردبیل بزرگترین، کامل‌ترین و برجسته‌ترین خانقاه است که با استفاده از معماری سنتی ایرانی و با الهام از تصوف بنا شده است. یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد این مجموعه گرد هم آمدن ده‌ها اثر بدیع در رشته‌های مختلف هنری است که از آن جمله می‌توان به عالی‌ترین نوع کاشی‌کاری معرق، مقرنس‌کاری، گچ‌بری کتیبه‌های نفیس، خط خطاطان بزرگ دوره صفوی، منبت‌های ارزنده، نقره‌کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی، تُنگ‌بری و… اشاره کرد.

آرامگاه شیخ در بنای هشت ضلعی به نام الله الله در کنار مجموعه مقبره‌های شاه اسماعیل اول، همسر شاه اسماعیل، برخی از مشایخ و صاحب منصبان دوران صفوی و کشته‌شدگان جنگ چالدران قرار گرفته است. این آرامگاه نیز در سال ۲۰۱۰(۱۳۹۸ شمسی) در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

سهمیه سالانه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای ثبت جهانی، یک اثر است و تشکیل پرونده‌ مربوط به هریک از آثار سه تا چهار سال به طول می‌انجامد. در بخش بعدی این گزارش به معرفی ۱۲ اثر باقی‌مانده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو می‌پردازیم.

جاذبه گردشگری ایران که شاید تا به حال ندیده اید

در شهر های مختلف کشور ایران جاذبه های تاریخی و گردشگری بی نظیری وجود دارد که کم و بیش گمنام هستند و گردشگران کمتری از این مکان ها دیدن کردند.

در این مقاله خواندنی است داریم شما مخاطبان عزیز را با ۵ مورد از جاذبه های بکر و دیدنی گردشگری ایران آشنا کنیم که شاید تا به حال ندیده اید باید بدانید این مکان ها مناسب ترین گزینه برای مسافرت کردن شما میباشد.

جاذبه گردشگری ایران

“ایران از آن دسته کشورهایی می باشد که جاذبه های گمنام زیادی دارد که قدمت تاریخی و زیبایی شان مکان های مشهور دیگر را به مبارزه می طلبد” این جمله آغازگر گزارشی از«CNN» می باشد که با محوریت آشنایی با پنج مقصد گردشگری کم و بیش گمنام در ایران انتشار یافته است.

این شبکه آمریکایی معروف در گزارشی که تهیه کرده است از عالی قاپو ، تخت جمشید و کاخ گلستان گذشته و دقیقاً دست روی ۵ جاذبه تاریخی و گردشگری ایران گذاشته که شاید کمتر میان گردشگران خارجی معروف شده باشند.

قلعه رودخان قعه تاریخی و جاذبه گردشگری ایران

در میان جنگل  های مرطوب انبوه شمال گیلان قلعه ای قدیمی به نام قلعه رودخان پنهان شده است که قدمت آن مربوط به دوره قبل از اسلام در ایران می باشد. این در حالی است که این قلعه طرفداران زیادی در میان ایرانیان دارد و توریست های خارجی از وجود آن بی اطلاع هستند. عده ای از کارشناسان زمان ساخت این قلعه را به دوران ساسانیان و مقارن با حمله اعراب به ایران ربط دادند ، این قلعه در دوره سلجوقیان مجددا بنا شد.

بین دو قله سرسبز مسیر سربالایی بی نظیری قرار دارد که رسیدن به قلعه را میسر می کند و با یک ساعت پیاده روی میتوان به قلعه رسید. به همین علت مردم محلی ، رودخان را با نام قلعه هزار پله می شناسند.

بعد از این که از این بنای تاریخی و زیبا دیدن کردید با پایین آمدن میتوانید با مراجعه به غذاخوری ها و رستوران های جاده فومن و با خوردن غذاهای لذیذ آن مانند ترش کباب لذت سفر خود را دو چندان کنید.

طول دیوار قلعه ۱۵۰۰ متر می باشد و داخل آن ۶۵ بارو و برج واقع است قلعه رودخان حدوداً در ارتفاع ۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد در کنار آن رودخانه ای به نام رودخان جاری می باشد.

