نوشته‌ها

استاندارد سازی ۱۳ واحد از تاسیسات گردشگری همدان

معاون گردشگری اداره‌ کل میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان همدان از استاندارد سازی ۱۳ واحد از تاسیسات گردشگری همدان خبر داد.

علی خاکسار در گفت‌وگویی با بیان اینکه تاسیسات گردشگری استان ۴۵ گواهینامه کیفیت خدمات گردشگری دریافت کردند، تصریح کرد: این اقدام با توجه به مصوبات وزارت میراث‌ فرهنگی مبنی بر استاندارد شدن تاسیسات گردشگری زیر نظر شرکت استانداردسازی انجام شد.

وی اضافه کرد: ۱۳ واحد از تاسیسات گردشگری در همدان شامل ۲ باب هتل، ۱ باب متل و ۲ واحد بین راهی، ۲ باب مجتمع خدمات‌ رفاهی و ۶ باب سفره‌خانه سنتی درجه بندی و استانداردهای کیفیت خدمات تاسیسات گردشگری را دریافت کردند.

معاون گردشگری اداره‌کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی استان همدان مطرح کرد: همچنین تاکنون ۴۵ واحد از تاسیسات گردشگری استان شامل مجتمع خدمات ‌‎رفاهی، هتل، مهمانپذیر، بین راهی منفرد موفق به دریافت دارای گواهینامه کیفیت خدمات گردشگری شده‌اند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

برج قربان همدان

گنبد علویان همدان

گردشگری اولویت دوم یا دهم همدان؟

نماینده مردم همدان و فامنین در مجلس شورای اسلامی بر لزوم آبرومند کردن ورودی‌های شهر تاکید کرد و گفت: متاسفانه صنعت گردشگری نه تنها اولویت دوم همدان محسوب نمی‌شود بلکه اولویت دهم هم نیست.

حجت‌الاسلام احمدحسین فلاحی در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: اینکه استاندار تاکنون جلسه‌ای با فعالان حوزه گردشگری برگزار نکرده است نشان می‌دهد اهتمام جدی در این زمینه وجود ندارد.

وی با اشاره به اینکه تا امروز ظرفیت‌های گردشگری همدان برای مردم به درستی معرفی نشده است، بیان کرد: باید تدابیری درباره معرفی همدان انجام شود که انجام نشده و به همین دلیل بسیاری از ظرفیت‌های شهر معطل مانده است.

فلاحی با بیان اینکه با راه اندازی کنارگذر غربی بسیاری از خودروها دیگر داخل شهر نمی‌شوند، افزود: اگر ظرفیت‌های گردشگری همدان به گردشگران معرفی شده بود امروز فرودگاه همدان تعطیل نبود.

وی عنوان کرد: ظرفیت‌های مغفول زیادی در بخش کشاورزی و گردشگری در استان وجود دارد که می‌تواند باعث رونق گردشگری کشاورزی شود و به عنوان نمونه سیر همدان یکی از این موارد است اما اهتمامی در این زمینه وجود ندارد.

نماینده مردم همدان و فامنین در خانه ملت مطرح کرد: طرح پیشنهادی به شهرداری ارائه داده‌ایم که بر اساس آن ورودی‌های شهر را آبرومند کنند و ضمن زیباسازی ورودی‌ها، برای راه اندازی مجتمع‌های فرهنگی، رفاهی، اقتصادی در این نقاط تدابیری بیندیشند چراکه این اقدام در زمینه معرفی ظرفیت‌های استان، ایجاد اشتغال‌زایی و درآمد برای شهرداری موثر است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

رویکرد برنامه‌های کلانِ همدان ضد گردشگری است

رویکرد برنامه‌های کلانِ همدان ضد گردشگری است

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا با بیان اینکه در برنامه‌های کلانِ شهر همدان، رویکردها ضد گردشگری است، گفت: دانشگاه در حوزه گردشگری کنار گذاشته شده است و همین مسئله باعث شده بسیاری از کارهایی که به اسم گردشگری انجام می‌شود به ضد گردشگری تبدیل شود.

