نوشته‌ها

پرونده‌های ایران روی میز یونسکو

ایران درحالی پرونده‌های «جشن یلدا»، «جشن مهرگان»، «مهارت ساختن و نواختن عود»، «ترکمن‌دوزی»، «نوغان‌داری» و «ابریشم‌ریسی» را برای ثبت در فهرست جهانی به یونسکو فرستاده که حضور جدی رقبا در ثبت انحصاری و فوری بعضی پرونده‌ها همچنان تهدیدی برای میراث ایران است.

محمدحسن طالبیان ـ معاون میراث فرهنگی خبر داد که در اجلاس مجازی کمیته میراث ملموس جهانی که قرار است تیر یا مردادماه امسال برگزار شود، دو پرونده «منظر فرهنگی هورامان» و «راه‌آهن سراسری ایران» مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. علاوه بر این‌ها، پرونده‌های «کاروانسراهای ایرانی» با ۵۶ کاروانسرا از دوره‌های مختلف تاریخی در ۲۴ استان کشور، «دیزمار»، «نقش رستم و نقش رجب» و «کلیسای وانک» به یونسکو ارسال شده که این سه پرونده آخر به صورت الحاقی به پرونده‌های جنگل‌های هیرکانی، تخت جمشید و کلیساهای ارامنه ایران اضافه خواهد شد.

به گفته معاون میراث فرهنگی، در نوروز ۱۴۰۰ سه پرونده «ترکمن‌دوزی» به صورت مشترک با کشور ترکمنستان، «نوغان‌داری و ابریشم‌ریسی» مشترک با کشورهای ترکیه، افغانستان، آذربایجان، ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان و «جشن یلدا» به‌صورت مشترک با کشور افغانستان برای طرح در اجلاس ۲۰۲۲ به یونسکو فرستاده شده است.

او اضافه کرد: سال گذشته در پانزدهمین اجلاس کمیته میراث جهانی ناملموس از چهار پرونده ارسالی، پرونده‌های «مهارت ساختن و نواختن عود»، به صورت مشترک با کشور سوریه و «جشن مهرگان» به شکل مشترک با تاجیکستان به دلیل اصلاحاتی ریفر شد (ریفر به معنای امکان بررسی پرونده در چرخه‌ بعدی (اجلاس‌های بعدی) است)، این دو پرونده امسال با اصلاحات انجام‌شده و محدودیت‌های اعمال‌شده (هر کشور یک پرونده)  به یونسکو ارسال شد.

به گزارش ایسنا، برخی کارشناسان مطلع از دلایل پذیرفته نشدن پرونده «عود» گفته بودند: تهیه این پرونده با مشارکت سوریه و بدون در نظر گرفتن دیگر کشورهای عربی که عود در آن‌ها رواج دارد، اقدامی خطا بود. این پرونده توسط کسانی تهیه شد که پرونده کمانچه را تهیه کرده بودند. این‌که پرونده کمانچه از نظر کارشناسی، پرونده موفقی بود و در فهرست یونسکو ثبت شد و به همین دلیل هم انتظار می‌رفت که عود نیز در فهرست ناملموس یونسکو جهانی شود.

از سوی دیگر، گفته شده بود پرونده عود را با عجله از روی پرونده کمانچه رونویسی کرده‌اند.

«برنامه ملی برای پاسداری از هنر سنتی خوش‌نویسی در ایران» پرونده دیگری از ایران است که سال گذشته به یونسکو فرستاده شد و به گفته معاون میراث فرهنگی، قرار است آذرماه ۱۴۰۰ در شانزدهمین اجلاس کمیته میراث ناملموس که در سریلانکا برگزار می‌شود، مورد بررسی قرار گیرد.

ایران درحالی چنین پرونده‌ای را به یونسکو پیشنهاد کرده که ۱۷ رقیب جدی در ارتباط با خوش‌نویسی دارد. ۱۶ کشور عربستان سعودی، عراق، اردن، لبنان، فلسطین، یمن، مصر، الجزایر، تونس، مراکش، کویت، امارات، عمان، بحرین، سودان و موریتانی پرونده‌ای با عنوانِ «خوش‌نویسی عربی، دانش، مهارت و شیوه‌ها» (Arabic calligraphy, knowledge, skills and practices)  تدوین کرده و به یونسکو تحویل داده‌اند. از طرفی، ترکیه با ارسال پرونده‌ای به نام «حُسن خط، هنر باستانی خوش‌نویسی اسلامی» به دبیرخانه یونسکو، یکی از مدعیان جدی ثبت خوش‌نویسی به نام خود است.

طالبیان، معاون میراث فرهنگی درباره وضعیت پرونده‌هایی که سال گذشته به یونسکو فرستاده شده است، توضیح داد: برنامه اقدامات پاسدارانه خوب برای ارتقای میزبانی زوار رضوی با هدف ترویج احترام متقابل میان جوامع و گروه‌های مختلف با عنوان «مهمان‌نوازی رضوی» و پرونده‌های «جشن سده» به صورت مشترک با کشور تاجیکستان، و «رباب» مشترک با کشورهای تاجیکستان و ازبکستان از دیگر پرونده‌هایی است که سال گذشته به یونسکو ارسال شده و در بخش رزرو پرونده‌های پیشنهادی این کمیته برای طرح در سال‌های آتی قرار گرفته است.

با این وجود و با توجه به تجربه گذشته در اقدام فوری و انحصاری برخی کشورهای همسایه در ثبت میراث ناملموس از حوزه ایران فرهنگی، و تصاحب برخی مفاخر از جمله نظامی و مولانا به نام خود، بیم آن می‌رود ایران از میدان ثبتِ بعضی آثار ناملموس همچنان جا بماند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

قنات زارچ _میراث جهانی یونسکو

شکستگی بند میزان ، یونسکو را به شوشتر می‌کشاند؟

حرکت کاروانسراها خراسان جنوبی در راه یونسکو

یونسکو «سرزمین کاروانسراها» را در سمنان برای ثبت جهانی ارزیابی می‌کند

 سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان گفت: کاروانسراهای شهرستان میامی، که به سرزمین کاروانسراها شهرت دارد، توسط ارزیاب یونسکو برای ثبت در فهرست جهانی بررسی می‌شود.

حمیدرضا دوست‌محمدی روز دوشنبه در جریان بازدید از کاروانسراهای میامی افزود: امروز وضعیت کاروانسراهای شهرستان میامی در شرق استان سمنان برای حضور ارزیاب سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) بررسی شد.

وی گفت: شهرستان میامی به دلیل وجود ۱۰ کاروانسرای با ارزش تاریخی به سرزمین کاروانسراها معروف است و این کاروانسراها در صورت برخورداری از شرایط لازم، در پرونده ثبت مجموعه کاروانسراهای ایران در فهرست جهانی قرار می‌گیرند.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان اضافه کرد: وجود کاروانسرای میامی، سپنج (جهان‌آباد)، مجموعه کاروانسراهای میاندشت شامل سه کاروانسرا، کاروانسرای عباس‌آباد، الحاک، صدرآباد، محمدآباد پل ابریشم و سنگی شریف‌آباد، نشانگر اهمیت تاریخی این شهرستان و شکوه معماری ایران است.

دوست‌محمدی کاروانسراها را سرمایه‌ای گران‌قیمت برای شهرستان میامی در استان سمنان عنوان و بیان کرد: مرمت و معرفی این کاروانسراها، نقش مؤثری در توسعه شهرستان دارد و حفاظت و مرمت این آثار ارزشمند از اهداف اصلی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان است و نیاز به همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی و مالکان کاروانسراها دارد.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان سمنان گفت: از دیگر جاذبه‌های تاریخی شهرستان میامی، مسجد جامع فرومد، آرامگاه شیخ حسن جوری و شاعر نام‌آور ایران ابن یمین فریومدی است.

شهرستان  میامی دارای چهار منطقه نمونه و هفت روستای هدف گردشگری است. بزرگ‌ترین مجموعه کاروانسرای ایران در این شهرستان قرار دارد.

