نوشته‌ها

یونسکو شمشیر علیه انگلیس را از رو بست

سازمان یونسکو با گذشت کمتر از یک هفته از حذف لیورپول از فهرست میراث جهانی، نسبت به حذف دومین عضو انگلیس از این فهرست هشدار داد.

فهرست میراث جهانی یونسکو شامل مجموعه‌ای از آثار طبیعی یا فرهنگی در جهان است که برپایه کنوانسیون میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده‌اند؛ تاج محل هند، کاخ ورسای فرانسه، دیوار چین و آکروپولیس یونان از جمله بناهایی هستند که در این فهرست خودنمایی می‌کنند. در ایران نیز ده‌ها اثر طبیعی و فرهنگی به فهرست میراث جهانی راه یافته‌اند که از آن جمله می‌توان به بیستون، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، مسجد جامع اصفهان، مجموعه تاریخی بازار تبریز و دشت لوت اشاره کرد.

عضویت در فهرست میراث جهانی یونسکو مزایای فراوانی برای یک کشور دارد و علاوه بر بهره‌مندی از بودجه حفاظتی سازمان ملل، به جذب گردشگر هم کمک می‌کند. اما انگلیس جایگاه میراث تاریخی خود در این فهرست را قربانی تلاش‌های غیراصولی برای نوسازی افراطی بافت این کشور کرده است و حالا دارد عواقبش را می‌بیند.

میراث جهانی انگلیس، قربانی نوسازی بافت‌ها

یونسکو چهارشنبه گذشته (۳۰ تیر) پس از رأی‌گیری اعضای کمیته میراث جهانی خود در چین، بندر لیورپول انگلیس را از فهرست میراث جهانی خود حذف کرد. دلیل این حذف، احداث ساختمان‌های جدید عنوان شده است که ویژگی ویکتوریایی شهر را از بین برده و خسارتی غیرقابل برگشت به جا گذاشته‌اند.

لیورپول که یکی از مهمترین بندرهای جهان در قرن‌های هجدهم و نوزدهم بود، در سال ۲۰۰۴ میلادی به دلیل معماری زیبا و ویکتوریایی خود به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده شد. اما حالا به گفته آژانس علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل، به دلیل ساخت ساختمان‌های جدید از جمله استادیوم ۵۰۰ میلیون پوندی باشگاه فوتبال اورتون، این بندر ارزش جهانی خود را از دست داده است و دیگر شایستگی حضور در این فهرست را ندارد. اما ماجرا برای انگلیس به همینجا ختم نشد.

اول لیورپول، حالا استون هنج

از آنجایی که در ۵۰ سال گذشته لیورپول سومین عضو فهرست میراث جهانی است که جایگاه خود در این فهرست را از دست می‌دهد، این روزها ۳۱ میراث جهانی دیگر انگلیس زیر ذره بین یونسکو قرار گرفته‌اند؛ کمیته میراث جهانی یونسکو اخیرا به مقامات انگلیس هشدار داده است در صورتی که عملیات جنجالی ساخت تونل در محوطه تاریخی استون هنج کلید بخورد، این محوطه نیز به سرنوشت مشابهی چون لیورپول دچار خواهد شد. در صورتی که این تونل ساخته شود، سازه‌های سنگی استون‌هنج در فهرست میراث در معرض خطر قرار می‌گیرند و این مقدمه‌ای خواهد بود بر حذف نام این بنا از فهرست میراث جهانی یونسکو.

استون‌هنج (Stonehenge) یک سازه سنگی معروف است که از سال ۳۱۰۰ پیش از میلاد طی سه مرحله به دست مردمان باستان در اروپا ساخته شد. این سازه تاریخی که در جنوب انگلیس واقع شده و سالانه یک میلیون گردشگر از آن بازدید می‌کنند، شامل سنگ‌های غول‌پیکری است که به شکل چند دایره تودرتو در الگوی یک نعل اسب کنار هم چیده شده‌اند.

در مورد کارکرد این سازه بازمانده از دوران نوسنگی و عصر برنز، اجماعی در بین جامعه محققان وجود ندارد؛ استون‌هنج از دید گروهی از پژوهشگران محلی برای عبادت و برگزاری آیین و تشریفات مذهبی بود و از دید سایرین یک رصدخانه و تقویم پیچیده. با گذشت هزاران سال از عمر این سازه، هنوز نظریات جدیدی درباره کارکرد و نحوه ساخت آن ارائه می‌شود.

گرانت شپس (Grant Shapps) وزیر ترابری انگلیس سال گذشته میلادی مجوز عملیاتی شدن یک پروژه یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون پوندی برای ساخت یک آزادراه دوبانده ۱۲.۸ کیلومتری در ناحیه ویلتشایر را صادر کرد. ویلتشایر محل قرارگیری سازه‌های سنگی معروف استون‌هنج است که قدمت آنها به ۳۱۰۰ سال پیش از میلاد بر می‌گردد. ساخت این مسیر زیرزمینی مستلزم حفر تونلی است که از زیر این محوطه تاریخی می‌گذرد. هدف از ساخت جاده جدید تعریض گلوگاه‌های ترافیکی در مسیر اصلی به سمت جنوب غرب انگلیس عنوان شده است.

موسسه نشنال تراست که مسئول حفظ منابع طبیعی در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی است، در توجیه تصمیم دولت می‌گوید ساخت جاده زیرزمینی به نفع محوطه باستانی چهار هزار ساله استون‌هنج خواهد بود. اما باستان‌شناسان و دیگر معترضان به این طرح چنین نظری ندارند و می‌گویند این کار نقض کنوانسیون میراث جهانی سازمان یونسکو است. حتی مسئولان وزارت ترابری انگلیس نیز به آسیب وارده به این محوطه اذعان کرده اما می‌گویند منفعت عمومی این طرح به آسیب آن می‌چربد.

حذف استون هنج از فهرست میراث جهانی یونسکو انگلیس را به اولین کشوری تبدیل می‌کند که تاکنون بیش از یک میراث تاریخی خود را در این فهرست از دست داده است و ضربه سختی به جایگاه فرهنگی این کشور در سطح جهان وارد خواهد کرد.

منبع: ایرنا

راه‌آهن ایران از یونسکو رد می‌شود؟

ایران امسال با دو پرونده «راه‌آهن» و «هورامان» در کمیته میراث جهانی یونسکو شرکت کرده است. کارشناسان نظر اولیه را درباره این دو پرونده به ایران اعلام کرده‌اند. به نظر می‌رسد شانس هورامان برای ثبت جهانی بیشتر از راه‌آهن باشد، هرچند هنوز مسؤولان میراث فرهنگی امید دارند هر دو پرونده به فهرست جهانی یونسکو وارد شود.

کمیته میراث جهانی یونسکو پس از یک سال وقفه به علت همه‌گیری کرونا، از روز جمعه در چین آغاز به کار کرده است. کمیته مجازی است و به گفته معاون میراث فرهنگی، فقط اعضای کمیته بین‌الدول در فوجو چین حضور دارند. برگزاری مجازی، قدرت رایزنی و مذاکرات در ارتباط با ثبت پرونده‌ها را پایین آورده است. محمدحسن طالبیان قبلا به این نکته اشاره کرده بود. او حالا به فرانسه، مقر اصلی یونسکو رفته تا شاید رایزنی‌ها از این زاویه بهتر انجام شود.