دکتر حسن سجادزاده اظهار کرد: امروز با توجه به کمبود آب و مشکلات زیست محیطی نمی‌توان گفت کشاورزی محور توسعه همدان است و باید گردشگری را سرلوحه همه مسائل و پیوست‌های برنامه‌های استان در نظر بگیریم.

وی ادامه داد: متاسفانه در همدان همه شعار گردشگری می‌دهند اما در عمل اتفاق خاصی نمی‌افتد و در این زمینه آسیب شناسی و مسائل زیادی وجود دارد. یکی از مسائل این حوزه بحث سرمایه‌گذاری است چراکه گردشگری را سرمایه‌گذار راه می‌اندازد بنابراین بخش خصوصی اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.

در جذب سرمایه‌گذار موفق نبوده‌ایم

سجادزاده با بیان اینکه استان همدان هنوز نتوانسته در جذب سرمایه‌گذار و بخش خصوصی موفق باشد و قدم‌های ارزنده‌ای بردارد، افزود: ۱۶ برند گردشگری وجود دارد که اغلب آنها در همدان می‌تواند اتفاق بیفتد.

این مدرس دانشگاه تصریح کرد: با توجه به دارایی‌ها و برندهای استان چندین مسئله حائز اهمیت است که می‌توانیم در برنامه‌های توسعه گردشگری همدان مدنظر داشته و برای آنها برنامه‌ریزی کنیم و به ویژه در حوزه‌های تاریخی و طبیعی می‌توان کارهای زیادی کرد و این موضوع شعار نیست.

همدان پتانسیل‌های فراوانی برای گردشگری دارد

به گفته وی، مجموعه فاخر بافت تاریخی همدان، تپه‌ها و کوره‌های قدیمی در محورهای ورودی شهر از سمت تهران، کاروانسراها، سراها، خانه‌های تاریخی و شاخصه‌های تاریخی بسیاری در شهر وجود دارد که فرصت مناسبی برای رونق گردشگری است.

سجادزاده تصریح کرد: همدان در حوزه طبیعی یک باغ شهر است و پتانسیل‌های فراوانی مانند کوه‌ها، تپه‌ها چشمه‌ها، قنات‌ها و رود دره‌ها را دارد که می‌توان در زمینه گردشگری روی آنها مانور داد و به عنوان مثال سالانه تعداد فراوانی بازدیدکننده از غار علیصدر دیدن می‌کنند.

مبنا را بر گردشگری کشاورزی استوار کنیم

وی با اشاره به اینکه راجع به گردشگری تاریخی و طبیعی همدان بسیار صحبت شده است، مطرح کرد: اگر کشاورزی را محور نخست و گردشگری را محور دوم توسعه همدان بدانیم می‌توانیم تعاملی تحت عنوان گردشگری کشاورزی به وجود بیاوریم که هر دو محور دیده شوند.

سجادزاده ادامه داد: همدان دارای سایت‌های بسیار خوبی برای رونق گردشگری کشاورزی است و در دامنه‌های شمالی الوند، جنوب و شمال شهر این پتانسیل‌ها وجود دارد به عبارت دیگر در سطح استان و شهر همدان سایت‌های خوبی داریم و می‌توانیم مبنا را بر گردشگری کشاورزی استوار کنیم.

گردشگری کشاورزی می‌تواند جهشی در همدان ایجاد کند

مدیر گروه شهرسازی دانشگاه بوعلی‌سینا در ادامه عنوان کرد: در حال حاضر روی مجموعه ۲۴۰ هکتاری باغ میوه همدان برای توسعه گردشگری کشاورزی کار می‌کنیم. علاوه بر این دانشگاه بوعلی حدود ۹۰۰ هکتار زمین در روستای دستجرد دارد که ۵۰ هکتار آن زیر کشت می‌رود بنابراین می‌توان با رویکرد گردشگری کشاورزی این سایت‌ها را فعال کرد و شاهد عرضه، فروش، تولید و توزیع انواع محصولات بومی بود.