جاذبه‌های گردشگری گیلان

گنبد سلطانیه از جاذبه های گردشگری بکر ایران

یکی دیگر از جاذبه های گردشگری ایران که به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده گنبد سلطانیه می باشد که در شمال غرب استان زنجان واقع است یکی از بزرگترین گنبدهای جهان متعلق به آرامگاه «اولجایتو» در سلطانیه است. در سال های ۱۳۰۲ الی ۱۳۱۲ میلادی این گنبد در سلطانیه پایتخت حکومت ایرانیان بود که روی قبر حاکم ایلخانی هشتم قرار گرفته است.

هرچند رنگ و لعاب کاشی ها و نمای خارجی ساختمان در گذر زمان از بین رفته است اما کاشی های رنگی ، آجر کاری ظریف و طراحی داخلی آرامگاه تا حد زیادی شکل و ظاهر خود را حفظ کرده و جان سالم به در برده اند.

ساختار دلایی که این گنبد دارد الهام بخش ساخت تاج محل می باشد که یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری هند به شمار می آید.گنبد سلطانیه برای گردآوری و نشانه های مذهبی توسط «اولجایتو» که مادری مسیحی داشت بنا شد. ولی زمانیکه با مخالفت ها روبرو شد این محل را به عنوان آرامگاه خود انتخاب کرد.

جالب است بدانید در مسیر بازگشت به زنجان می توانید با سر زدن به غذاخوری ها و رستوران ها و با خوردن غذاهای سنتی از جمله کباب بره ، دیزی و یا سوپ نخود لذت ببرید.

گنبد-سلطانیه

عمارت بخردی جاذبه تاریخی و گردشگری ایران

در اصفهان کاروانسرایی ۴۰۰ ساله از عهد صفویان وجود دارد که با اتاقکهای متعدد و مختلف اش میزبان گردشگران دوره قاجار هم بوده است. امروزه این عمارت به عنوان قدیمی ترین اقامتگاه در دست اقدام به بازسازی در ایران یدک می کشد از همان دوره های قاجار و صفوی پنجره هایی با شیشه های رنگارنگ در این عمارت باقی مانده است بخشیده است.

لابلای باغهای پر از گل های وحشی و میوه مهمانسرا قرار دارد این معما سرا از ۵ سال قبل به وسیله طراح داخلی و کارشناس بازسازی مرتضی بخردی در دست بازسازی و نوسازی می باشد.

به گفته این طراح،این خانه به منجمی از عهد صفویان تعلق داشته و حتی جنسی درهای ساختمان اصلی که به طرف اتاق های طبقه بالا گشوده می شوند سنگین و چوبی می باشد چرا که با چوب اصل درخت چنار نوسازی شده است مهمانسرا در بین مردمان اصفهان نیز چنان مطرح نیست و شهرت آن دهان به دهان چرخید است.

عمارت بخردی 

هتل صخره ای کندوان جاذبه گردشگری ایران در تبریز

تقریبا ۳۰ مایل که از طرف شمال غرب تبریز فاصله بگیرید با یک روستای صخره ای ۸۰۰ ساله به نام کندوان مواجه می شوید محل زندگی مردم این منطقه داخل غار هایی است که در دل سنگ های آتشفشانی کوه سهند خلق شده اند.

هتل لوکس کندوان در دل روستا قرار دارد اما با نمایی متفاوت از دیگر هتل ها است این هتل دارای اتاقکهای غار گونه می باشد ولی با این حال امکانات کاملا مدرن مجهز است. بر اساس افسانه های محلی خواص پزشکی آب معدنی که از کوه سهند سرچشمه می گیرد از بهشت عدن نشات گرفته است.

گردشگران برای این که آرامش به دست آورند و برای جذب خاصیت شفابخشی می توانند در داخل این آب ها غوطه ور شوند و همچنین در برخی از اتاقک ها که آب های معدنی از طریق لوله کشی مستقیم به آن هدایت می شود.