منبع: ایرنا

مرتبط:

مشکلات جذب گردشگر به روستای میامی

میامی _سرزمین کاروانسرا ها

کاروانسرای میاندشت میامی

قنات زارچ _میراث جهانی یونسکو

در چهلمین اجلاس میراث جهانی یونسکو که ژوئیه ۲۰۱۶ در استانبول برگزار شد، یازده قنات ایرانی به عنوان بیستمین اثر ایران بر اساس دو معیار از ۶ معیار فرهنگی کمیته میراث جهانی شامل گواهی بی ‌همتا یا دست ‌کم استثنایی بر یک سنت فرهنگی و نمونه‌ای برجسته در معماری یا تکنولوژی که مرحله مهمی از تاریخ بشر را نشان دهد، در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.

پرونده ۱۱ قنات ایرانی با داشتن تکنولوژی متفاوت و با قدمت بیش از ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال به یونسکو جهت ثبت جهانی ارائه شد و پس از بررسی و تأیید کارشناسان یونسکو این پرونده ثبت و در فهرست آثار جهانی قرار گرفت. یازده قناتی ایرانی که ثبت جهانی شده ‌اند، هرکدام به لحاظ قدمت، نوع معماری، عمق، طول و مشخصاتی از این دست، منحصر به فرد و بی نظیر هستند.

قنات زارچ یکی از قنوات اولیه و از قدیمی ‌ترین قنات ‌های ایران است. بخشی از این قنات در شهر یزد واقع شده و تعدادی از میله‌ های آن در محل مسجد جامع یزد قرار گرفته است. این قنات قبل از اسلام وجود داشته و پس از آن، مسجد جامع یزد را در حریم قنات بنا نموده ‌اند. از آب قنات زارچ ۸۰۰ خانوار کشاورزی استفاده می ‌کنند و حدود ۲۵ هکتار سطح زیر کشت باغی از جمله باغات انار، انگور، انجیر، سیب، پسته و هلو به همراه ۴۰۰ هکتار سطح کشت زراعی تحت پوشش این قنات قرار دارد.

قنات زارچ در تاریخ ۱۶ تیر ۱۳۸۴ با شماره ۱۴۸۳۰ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

مشخصات قنات زارچ:

تعداد میله‌ها: ۲۱۱۵ حلقه

عمق مادر چاه: ۸۵ متر

آبدهی فعلی: ۲۵ لیتر در ثانیه

تعداد مالکین و شاربین: ۸۰۰ خانوار کشاورز

سطح زیر کشت باغی قنات: حدود ۲۵ هکتار

سطح زیر کشت زراعی: حدود ۴۰۰ هکتار

قنات زارچ
قنات زارچ با حدود صد كيلومتر طول و تعداد چاه ‌هاي ۲۱۱۵ حلقه، سابقه ای بیش از سه هزار سال در کشور دارد. مبدأ این قنات در حوالی روستای فهرج است که پس از طی روستاهایی مانند خویدک، دهنو و اکرمیه وارد شهر یزد گردیده از محلات مختلف شهر از جمله میدان امیر چقماق عبور کرده و پس از گذر از مسجد جامع، از شهر یزد خارج و بطرف زارچ حرکت می کند.

تعدادی از میله های آن هم در محل مسجد جامع یزد قرار دارد. این مسئله نشان می دهد که این قنات قبل ازاسلام وجود داشته و پس از آن، مسجد جامع یزد را در حریم قنات بنا نموده اند تا از طریق پایاب از آب قنات جهت وضو گرفتن استفاده شود.

یکی از ویژگی های قنات زارچ مقطع مربعی آنها است که قدمت حفر آن به زمان زرتشتیان بر می گردد. تا نیم قرن پیش آبدهی قنات زارچ بيش از ۱۵۰ ليتر در ثانيه بود اما به دليل حفر بي‌ رويه چاه‌ هاي عميق و نيمه عميق در حريم آبي قنات، آبدهي آن به شدت كاهش يافته است.

مظهر این قنات در شهر زارچ واقع شده و دارای سه شاخه یا تونل زیر زمینی جدا از هم است که تونل های آن؛ شیرین، شور و ابراهیم خویدکی نام دارد. البته دو شاخه‌ شيرين و ابراهيم خويدكی، شاخه‌ هاي خشك شده قنات زارچ هستند و هم‌ اكنون تنها شاخه شور به طول ۷۲ كيلومتر آبدهي دارد كه آبدهي اين شاخه در بالا‌دست قنات ۶۰ ليتر در ثانيه بوده اما در مظهر قنات ۲۸ ليتر در ثانيه است.

با كاهش ميزان آبدهي قنات، فاضلاب و آلودگی ‌هاي آب قنات نیز آشكار شد. توسعه شهر يزد طی چند قرن گذشته، ساختمان سازي در حريم قنات، ريزشي بودن سقف و ديواره مجراي قنات و ميله چاه ها، نشست فاضلاب ها به درون قنات و قرار دادن لوله های فاضلاب در برخی مناطق در دالان قنات مشکلات بسياري را براي اين قنات کهن به وجودآورده است و در نهایت به مرگ خاموش آن منجر شد. حتی در حال حاضر سی کيلومتر از قنات زارچ که از زير شهر يزد عبور می کند در دو نقطه در بافت قدیم قرار گرفته که اين مناطق فاقد فاضلاب هستند و برخي از منازل مسکونی فاضلاب خود را به داخل قنات هدايت کرده اند، گرچه با تمهیداتی این معضل به حداقل رسیده اما همچنان ادامه دارد. هدايت فاضلاب ‌ها به قنات حتی سبب ايجاد گاز”co2 “در قنات شده كه اين امر لايروبي را برای مقنيان مشكل و خطرآفرين نموده است.

قنات زارچ

مدیریت قنات
مدیریت، حفظ، نگهداری، تقسیم و توزیع آب به عهده شورای قنات زارچ می ‌باشد که پنج نفر عضو داشته و از سوی کلیه مالکین و شاربین قنات انتخاب می ‌شوند. دو نفر از محل سرچشمه زارچ و سه نفر از محل توده زارچ انتخاب شده اند. شورای قنات یک نفر را به عنوان نماینده تام‌الاختیار به مدت یک سال معرفی می ‌نمایند تا از کلیه مالکین و شاربین قنات خودیاری جمع کرده و همچنین رابط بین کشاورزان و ادارات مربوطه باشد. نماینده مذکور جهت حفاظت و نگهداری و حفر پیشکار قنات (محل انتهای قنات در کوره پس از مادر چاه را پیشکار گویند) مقنی و کارگر قنات به کار می گیرد تا به نحو احسن هر گونه عملیات مورد نیاز را به خوبی انجام دهد و دستمزد کارگران را پرداخت نماید.

از سوی شورای قنات دو نفر به عنوان میرآب نیز جهت توزیع و تقسیم آب قنات، یکی در محل سرچشمه و دیگری در محل توده زارچ به مدت یک سال انتخاب می ‌شوند. میرآب با مراجعه به دفاتر آب برنامه و حقابه میزان مالکیت هر فرد و بر حسب نوبت، آب را به کشاورزان تحویل می ‌دهند.

مرتبط:

«بادگیر»، جرقه‌ی پایداری یزد در جهان

خانه هنر یزد

زن مومیایی یزدی؛ جسد خوابیده در موزه کیست؟

شکستگی بند میزان ، یونسکو را به شوشتر می‌کشاند؟

فرماندار شوشتر با اشاره به بازسازی نشدن شکستگی بند میزان، گفت: بازسازی نشدن بند میزان و وقوع سیلاب، ممکن است یونسکو را هم به شوشتر بکشاند.

حسین پنبه‌دانه‌پور، با اشاره به شکستگی بند میزان، اظهار کرد: در پی سیلاب سال ۹۸، بند میزان دچار شکستگی شد که به صورت موضعی، ترمیم و محافظت شده است.

وی افزود: هر چند در حال حاضر نشانه‌هایی از خطر مشاهده نشده اما هنوز شکستگی در بند میزان به صورت سازه‌ای، تعمیر و بازسازی نشده است.

فرماندار شوشتر گفت: بازسازی نشدن بند میزان و وقوع سیلاب، ممکن است یونسکو را هم به شوشتر بکشاند. در صورت افزایش دبی رودخانه کارون بند میزان زیر آب می‌رود.

پنبه‌دانه‌پور با اشاره به ترمیم سیل‌بندها، بیان کرد: متاسفانه همچنان رودخانه گرگر لایروبی نشده است و باید سازمان آب و برق در این زمینه اقدام کند.