وی با تاکید بر اینکه گردشگری کشاورزی می‌تواند جهش خاصی از نظر توسعه پایدار در همدان ایجاد کند، گفت: اما و اگرهای زیادی در این زمینه وجود دارد که جذب بخش خصوصی، مدیریت یکپارچه شهری و اهمیت به پژوهش‌های دانشگاهی از جمله مواردی است که می‌تواند تسهیل‌گر این موضوع باشد.

گردشگری یا ضد گردشگری!

سجادزاده شرح داد: متاسفانه دانشگاه در حوزه گردشگری کنار گذاشته شده است و همین مسئله باعث شده بسیاری از کارهایی که به اسم گردشگری انجام می‌شود به ضد گردشگری تبدیل شود. ضد گردشگری یعنی ساختن پل‌ها و تقاطع‌های غیرهمسطحی که هزاران میلیارد هزینه می‌برد اما در عمل دود و ترافیک را به خورد مردم می‌دهد، ضد گردشگری یعنی توسعه‌های بی‌رویه شهر که در طرح جامع آمده و جورقان را به شهر وصل می‌کند و باعث از بین رفتن زمین‌های کشاورزی و گردشگری و پتانسیل‌های همدان می‌شود.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه در برنامه‌های کلانِ شهر همدان رویکردها ضد گردشگری است، افزود: در بافت تاریخی شاهد از بین رفتن خانه‌های قدیمی هستیم که با محور گردشگری سنخیت ندارد. بنابراین گردشگری در همدان تنها یک شعار است و مدیران فقط کاریکاتوری از گردشگری را در محافل بیان می‌کنند و در عمل با گردشگری پایدار و درآمدهای پایدار از راه گردشگری فرسنگ‌ها فاصله داریم.

حرمت شهر شکسته است

وی با بیان اینکه هر کاری در شهر انجام می‌دهیم باید بر اساس راه حل‌های زیست محیطی باشد، اظهار کرد: همدان باغ شهری با ظرفیت مشخص بوده است بنابراین محدوده شهر همدان، حریم شهر است اما امروز حریم شهر را شکستیم و وقتی حریم شهر شکسته شود حرمت شهر می‌شکند و حرمت شهر یعنی حرمت زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی.

به عقیده سجادزاده وقتی از همه طرف همدان و خط محدوده شهر را بزرگ می‌کنیم باعث می‌شود روستاهایی که قابلیت گردشگری دارند از بین بروند و به مرور به کشاورزی فاضلابی، محلی برای ساخت‌وساز و سپس به حومه نشینی تبدیل ‌شوند.

سرمایه‌های ملی، طبیعی شهر از بین رفته است

وی تصریح کرد: در طی زمان در همدان خورندگی و خزش شهری وجود داشته که سرمایه‌های ملی، طبیعی شهر را از بین برده است، مسئولان هم استدلال می‌کنند به دلیل بالا رفتن جمعیت نیاز به زمین داریم در صورتی که این رویکرد درستی نیست و متاسفانه از فناوری‌های نوین در شهر استفاده نمی‌کنیم و شهر را فقط به صورت افقی گسترش می‌دهیم.

به گفته سجادزاده گردشگری زنجیره به هم پیوسته‌ای است و باید برای ماندگاری گردشگر در شهر برنامه داشته باشیم اما چون گردشگری را به صورت نقطه‌ای و جزیره‌ای می‌بینیم در این امر موفق نبوده‌ و فرصت‌هایی را در زمینه تبلیغات، زیر ساخت و بسترسازی مهیا نکرده‌ایم.