کندوان

برج طغرل تهران جاذبه گردشگری ایران

بنایی در شهر ری متعلق به دوره سلجوقیان به نام برج طغرل وجود دارد که در حاشیه جنوبی تهران پایتخت ایران واقع است. ری همیشه مورد توجه مسافران و گردشگران مشتاق نواحی شمالی شهر تهران قرار گرفته است این منطقه قدیمی ترین منطقه استان به شمار می رود که بناهای تاریخی بسیار با ارزش همچون بازار ۵۰۰ ساله صفوی به خود اختصاص داده است.

این برج در حقیقت آرامگاه پادشاه سلجوقی همان طغرل بیک میباشد که قبل از حمله مغول ها در اوایل قرن ۱۳ ری را مرکز حکومت خود برگزید.

پس از اینکه از این میراث معماری تاریخی بازدید نمودید از ری که جاذبه تمدن اسلامی می باشد به طرف منطقه ارامنه نشین تهران سر بزنید و از شیرینی ها و قهوه های کافه نادری کشیده و لذت ببرید قهوه خانه ای که پس از سالها هنوز هم که هنوز است ظاهر سنتی خود را حفظ کرده و از زمانهای قدیم پاتوق بسیاری از نویسندگان بزرگ ایرانی بوده است.

مرتبط:

جاذبه های گردشگری باغ شاهزاده ماهان کرمان

جاذبه های گردشگری بکر مازندران برای سفری کم هزینه

روستای رشم _جاذبه ی گردشگری زیبا در دل کویر

دروازه جنوبی گنبد سلطانیه احیا می‌شود

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان زنجان، از عملیات احیای برج و باروی دروازه جنوبی گنبد سلطانیه خبر داد.

به نقل از روابط‌عمومی اداره‌کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان زنجان، امیر ارجمند گفت: احیای دروازه جنوبی گنبد سلطانیه از اوایل خردادماه آغاز شده و امیدواریم تا پایان شهریور به اتمام برسد.

وی افزود: پروژه خواناسازی سنگ‌ها و تهیه آن‌ها و باززنده‌سازی بخشی از برج و باروی بخش جنوبی در سال‌های گذشته انجام شده و باززنده‌سازی برج و باروی بخش جنوبی همچنان در حال انجام است و به این منظور از امکانات داخلی مجموعه و استادکاران پایگاه میراث جهانی سلطانیه استفاده می‌شود. همه سنگ‌های برج و بارو از محلی که سابقاً در تأمین سنگ مجموعه سلطانیه مورد استفاده قرار می‌گرفته، تأمین می‌شود.

این مسئول تصریح کرد: ارگ شهر سلطانیه دارای دو دروازه شمالی و جنوبی است که مهم‌ترین دروازه‌های ورودی و خروجی در زمان ایلخانیان بود. اجرای این طرح با هدف بازگرداندن عظمت و شکوه گنبد تاریخی سلطانیه و معرفی بیش از پیش آن به عنوان یک جاذبه معماری و فرهنگی زنجان انجام می‌شود. پلان برج و باروی گنبد سلطانیه کاملاً موجود است، به ‌نحوی که در برخی قسمت‌ها پی سنگی و در دیگر بخش‌ها دیوار برج نزدیک به چهار متر می‌رسد.

ارجمند خاطرنشان کرد: احیای دروازه‌ها و برج و باروی گنبد سلطانیه می‌تواند مسیر تازه‌ای برای بازدیدکنندگان فراهم آورد و گردشگری مجموعه را از محوطه ارگ با توجه به کاوش‌ها و مطالعات باستان‌شناسی به‌ دست‌ آمده را تسهیل کند و به غنای این بازدیدها بیفزاید.

گنبد سلطانیه در سال ۱۳۱۰ در فهرست میراث ملی و تیرماه سال ۱۳۸۴ در فهرست میراث جهانی (یونسکو) ثبت شده است. این اثر، یادگار دوره ایلخانیان در ایران و یکی از آثار ثبت شده کشور در فهرست میراث جهانی محسوب می‌شود. این گنبد به دست سلطان محمد خدابنده در قرن هشتم احداث شده و هم‌اکنون بزرگ‌ترین گنبد آجری جهان به‌شمار می‌آید.