بند میزان سدی است در شوشتر و ساخته دست انسان، مربوط به دوره ساسانیان که تا امروز پابرجا است. ساختن بند میزان شوشتر را به شاپور اول ساسانی نسبت می‌دهند.

بند میزان شوشتر در تاریخ ۸ خرداد ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۳۳۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در سال ۲۰۰۹ نیز این بند به همراه ۱۵ اثر تاریخی دیگر شوشتر در نشست سالانه کمیته میراث جهانی یونسکو در ۲۶ ژوئن ۲۰۰۹ (۵ تیرماه ۱۳۸۸) در شهر سویل اسپانیا، با احراز معیارهای ۱، ۲ و ۵ با عنوان نظام آبی تاریخی شوشتر به عنوان دهمین اثر ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو با شماره ۱۳۱۵ به ثبت رسید.

منبع:ایسنا

مرتبط:

بند ماهی‌ بازان شوشتر

مرمت خانه تاریخی مقدم شوشتر

سازه‌های آبی شوشتر از شاهکارهای فنی مهندسی اعصار کهن

ارسنجان در پی “شهر جهانی خوشنویسی” است

رئیس انجمن دوستداران میراث فرهنگی شهرستان ارسنجان با اشاره به پیشینه این شهر در زمینه خوشنویسی، اعلام کرد که در پی دریافت عنوان “شهر جهانی خوشنویسی” از یونسکو هستیم.

حسین یارمحمودی شنبه ۱۱ بهمن به خبرنگاران گفت: ارسنجان فارس به جهت تعدد خوشنویسان نامی و فراوانی آثار برجا مانده از سوی آن هنرمندان در دوره‌های مختلف تاریخ، خصوصا عهد قاجار، شاخص بوده و صاحب سبکی خاص محسوب می‌شده بر آن شدیم که موضوع ثبت هنر خوشنویسی ارسنجان در فهرست میراث معنوی و ناملموس ایران و کسب عنوان شهر ملی خوشنویسی، زمینه را برای ثبت جهانی این شهر هم فراهم کنیم.

یارمحمودی اضافه کرد: با تلاش برای کسب عناوین شهر ملی خوشنویسی و شهر جهانی کتابت، می‌توان به احیای مکتب هنری شهر ارسنجان که مکتبی اصیل و پربار بوده است، امیدوار شد.

وی با بیان اینکه مستندات کافی در این خصوص موجود است، گفت: قرآن‌های دست نویس بسیاری از هنرمندان خطاط ارسنجانی مربوط به دوره‌های قاجار و پهلوی باقیمانده که در کنار متون خوشنویسی شده همچون اشعار و ادعیه، نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، زیارت نامه‌ها و قباله نامه‌ها و … نوشته شده با خطوط ثلث و نسخ و نستعلیق، رقاع و شکسته نستعلیق و دیگر خطوط، اسنادی ارزشمند برای کسب عناوین ملی و جهانی است.

یارمحمودی گفت: آثار متعدد خوشنویسی هنرمندان ارسنجانی در مجموعه‌های شخصی ارسنجان و شیراز و تهران، در موزه‌های ملی نظیر موزه‌ قرآن‌های نفیس کتابخانه آستان قدس رضوی، موزه ملک تهران، کتابخانه مجلس و …. حتی در برخی موزه‌های خارج از کشور وجود دارد.

او از مسئولان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و اداره کل میراث فرهنگی فارس در خصوص انجام مقدمات ثبت خنر خط و کتابت ارسنجان در فهرست میراث ملی قدردانی و خاطرنشان کرد: در این بین مساعی چهره ممتاز و نامدار هنر خوشنویسی معاصر ایران؛ استاد محمد نعمتی و برادر ایشان استاد عبدالرحیم نعمتی صحاف پیشکسوت ایرانی، که از اهالی ارسنجان و ساکن شیراز هستند، قدردانی کرد.

یارمحمودی با اشاره به برگزاری نخستین نشست هم اندیشی برای آغاز مقدمات ثبت ملی و جهانی ارسنجان به عنوان شهر خط و کتابت با حضور هنرمندان، پژوهشگران، تاریخ نگاران و فارس شناسان خبر داد و ابراز امیدواری کرد که با همت همه دوستداران فرهنگ و هنر خصوصا اهالی ارسنجان، اسناد و مدارک بیشتری جمع‌آوری و تنظیم شود.

شهرستان ارسنجان در ۱۲۰ کیلومتری شمال شرق استان فارس قرار دارد و جزو مناطق دارای پیشینه تمدنی چند ده هزار ساله بوده که آثار متعدد باستانی از اعصار نوسنگی، پیش از میلاد مسیح، پیش از اسلام و بعد از اسلام در آن کشف شده است.

وجود مدرسه علمیه چهارصدساله و مسجد جامع عتیق که بنای آن به عهد صفوی باز می‌گردد، از آثار مهم ثبت شده در فهرست میراث ملی است.

تل تاریخی تیمارون، ایوان قدمگاه، غارگوهردان، سدگمبان و … از آثار تاریخی مربوط به دوران هخامنشیان نیز در این شهرستان قرار دارد.

این منطقه از استان فارس در دوره‌های مختلف تاریخی به ویژه دوران قاجار و پهلوی اول، مامن و جایگاه هنر و پایگاه بروز و ظهور شاعران، عرفا، حکیمان، عالمان، فقیهان، هنرمندان برجسته‌ای بوده است.

از هنرمندان خوشنویس مشهور این خطه می‌توان به خاندان اشرف الکتابی و افتخار الکتابی و … اشاره کرد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

آذربایجان _سرزمین قلعه‌ها

مهارت تهیه حلوا «سی ین» ارسنجان ثبت ملی شد

ایران خاستگاه هنر خوشنویسی است

ایران خاستگاه هنر خوشنویسی است

بیرکل کمیسیون ملی یونسکو با اشاره به دریافت آثار ۳۰۰ هنرمند در نخستین نمایشگاه بین‌المللی خوشنویسی «راه ابریشم؛ رقص قلم» گفت: هنر خوشنویسی همچنان در جهان زنده، کارآمد و محبوب است و ایران خاستگاه این هنر.

به گزارش از روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو-ایران، حجت‌الله ایوبی در آیین جشن نور با نمایش آثار نمایشگاه رقص قلم در برج آزادی تهران گفت: چه افتخاری بالاتر از خدمت به اهالی فرهنگ و هنر تا آفرینش‌های هنری این سرزمین را با افتخار بر سر دستان بگیریم و به دنیا نشان دهیم.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو-ایران گفت: علاوه بر اینکه شما را دعوت می‌کنم از آثار هنرمندان کشورهای مختلف در گالری مجازی یونسکو بازدید کنید جشن نور رقص قلم را خواهیم دید.

وی با اشاره به برنامه‌های جشن نور در شهرهای مختلف جهان همچون لیون در فرانسه تصریح کرد: ما بناهای زیادی داریم و می‌توانیم از مردم دعوت کنیم، آثار فرهنگی و هنری را در قالب ویدیومپینگ به تماشا بنشینند.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو با بیان اینکه از اسفند سال ٩٨ برنامه های مختلفی را در دستور کار قرار دادیم، تاکید کرد: مرزهای فضای مجازی و حقیقی از بین رفته و درآمیخته شده است. در اسفندماه سال گذشته فراخوان تیمارگران عشق را برای موسیقی و گرافیک به رسم احترام به کادر درمان منتشر کردیم. همچنین از اساتید برای حضور در برنامه های زنده اینستاگرامی دعوت کردیم و امروز بسیاری از این هنرمندان و بزرگان در فضای مجازی حضور دارند.

ایوبی با بیان اینکه نمایشگاه رقص قلم هم یکی از این اقدامات در این روزگار سخت بود تا آثار هنرمندان ایران و جهان را ببینیم؛ خاطرنشان کرد: دیگران منتظر ما نمی شوند و می خواهند جای و جایگاه ما را بگیرند.

 ۳۰۰ هنرمند آثار خود را به نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم فرستادند و این اعتماد نشان می دهد اینجا خاستگاه هنر خوشنویسی است. همچنین کنفرانس بین المللی رقص قلم نیز با حضور ۳۰ استاد و ارائه مقالات برگزار شد که این مهم نشان می دهد هنر خوشنویسی زنده، کارآمد و محبوب در دنیاست.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو-ایران بیان کرد: در بخش انتخاب آثار ایرانی از انجمن خوشنویسان درخواست کردیم آثار برتر را برای ما فرستادند؛ این آثار البته که قطره ای از دریای مواج هنر این سرزمین بود و امیدواریم درموقعیتی دیگر، همه آثار هنرمندان جوان و دیگر اساتید را ببینیم.