پرونده راه‌آهن ایران براساس برنامه اعلام‌شده از سوی دبیرخانه یونسکو قرار است روز یکشنبه ۲۵ جولای (۳ مرداد) و پرونده ثبت منظر فرهنگی هورامان ( اورامانات) روز سه‌شنبه ۲۷ جولای (۵ مرداد) بررسی شود. طالبیان روز شنبه، ۲۶ تیرماه در مصاحبه‌ای که وب‌سایت خبری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی منتشر کرده، گفته بود: نظریه اولیه ایکوموس در خصوص این دو پرونده اعلام شده است و بر اساس نظرات دریافت‌شده، اورامانات یا هورامان از بخت بالایی برای ثبت در فهرست میراث جهانی برخوردار بوده و در خصوص پرونده راه‌آهن البته مسائلی مطرح شده است. با این وجود در حال رایزنی‌های نهایی برای این دو پرونده هستیم.

معاون میراث فرهنگی به جزئیات نظر کارشناسان یونسکو درباره پرونده راه‌آهن اشاره‌ای نکرده و سربسته گفته که به‌دلیل پیچیدگی‌های فنی و گستردگی محدوده عرصه و حریم این دو پرونده، فرآیند بررسی کارشناسی آن در ایکوموس و کمیته میراث جهانی قابل توجه است.

ارزیابی پرونده راه‌آهن، به گفته طالبیان در سال ۱۳۹۸ با بازدیدهای میدانی ارزیاب ایکوموس (شورای بین‌المللی ابنیه و محوطه‌ها) انجام شده است. همان موقع هم اصلاحات و نظراتی به این پرونده وارد شد. در حقیقت، پرونده راه‌آهن سال ۱۳۹۶ به یونسکو تحویل داده شد. کارشناسان یونسکو آن زمان هم نظرات و اصلاحاتی را روی این پرونده وارد دانستند. معاون میراث فرهنگی گفته بود: کارشناسان یونسکو نقشه‌ها و جزئیات بیشتری را برای تکمیل پرونده نیاز داشتند که در این رابطه اطلاعات بیشتر به آن‌ها ارائه شد تا این پرونده در سال ۲۰۱۸ ارزیابی شود و برای سال ۲۰۱۹ به ثبت برسد.

اما پرونده راه‌آهن در سال ۲۰۱۹ که به همراه جنگل هیرکانی در کمیته میراث جهانی بررسی شد، به دلیل نقایصی که داشت، برگشت خورد و درحالی که هیرکانی وارد فهرست جهانی یونسکو شد، سهمیه دیگر ایران برای ثبت جهانی میراث فرهنگی از دست رفت. قرار شد شانس این پرونده در سال ۲۰۲۰ دوباره محک زده شود. اما ویروس کرونا اجلاس را یک سال به تعویق انداخت. حالا در اجلاس ۲۰۲۱ ثبت این پرونده قرار است دوباره مطرح شود، اما پیش‌بینی کارشناسان مربوطه با توجه به نظر اولیه ارزیاب‌ها و کارشناسان یونسکو بر این است که احتمالا بخت پرونده راه‌آهن به اندازه هورامان بلند نباشد. گرچه رایزنی‌ها برای هر دو پرونده همچنان ادامه دارد.

ایران در سال‌های اخیر برای جبران سال‌هایی که در کمیته میراث جهانی یونسکو حضور نداشت، به پرونده‌های زنجیره‌ای گرایش پیدا کرده است؛ قنات‌ها، کلیساها، باغ‌های ایرانی و حالا راه‌آهن و پس از آن هم پرونده کاروانسراها. نظر معاون میراث فرهنگی این است که پرونده‌های زنجیره‌ای و بزرگ خوب است و شانس زیادی خواهد داشت. پرونده راه‌آهن هم ۱۴۰۰ کیلومتر را در بر می‌گیرد و استان‌ها را به هم متصل می‌کند. پرونده کمی‌ برای یک کشور نیست. تمام ایستگاه‌ها و … را می‌توان به عنوان مقصد جهانی معرفی کرد. از زمانی که پرونده راه‌آهن مطرح شد بسیاری از ساختمان‌های قدیمی ‌راه‌آهن حفظ شد، درحالی که قصد تخریب آن‌ها را داشتند. حتی قرار است این ساختمان‌ها مرکز اقامتی شود و یا موزه راه‌آهن ایجاد کنند.

شبکه راه‌آهن ایران با گستره پهناوری که در سراسر کشور دارد، دارای سیستم زنده و درحال کار است که نگهداری، تعمیر و بهره‌برداری از آن با شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران است. این شبکه همواره شاهد دخالت عوامل بهره‌بردار و توسعه بوده است. اگرچه در اطراف این شبکه ریلی، سازه‌ها، پل‌ها، ایستگاه‌ها و حتی لوکوموتیوهای قدیمی و واجد ارزش وجود دارد و بخش‌هایی از این شبکه، همانند راه‌آهن شمال ـ جنوب هویت تاریخی دارد، اما سوال اصلی این است که در صورت ثبت راه‌آهن ایران در فهرست جهانی یونسکو، دخالت‌ها و بهره‌برداری‌ها را با این وسعت شبکه ریلی چگونه می‌توان کنترل و محافظت کرد که در ادامه، این اثر گسترده مخدوش نشود و در معرض خطر قرار نگیرد؟

چه چشم‌اندازی برای بهره‌بردار و متولی آن برای نگهداری و محافظت از این اثر و چگونگی اجرای پروژه‌های توسعه در شبکه ریلی تعریف شده است؟

سوال دیگری که برای فعالان میراث فرهنگی ایجاد شده و همچنان بی‌پاسخ مانده، این است که چرا با وجود ۵۷ پرونده معطل در فهرست موقت یونسکو و کارنامه قابل بحث محافظت و نگهداری از میراث ملی و جهانی از سوی متولی، مسؤولان میراث فرهنگی بر پیگیری و ثبت پرونده غول‌آسای راه‌آهن اصرار دارند که از همان ابتدا با ایراد کارشناسان یونسکو ایکوموس مواجه شد؟

منبع: ایسنا

مرتبط:

«راه‌آهن ایران» و «هورامان» کارت سبز یونسکو را می‌گیرند؟

«راه‌آهن ایران» و «هورامان» کارت سبز یونسکو را می‌گیرند؟

چهل‌وچهارمین کمیته میراث جهانی یونسکو درحالی به صورت مجازی در چین آغاز به کار کرده که ایران امیدوار است با ثبت دو پرونده راه آهن و منطقه هورامان، فهرست آثار جهانی خود را بلندتر کند.

این اجلاس به دلیل همه‌گیری ویروس کرونا یک سال به تعویق افتاد و امسال از ۱۶ تا ۳۱ ژوئیه برابر با ۲۵ تیر تا ۹ مردادماه به صورت مجازی به میزبانی شهر فوژوا (Fuzhou) چین برگزار می‌شود و در جریان آن، پرونده‌های جا مانده از اجلاس گذشته نیز بررسی خواهند شد.

۳۹ اثر برای ثبت در فهرست میراث جهانی نامزد شده‌اند که ۲۲ مورد جا مانده از سال ۲۰۲۰  است. از ایران نیز دو اثرِ «راه آهن» و «منطقه هورامان» بررسی می‌شود.

بنا بر اعلام یونسکو، در تاریخ ۱۶ ژوئیه (جمعه ۲۵ تیرماه) کمیته میراث جهانی وضعیت حفاظت ۲۲۵ مکانی را که قبلا در میراث جهانی یونسکو ثبت شده‌اند، بررسی خواهد کرد که ۵۳ اثر نیز در معرض خطر قرار گرفته‌اند.

از ۲۴ ژوئیه (دوم مردادماه) کمیته میراث جهانی، بررسی آثار نامزد شده برای ثبت جهانی را آغاز خواهد کرد. شروع کار با پرونده‌هایی است که از سال گذشته در نوبت بررسی بوده‌اند که راه آهن شمال ـ جنوب و منطقه هورامان نیز جزو آن‌ها است.