منبع:ایسنا

مرتبط:

ماه نشان و ردپای جن و پری در زنجان

آغاز مرمت سه راسته بازار تاریخی زنجان

گنبد سلطانیه شاهکار معماری ایران / سلطانیه مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان

بنای تاریخی و ارزشمند سلطانیه در استان زنجان قرار دارد و از شاهکارهای معماری ایران در دوره ایلخانی محسوب می شود.

دیدار آثار و ابنیه تاریخی کشورمان که گوشه‌ای از تاریخ و فرهنگ کشورمان را به نمایش می‌گذارد می‌تواند برای هرایرانی هیجان آور و دل انگیز باشد.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
در شهر سلطانیه استان زنجان گنبدی با رنگ فیروزه‌ای خود آنچنان رخ می‌نماید که چشمان هر گردشگری را که پا به این دیار می‌گذارد به سوی خود جلب می‌کند بدون شک این گنبد سر به فلک کشیده در فهرست مرتفع‌ترین گنبد‌های آجری جهان واقع شده و از نظر ارتفاع بعد از کلیسای سانتاماریا و مسجد ایاصوفیه، سومین گنبد مرتفع جهان است.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
در ایران، این گنبد بلند‌ترین گنبد آجری بوده و از جمله آثار کشور در فهرست آثار یونسکو قرار دارد.

گنبد در سال‌های ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلاد توسط مغولان در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد ساخته شد تا به عنوان آرامگاه ابدی هشتمین ایلخان مغول، سلطان محمد خدابنده یا الجایتو مورد استفاده قرار بگیرد.

هدف سلطان از احداث چنین بنای منحصر به فردی، این بود که پیکر مطهر امام اول شیعیان را در آن به خاک بسپارد، اما در نتیجه مخالفت علمای شیعه موفق به انجام چنین کاری نشد و پس از مرگش این مکان به آرامگاهی برای خودش تبدیل شد.

گنبد سلطانیه شاهکار معماری ایران در دوره ایلخانی

گنبد دارای ارتفاع ۴۸ ٫ ۵ و قطر دهانه ۲۵ ٫ ۵ می‌باشد. این گنبد زیبا، ۸ درب و ۸ ایوان و ۸ منار قرینه دارد گفته می‌شود از ۸ در بهشت (ابواب البر یا در‌های نیکی) الگو گرفته است روی هر یک از این منارها، یک موذن قرار داشت که امروزه در بنا، رد پایی از آن دیده نمی‌شود.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
تزیینات و نحوهٔ ساخت این مقبره در واقع نقطهٔ عطفی در معماری آن دوران بوده به این شکل که سبکی جدید را در معماری به‌وجود آورده که از معماری سلجوقی منفک شده‌است.

این گنبد شامل دو دوره تزئینات می‌باشد دور اول تزئینات آجر وکاشی بوده است که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن کریم کتاب آسمانی مسلمانان و ذکر نام خداوند و اسامی پیامبر اسلام و امام اول شیعیان و نام پادشاه نوشته شده است، اما بعد از مدتی به دلیلی نامعلوم پادشاه (سلطان محمد خدابنده) دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را می‌دهد که مانند تزئینات کاشی به واسطه نقاشی روی گچ آیاتی از قرآن کریم کتاب آسمانی مسلمانان و ذکر نام خداوند و اسامی پیامبر اسلام و امام اول شیعیان و نام پادشاه نوشته شده است.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
سر طریقه تقسیمات در معماری داخلی و تئوری فضا‌های این بنا تقارن برگرد یک محور است که امتداد آن به طرف قبله متوجه است. قوس این گنبد با دور بسیار تند و کشیده اجرا شده و از نقطه نظر دهانه و ارتفاع و چگونگی ساختمان در تمام ایران بی نظیر است. درگاه‌های ورودی گنبد؛ در روزگار آبادانی رفت و آمد از طریق چهار درگاه کوچک انجام می‌شده است، ورودی‌های بزرگ مورد استفاده مردان و ورودی‌های کوچک که به ایوان‌های کم وسعت طبقه اول منتهی می‌شد به زنان اختصاص داشت و احتمالاً ورودی‌های شرقی و شمال غربی مورد استفاده مردان قرار می‌گرفته است و ورودی جنوبی گنبد به لحاظ الحاق تربت خانه به گنبد، درگاه ورودی بین تربت خانه و گنبد بوده است.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
بعد از طبقه همکف، طبقه اول، شامل دهلیز‌های ارتباطی است این طبقه در ارتفاع ۹/۴۰ متری قرار گرفته است و از طریق سه واحد پلکان دسترسی به آن امکان پذیر است.