ایوبی با اشاره به اینکه یکشنبه شب (پنجم بهمن) مخاطبانی از چین و ژاپن و کره و آمریکا و استرالیا از گالری مجازی بازدید کردند، گفت: ما با زبان فرهنگ و هنر و شعر و ادب می توانیم جهان را بدون هیچ خونریزی تصاحب کنیم؛ اینجا سرزمین خورشید و نور و درخشش فلسفه و حکمت و دانایی است.

خوشنویسی

 

چهار شب جشن نور ؛ رقص قلم بر برج آزادی

جشن نور یا ویدئومپینگ با طراح و کارگردانی امیررضا سالاری برای نمایش آثار حاضر در نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم بر روی برج آزادی تهران از دوشنبه شب (۶ بهمن ) به مدت چهار شب آغاز شد.

در این جشن آثار  نخستین نمایشگاه بین المللی خوشنویسی راه ابریشم رقص قلم در مراسمی با حضور اهالی فرهنگ و هنر و رسانه از طریق ویدیو مپینگ روی برج آزادی به نمایش در آمد. در این جشن نور، آثاری از هنرمندان ۳۰ کشور جهان روی برج آزادی نمایش داده شد و علاقه مندان هر شب از ساعت ۱۸ و ۳۰ تا ۲۰ به مدت چهار شب می توانند به تماشای این آثار بنشینند. همچنین پیش از آغاز جشن نور، نمایشگاه قلم مهر افتتاح شد و همزمان با این آیین، استاد داود لواسانی، همزمان کلامی را از سعدی شیرازی خوشنویسی کرد.

خوشنویسی

 

نمایش ٨٧ اثر از ٣٠ هنرمند پیشکسوت در نمایشگاه قلم مهر
سیدعباس عظیمی رییس برج آزادی تهران در افتتاحیه  مراسم جشن نور عنوان کرد: مجموعه ای از آثار هنرمندان پیشکسوت را در ۶ روز از ۳۰ هنرمند در مجموعه آزادی با عنوان قلم مهر دایر کردیم.
رییس برج آزادی تهران با قدردانی از اساتید پیشکسوت حاضر در این آیین و همه هنرمندان گفت: حدود ۸۷ اثر را از اساتید جمع آوری شده است و امیدوارم برج آزادی بتواند میزبان آثار هنرمندان فاخر باشد.

اولین نمایشگاه و کنفرانس جهانی خوشنویسی کشورهای مسیر جاده ابریشم با عنوان رقص قلم چهارشنبه شب (اول بهمن ۹۹)به میزبانی شهرداری مشهد و با مشارکت کمیسیون ملی یونسکو ایران و حضور هنرمندان ۳۰ کشور جهان در این کلان‌شهر گشایش یافت. از میان ۹۳۵ اثر خوشنویسی ارسال شده به دبیرخانه جشنواره رقص قلم، ۲۳۴ اثر از ۲۹ کشور شرایط نمایش فیزیکی در نمایشگاه را داشتند که این آثار در محل موزه بزرگ خراسان در شهر مشهد و فرهنگستان هنر و مجتمع بزرگ تجاری ایران مال در شهر تهران برای بازدید عموم به نمایش گذاشته شده است.

blank

افزون بر این، نمایشگاهی به شکل محدودتر عصر جمعه (سوم بهمن) در محل فرهنگستان هنر با حضور علی نیک زاد نایب رییس مجلس، حجت‌الله ایوبی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ایران، علیرضا اسماعیلی سرپرست فرهنگستان هنر، استاد غلامحسین امیرخانی رییس شورای عالی انجمن خوش‌نویسان ایران، احمد پاکتچی و احمد محیط طباطبایی رئیس ایکوم ایران همچنین جمعی از اهالی فرهنگ و هنر آغاز به کار کرد که تا ۷ دی ماه میزبان علاقه مندان به آثار هنری است.
علاوه بر این به منظور دسترسی مجازی به آثار قابل نمایش در این نمایشگاه، کمیسیون ملی یونسکو در ایران نیز امکان بازدید آثار را در گالری مجازی به آدرس www.gallery.irunesco.org از تاریخ اول تا ششم بهمن ماه فراهم کرده است. جشنواره هنرهای نوری رقص قلم نیز از دیگر برنامه هایی است که در امتداد رویداد بزرگ بین المللی نمایشگاه و کنفرانس راه ابریشم در شهرهای مشهد، اصفهان، شیراز، بندر خمیر، اراک، تهران و همدان برگزار می شود. این نمایشگاه تا سوم فروردین ماه سال ۱۴۰۰ به صورت مجازی و با حضور نمایندگان ۳۰ کشور جهان ادامه دارد که در آن ۲۳۴ اثر از نقاط مختلف جهان به نمایش درخواهد آمد.

منبع:ایرنا

مرتبط:

ارسال پرونده خوشنویسی ایران به یونسکو

«گذری بر خاک نمناک»؛ قصه‌هایی از ۱۰ بنای میراث‌جهانی

کتاب «گذری بر خاک نمناک» روایت ۱۰داستان کوتاه به نوشته «مجید شفیعی» است که در هر فصل، ۱۰ اثر فرهنگی‌تاریخی ایران را که در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده‌اند، معرفی می‌کند.

مجید شفیعی در کتاب  گذری بر خاک نمناک به روایت قصه‌هایی از ۱۰ بنای میراث‌جهانی ایران برای گروه سنی نوجوانان می پردازد. شفیعی شاعر و نویسنده کودک‌ونوجوان، متولد ۱۳۵۰ تهران و دانش‌آموخته رشته موزه‌داری و عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است؛ او تاکنون بیش از ۵۰ عنوان کتاب اعم از شعر و مجموعه داستان و رمان در نشرهای مختلف به چاپ رسانده است.

کتاب گذری بر خاک نمناک در ۱۰ فصل به معرفی  ۱۰ اثر فرهنگی تاریخی که در فهرست یونسکو ثبت جهانی شده، پرداخته است، هر فصل از این کتاب شامل دو گفتار است که در گفتار اول داستانی کوتاه برای مخاطب روایت و در گفتار دوم یک اثر فرهنگی‌تاریخی مادی (ملموس) به نوجوانان معرفی می‌شود.

راز معبد (زیگورات چغازنبیل)، رویاها (پاسارگاد)، کلمات سنگی (بیستون)، گفت‌وگوی ارواح (تخت‌جمشید)، خاک‌نمناک (ارگ بم)، ماهی بزرگ (سازه‌های آبی شوشتر)، زندان دیو (تخت سلیمان)، خانه مهر (کلیسای سنت استپانوس)، رویای سلطان (گنبد سلطانیه) و باغ فیروزه‌ای (میدان نقش جهان)، عناوین ۱۰ فصل کتاب گذری بر خاک نمناک است که شفیعی تالیف کرده است.

تا پیش از انقلاب اسلامی هیچ‌کدام از آثار فرهنگی، تاریخی و طبیعی کشور در فهرست میراث‌جهانی به ثبت نرسیده بود؛ در سال ۱۳۵۸ سه اثر چغازنبیل، تخت‌جمشید و میدان امام (نقش جهان) اصفهان ثبت شد و در ادامه پس از ۲۴ سال توقف در فرایند ثبت آثار فرهنگی تاریخی مادی (ملموس) در یونسکو، تخت سلیمان در آذربایجان‌غربی، مجموعه ارگ بم کرمان، مجموعه پاسارگاد در فارس، گنبد سلطانیه در زنجان، محوطه بیستون در کرمانشاه، مجموعه کلیساهای آذربایجان غربی و شرقی، سازه‌های آبی شوشتر در خوزستان، بازار تبریز در استان آذربایجان شرقی و بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی در استان اردبیل، مجموعه باغ‌های ایرانی، مسجد جامع اصفهان، برج گنبد قابوس در گلستان، مجموعه فرهنگی تاریخی (کاخ) گلستان تهران، شهر سوخته، منظر فرهنگی میمند، محوطه باستانی شوش، بیابان لوت، قنات‌های ایرانی، شهر تاریخی یزد، منظر باستان‌شناسی ساسانی فارس و جنگل‌های هیرکانی در فاصله سال های ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۸ (۲۰۰۳ تا ۲۰۱۹)، تعداد آثار ایران در فهرست جهانی یونسکو، به ۲۴ اثر  رسید و اکنون ایران در رتبه نهم جهان قرار دارد.