گردشگری همدان به آب و هوای پاک نیاز دارد

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا با اشاره به اینکه یکی از قابلیت‌های گردشگری آب و هوای پاک است، گفت: به عنوان مثال گردشگری سالمند، پزشکی و علمی وابسته به آب و هوای همدان است اما با شرایط فعلی و انبوه خودروها آیا می‌تواند مزیت‌های گردشگری باشند. از طرف دیگر متاسفانه مسئولان این مسائل را به شوخی می‌گیرند و فرایندها را ضدگردشگری پیش می‌برند.

وی با اشاره به اینکه تاکنون کارگروه‌های گردشگری در حوزه‌های مختلفی تشکیل شده و نتیجه‌ای نداشته است، افزود: متاسفانه در این جلسات چشم‌انداز خوبی تعریف نمی‌شود و بیشتر شبیه جلسات دورهمی است، علاوه بر این زمانی که نتایج جلسات به شهرداری و استانداری می‌رود ارزشی برای آن قائل نیستند.

سند جامع گردشگری تهیه شود

سجادزاده در پایان عنوان کرد: همدان نیاز به تهیه سند جامع گردشگری دارد که توسط مراکز دانشگاهی تهیه شود نه شرکت مشاور، بنابراین باید به جایی برسیم که همه طرح‌ها و برنامه‌ها دارای پیوست گردشگری باشد و این امر مدیریت معتقد به گردشگری می‌خواهد.

منبع: ایسنا

ثبت ملی ۱۶ اثر تاریخی همدان

 معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان از ثبت ۱۶ اثر تاریخی همدان در فهرست ملی خبر داد.

سیده مریم مختاری‌موسوی اظهار کرد: در راستای حفاظت و صیانت از اثر تاریخی، آثار واجد ارزش در سطح استان‌ها شناسایی و در فهرست آثار ملی یا فهرست‌های زیربط آنها ثبت می‌شوند.

وی با اشاره به اینکه در میان آثار تاریخی همدان که چند روز گذشته به ثبت ملی رسید سه اثر تخریب شده نیز وجود دارد، تصریح کرد: مدرسه ظفر، خانه شیری و خانه خانجانی سه اثری هستند که هنگام تخریب پرونده ثبت آنها در دست بررسی بود.

مختاری‌موسوی اضافه کرد: به  دلیل اینکه پرونده ثبت بناهای نامبرده در حین تخریب در حال پیگیری بوده و به دستگاه‌های زیربط نیز اطلاع رسانی شده بود بنابراین آثاری که در محدوده بافت تاریخی همدان هستند باید عین به عین ساخته شده و دیگر آثار باید بازسازی شوند و کاربری تاریخی برای آنها تعریف شود.

قائم مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی کشور در ۱۶ نامه جداگانه به استاندار همدان مراتب ثبت ۱۶ اثر را در فهرست آثار واجد ارزش فرهنگی، تاریخی ابلاغ کرده است. گفتنی است در این لیست نام سه اثر مدرسه ظفر، خانه شیری و خانه خانجانی نیز به چشم می‌خورد که متاسفانه طی روزهای گذشته تخریب شده‌اند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

خانه تاریخی دکتر شیری ثبت ملی می‌شود

گردشگری محور توسعه همدان نیست!

 مدیر عامل بنیاد توسعه گردشگری آسیا با بیان اینکه گردشگری محور توسعه همدان نیست، گفت: اگر واقعا این صنعت، محور توسعه استان بود باید به آن توجه می‌شد و مسئولان کارهایی برای آن انجام می‌دادند.

بهنام افتخاریان ، مهمترین دلیل بی توجهی مدیران همدان به گردشگری را ملموس نبودن آثار این صنعت دانست و افزود: آثار و نتایج گردشگری مثل پتروشیمی، فولاد و راه‌سازی برای مدیران ملموس نیست و برای مدیران وجهه ملموس بودن کارهایی که می‌کنند مهم است. از طرف دیگر شخصیت مدیران اینگونه است که کارهایی انجام دهند که قابلیت شعار داشته باشد و گردشگری از زمره این گونه فعالیت‌ها خارج است و این قضیه درد اصلی این صنعت است.