برگزاری این اجلاس که با تحویل کابینه به دولت سیزدهم همزمان شده است، اهمیت آن را برای وزیر حاضر در وزارت میراث فرهنگی، گردشکری و صنایع دستی دو چندان کرده، به طوری که در سفر اخیر به کردستان گفته به دلیل اهمیت این موضوع و برای خوشحالی مردم کردستان شخصا در این کمیته حاضر می‌شوم. این درحالی است که مقامات میراث فرهنگی در این سطح، کمتر در این کمیته تخصصی حاضر شده‌اند.

ایران درحالی با دو پرونده راه آهن و هورامان در این اجلاس یونسکو شرکت کرده که نقدهای بسیاری متوجه پرونده راه آهن برای ثبت در فهرست آثار جهانی بوده است. پرونده راه آهن در سال ۱۳۹۶ به یونسکو ارسال شد، درحالی که آثاری چون تاق بستان، جیرفت، تپه سیلک، بندر کنگ و… و. سال هاست در نوبت انتظار برای بررسی و ثبت در یونسکو قرار گرفته‌اند.

کارشناسان یونسکو همان سال اصلاحاتی را بر این پرونده وارد دانستند.

محمدحسن طالبیان معاون میراث فرهنگی کشور ـ درباره این نظر کارشناسان یونسکو توضیح داد که آن‌ها، نقشه‌ها و جزئیات بیشتری را برای تکمیل پرونده نیاز داشتند که در این رابطه اطلاعات بیشتر به آن‌ها ارائه شد تا این پرونده در سال ۲۰۱۸ ارزیابی شود و برای سال ۲۰۱۹ به ثبت برسد.

عقب‌تر که بر گردیم، در زمان آماده‌سازی این پرونده به سال ۱۳۹۴ در نشستی مشترک بین سازمان میراث‌فرهنگی و شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران،  معاون وقت وزیر راه و شهرسازی که مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران هم بود،  گفت که خط آهن ایران قدیمی‌ترین خط آهن جهان نیست که بگوییم قدیمی‌ترین خط آهن است. اما محمدحسن طالبیان ـ معاون میراث‌فرهنگی کشور ـ در پاسخ به آن گفته بود: سه پل طلا در راه آهن شمال کشور اگر به تنهایی بخواهد در فهرست آثار ثبتی جهان قرار گیرد ممکن است نتواند رأی بیاورد، چون با طرح این موضوع، بلافاصله پل‌های ارزشمند سوییس که فراوان هم هستند مطرح خواهند شد و سه پل طلای ایران شانس جهانی شدن را از دست خواهد داد. به همین خاطر نیز نمی‌توان موردی مطرح کرد، اما اگر بگویم در یک مسیر راه آهن، سه پل ارزشمند (سه پل طلا)، ایستگاه، خط، موزه و طبیعت را داریم این مجموعه در کنار یکدیگر شانس بیشتری خواهد داشت.

پرونده یک بار دیگر سال ۲۰۱۹ در کمیته میراث جهانی بررسی می‌شود که کارشناسان یونسکو بار دیگر خواستار اصلاحاتی در آن می‌شوند. نظر کارشناسان میراث فرهنگی در ایران بر این بود که با ارائه پرونده ناقص راه آهن، یک سهمیه از ایران سوخت شده است، درحالی که می‌توانستد یکی از آثارِ معطل در فهرست موقت را با اطمینان بیشتری برای ثبت جهانی، ارائه دهند.

در سالی که پرونده راه آهن ایران از کمیته میراث چهانی بازگشت و اصلاحیه خورد، علیرضا رحیمی ـ عضو مجمع نمایندگان وقت استان تهران ـ تقصیر را بیشتر متوجه وزارتخانه‌های دیگر دانست و گفت: متاسفانه در ثبت تاریخی خطوط ریلی  راه آهن در سازمان یونسکو، وزارت راه و شهرسازی و وزارت علوم کوتاهی کردند و ثبت این اثر تاریخی به دلیل قصور در ارائه مدارک تا سال ۲۰۲۰ منتفی شد.

کمتیه میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۲۰ به دلیل همه‌گیری ویروس کرونا برگزار نشد و ایران وقت بیشتری برای اصلاح پرونده راه آهن شمال ـ جنوب داشته، اما سرنوشت این پرونده همچنان مبهم است. طالبیان ـ معاون میراث فرهنگی ـ چندی پیش درباره اجلاس امسال چنین گفته بود: «از آن‌جا که این اجلاس مجازی است و ایران هم لابی سیاسی ندارد باید کارشناسی از این دو پرونده مهم و بزرگ دفاع کرد.» ایران علاوه‌بر پرونده راه آهن، پرونده «منظر هورامان» را هم روی میز یونسکو دارد.

به گفته معاون میراث فرهنگی، عرصه در نظر گرفته‌شده برای منظر جهانی اورامانات، ۱۰۰ هزار هکتار و حریم آن ۳۰۰ هزار هکتار درنظر گرفته شده است.

هورامان یا اورامان نام منطقه‌ای تاریخی با بافت پلکانی و آداب و رسومی خاص است که بخش‌هایی از شهرستان‌های سروآباد، سنندج و کامیاران استان کردستان و شهرستان‌های پاوه، جوانرود، نودشه و نوسود استان کرمانشاه را شامل می‌شود. مسؤولان میراث فرهنگی کردستان که در تهیه این پرونده مشارکت و همکاری داشته‌اند، گفته‌اند: برای تهیه این پرونده مطالعاتی در قالب مردم‌شناسی، باستان‌شناسی، علوم طبیعی، معماری، اسناد تاریخی و هوار نشینی انجام شده است. ضمن این‌که بیش از ۵۰۰ اثر باستانی مربوط به دوران پارینه سنگی تا اواخر دوران اسلامی در این منطقه تاریخی شناسایی شده است.

ایران تا کنون ۲۴ اثر را در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت کرده است. تخت جمشید نخستین اثر تاریخی ایران بود که در سال ۱۳۵۸ وارد فهرست میراث جهانی یونسکو شد. آخرین میراث فرهنگی که ایران موفق به ثبت آن شده جنگل هیرکانی بود که سال ۱۳۹۸ وارد این فهرست شد.

میدان امام اصفهان، چغازنبیل، تخت سلیمان، پاسارگاد، بم و منظر فرهنگی آن، گنبد سلطانیه، بیستون، مجموعه کلیساهای ارامنه (سنت استپانوس، چوپان، دره شام، مریم مقدس و قره کلیسا)، سازه‌های آبی شوشتر، مجموعه آرامگاه و خانقاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی، مجموعه بازار تاریخی تبریز، باغ ایرانی (دولت‌آباد یزد، پهلوان پور مهریز یزد، ارم شیراز، پاسارگاد شیراز، چهلستون اصفهان، فین کاشان، عباس‌آباد بهشهر، اکبریه بیرجند، ماهان کرمان)، گنبد قابوس، مسجد جامع اصفهان، کاخ گلستان، شهر سوخته، شوش، منظر فرهنگی میمند، بیابان لوت، قنات ایرانی (قصبه گناباد، مون اردستان، گوهرریز جوپار، اکبرآباد بم، قاسم آباد بم، بلده فردوس، زارچ، حسن آباد مشیر، ابراهیم آباد، وزوان، مزدآباد میمه)، شهر تاریخی یزد، منظر باستان‌شناسی ساسانی و جنگل‌های هیرکانی دیگر آثار جهانی ایران در این فهرست هستند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

گیوه _یادگار سربازان هخامنشی در هورامان

پرونده‌های ایران روی میز یونسکو

ایران درحالی پرونده‌های «جشن یلدا»، «جشن مهرگان»، «مهارت ساختن و نواختن عود»، «ترکمن‌دوزی»، «نوغان‌داری» و «ابریشم‌ریسی» را برای ثبت در فهرست جهانی به یونسکو فرستاده که حضور جدی رقبا در ثبت انحصاری و فوری بعضی پرونده‌ها همچنان تهدیدی برای میراث ایران است.