شفیعی در پیش‌گفتار کتاب خود مختصری درباره معاهده بین‌المللی میراث جهانی یونسکو (نوامبر ۱۹۷۲) مربوط به حفظ آثار تاریخی،‌طبیعی و فرهنگی در کشورها می‌پردازد؛ بر اساس این کنوانسیون، کشورهای عضو یونسکو می‌توانند آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی کشور خود را نامزد ثبت به عنوان میراث‌جهانی کنند؛ ایران سه سال پس از تصویب این کنوانسیون در مجمع‌عمومی یونسکو در سال ۱۹۷۵ به کنواسیون میراث‌جهانی یونسکو پیوست.

وی در این بخش ماموریت‌های کنوانسیون میراث جهانی یونسکو، شرایط انتخاب یک اثر به عنوان میراث جهانی، شرایط انتخاب، فرایند نامزدی، فهرست آزمایشی، روند تشکیل پرونده برای معرفی اثر و کمیته میراث جهانی و همچنین آثاری غیرمادی (ناملموس) ایران را که در یونسکو ثبت جهانی شده است، شرح می‌دهد.

آئین باستانی و کهن نوروز، ردیف‌های موسیقی سنتی ایران، آئین پهلوانی و زورخانه‌ای، هنر نمایشی آئینی تعزیه، مهارت فرش‌بافی کاشان، مهارت فرش‌ فرش قشقایی و گبه استان فارس و موسیقی بخشی‌های خراسان شمالی، دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی در خلیج فارس و نقالی، قصه‌گویی اجرایی ایرانی، آئین قالی‌شویان مشهد اردهال، فرهنگ پخت نان لواش و آئین نوروز، هنر ساختن و نواختن کمانچه، چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایت‌گری و موسیقی، ساختن و نواختن دو تار ایرانی، هنر نگارگری (مینیاتور) و مراسم و آیین زیارت تادئوس مقدس (قره کلیسا) ، شانزده اثر آیینی و معنوی ایرانیان است که از سال ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۹ (۲۰۰۹ تا ۲۰۲۰) در فهرست میراث ناملموس یونسکو به ثبت رسیده‌ است.

فصل اول این کتاب ( راز معبد) داستان یک مرد نقاش است که هنگام نقاشی از تصویر یک معبد تاریخی، تخیلات و تصورات خود را با مستندات اخبار و رازهای مربوط به آن بیان می‌کند: «اینها را توی کتاب‌ها نوشته‌اند. شاید هم حدس زده‌اند. مثل همین زنبیل بر عکس که یکی فکر می‌کند لاک‌پشت است، یکی فکر می‌کند فیل است و یکی فکر می‌کند تپه است. آقای نقاش می‌خواست تصویر کامل این زنبیل را بکشد با تمام حصارهایش. فاخته خیال نقاش به همه جا سرک کشید. توی تاریخ؛ توی نقاشی؛ در سرزمین خوزستان که این زنبیل توی آنجا پیدا شده بود.».(ص.۲۲)

در انتهای این بخش، آقای نقاش داستان، اطلاعات و تحقیقات کتابخانه‌ای خود را با خواننده به اشتراک می گذارد و اثرش را کامل می‌کند: «نقاش گشت و گشت و کشید و کشید حصار در حصار، معبد در معبد حقیقت برایش مثل آن ماهی سنگی بود که لای آن زنبیل گیر کرده بود و هیچ‌کس آن را نمی‌دید. سال‌ها بعد همه چیز در حمله بزرگی که آشور به عیلام کرد سوخت و خاکستر شد… نقاش از معبد بزرگ چغازنبیل یک نقاشی بزرگ کشید و برای تسکین دردهای این زن شروع کرد به نقاشی کردن و تصویر زن را به طور کامل کشید زنی با بچه‌ای در بغل با سر و دست سالم و پاهایی که شبیه دم ماهی بودند. آن زن لبخند می زد.».(ص.۳۱)

در گفتار دوم فصل اول نویسنده اطلاعاتی را درباره زیگورات چغازنبیل به خوانند می‌دهد: «در سال ۱۸۹۰ میلادی ژاک دمرگان باستان‌شناس معروف (زمین‌شناس و مهندس معدن فرانسوی) گزارش داد که در ناحیه معروف به چغازنبیل معادن نفت وجود دارد؛ در نتیجه همین گزارش شرکت نفت ایران به وجود آمد. در حدود ۵۰ سال بعد از آن تاریخ، مهندسانی که مشغول کار اکتشاف نفت در آن حوالی بودند برای باستان‌شناسی که در شوش حفاری می‌کرد آجری را فرستادند که روی آن نوشته‌هایی بود و همین آجر باعث شد که حفاری و کنده‌کاری و خاک‌برداری از این مکان تاریخی انجام  گیرد.».(ص.۳۵)واژه زیگورات از فعل زیگورو به معنای بلند و برافراشته ساختن مشتق شده است. واژه چغازنبیل از دو جزء چغا به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد درست شده است.

چغازنبیل توسط پادشاه عیلامی اونتاش ناپیریشا در نزدیکی رود دز ساخته شد و دوراونتاش نامیده شد؛ دور به معنی شهر یا قلعه بوده است. در مرکز شهر معبد عظیمی به صورت چند طبقه‌ای بنا شده که امروزه فقط دو طبقه آن پابرجا است. معبد چغازنبیل بزرگترین اثر معماری بر جای مانده از تمدن عیلامی است. واژه زیگورات از فعل زیگورو به معنای بلند و برافراشته ساختن مشتق شده است. واژه چغازنبیل از دو جزء چغا به معنای تپه و زنبیل به معنای سبد درست شده است. گویا قبل از حفاری معبد، ویرانه‌های تپه مانند یک زنبیل بر عکس بوده است به همین علت شهر کهن دوراونتاش را به این نام خوانده اند. (ص.۳۶)

«چغازنبیل نیایشگاهی باستانی است که در زمان عیلامی‌ها و در حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد ساخته شده است، چغازنبیل بخش به جامانده از شهر دوراونتاش است، بلندی آن ۵۲ متر ۵ طبقه بوده است، اما امروز ارتفاع آن ۲۵متر و تنها ۲ طبقه و نیم از آن باقی مانده است».(ص.۳۷) «در سال ۶۴۶ پیش از میلاد سپاهیان آشور به رهبری آشوربانیپال به عیلام تاختند با ویران کردن شهر شوش و قتل عام هزاران نفر از مردم بی گناه، تمدن باستانی عیلام را به پایان رساندند.»(ص.۴۰)

شفیعی در ۹ فصل دیگر این کتاب بر همین منوال داستان‌هایی کوتاه را برای ۹ اثر جهانی ایران نگاشته و در ادامه با اشاره به مستندات و تحقیقات کتابخانه‌ای به تاریخچه آثار، سبک معماری آن اشاره می‌کند.

کتاب گذری بر خاک نمناک شامل قصه‌هایی از ۱۰ بنای ایرانی میراث‌جهانی در  ۱۰ فصل و ۲۳۶ صفحه به قلم مجید شفیعی در سال ۱۳۹۹ برای گروه سنی نوجوانان توسط نشر تاریخ ایران در هزار نسخه منتشر شده است.

منبع:ایرنا

مرتبط:

ارسال پرونده خوشنویسی ایران به یونسکو

دستور حذف برای دانش ثبت جهانی‌شده یونسکو ؟!

فهرست بلند بالای خلیج فارس برای ثبت در یونسکو

برای نجات یک دانش جهانی شده؛ میراث فرهنگی به دولت نامه نوشت

«میراث فرهنگی در نامه‌ای به دبیر دولت تاکید کرده تا لنج‌های شناور چوبی که دانش ساخت آن‌ها در یونسکو شده‌اند، از قانون امحای شناورهای تجاری مستثنی شوند و حتی پیشنهاد شد این لنج‌ها کاربری گردشگری به خود بگیرند.»