اتفاقات خوب گردشگری دیگر ادامه پیدا نکرد

وی با اشاره به اینکه در پنج سال گذشته اتفاقات خوب در حوزه گردشگری همدان کم نبود و سه رویداد بزرگ بین‌المللی در این حوزه برگزار شد، تصریح کرد: همچنین طی سال‌های قبل چند ثبت ملی برای شهرهای کمتر مطرح داشتیم اما در نهایت به هیچ یک از آن‌ها آن‌طور که باید پرداخت نشد و اتفاقات خوب هم دیگر ادامه هم پیدا نکرد چرا که صرف برگزاری مراسم ملموس بود و بعد از آن هیچ اهمیتی نداشت.

آثار گردشگری ملموس نیست و مدیران به آن نمی‌پردازند

افتخاریان با بیان اینکه ما حتی در برنامه‌های بعدی رویدادهایی که میزبان بودیم حضور نداشتیم، اضافه کرد: یکی از بزرگترین ایرادهای صنعت گردشگری این است که مدیران چون نمی‌تواند آن را لمس کنند و آثارش هم غیرملموس است به آن نمی‌پردازند.

این فعال حوزه گردشگری در ادامه مطرح کرد: وقتی که یک گروه گردشگر ایرانی به شهر بیاید ۴۰ تا ۵۰ میلیون سود به شهر می‌رساند بنابراین با یک شب اقامت، آورده زیادی برای شهر دارند اما چون دیده نمی‌شود و ملموس نیست به دنبال این صنعت نیستیم و اهمیتی برای مسئولان و مردم ندارند.

گردشگری با وجود پول‌ساز بودن دیده نمی‌شود

وی با اشاره به اینکه نماینده‌های مردم همدان در مجلس شورای اسلامی به همه حوزه‌ها توجه خاصی دارند اما به گردشگری بی توجه هستند، ادامه داد: از طرف دیگر تعداد فعالان این حوزه کم است و با وجود تاثیرگذاری و پول‌سازی، گردشگری دیده نمی‌شود.

گردشگری برای استاندار همدان اهمیت دارد؟

به گفته افتخاریان استاندار همدان حدود دو ماه است که بر سر کار آمده و هیچ جلسه‌ای با فعالان گردشگری نداشته است بنابراین به نظر می‌رسد این صنعت اهمیتی برای ایشان ندارد.

وی بیان کرد: متاسفانه یا خوشبختانه در دوره‌های قبل و به ویژه در دوره اول نیکبخت استاندار همدان، تاکید بود که گردشگری محور توسعه استان است اما بحث این است که اگر این صنعت محور توسعه استان هست چرا  برای آن کاری انجام نمی‌دهند؟

در همدان کاری برای گردشگری انجام نشده است

این راهنمای گردشگری با بیان اینکه محور توسعه شدن استان، پس از شکل گرفتن گفتمان گردشگری در کشور اتفاق افتاد، اضافه کرد: پس از آن، گردشگری در همدان هم بر سر زبان‌ها افتاد و از آنجا که قابلیت ویترینی شدن داشت مطرح شد اما در واقع در استان کاری برای این صنعت انجام نشده است.

برنامه بالادستی برای گردشگری نداریم

افتخاریان ادامه داد: در همدان برای گردشگری نه برنامه بالادستی داریم و نه بودجه کافی استانی به آن تزریق می‌شود، از طرف دیگر انرژی‌ نهادهای مرتبط استانی با این موضوع همگرا نیست و این قضیه ضربه زیادی به صنعت گردشگری همدان زده است.

وی تصریح کرد: به عنوان مثال در گردشگری روستایی، سه نهادی که با هم هیچ‌گونه همکاری ندارد باید همگرا شوند، در گردشگری شهری نیز شهرداری‌ها باید با میراث فرهنگی و استانداری یک کلونی کلان تشکیل دهند در صورتی که هیچ‌گونه همکاری با هم ندارند.