این راهرو دور تا دور بنا را احاطه کرده و نسبتاً تاریک است که تامین نور و روشنایی آن‌ها بوسیله پنجره‌هایی که در چهار ایوان بزرگ تعبیه شده است صورت می‌گیرد.

در راهرو‌های طبقه اول اتاقک‌هایی وجود دارد که احتمالاً برای بانوان و خانواده‌ی سلطنتی در نظر گرفته شده است تا در مراسم مختلف نظاره گر آداب مراسم فرهنگی خود باشند.

طبقه دوم شامل ایوان‌هایی است که این ایوان‌ها هر یک بوسیله سه قوس تقسیم می‌شود هیچ گونه ارتباطی با داخل گنبد بغیر از راه پله‌هایی که از طبقه همکف بالا می‌آید، ندارد. در ایوان‌های طبقه دوم (رو به بیرون) در هر وجه بنا سقف راهرو‌های مستطیل شکل با تاق‌های ضربی پوشیده شده که دارای سه چشمه تاق، یک چشمه تاق میانی و دو چشمه تاق در اطراف آن است که چشمه تاق میانی بزرگتر و موازی با انحنای تاق متقاطع است.

از طبقه دوم هشت پلکان در داخل جرز‌ها ایجاد شده که به مناره‌ها منتهی می‌شود و این طبقه را به طبقه سوم مرتبط می‌کنند. پله‌ها مدور و چرخشی هستند، هر پله ۹۰ سانتی متر طول و ۳۰ سانتی متر ارتفاع دارد.

ارتفاع طبقه سوم (پشت بام) حدود ۲۷/۸۰ متر است، در این طبقه پا تاق گنبد و پایه‌های هشت ضلعی مناره‌ها قرار گرفته است. ارتفاع ۱/۴۰ و ارتفاع گنبد ۱۹ متر از طبقه سوم است در نمای بیرونی گنبد در هر هشت ضلع آن تاق نما‌هایی وجود دارد که عملکرد سازه‌ای تزیینی دارند.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
تربت خانه

دومین فضای مورد بحث آرامگاه اولجایتو، فضای موسوم به تربت خانه می‌باشد. این فضا به شکل مستطیل با طول ضلع ۱۷/۶۰ متر و عرض ۷/۸۰ متر و با ارتفاع ۱۶ متر، محراب مجموعه را در جرز جنوبی در خود جای داده است. بر اساس یافته‌های باستان شناسی این بنا کمی پس از احداث و تکمیل گنبد ساخته و به آن الحاق شده است.

پوشش سقف تربت خانه از سه واحد تاق و تویزه ساخته شده قطر تاق وسطی که بزرگتر است ۹ متر و طاق‌های طرفین ۳ متر قابل اندازه گیری می‌باشد در ارتفاع ۳/۰ متری از کف، درگرداگرد آن کتیبه‌ای در دو قلم ریز به خط کوفی مشجر و قلم درشت به خط ثلث نوشته شده و اطراف کلمات را تزئینات اسلیمی پر نموده است. بین تربت خانه و محوطه زیر گنبد درب بزرگی از مس و طلا قرار داشت که به مرور زمان از بین رفته و یا به غارت برده شده است.

برخی اشاره به این داستان دارند که این فضا جهت انتقال حرمین شریف دو امام بزرگوار حضرت علی (ع) و امام حسین (ع) در نظر گرفته شده است که به دلیل مخالفت علما، این عمل صورت نگرفته است. بدلیل استفاده از تربت آن امامان در مصالح ساخت این فضا به آن تربت خانه گویند.

سردابه

سردابه گنبد سلطانیه در ضلع جنوبی و در زیر تربت خانه واقع شده است و درگاه ورودی آن در ایوان جنوبی به وسیله ۹ پله و عبور از یک پاگرد به طول ۱۶۵ سانتی متر به کف سردابه راه می‌یابد.