ششمین دوره اجلاس کمیته میراث ناملموس جهانی در شهر بالی اندونزی، «دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس» را در فهرست میراث معنوی در خطر یونسکو و البته به عنوان اثری نیازمند پاسدارانه فوری ثبت کرد.

با جهانی شدن این دانش بومی و تعهداتی که ایران برای حفاظت و ترویج آن داد، قول و قرارهای زیادی برای همان اقدامات پاسدارانه در طول چند سال گذشته به خصوص چند سال اول جهانی شدن این میراث ناملموس مطرح شدند و چهار سال یک بار نیز متولیان میراث فرهنگی اقدامات مربوط به این پاسداشت را برای ادامه‌ حیات و ترویجش در کشور به یونسکو ارسال کردند، اما بعد از گذشت ۹ سال از شروع ماجرا، ناگهان ورق برگشت.

تا آن‌جا که در ۲۳ آذر هیات وزیران «برنامه جایگزینی شناورهای سنتی تجاری با ظرفیت کمتر از ۵۰۰ تن (لنج تجاری) را با هدف حذف ابزار قاچاق کالا از دریا، انتقال فعالیت‌های غیررسمی به رسمی و تجاری، رونق فعالیت‌های کشتی‌سازی داخلی و خدمات تعمیر و نگهداری آن‌ها و نیز افزایش ایمنی دریایی» به تصویب رساند.

با این تصمیم و در صورت نهایی شدنش که بر اساس همان مصوبه، باید تا پنج سال آینده حذف شوند، احتمال تدریجی حذف این پرونده از لیست یونسکو نیز وجود دارد؛ احتمالی که معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی حتی اجازه‌ی صحبت درباره‌ی آن را نمی‌دهد و تاکید می‌کند که به واسطه‌ی تعهد دولت هیچ‌گاه آن رخ نخواهد داد.

موضوعِ امحا، فقط مربوط به لنج‌های تجاری بود

حالا محمدحسن طالبیان – معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی – در گفت‌وگو با ایسنا می‌گوید: کمیسیون اقتصاد با تشکیل یک کارگروه و عضویت سه دستگاه صمت، نماینده معاونت حقوقی ریاست جمهوری و وزارت راه، جزییات را درآورده تا لنج‌های تجاری را برای تصویب بررسی، و نوع آن‌ها را مشخص کنند تا از فعالیت باز داشته شوند؛ بنابراین میراث فرهنگی در نامه‌ای به دبیر دولت درخواست کرده تا میراث فرهنگی نیز عضو این کارگروه باشد.

او با بیان این‌که در نامه‌ی معاونت میراث فرهنگی تاکید شده تا لنج‌های شناور چوبی که دانش ساخت آن‌ها در فهرست میراث جهانی ناملموس یونسکو به ثبت رسیده، باید از این قانون مستثنی شوند، ادامه می‌دهد: زمانی که این بحث در کمیته‌های فرعی کمیسیون اقتصاد مطرح بود و معاون سرمایه‌گذاری در آن شرکت می‌کرد، نیز با نامه‌ای مکتوب با این اتفاق مخالفت کرده بودیم و حتی در همان زمان مطرح و پیشنهاد شد که این لنج‌ها می‌توانند کاربری گردشگری نیز داشته باشند.

وی با تاکید بر این‌که ثبت جهانی«دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس» در واقع یک تعهد از سوی دولت جمهوری اسلامی ایران به یونسکو است که باید از آن محافظت کند، ادامه می‌دهد: میراث فرهنگی نماینده‌ی دولت ایران در حوزه‌های مختلف در یونسکو است و چون این اتفاق (حفاظت از دانش سنتی لنج‌سازی) یک تعهد از سوی دولت است، حتما این قصیه مورد توجه هیات وزیران و هیات دولت قرار می‌گیرد تا دانش سنتی بومی لنج‌سازی به فراموشی سپرده نشود.

طالبیان معتقد است: موضوع مصوبه‌ی در دست هیات وزیران فقط مخصوص لنج‌های تجاری بوده که آن‌ها توضیح داده‌اند، اما برای دیگر لنج‌ها با کاربری‌های دیگر حتی می‌توانند با حمایت‌های مختلف مانند دادن وام از آن‌ها استفاده‌های مناسبی کرده و در تداوم این ثروت فرهنگی و میراث ناملموس در کرانه خلیج فارس موثر واقع شوند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

دانش ساخت لنج

دستور حذف برای دانش ثبت جهانی‌شده یونسکو ؟!

ارسال پرونده خوشنویسی ایران به یونسکو

معاون وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گفت: پرونده خوشنویسی ایران آماده و برای یونسکو ارسال شده است تا سال آینده در فهرست جهانی قرار بگیرد.

محمدحسن طالبیان در مراسم افتتاح نخستین نمایشگاه و همایش بین‌المللی خوشنویسی راه ابریشم که شامگاه گذشته در موزه بزرگ خراسان برگزار شد، اظهار کرد: از دوران باستان ایرانیان همیشه به هنر و خوشنویسی علاقه داشتند، اما آنچه امروز راجع به آن صحبت می‌کنیم مربوط به دوره اسلامی است که میان این کشورها یک رابطه دوستی از دید هنر وجود دارد.

وی ادامه داد: آثار، کتیبه‌ها و موسیقی‌ها نشان دهنده ابعاد عظیم فرهنگ و هنر است و ما باید این میراث و تمدن عظیم ایرانی را بشناسیم. در دوره تیموریان خوشنویسی به اوج خود رسیده بود، اما با رواج چاپ‌های سربی و دوران دیجیتال مردم از خط فاصله گرفتند، اما به همت اساتید خوشنویس و دستگاه‌های مختلف خوشنویسی جایگاه والای خود را حفظ کرده است.

طالبیان تصریح کرد: تلاش کرده‌ایم تا پرونده خوشنویسی را در ابعاد مختلف به عنوان پاسداری خوب از فرهنگ، تهیه کنیم که در حال حاضر آماده شده و برای یونسکو ارسال شده است تا سال آینده در فهرست جهانی قرار بگیرد و از این جهت از همه دست اندرکاران تشکر می‌کنم.

وی افزود: ظرفیت‌های عظیمی در ایران نهفته است که باید بیش‎‌تر از آن حفاظت کنیم. تلاش ما باید این باشد که کشورهای مسیر جاده ابریشم از دوستی بیشتری برخوردار باشند، بنابراین اعلام آمادگی می‌کنیم پرونده‌های مشترکی را به اتفاق کشورهای مسیر راه ابریشم تهیه کنیم.

 

خط امام راحل و مقام معظم رهبری نشانه‌هایی از خوشنویسی هستند

همچنین سید محمدرضا میرتاج‌الدینی، رئیس فراکسیون راهبردی مجلس شورای اسلامی در ادامه این مراسم، گفت: حضور در محضر فرهیختگان هنر خوش‌نویسی توفیقی است که نصیب بنده شده تا از این پدیده فرهنگی که در سال ۱۳۹۹ به کمک کمیسیون ملی یونسکو در ایران ایجاد شده است، استفاده کنیم.

وی ادامه داد: ظرفیت‌های فرهنگی در میان ملل و عناصر فرهنگی همچون هنر خوش‌نویسی که در میان ملل مشترک بوده و در کشورهایی که در جاده تاریخی ابریشم قرار دارند، وجود دارد، ظرفیت خوبی برای ارتباط میان ملت‌ها و ایجاد روابط ارزشمند میان انسان‌ها فراهم می‌کند.

میرتاج‌الدینی تصریح کرد: اگر بخواهیم درباره خوش‌نویسی چیزی بگویم، استفاده از آیه «نون والقلم و ما یسترون» بسیار مفید خواهد بود. خداوند در آیات قرآن به زیبایی‌ها سوگند یاد کرده است. تعبیری که در این نمایشگاه به کار برده شده، رقص قلم بوده که تعبیر خوبی است. در قرآن به قلم و آنچه نوشته می‌شود، سوگند خورده می‌شود. نوشتن دارای محتوا، ماهیت و قالب است، اگر همه این موارد زیبا باشد مفاهیم بسیار رسا و زیبا خواهد بود.