روی گردشگری هنری کار کنیم

افتخاریان با بیان اینکه برای گردشگری هنری باید اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی برنامه‌ریزی کند، اضافه کرد: برگزاری رویداد گردشگری هنری بسیار جای کار دارد، این‌گونه رویدادها در دنیا بدون هزینه انجام می‌شود و یا اگر هم مثل اکسپوی دبی برای آنها هزینه کنند چندین برابر بازگشت دارد.

در برگزاری رویدادهای بزرگ ناتوان نیستیم

به گفته وی، ما از برگزاری رویدادهایی مثل اکسپوی دبی ناتوان نیستیم اما نداشتن برنامه ما را عقب انداخته و همان تعداد اندک جشنواره‌ مثل جشنواره فیلم و تئاتر هم که داشتیم از یک مرحله بزرگ به یک رویداد محلی تبدیل کردیم.

در همدان محلی فکر می‌کنیم جهانی عمل می‌کنیم

این فعال حوزه گردشگری در ادامه عنوان کرد: یک شعار در توسعه پایدار هست که می‌گوید جهانی فکر کنید محلی عمل کنید اما ما در همدان محلی فکر می‌کنیم و جهانی عمل می‌کنیم.

تشکیل کارگروه‌های تخصصی کارآمد در حوزه گردشگری ضرورت دارد

افتخاریان بیان کرد: طرح تشکیل معاونت گردشگری را در گذشته در استانداری همدان پیگیری کردیم و بعید می‌دانم با تشکیل آن موافقت شود اما به نظر می‌رسد هم اکنون بیش از هر زمان دیگری به ویژه با تعطیل شدن کارگروه گردشگری در استانداری، تشکیل چند کارگروه تخصصی کارآمد با ترکیب دولت و بخش تخصصی برای بخش‌های تخصصی گردشگری نیاز است.

وی با اشاره به اینکه چند موضوع در استان بسیار مهم است، گفت: یکی از این موضوعات گردشگری روستایی است که می‌توان روی آن مانور داد، مسئله بعدی تشکیل کارگروه‌های گردشگری شهری، طبیعت‌گردی و گردشگری هنری است تا از این کارگروه‌ها خوراک تولید شده و برای پیگیری برای مقام ارشد استان ارسال شود.

استاندار به قسمتی از حکمش که مربوط به گردشگری است توجه کرده است!

افتخاریان اضافه کرد: به نظر می‌رسد استاندار تاکنون به آن قسمت از حکمش که مربوط به گردشگری است توجه نکرده باشد و شاید هم به دنبال تیم و نیروهای جدید است که با آنها شروع کند.

وی مطرح کرد: در حال حاضر، گردشگری از مرحله گفتمان عبور کرده و زمان آن رسیده که درباره آن به صورت تخصصی بحث شود و یک طرح موفق، برنامه بالادستی و دستور کار سخت‌افزاری برای استان تشکیل شود تا کارگروه تخصصی استانداری کار تحولی انجام دهد.

این راهنمای گردشگری با بیان اینکه فعالان و مدیران این حوزه باید دور یک میز بنشینند و گفت‌وگو کنند، تصریح کرد: با یک برنامه خوب کل شهرستان‌های استان به تکاپو می‌افتد و بالادست همه این‌ها طرح آمایش گردشگری استان است.

تنها راه پویا شدن گردشگری همدان ورود استانداری به این حوزه است

به گفته افتخاریان ما از شهرها و استان‌های رقیب در صنعت گردشگری جا مانده‌ایم و هنوز نمی‌دانیم همدان چه پتانسیلی در این حوزه دارد. همچنین تنها راه پویا شدن گردشگری همدان ورود استانداری به این موضوع است و استاندار باید به این حوزه ورود کند.