گنبد سلطانیه شاهکارمعماری ایران /سلطانیه از مرتفع ترین گنبدهای آجری جهان
اینگونه استنباط می‌شود که سردابه گنبد سلطانیه پیش از سایر بخش‌های آن بنا شده و پیش از اتمام بنای گنبد مورد استفاده قرار گرفته است. تزیینات به کار رفته در سردابه شامل نقش آجر در رج‌های منظم است.

مجموعه بنا با دو تاق مجاور و راهرو کوچک ارتباطی، دارای دو پله با سقف کوتاه، بهترین شیوه ساخت سردابه سازی است. به گواه نوشته جامع التواریخ رشیدی، سلطان اولجایتو پس از انجام تشریفات و مراسم کفن و دفن در سردابه مدفون شد.

مناره ها

در طبقه سوم در زوایای هشت­گانه بنا، هشت مناره ایجاد شده است که به استثنای یک مناره در ضلع شمال شرقی و نیمی از مناره زاویه شمال غربی که بخشی از کاشیکاری آن باقی مانده، بقیه مناره‌ها فروریخته است. این مناره‌ها تو خالی است و به وسیله پلکان چرخشی از بام تا سقف ایوان‌های طبقه سوم و تا نوک مناره راه پیدا می‌کند.

مناره‌ها از نظر فرم، اسکلت و ابعاد یکسان هستند. راهیابی به این مناره‌ها از هشت پلکان ساخته شده در داخل جرز امکان پذیر است و هشت مناره در هشت گوشه این بنا علاوه بر ایفای نقش ایستایی خود در آرایش و ابهت بنا نیز نقش به سزایی دارند.

ساخت ایوان‌های جانبی و وجود هشت مناره در گوشه بام برای جلوگیری از رانش گنبد بزرگ ایجاد شده است.

منبع:باشگاه خبرنگاران جوان

ستاره‌ها در کدام شهرها بیشتر به ما چشمک می‌زنند؟

انسان از گذشته تا به امروز علاقه زیادی به کشف اسرار آسمان داشته و اقدامات زیادی را در این راستا انجام داده است. به عنوان نمونه اکثر ما در برخی از مواقع به آسمان شب خیره می‌شویم تا شاید بتوانیم با این نگاه عمیق و خیره بخشی از اسرار آسمان را لحظه‌ای دیده و کشف کنیم، اما برخی گام‌های بیشتری را برمی‌دارند و موقعیت، تغییرات، حرکت و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی اشیای آسمانی از جمله ستاره‌ها، سیاره‌ها، دنباله‌دار‌ها و کهکشان‌ها را در میان اولویت‌های زندگی‌شان تعریف می‌کنند.

در اینجا باید گفت علم شناخت ستاره‌ها با نام نجوم شناخته می‌شود و افراد فعال در این زمینه برخی از نقاط جهان را بهترین مکان برای رصد آسمان می‌دانند. یکی از نقاطی که برای رصد هر چه بهتر آسمان مناسب است با نام سعادت‌شهر شناخته می‌شود.

سعادت‌شهر در شهرستان پاسارگاد که یکی از شهرستان‌های استان فارس به حساب می‌آید، قرار گرفته است. این شهر که در ۱۰۵ کیلومتری شمال شرقی شهر شیراز واقع شده، دارای پیشینه تاریخی بسیار کهن است. از نام‌های دیگر سعادت‌شهر می‌توان به کلیلک و کمینوش اشاره کرد.

این شهر به دلیل آسمان پر ستاره‌ ثابتش در مرکز توجه دوستداران علم نجوم قرار دارد و به نوعی لقب شهر نجوم را به خودش اختصاص داده است.

ستاره‌ها در کدام شهرها به ما پشمک می‌زنند؟

برخی از افراد همچون یوسف ثبوتی، چهره ماندگار فیزیک ایران شهر زنجان را هم شهر نجوم و ستاره‌شناسی می‌دانند. آن‌ها باور دارند که این شهر چه در سطح آماتور و چه در سطح حرفه‌ای شهر نجوم است؛ زیرا دو مرکز پژوهشی نجوم در دانشگاه علوم‌پایه و دانشگاه زنجان وجود دارد. شهر زنجان یا زنگان در مرکز شهرستان و استان زنجان قرار گرفته است. این شهر در گذشته با نام‌های شهین، خمسه و کهن دژ شناخته می‌شد.