وی اضافه کرد: خوش‌نویسی یک هنر است که از دست یک انسان هنرمند ظاهر می‌شود و تراوش ایده‌های فکری او است که در زیبا نوشتن، بروز و ظهور پیدا می‌کند. هنرمندان، علما و بزرگان ما در طول تاریخ در یک امر به صورت عمومی مشترک هستند که آن امر خوش‌نویسی است. خط زیبا امام راحل و خط مقام معظم رهبری نشانه‌هایی از خوش‌نویسی است.

 

سرور بختی، رئیس موسسه فرهنگی اکو، نیز در این مراسم اظهار کرد: افتخار دارم که امروز در این جماعت و این همایش شرکت کرده‌ام و عرض سپاس بی‌پایان از متولیان این نمایشگاه دارم که توانسته‌اند چنین بزم هنر و فرهنگی را در این زمانه ایجاد کنند.

وی ادامه داد: خوش‌نویسی هنری است که از نسل‌های گذشته توسعه یافته تا به امروز رسیده است و افراد زیادی در جهان از آن استفاده می‌کنند. من متعجب شده‌ام که از لهستان و ژاپن نیز آثاری به این نمایشگاه راه یافته است.

بختی تصریح کرد: من امروز در این نمایشگاه متوجه این نکته شدم که فرهنگ و هنر مرز ندارد و هنر خوش‌نویسی توانسته است سراسر جهان را فتح کند. امیدواریم بتوانیم در آینده سلسله برنامه‌ها و همایش‌های بین‌المللی فرهنگی جهت پاسداشت میراث کهن و ارائه میراث‌های بزرگ به نسل‌های آینده داشته باشیم.

 

ایران پایتخت هنر خوشنویسی است

همچنین محمدرضا کلائی، شهردار مشهد در ادامه این مراسم، گفت: تشکر فراوان دارم از همتی که کمیسیون ملی یونسکو انجام داد و مجموعه‌ای از دغدغه‌مندان را گرد هم جمع کرد تا با کمک یکدیگر نمایشگاهی از هنر خوشنویسی برگزار کنند. خوش‌نویسی میراث معنوی کشور بوده و ایران به عنوان پایتخت این هنر شناخته می‌شود.

وی ادامه داد: امیدوارم این افتتاح در مکانی که میزبان اتفاقات بزرگ فرهنگی و هنری است و به همت وزارت میراث فرهنگی،صنایع دستی و گردشگری ایجاد شده و قلبی از فرهنگ و هنر را در دل پارک کوهسنگی مشهد جا داده است، پر برکت باشد و بتوانیم میزبانی شایسته‌ای داشته باشیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

تلخ و شیرین‌های اجلاس جهانی میراث ناملموس یونسکو برای ایران

دستور حذف برای دانش ثبت جهانی‌شده یونسکو ؟!

آدرنه _شهر تاریخ و فرهنگ با برچسب یونسکو

دستور حذف برای دانش ثبت جهانی‌شده یونسکو ؟!

وقتی یونسکو به ثبت «دانش سنتی دریانوردی ایرانی‌ها» رضایت داد و آن را در فهرست «میراث در خطر و نیازمند پاسدارانه فوری» جهانی‌اش کرد، یکی دوبار متولیان میراث فرهنگی کشور گزارش‌هایی از انجام اقدامات پاسدارانه برای حفاظتش به یونسکو فرستادند و حتی برخی پژوهشگران از انجام پژوهش‌های بیشتر روی آن حرف زدند به حدی که بادبان‌هایش را احیا کنند. اما چه کسی خبر داشت که مدتی بعد دستور حذف آن صادر می‌شود؟!

سوم آذر ۱۳۹۰ خبر رسید ششمین دوره اجلاس کمیته میراث ناملموس جهانی در شهر بالی اندونزی، علاوه بر مُهرِ تاییدش که برای ثبت جهانی هنر «نقالی» روی پرونده ایران زده، «دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس» را نیز در فهرست میراث معنوی یونسکو ثبت کرده است؛ ثبتی که متولیان میراثی معتقد بودند «با این اقدام بار دیگر ایران توانسته نام «خلیج فارس» را در یک کنوانسیون بین‌المللی ثبت کند».

چهار سال بعد یعنی ۲۸ خرداد ۱۳۹۴ معاون میراث فرهنگی سازمانِ وقت و وزارتخانه کنونی از تصویبِ ایجاد پایگاه موضوعی و پژوهشی «مهارت و فناوری ساخت لنج در خلیج فارس» در سه استان خوزستان‌، بوشهر و هرمزگان (که سازنده لنج هستند) خبر داد و اعلام کرد که استان هرمزگان پذیرفته تا در جزیره قشم و در مجموعه لافت کارگاه «آموزش و ترویج مهارت لنج‌سازی» برگزار کند. حتی قرار شد استان بوشهر نیز موزه‌ای برای توسعه مهارت‌های لنج‌سازی ایجاد کند و بوشهر و خوزستان زیرنظر هرمزگان در این زمینه فعالیت خود را ادامه دهند.

از سوی دیگر تاکید شد تا سازمان کشتی‌رانی، سازمان بنادر و مناطق آزاد اطلاعات به دست‌آمده و اقداماتی را که تا سال ۱۳۹۴ در این زمینه انجام شده بود به صورت گزارش‌های دوره‌ای به یونسکو ارسال کند و مرکز میراث ناملموس نیز متعهد شد کارگاهی در روز ملی دریانوردی در این زمینه در مهر همان پنج سال قبل برگزار کند.

تا سرانجام شش ماه بعد در ۲۸ آذر ۱۳۹۴ بود که فرهاد نظری – مدیرکل وقت دفتر ثبت آثار تاریخی – اعلام کرد که برای نخستین‌بار اقدامات مربوط به پاسداشت آن برای ادامه‌ حیات و ترویجش در کشور به یونسکو ارسال شده است.

اما بعد از گذشت ۹ سال از شروع ماجرا، ناگهان ورق برگشت. بیش از یک ماه قبل در ۲۳ آذر هیات وزیران «برنامه جایگزینی شناورهای سنتی تجاری با ظرفیت کمتر از ۵۰ تن (لنج تجاری) را با هدف حذف ابزار قاچاق کالا از دریا، انتقال فعالیت‌های غیررسمی به رسمی و تجاری، رونق فعالیت‌های کشتی‌سازی داخلی و خدمات تعمیر و نگهداری آن‌ها و نیز افزایش ایمنی دریایی» به تصویب رساند.

مصوبه‌ای که به نظر می‌رسد به تنها چیزی که فکر نکرده – آن‌قدر که بی‌محابا درباره‌اش حکم قطعی داده‌اند – یا شاید هم اصلا در جریانش نبوده‌اند ثبت جهانی همان شناورهای سنتی است که به حذف‌شان دستور دادند؛ دستوری که پنج سال برای امحای باقی‌مانده‌هایش زمان گذاشته‌اند.

نکته جالب توجه‌تر از هر کدام از این اتفاقات، ان‌جاست که نخست دستور امحا را دادند و دو روز بعد میراث فرهنگیِ بی‌خبر از همه جا، از اقدامات پاسدارانه‌اش در یونسکو دفاع کرد!

حالا اگر این اتفاق به صورت صددرصدی نهایی شود و کسی بر لغوش تاکید نکند، احتمال تدریجی حذف این پرونده از لیست یونسکو نیز وجود دارد؛ دانشی سنتی و بومی و مهم در طول تاریخ که به واسطه‌ همین برنامه‌ریزی‌ها اصلا از ابتدا به عنوان اثری که باید از آن پاسداری کرد، مُهر جهانی شدن خورد تا بالاخره در دولت کنونی تصویبش کردند. هر چند برخی خبرها از نبود وزیر میراث فرهنگی در آن جلسه حرف می‌زنند، آن هم در شرایطی که تصویب چنین مصوبه‌ای قطعا نیازمند تایید یا رد وزیر میراث است که اگر این نیاز (حضور صددرصدی نماینده‌ای از وزارتخانه میراث فرهنگی در زمان گرفتن چنین تصمیمی) احساس نمی‌شد، اصلا به چه دلیلی سازمان میراث فرهنگی را در قالب یک وزارتخانه بزرگ‌ترش کردند؟

 

اجرایی شدن این مصوبه تاسف نگاه‌های فرهنگی را به دنبال دارد

شبان میرشکرایی – عضو  پژوهشگر میراث فرهنگی و مسول بخش میراث ناملموس ایکوم – اجرایی شدن این مصوبه را درست مانند دیگر کارشناسان و پژوهشگران میراث فرهنگی و میراث معنوی در مقابل حفاظت از این دانش سنتی و بومی می‌داند.