محمدحسن طالبیان ـ معاون میراث فرهنگی خبر داد که در اجلاس مجازی کمیته میراث ملموس جهانی که قرار است تیر یا مردادماه امسال برگزار شود، دو پرونده «منظر فرهنگی هورامان» و «راه‌آهن سراسری ایران» مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. علاوه بر این‌ها، پرونده‌های «کاروانسراهای ایرانی» با ۵۶ کاروانسرا از دوره‌های مختلف تاریخی در ۲۴ استان کشور، «دیزمار»، «نقش رستم و نقش رجب» و «کلیسای وانک» به یونسکو ارسال شده که این سه پرونده آخر به صورت الحاقی به پرونده‌های جنگل‌های هیرکانی، تخت جمشید و کلیساهای ارامنه ایران اضافه خواهد شد.

به گفته معاون میراث فرهنگی، در نوروز ۱۴۰۰ سه پرونده «ترکمن‌دوزی» به صورت مشترک با کشور ترکمنستان، «نوغان‌داری و ابریشم‌ریسی» مشترک با کشورهای ترکیه، افغانستان، آذربایجان، ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان و «جشن یلدا» به‌صورت مشترک با کشور افغانستان برای طرح در اجلاس ۲۰۲۲ به یونسکو فرستاده شده است.

او اضافه کرد: سال گذشته در پانزدهمین اجلاس کمیته میراث جهانی ناملموس از چهار پرونده ارسالی، پرونده‌های «مهارت ساختن و نواختن عود»، به صورت مشترک با کشور سوریه و «جشن مهرگان» به شکل مشترک با تاجیکستان به دلیل اصلاحاتی ریفر شد (ریفر به معنای امکان بررسی پرونده در چرخه‌ بعدی (اجلاس‌های بعدی) است)، این دو پرونده امسال با اصلاحات انجام‌شده و محدودیت‌های اعمال‌شده (هر کشور یک پرونده)  به یونسکو ارسال شد.

به گزارش ایسنا، برخی کارشناسان مطلع از دلایل پذیرفته نشدن پرونده «عود» گفته بودند: تهیه این پرونده با مشارکت سوریه و بدون در نظر گرفتن دیگر کشورهای عربی که عود در آن‌ها رواج دارد، اقدامی خطا بود. این پرونده توسط کسانی تهیه شد که پرونده کمانچه را تهیه کرده بودند. این‌که پرونده کمانچه از نظر کارشناسی، پرونده موفقی بود و در فهرست یونسکو ثبت شد و به همین دلیل هم انتظار می‌رفت که عود نیز در فهرست ناملموس یونسکو جهانی شود.

از سوی دیگر، گفته شده بود پرونده عود را با عجله از روی پرونده کمانچه رونویسی کرده‌اند.

«برنامه ملی برای پاسداری از هنر سنتی خوش‌نویسی در ایران» پرونده دیگری از ایران است که سال گذشته به یونسکو فرستاده شد و به گفته معاون میراث فرهنگی، قرار است آذرماه ۱۴۰۰ در شانزدهمین اجلاس کمیته میراث ناملموس که در سریلانکا برگزار می‌شود، مورد بررسی قرار گیرد.

ایران درحالی چنین پرونده‌ای را به یونسکو پیشنهاد کرده که ۱۷ رقیب جدی در ارتباط با خوش‌نویسی دارد. ۱۶ کشور عربستان سعودی، عراق، اردن، لبنان، فلسطین، یمن، مصر، الجزایر، تونس، مراکش، کویت، امارات، عمان، بحرین، سودان و موریتانی پرونده‌ای با عنوانِ «خوش‌نویسی عربی، دانش، مهارت و شیوه‌ها» (Arabic calligraphy, knowledge, skills and practices)  تدوین کرده و به یونسکو تحویل داده‌اند. از طرفی، ترکیه با ارسال پرونده‌ای به نام «حُسن خط، هنر باستانی خوش‌نویسی اسلامی» به دبیرخانه یونسکو، یکی از مدعیان جدی ثبت خوش‌نویسی به نام خود است.

طالبیان، معاون میراث فرهنگی درباره وضعیت پرونده‌هایی که سال گذشته به یونسکو فرستاده شده است، توضیح داد: برنامه اقدامات پاسدارانه خوب برای ارتقای میزبانی زوار رضوی با هدف ترویج احترام متقابل میان جوامع و گروه‌های مختلف با عنوان «مهمان‌نوازی رضوی» و پرونده‌های «جشن سده» به صورت مشترک با کشور تاجیکستان، و «رباب» مشترک با کشورهای تاجیکستان و ازبکستان از دیگر پرونده‌هایی است که سال گذشته به یونسکو ارسال شده و در بخش رزرو پرونده‌های پیشنهادی این کمیته برای طرح در سال‌های آتی قرار گرفته است.

با این وجود و با توجه به تجربه گذشته در اقدام فوری و انحصاری برخی کشورهای همسایه در ثبت میراث ناملموس از حوزه ایران فرهنگی، و تصاحب برخی مفاخر از جمله نظامی و مولانا به نام خود، بیم آن می‌رود ایران از میدان ثبتِ بعضی آثار ناملموس همچنان جا بماند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

قنات زارچ _میراث جهانی یونسکو

شکستگی بند میزان ، یونسکو را به شوشتر می‌کشاند؟

حرکت کاروانسراها خراسان جنوبی در راه یونسکو

یونسکو «سرزمین کاروانسراها» را در سمنان برای ثبت جهانی ارزیابی می‌کند

 سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان گفت: کاروانسراهای شهرستان میامی، که به سرزمین کاروانسراها شهرت دارد، توسط ارزیاب یونسکو برای ثبت در فهرست جهانی بررسی می‌شود.

حمیدرضا دوست‌محمدی روز دوشنبه در جریان بازدید از کاروانسراهای میامی افزود: امروز وضعیت کاروانسراهای شهرستان میامی در شرق استان سمنان برای حضور ارزیاب سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) بررسی شد.

وی گفت: شهرستان میامی به دلیل وجود ۱۰ کاروانسرای با ارزش تاریخی به سرزمین کاروانسراها معروف است و این کاروانسراها در صورت برخورداری از شرایط لازم، در پرونده ثبت مجموعه کاروانسراهای ایران در فهرست جهانی قرار می‌گیرند.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان اضافه کرد: وجود کاروانسرای میامی، سپنج (جهان‌آباد)، مجموعه کاروانسراهای میاندشت شامل سه کاروانسرا، کاروانسرای عباس‌آباد، الحاک، صدرآباد، محمدآباد پل ابریشم و سنگی شریف‌آباد، نشانگر اهمیت تاریخی این شهرستان و شکوه معماری ایران است.

دوست‌محمدی کاروانسراها را سرمایه‌ای گران‌قیمت برای شهرستان میامی در استان سمنان عنوان و بیان کرد: مرمت و معرفی این کاروانسراها، نقش مؤثری در توسعه شهرستان دارد و حفاظت و مرمت این آثار ارزشمند از اهداف اصلی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان است و نیاز به همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی و مالکان کاروانسراها دارد.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان گفت: از دیگر جاذبه‌های تاریخی شهرستان میامی، مسجد جامع فرومد، آرامگاه شیخ حسن جوری و شاعر نام‌آور ایران ابن یمین فریومدی است.

شهرستان  میامی دارای چهار منطقه نمونه و هفت روستای هدف گردشگری است. بزرگ‌ترین مجموعه کاروانسرای ایران در این شهرستان قرار دارد.