در لغت نامه دهخدا چنین آمده است که «شهین نام شهر زنگان است و معرب آن زنجان باشد و گویند این شهر را اردشیر بابکان بنا کرده است.» اردشیر بابکان بنیانگذار شاهنشاهی ساسانی بود.

از جاذبه‌های گردشگری زنجان می‌توان به گنبد سلطانیه، بازار زنجان، خانه شیخ‌الاسلامی، مسجد میرزایی، خانه بهمنی، مسجد جامع زنجان، خانه توفیقی، مسجد چهل‌ستون زنجان، خانه مقدم، مسجد جمیله‌خانم، خانه خدیوی، مسجد اسحاق‌میرزا، کارخانه کبریت‌سازی، مسجد عباسقلی، بنای رخت‌شوی‌خانه، مسجد دمیریه، کاروانسرای سنگی، بقعه میرزا ابوالقاسم زنجانی، کاروانسرای دخان، بقعه مجتهدی، حمام حاج‌داداش، بقعه میرزا مهدی زنجانی، پل سردار، عمارت ذوالفقاری، پل حاج سید محمد و خانه و باغ معین‌التجار اشاره کرد.

بزرگ‌ترین ساعت آفتابی ایران نیز در میدان مرکزی دانشگاه زنجان قرار گرفته است.

در ۱۸ مهر ماه سال ۱۳۹۷ سیدجواد ساداتی نژاد، نماینده مردم کاشان و آران و بیدگل میهمان برنامه تلویزیونی حالا خورشید بود. او در بخشی از این برنامه آسمان پرستاره شب‌های کاشان را از مواهب و ثروت‌های الهی مردم این منطقه دانست و گفت: با بهره برداری از رصدخانه ملی ایران در ارتفاعات کامو و پارک نجوم در نیاسر، کاشان به قطب گردشگری نجوم در آسیا تبدیل خواهد شد.

کاشان یکی از شهر‌های استان اصفهان و بخشی از این استان به حساب می‌آید. این شهر زادگاه قدیمی‌ترین تمدن شهرنشینی جهان در منطقه‌ای به نام سیلک است و مهد تمدن و فرهنگ سنتی ایران به حساب می‌آید.

شهر کاشان در گذشته با نام‌های کاسیان، چهل حصاران، کی آشیان و کاه فشان شناخته می‌شد و از جاذبه‌های گردشگری آن می‌توان به آداب و آیین گلاب‌گیری، باغ فین کاشان، خانه بروجردی‌ها، غار نیاسر یا غار تالار رئیس، بازار سنتی کاشان، شهر زیرزمینی نوش‌آباد (مجموعه اویی) و روستای ابیانه اشاره کرد.‌

نمی‌توان از علم نجوم صحبت کرد و اشاره‌ای به شهر مراغه نکرد.

مراغه دومین شهر بزرگ استان آذربایجان شرقی است. این شهر باغ شهر و پایتخت نجوم ایران به حساب می‌آید. این شهر در گذشته با نام‌های ماراویا. ماراوا، افراه‌رود، افرازه‌روح، افراه رود، افرازه‌رود، افرازه رود، امداده رود، مراوا یا ماراوا و ماراغا شناخته می‌شد.

رصدخانه مراغه یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر مراغه است. این رصدخانه در دوره هلاکوخان و زیر نظر خواجه نصیرالدین ساخته شد.

رصدخانه مراغه فقط مخصوص رصد ستارگان نبود و یک سازمان علمی گسترده بود که بیش‌تر شاخه‌های دانش در آن درس داده می‌شد و مشهورترین دانشمندان آن عصر در آن‌جا جمع شده بودند.

از جاذبه‌های گردشگری دیگر شهر مراغه می‌توان به مسجد شجاع‌الدوله، گنبد سرخ، گنبد کبود، گنبد غفاریه و مقبره اوحدی مراغه‌ای اشاره کرد.

منبع:باشگاه خبرنگاران جوان