او می‌گوید: اخباری که از مصوبه هیات وزیران منتشر شده، مربوط به از مدار خارج کردن لنج‌های فرسوده است که قطعا شامل لنج‌های قدیمی بادبانی نیز می‌شود، لنج‌هایی که سال ۲۰۱۱ در فهرست میراث جهانی ثبت کردیم، هم ساخت لنج هم دانش دریانوردی هر دو موضوع در یک پرونده در فهرست آثار جهانی و به نام ایران و در زمره‌ پرونده‌های میراث در خطر ثبت شد.

او با اشاره به این‌که در سال گذشته از طرف میراث فرهنگی و نهادهای مردمی فعالیت‌هایی انجام شد تا این موضوع مردمی‌تر شده و دانش آن به نسل‌های بعدی نیز انتقال پیدا کند، ادامه می‌دهد: بر اساس همه‌ آیتم‌هایی که مربوط به پاسداری و ترویج این اثر بوده، تلاش شده تا حد امکان به آن رسیدگی شود، اما در تمام این مدت یکی از دغدغه‌ها بحث‌هایی بوده که از سوی سازمان بنادر مطرح شده و دوستان دیگری که شاید منافعی را در این موضوع می‌دیدند باعث این تصمیم‌گیری‌ها شده‌اند.

میرشکرایی به برخی شنیده‌ها نیز اشاره می‌کند که برخی افراد قصد دارند تا  در صورت اجرایی شدن این مصوبه و پایین آمدن قیمت لنج‌های قدیمی، آن‌ها را خریداری کرده و استفاده‌های دیگری داشته باشند، که در صورت اجرایی شدن آن باعث تاسف افرادی است که به این اتفاق نگاه فرهنگی دارند.

این پژوهشگر با این وجود بیان می‌کند که با توجه به جهانی شدن «دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس» به نام ایران، دولت و مردم کشورمان موظف هستند تا در راه بازسازی این اثر تلاش کنند، اما پیش آمدن چنین مصوبه‌ای، باعثِ زیر سوال رفتن هر نوع اقدامی در گذشته و آینده مربوط به این دانش می‌شود.

او با تاکید بر این‌که تصویب چنین مصوبه‌ای وحی منزل نیست و حتی قابلیت رسیدگی و اصلاح دارد، همان‌طور که  معاونت میراث فرهنگی و دفتر ثبت پیگیر این مساله هستند، اظهار می‌کند: ایران به طور دائم گزارش عملکرد خود از اقدامات پاسدارانه‌اش را هر چهار سال از بعد از ثبت جهانی‌ این دانش به یونسکو فرستاده تا نشان دهد که در این سال‌ها برای پاسداری و ترویج این اثر که در فهرست میراث در خطر بوده، تلاش کرده است.

او با اشاره به آخرین گزارش پاسدارانه ایران برای حفاظت از «دانش سنتی لنج‌سازی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس» که کمتر از یک ماه قبل به یونسکو ارائه شده و مورد تایید کارشناسان یونسکو قرار گرفته است، می‌گوید: همه این‌ها برای ما یک افتخار است، وقتی ایران در جامعه بین‌المللی به عنوان کشوری مطرح می‌شود که از آثار ناملموس خود حراست می‌کند و وزارت و معاونت میراث و دفتر ثبت و گروه ناملموس و همه تلاش می‌کنند، اما در مدت زمان کمتر از دو هفته، چنین مصوبه‌ای بیرون می‌آید!

مسئول بخش میراث ناملموس ایکوم ایران با بیان این‌که برای هر فرد فرهنگی این موضوع جای سوال است که این مصوبه‌ چطور می‌تواند شکل بگیرد و چه ناآگاهی‌ای وجود دارد که اصلا این اتفاق رخ می‌دهد، تاکید می‌کند: درخواست همه متولیان فرهنگی کشور است که اگر هم به هر دلیلی این اتفاق افتاده باید روی آن یک بازنگری و تلاش شود تا این مساله رفع و رجوع شود وگرنه این یک تناقص در عملکرد ما و جامعه بین‌المللی است.

میرشکرایی می‌گوید: از یک طرف ما نشان می‌دهیم که در حال تلاش هستیم تا این اثر حفظ شود و از سوی دیگر چنین مصوبه‌ای بیرون می‌آید، ‌پس در این شرایط عاقبت این اثر جهانی‌شده و این دانش سنتی و بومی کشورمان به کجا می‌رسد؟ باید برای آن فکری کنیم.

 

اول دستور امحای دانش بومی ایرانی‌ها، بعد ارائه گزارش پاسدارانه

این صحبت‌ها و این خبر در حالی مطرح شده‌، که دو روز روز بعد از انتشار این خبر، یعنی در ۲۴ آذر امسال و در پانزدهمین اجلاس مجازی کمیته بین‌الدول میراث ‌فرهنگی ناملموس به میزبانی جامائیکا، متولیان میراث فرهنگی کشورمان اقدامات پاسدارانه «مهارت سنتی ساخت لنج ایرانی و دریانوردی با آن در خلیج فارس» را به یونسکو ارائه کردند که مورد تأیید اعضای پانزدهمین اجلاس مجازی کمیته بین‌الدول میراث‌فرهنگی ناملموس قرار گرفت.

قدم بعدی متولیان وزارتخانه میراث فرهنگی در  مقابل این مصوبه برای حفاظت از باقی ماندن این دانش سنتی و بومی یکی از مهم‌ترین اقدامات پاسدارانه در باقی ماندن و ترویج این دانش بومی برای ارائه به یونسکو در چهار سال آینده خواهد بود.

می‌گویند پیشینه لنج‌سازی در ایران به دوره افشارها برمی‌گردد؛ ایرانیان با لنج راهی سفرهای طولانی می‌شدند، مثلا از خلیج فارس عازم مناطق دوردست هند، چین و آفریقا می‌شدند. ساخت لنج‌های رایج در خلیج فارس را بر پایه قایق‌های بادبانی می‌دانند. دانش‌‫های سنتی مرتبط با دریانوردی و لنج‌سازی چوبی را در گروه‌های ادبیات شفاهی، برگزاری جشن‌ها، تکنیک‌های دریانوردی و جهت‌یابی، اصطلاحات و پیش‌بینی وضع هوا تقسیم کرده‌اند که نسل به نسل به ساکنان حوزه خلیج فارس منتقل شده است. دانش جهت‌یابی و هدایت لنج به صورت سنتی از پدر به پسر منتقل شده است، به صورتی که دریانوردان ایرانی از طریق جایگاه خورشید، ماه و ستاره‌ها مکان‌یابی می‌کنند. آن‌ها همچنین از زمان‌های گذشته، با استفاده از فرمول‌های مخصوص می‌توانستند طول و عرض جغرافیایی و عمق آب را نیز محاسبه کنند. علاوه بر این دریانوردان با استفاده از انواع باد، که  هر یک نام ویژه خود را دارد می‌توانند رنگ آب، ارتفاع امواج و وضعیت آب و هوا را پیش‌بینی کنند. ملوانان هنگام کار کردن آهنگ‌های مشخصی می‌خوانند که موسیقی و ریتم خاص خود را دارد که آن هم یک جزء جدانشدنی از دریانوردی در خلیج فارس و ادبیات شفاهی ساکنان منطقه است.

حالا لنج‌های ایرانی که به صورت سنتی و دستی ساخته می‌شوند برای سفرهای دریایی، تجارت، ماهیگیری و صید مروارید مورد استفاده ساکنان ساحل شمالی خلیج قرار می‌گیرند. این در حالی است که ساکنان خلیج فارس برای ساختن لنج از چوب‌های مقاوم در برابر رطوبت نظیر چوب درخت کنار، گل ابریشم و کاکتوس استفاده می‌کنند که بیش از ۵۰ سال دوام می‌آورد و عمر برخی از آن‌ها به ۱۰۰ سال هم می‌رسد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

ارزیابان یونسکو به اورامانات سفر می‌کنند

حرکت کاروانسراها خراسان جنوبی در راه یونسکو

تلخ و شیرین‌های اجلاس جهانی میراث ناملموس یونسکو برای ایران