منبع: ایرنا

مرتبط:

مشکلات جذب گردشگر به روستای میامی

میامی _سرزمین کاروانسرا ها

کاروانسرای میاندشت میامی

قنات زارچ _میراث جهانی یونسکو

در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی ‌همتا یا دست ‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.

پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی ایرانی که ثبت جهانی شده ‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند.

قنات زارچ یکی از قنوات اولیه و از قدیمی ‌ترین قنات ‌های ایران است. بخشی از این قنات در شهر یزد واقع شده و تعدادی از میله‌ های آن در محل مسجد جامع یزد قرار گرفته است. این قنات قبل از اسلام وجود داشته و پس از آن، مسجد جامع یزد را در حریم قنات بنا نموده ‌اند. از آب قنات زارچ ۸۰۰ خانوار کشاورزی استفاده می ‌کنند و حدود ۲۵ هکتار سطح زیر کشت باغی از جمله باغات انار، انگور، انجیر، سیب، پسته و هلو به همراه ۴۰۰ هکتار سطح کشت زراعی تحت پوشش این قنات قرار دارد.

قنات زارچ در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۸۴ با شماره ۱۴۸۳۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

مشخصات قنات زارچ:

تعداد میله‌ها: ۲۱۱۵ حلقه

عمق مادر چاه: ۸۵ متر

آبدهی فعلی: ۲۵ لیتر در ثانیه

تعداد مالکین و شاربین: ۸۰۰ خانوار کشاورز

سطح زیر کشت باغی قنات: حدود ۲۵ هکتار

سطح زیر کشت زراعی: حدود ۴۰۰ هکتار

قنات زارچ
قنات زارچ با حدود صد كيلومتر طول و تعداد چاه ‌هاي ۲۱۱۵ حلقه، سابقه ای بیش از سه هزار سال در کشور دارد. مبدأ این قنات در حوالی روستای فهرج است که پس از طی روستاهایی مانند خویدک، دهنو و اکرمیه وارد شهر یزد گردیده از محلات مختلف شهر از جمله میدان امیر چقماق عبور کرده و پس از گذر از مسجد جامع، از شهر یزد خارج و بطرف زارچ حرکت می کند.

تعدادی از میله های آن هم در محل مسجد جامع یزد قرار دارد. این مسئله نشان می دهد که این قنات قبل ازاسلام وجود داشته و پس از آن، مسجد جامع یزد را در حریم قنات بنا نموده اند تا از طریق پایاب از آب قنات جهت وضو گرفتن استفاده شود.

یکی از ویژگی های قنات زارچ مقطع مربعی آنها است که قدمت حفر آن به زمان زرتشتیان بر می گردد. تا نیم قرن پیش آبدهی قنات زارچ بيش از ۱۵۰ ليتر در ثانيه بود اما به دليل حفر بي‌ رويه چاه‌ هاي عميق و نيمه عميق در حريم آبي قنات، آبدهي آن به شدت كاهش يافته است.

مظهر این قنات در شهر زارچ واقع شده و دارای سه شاخه یا تونل زیر زمینی جدا از هم است که تونل های آن؛ شیرین، شور و ابراهیم خویدکی نام دارد. البته دو شاخه‌ شيرين و ابراهيم خويدكی، شاخه‌ هاي خشك شده قنات زارچ هستند و هم‌ اكنون تنها شاخه شور به طول ۷۲ كيلومتر آبدهي دارد كه آبدهي اين شاخه در بالا‌دست قنات ۶۰ ليتر در ثانيه بوده اما در مظهر قنات ۲۸ ليتر در ثانيه است.

با كاهش ميزان آبدهي قنات، فاضلاب و آلودگی ‌هاي آب قنات نیز آشكار شد. توسعه شهر يزد طی چند قرن گذشته، ساختمان سازي در حريم قنات، ريزشي بودن سقف و ديواره مجراي قنات و ميله چاه ها، نشست فاضلاب ها به درون قنات و قرار دادن لوله های فاضلاب در برخی مناطق در دالان قنات مشکلات بسياري را براي اين قنات کهن به وجودآورده است و در نهایت به مرگ خاموش آن منجر شد. حتی در حال حاضر سی کيلومتر از قنات زارچ که از زير شهر يزد عبور می کند در دو نقطه در بافت قدیم قرار گرفته که اين مناطق فاقد فاضلاب هستند و برخي از منازل مسکونی فاضلاب خود را به داخل قنات هدايت کرده اند، گرچه با تمهیداتی این معضل به حداقل رسیده اما همچنان ادامه دارد. هدايت فاضلاب ‌ها به قنات حتی سبب ايجاد گاز”co2 “در قنات شده كه اين امر لايروبي را برای مقنيان مشكل و خطرآفرين نموده است.

قنات زارچ

مدیریت قنات
مدیریت، حفظ، نگهداری، تقسیم و توزیع آب به عهده شورای قنات زارچ می ‌باشد که پنج نفر عضو داشته و از سوی کلیه مالکین و شاربین قنات انتخاب می ‌شوند. دو نفر از محل سرچشمه زارچ و سه نفر از محل توده زارچ انتخاب شده اند. شورای قنات یک نفر را به عنوان نماینده تام‌الاختیار به مدت یک سال معرفی می ‌نمایند تا از کلیه مالکین و شاربین قنات خودیاری جمع کرده و همچنین رابط بین کشاورزان و ادارات مربوطه باشد. نماینده مذکور جهت حفاظت و نگهداری و حفر پیشکار قنات (محل انتهای قنات در کوره پس از مادر چاه را پیشکار گویند) مقنی و کارگر قنات به کار می گیرد تا به نحو احسن هر گونه عملیات مورد نیاز را به خوبی انجام دهد و دستمزد کارگران را پرداخت نماید.

از سوی شورای قنات دو نفر به عنوان میرآب نیز جهت توزیع و تقسیم آب قنات، یکی در محل سرچشمه و دیگری در محل توده زارچ به مدت یک سال انتخاب می ‌شوند. میرآب با مراجعه به دفاتر آب برنامه و حقابه میزان مالکیت هر فرد و بر حسب نوبت، آب را به کشاورزان تحویل می ‌دهند.

مرتبط:

«بادگیر»، جرقه‌ی پایداری یزد در جهان

خانه هنر یزد

زن مومیایی یزدی؛ جسد خوابیده در موزه کیست؟

شکستگی بند میزان ، یونسکو را به شوشتر می‌کشاند؟

فرماندار شوشتر با اشاره به بازسازی نشدن شکستگی بند میزان، گفت: بازسازی نشدن بند میزان و وقوع سیلاب، ممکن است یونسکو را هم به شوشتر بکشاند.

حسین پنبه‌دانه‌پور، با اشاره به شکستگی بند میزان، اظهار کرد: در پی سیلاب سال ۹۸، بند میزان دچار شکستگی شد که به صورت موضعی، ترمیم و محافظت شده است.

وی افزود: هر چند در حال حاضر نشانه‌هایی از خطر مشاهده نشده اما هنوز شکستگی در بند میزان به صورت سازه‌ای، تعمیر و بازسازی نشده است.

فرماندار شوشتر گفت: بازسازی نشدن بند میزان و وقوع سیلاب، ممکن است یونسکو را هم به شوشتر بکشاند. در صورت افزایش دبی رودخانه کارون بند میزان زیر آب می‌رود.

پنبه‌دانه‌پور با اشاره به ترمیم سیل‌بندها، بیان کرد: متاسفانه همچنان رودخانه گرگر لایروبی نشده است و باید سازمان آب و برق در این زمینه اقدام کند.

بند میزان سدی است در شوشتر و ساخته دست انسان، مربوط به دوره ساسانیان که تا امروز پابرجا است. ساختن بند میزان شوشتر را به شاپور اول ساسانی نسبت می‌دهند.

بند میزان شوشتر در تاریخ ۸ خرداد ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در سال ۲۰۰۹ نیز این بند به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.

منبع:ایسنا

مرتبط:

بند ماهی‌ بازان شوشتر

مرمت خانه تاریخی مقدم شوشتر

سازه‌های آبی شوشتر از شاهکارهای فنی مهندسی اعصار کهن

ارسنجان در پی “شهر جهانی خوشنویسی” است

رئیس انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان ارسنجان با اشاره به پیشینه این شهر در زمینه خوشنویسی، اعلام کرد که در پی دریافت عنوان “شهر جهانی خوشنویسی” از یونسکو هستیم.

حسین یارمحمودی شنبه ۱۱ بهمن به خبرنگاران گفت: ارسنجان فارس به جهت تعدد خوشنویسان نامی و فراوانی آثار برجا مانده از سوی آن هنرمندان در دوره‌های مختلف تاریخ، خصوصا عهد قاجار، شاخص بوده و صاحب سبکی خاص محسوب می‌شده بر آن شدیم که موضوع ثبت هنر خوشنویسی ارسنجان در فهرست میراث معنوی و ناملموس ایران و کسب عنوان شهر ملی خوشنویسی، زمینه را برای ثبت جهانی این شهر هم فراهم کنیم.

یارمحمودی اضافه کرد: با تلاش برای کسب عناوین شهر ملی خوشنویسی و شهر جهانی کتابت، می‌توان به احیای مکتب هنری شهر ارسنجان که مکتبی اصیل و پربار بوده است، امیدوار شد.

وی با بیان اینکه مستندات کافی در این خصوص موجود است، گفت: قرآن‌های دست نویس بسیاری از هنرمندان خطاط ارسنجانی مربوط به دوره‌های قاجار و پهلوی باقیمانده که در کنار متون خوشنویسی شده همچون اشعار و ادعیه، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، زیارت نامه‌ها و قباله نامه‌ها و … نوشته شده با خطوط ثلث و نسخ و نستعلیق، رقاع و شکسته نستعلیق و دیگر خطوط، اسنادی ارزشمند برای کسب عناوین ملی و جهانی است.

یارمحمودی گفت: آثار متعدد خوشنویسی هنرمندان ارسنجانی در مجموعه‌های شخصی ارسنجان و شیراز و تهران، در موزه‌های ملی نظیر موزه‌ قرآن‌های نفیس کتابخانه آستان قدس رضوی، موزه ملک تهران، کتابخانه مجلس و …. حتی در برخی موزه‌های خارج از کشور وجود دارد.

او از مسئولان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و اداره کل میراث فرهنگی فارس در خصوص انجام مقدمات ثبت خنر خط و کتابت ارسنجان در فهرست میراث ملی قدردانی و خاطرنشان کرد: در این بین مساعی چهره ممتاز و نامدار هنر خوشنویسی معاصر ایران؛ استاد محمد نعمتی و برادر ایشان استاد عبدالرحیم نعمتی صحاف پیشکسوت ایرانی، که از اهالی ارسنجان و ساکن شیراز هستند، قدردانی کرد.

یارمحمودی با اشاره به برگزاری نخستین نشست هم اندیشی برای آغاز مقدمات ثبت ملی و جهانی ارسنجان به عنوان شهر خط و کتابت با حضور هنرمندان، پژوهشگران، تاریخ نگاران و فارس شناسان خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با همت همه دوستداران فرهنگ و هنر خصوصا اهالی ارسنجان، اسناد و مدارک بیشتری جمع‌آوری و تنظیم شود.

شهرستان ارسنجان در ۱۲۰ کیلومتری شمال شرق استان فارس قرار دارد و جزو مناطق دارای پیشینه تمدنی چند ده هزار ساله بوده که آثار متعدد باستانی از اعصار نوسنگی، پیش از میلاد مسیح، پیش از اسلام و بعد از اسلام در آن کشف شده است.

وجود مدرسه علمیه چهارصدساله و مسجد جامع عتیق که بنای آن به عهد صفوی باز می‌گردد، از آثار مهم ثبت شده در فهرست میراث ملی است.

تل تاریخی تیمارون، ایوان قدمگاه، غارگوهردان، سدگمبان و … از آثار تاریخی مربوط به دوران هخامنشیان نیز در این شهرستان قرار دارد.

این منطقه از استان فارس در دوره‌های مختلف تاریخی به ویژه دوران قاجار و پهلوی اول، مامن و جایگاه هنر و پایگاه بروز و ظهور شاعران، عرفا، حکیمان، عالمان، فقیهان، هنرمندان برجسته‌ای بوده است.

از هنرمندان خوشنویس مشهور این خطه می‌توان به خاندان اشرف الکتابی و افتخار الکتابی و … اشاره کرد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

آذربایجان _سرزمین قلعه‌ها

مهارت تهیه حلوا «سی ین» ارسنجان ثبت ملی شد

ایران خاستگاه هنر خوشنویسی است

ایران خاستگاه هنر خوشنویسی است

بیرکل کمیسیون ملی یونسکو با اشاره به دریافت آثار ۳۰۰ هنرمند در نخستین نمایشگاه بین‌المللی خوشنویسی «راه ابریشم؛ رقص قلم» گفت: هنر خوشنویسی همچنان در جهان زنده، کارآمد و محبوب است و ایران خاستگاه این هنر.

به گزارش از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو-ایران، حجت‌الله ایوبی در آیین جشن نور با نمایش آثار نمایشگاه رقص قلم در برج آزادی تهران گفت: چه افتخاری بالاتر از خدمت به اهالی فرهنگ و هنر تا آفرینش‌های هنری این سرزمین را با افتخار بر سر دستان بگیریم و به دنیا نشان دهیم.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو-ایران گفت: علاوه بر اینکه شما را دعوت می‌کنم از آثار هنرمندان کشورهای مختلف در گالری مجازی یونسکو بازدید کنید جشن نور رقص قلم را خواهیم دید.

وی با اشاره به برنامه‌های جشن نور در شهرهای مختلف جهان همچون لیون در فرانسه تصریح کرد: ما بناهای زیادی داریم و می‌توانیم از مردم دعوت کنیم، آثار فرهنگی و هنری را در قالب ویدیومپینگ به تماشا بنشینند.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو با بیان اینکه از اسفند سال ٩٨ برنامه های مختلفی را در دستور کار قرار دادیم، تاکید کرد: مرزهای فضای مجازی و حقیقی از بین رفته و درآمیخته شده است. در اسفندماه سال گذشته فراخوان تیمارگران عشق را برای موسیقی و گرافیک به رسم احترام به کادر درمان منتشر کردیم. همچنین از اساتید برای حضور در برنامه های زنده اینستاگرامی دعوت کردیم و امروز بسیاری از این هنرمندان و بزرگان در فضای مجازی حضور دارند.

ایوبی با بیان اینکه نمایشگاه رقص قلم هم یکی از این اقدامات در این روزگار سخت بود تا آثار هنرمندان ایران و جهان را ببینیم؛ خاطرنشان کرد: دیگران منتظر ما نمی شوند و می خواهند جای و جایگاه ما را بگیرند.

 ۳۰۰ هنرمند آثار خود را به نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم فرستادند و این اعتماد نشان می دهد اینجا خاستگاه هنر خوشنویسی است. همچنین کنفرانس بین المللی رقص قلم نیز با حضور ۳۰ استاد و ارائه مقالات برگزار شد که این مهم نشان می دهد هنر خوشنویسی زنده، کارآمد و محبوب در دنیاست.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو-ایران بیان کرد: در بخش انتخاب آثار ایرانی از انجمن خوشنویسان درخواست کردیم آثار برتر را برای ما فرستادند؛ این آثار البته که قطره ای از دریای مواج هنر این سرزمین بود و امیدواریم درموقعیتی دیگر، همه آثار هنرمندان جوان و دیگر اساتید را ببینیم.

ایوبی با اشاره به اینکه یکشنبه شب (پنجم بهمن) مخاطبانی از چین و ژاپن و کره و آمریکا و استرالیا از گالری مجازی بازدید کردند، گفت: ما با زبان فرهنگ و هنر و شعر و ادب می توانیم جهان را بدون هیچ خونریزی تصاحب کنیم؛ اینجا سرزمین خورشید و نور و درخشش فلسفه و حکمت و دانایی است.

خوشنویسی

 

چهار شب جشن نور ؛ رقص قلم بر برج آزادی

جشن نور یا ویدئومپینگ با طراح و کارگردانی امیررضا سالاری برای نمایش آثار حاضر در نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم بر روی برج آزادی تهران از دوشنبه شب (۶ بهمن ) به مدت چهار شب آغاز شد.

در این جشن آثار  نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم در مراسمی با حضور اهالی فرهنگ و هنر و رسانه از طریق ویدیو مپینگ روی برج آزادی به نمایش در آمد. در این جشن نور، آثاری از هنرمندان ۳۰ کشور جهان روی برج آزادی نمایش داده شد و علاقه مندان هر شب از ساعت ۱۸ و ۳۰ تا ۲۰ به مدت چهار شب می توانند به تماشای این آثار بنشینند. همچنین پیش از آغاز جشن نور، نمایشگاه قلم مهر افتتاح شد و همزمان با این آیین، استاد داود لواسانی، همزمان کلامی را از سعدی شیرازی خوشنویسی کرد.

خوشنویسی

 

نمایش ٨٧ اثر از ٣٠ هنرمند پیشکسوت در نمایشگاه قلم مهر
سیدعباس عظیمی رییس برج آزادی تهران در افتتاحیه  مراسم جشن نور عنوان کرد: مجموعه ای از آثار هنرمندان پیشکسوت را در ۶ روز از ۳۰ هنرمند در مجموعه آزادی با عنوان قلم مهر دایر کردیم.
رییس برج آزادی تهران با قدردانی از اساتید پیشکسوت حاضر در این آیین و همه هنرمندان گفت: حدود ۸۷ اثر را از اساتید جمع آوری شده است و امیدوارم برج آزادی بتواند میزبان آثار هنرمندان فاخر باشد.

اولین نمایشگاه و کنفرانس جهانی خوشنویسی کشورهای مسیر جاده ابریشم با عنوان رقص قلم چهارشنبه شب (اول بهمن ۹۹)به میزبانی شهرداری مشهد و با مشارکت کمیسیون ملی یونسکو ایران و حضور هنرمندان ۳۰ کشور جهان در این کلان‌شهر گشایش یافت. از میان ۹۳۵ اثر خوشنویسی ارسال شده به دبیرخانه جشنواره رقص قلم، ۲۳۴ اثر از ۲۹ کشور شرایط نمایش فیزیکی در نمایشگاه را داشتند که این آثار در محل موزه بزرگ خراسان در شهر مشهد و فرهنگستان هنر و مجتمع بزرگ تجاری ایران مال در شهر تهران برای بازدید عموم به نمایش گذاشته شده است.

blank

افزون بر این، نمایشگاهی به شکل محدودتر عصر جمعه (سوم بهمن) در محل فرهنگستان هنر با حضور علی نیک زاد نایب رییس مجلس، حجت‌الله ایوبی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ایران، علیرضا اسماعیلی سرپرست فرهنگستان هنر، استاد غلامحسین امیرخانی رییس شورای عالی انجمن خوش‌نویسان ایران، احمد پاکتچی و احمد محیط طباطبایی رئیس ایکوم ایران همچنین جمعی از اهالی فرهنگ و هنر آغاز به کار کرد که تا ۷ دی ماه میزبان علاقه مندان به آثار هنری است.
علاوه بر این به منظور دسترسی مجازی به آثار قابل نمایش در این نمایشگاه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران نیز امکان بازدید آثار را در گالری مجازی به آدرس www.gallery.irunesco.org از تاریخ اول تا ششم بهمن ماه فراهم کرده است. جشنواره هنرهای نوری رقص قلم نیز از دیگر برنامه هایی است که در امتداد رویداد بزرگ بین المللی نمایشگاه و کنفرانس راه ابریشم در شهرهای مشهد، اصفهان، شیراز، بندر خمیر، اراک، تهران و همدان برگزار می شود. این نمایشگاه تا سوم فروردین ماه سال ۱۴۰۰ به صورت مجازی و با حضور نمایندگان ۳۰ کشور جهان ادامه دارد که در آن ۲۳۴ اثر از نقاط مختلف جهان به نمایش درخواهد آمد.

منبع:ایرنا

مرتبط:

ارسال پرونده خوشنویسی ایران به یونسکو

«گذری بر خاک نمناک»؛ قصه‌هایی از ۱۰ بنای میراث‌جهانی

کتاب «گذری بر خاک نمناک» روایت ۱۰داستان کوتاه به نوشته «مجید شفیعی» است که در هر فصل، ۱۰ اثر فرهنگی‌تاریخی ایران را که در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده‌اند، معرفی می‌کند.

مجید شفیعی در کتاب  گذری بر خاک نمناک به روایت قصه‌هایی از ۱۰ بنای میراث‌جهانی ایران برای گروه سنی نوجوانان می پردازد. شفیعی شاعر و نویسنده کودک‌ونوجوان، متولد ۱۳۵۰ تهران و دانش‌آموخته رشته موزه‌داری و عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است؛ او تاکنون بیش از ۵۰ عنوان کتاب اعم از شعر و مجموعه داستان و رمان در نشرهای مختلف به چاپ رسانده است.

کتاب گذری بر خاک نمناک در ۱۰ فصل به معرفی  ۱۰ اثر فرهنگی تاریخی که در فهرست یونسکو ثبت جهانی شده، پرداخته است، هر فصل از این کتاب شامل دو گفتار است که در گفتار اول داستانی کوتاه برای مخاطب روایت و در گفتار دوم یک اثر فرهنگی‌تاریخی مادی (ملموس) به نوجوانان معرفی می‌شود.

راز معبد (زیگورات چغازنبیل)، رویاها (پاسارگاد)، کلمات سنگی (بیستون)، گفت‌وگوی ارواح (تخت‌جمشید)، خاک‌نمناک (ارگ بم)، ماهی بزرگ (سازه‌های آبی شوشتر)، زندان دیو (تخت سلیمان)، خانه مهر (کلیسای سنت استپانوس)، رویای سلطان (گنبد سلطانیه) و باغ فیروزه‌ای (میدان نقش جهان)، عناوین ۱۰ فصل کتاب گذری بر خاک نمناک است که شفیعی تالیف کرده است.

تا پیش از انقلاب اسلامی هیچ‌کدام از آثار فرهنگی، تاریخی و طبیعی کشور در فهرست میراث‌جهانی به ثبت نرسیده بود؛ در سال ۱۳۵۸ سه اثر چغازنبیل، تخت‌جمشید و میدان امام (نقش جهان) اصفهان ثبت شد و در ادامه پس از ۲۴ سال توقف در فرایند ثبت آثار فرهنگی تاریخی مادی (ملموس) در یونسکو، تخت سلیمان در آذربایجان‌غربی، مجموعه ارگ بم کرمان، مجموعه پاسارگاد در فارس، گنبد سلطانیه در زنجان، محوطه بیستون در کرمانشاه، مجموعه کلیساهای آذربایجان غربی و شرقی، سازه‌های آبی شوشتر در خوزستان، بازار تبریز در استان آذربایجان شرقی و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در استان اردبیل، مجموعه باغ‌های ایرانی، مسجد جامع اصفهان، برج گنبد قابوس در گلستان، مجموعه فرهنگی تاریخی (کاخ) گلستان تهران، شهر سوخته، منظر فرهنگی میمند، محوطه باستانی شوش، بیابان لوت، قنات‌های ایرانی، شهر تاریخی یزد، منظر باستان‌شناسی ساسانی فارس و جنگل‌های هیرکانی در فاصله سال های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۸ (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹)، تعداد آثار ایران در فهرست جهانی یونسکو، به ۲۴ اثر  رسید و اکنون ایران در رتبه نهم جهان قرار دارد.

شفیعی در پیش‌گفتار کتاب خود مختصری درباره معاهده بین‌المللی میراث جهانی یونسکو (نوامبر ۱۹۷۲) مربوط به حفظ آثار تاریخی،‌طبیعی و فرهنگی در کشورها می‌پردازد؛ بر اساس این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث‌جهانی کنند؛ ایران سه سال پس از تصویب این کنوانسیون در مجمع‌عمومی یونسکو در سال ۱۹۷۵ به کنواسیون میراث‌جهانی یونسکو پیوست.

وی در این بخش ماموریت‌های کنوانسیون میراث جهانی یونسکو، شرایط انتخاب یک اثر به عنوان میراث جهانی، شرایط انتخاب، فرایند نامزدی، فهرست آزمایشی، روند تشکیل پرونده برای معرفی اثر و کمیته میراث جهانی و همچنین آثاری غیرمادی (ناملموس) ایران را که در یونسکو ثبت جهانی شده است، شرح می‌دهد.

آئین باستانی و کهن نوروز، ردیف‌های موسیقی سنتی ایران، آئین پهلوانی و زورخانه‌ای، هنر نمایشی آئینی تعزیه، مهارت فرش‌بافی کاشان، مهارت فرش‌ فرش قشقایی و گبه استان فارس و موسیقی بخشی‌های خراسان شمالی، دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس و نقالی، قصه‌گویی اجرایی ایرانی، آئین قالی‌شویان مشهد اردهال، فرهنگ پخت نان لواش و آئین نوروز، هنر ساختن و نواختن کمانچه، چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی، ساختن و نواختن دو تار ایرانی، هنر نگارگری (مینیاتور) و مراسم و آیین زیارت تادئوس مقدس (قره کلیسا) ، شانزده اثر آیینی و معنوی ایرانیان است که از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۹ (۲۰۰۹ تا ۲۰۲۰) در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسیده‌ است.

فصل اول این کتاب ( راز معبد) داستان یک مرد نقاش است که هنگام نقاشی از تصویر یک معبد تاریخی، تخیلات و تصورات خود را با مستندات اخبار و رازهای مربوط به آن بیان می‌کند: «اینها را توی کتاب‌ها نوشته‌اند. شاید هم حدس زده‌اند. مثل همین زنبیل بر عکس که یکی فکر می‌کند لاک‌پشت است، یکی فکر می‌کند فیل است و یکی فکر می‌کند تپه است. آقای نقاش می‌خواست تصویر کامل این زنبیل را بکشد با تمام حصارهایش. فاخته خیال نقاش به همه جا سرک کشید. توی تاریخ؛ توی نقاشی؛ در سرزمین خوزستان که این زنبیل توی آنجا پیدا شده بود.».(ص.۲۲)

در انتهای این بخش، آقای نقاش داستان، اطلاعات و تحقیقات کتابخانه‌ای خود را با خواننده به اشتراک می گذارد و اثرش را کامل می‌کند: «نقاش گشت و گشت و کشید و کشید حصار در حصار، معبد در معبد حقیقت برایش مثل آن ماهی سنگی بود که لای آن زنبیل گیر کرده بود و هیچ‌کس آن را نمی‌دید. سال‌ها بعد همه چیز در حمله بزرگی که آشور به عیلام کرد سوخت و خاکستر شد… نقاش از معبد بزرگ چغازنبیل یک نقاشی بزرگ کشید و برای تسکین دردهای این زن شروع کرد به نقاشی کردن و تصویر زن را به طور کامل کشید زنی با بچه‌ای در بغل با سر و دست سالم و پاهایی که شبیه دم ماهی بودند. آن زن لبخند می زد.».(ص.۳۱)

در گفتار دوم فصل اول نویسنده اطلاعاتی را درباره زیگورات چغازنبیل به خوانند می‌دهد: «در سال ۱۸۹۰ میلادی ژاک دمرگان باستان‌شناس معروف (زمین‌شناس و مهندس معدن فرانسوی) گزارش داد که در ناحیه معروف به چغازنبیل معادن نفت وجود دارد؛ در نتیجه همین گزارش شرکت نفت ایران به وجود آمد. در حدود ۵۰ سال بعد از آن تاریخ، مهندسانی که مشغول کار اکتشاف نفت در آن حوالی بودند برای باستان‌شناسی که در شوش حفاری می‌کرد آجری را فرستادند که روی آن نوشته‌هایی بود و همین آجر باعث شد که حفاری و کنده‌کاری و خاک‌برداری از این مکان تاریخی انجام  گیرد.».(ص.۳۵)واژه زیگورات از فعل زیگورو به معنای بلند و برافراشته ساختن مشتق شده است. واژه چغازنبیل از دو جزء چغا به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد درست شده است.

چغازنبیل توسط پادشاه عیلامی اونتاش ناپیریشا در نزدیکی رود دز ساخته شد و دوراونتاش نامیده شد؛ دور به معنی شهر یا قلعه بوده است. در مرکز شهر معبد عظیمی به صورت چند طبقه‌ای بنا شده که امروزه فقط دو طبقه آن پابرجا است. معبد چغازنبیل بزرگترین اثر معماری بر جای مانده از تمدن عیلامی است. واژه زیگورات از فعل زیگورو به معنای بلند و برافراشته ساختن مشتق شده است. واژه چغازنبیل از دو جزء چغا به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد درست شده است. گویا قبل از حفاری معبد، ویرانه‌های تپه مانند یک زنبیل بر عکس بوده است به همین علت شهر کهن دوراونتاش را به این نام خوانده اند. (ص.۳۶)

«چغازنبیل نیایشگاهی باستانی است که در زمان عیلامی‌ها و در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد ساخته شده است، چغازنبیل بخش به جامانده از شهر دوراونتاش است، بلندی آن ۵۲ متر ۵ طبقه بوده است، اما امروز ارتفاع آن ۲۵متر و تنها ۲ طبقه و نیم از آن باقی مانده است».(ص.۳۷) «در سال ۶۴۶ پیش از میلاد سپاهیان آشور به رهبری آشوربانیپال به عیلام تاختند با ویران کردن شهر شوش و قتل عام هزاران نفر از مردم بی گناه، تمدن باستانی عیلام را به پایان رساندند.»(ص.۴۰)

شفیعی در ۹ فصل دیگر این کتاب بر همین منوال داستان‌هایی کوتاه را برای ۹ اثر جهانی ایران نگاشته و در ادامه با اشاره به مستندات و تحقیقات کتابخانه‌ای به تاریخچه آثار، سبک معماری آن اشاره می‌کند.

کتاب گذری بر خاک نمناک شامل قصه‌هایی از ۱۰ بنای ایرانی میراث‌جهانی در  ۱۰ فصل و ۲۳۶ صفحه به قلم مجید شفیعی در سال ۱۳۹۹ برای گروه سنی نوجوانان توسط نشر تاریخ ایران در هزار نسخه منتشر شده است.

منبع:ایرنا

مرتبط:

ارسال پرونده خوشنویسی ایران به یونسکو

دستور حذف برای دانش ثبت جهانی‌شده یونسکو ؟!

فهرست بلند بالای خلیج فارس برای ثبت در یونسکو