از سمن‌ها برای حفظ میراث فرهنگی کمک بگیریم

وی با بیان اینکه در همدان برای حفظ و نگهداری خانه‌های تاریخی برنامه نداریم و متاسفانه هنوز نمی‌دانیم حفاظت اینگونه بناها باید به چه شکل انجام شود، اظهار کرد: سمن‌ها می‌توانند در عرصه حفظ میراث فرهنگی و رونق گردشگری کمک‌های زیادی بکنند و کارهای فراوانی انجام دهند بنابراین باید به سمت و سوی اینگونه فعالیت‌ها برویم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

استان همدان

بازدید بیش از ۵۰ هزار گردشگر از همدان

در حوزه گردشگری و در معاونت گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همدان به سرمایه‌گذاری و ایجاد تاسیسات گردشگری جدید، فعالیت و عملکرد مراکز اقامتی، اقدامات حمایتی از تاسیسات گردشگری در شرایط کرونا، برگزاری رویدادهای فرهنگی و گردشگری، صدور مجوز گردشگری سلامت و برنامه‌ریزی برای توسعه منطقه‌ای و تنوع بخشی به محصولات گردشگری توجه ویژه‌ای شده است.

گردشگری در همدان می‌تواند زمینه‌های پیشرفت را فراهم آورد، زیرا با ایجاد اشتغال، افزایش درآمدهای محلی، گسترش فرصت‌های کارآفرینی و سرمایه گذاری رهاوردهای این مهم است.

بهره برداری از دو مجتمع گردشگری کشاورزی در همدان

در یک‌سال گذشته ۱مهمانپذیر و ۲ اقامتگاه بومگردی با اشتغال ۱۷نفر و سرمایه‌گذاری ۱۲۷میلیارد ریال، ۴ سفره‌خانه سنتی با اشتغال ۴۶ نفر و سرمایه‌گذاری ۲۱۲ میلیارد ریال، ۲ مجتمع گردشگری کشاورزی با اشتغال ۱۱نفر و با سرمایه‌گذاری ۵۵۰۰میلیارد ریال در استان همدان به بهره‌برداری رسیده است.

در همین مدت زمان نیز تاکنون بیش از ۵۰ هزار گردشگر داخلی و ۱۹۹۰ گردشگر خارجی در استان همدان اقامت کرده‌اند.

اقدامات حمایتی از تاسیسات گردشگری در شرایط کرونا

از جمله اقدامات در حمایت از کسب و کارهای آسیب دیده از کرونا در استان همدان می‌توان به تعریف بسته حمایتی ستاد ملی کرونا در برای تاسیسات گردشگری اشاره کرد که به منظور بهره‌مندی تاسیسات گردشگری از مزایای این بسته، ضمن اطلاع رسانی مستمر و گسترده، تمام مصوبات مرتبط، سعی شده استفاده حداکثری از مزایا برای این تأسیسات اتفاق ‌افتد.

امهال مالیات‌های سررسید شده تاسیسات گردشگری طی دو مرحله تا شهریور ۱۴۰۰، امهال قبوض مصرفی آب و برق و گاز تاسیساتی دو مرحله، اعمال حق بیمه سهم کارفرما و نیز پرداخت کمک‌های فنی و اعتباری بلاعوض به راهنمایان گردشگری و اقامتگاه‌های بوم‌گردی و پرداخت تسهیلات ارزان قیمت به کسب و کارهای گردشگری دارای مجوز از میراث‌فرهنگی از جمله این اقدامات است.

پرداخت۱۶میلیارد تومان تسهیلات

در یک سال گذشته با تشکیل ۱۷۳ پرونده جمعا مبلغ پرونده‌های معرفی شده به بانک ۲۳ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بوده است که تاکنون ۱۶ میلیارد تومان پرداخت شده است.

یکی دیگر از سیاست‌های دولت در سال‌های اخیر حضور در عرصه بین‌الملل و معرفی توانمندی‌های کشور در بازارهای هدف است که  در استان همدان نیز تولید محتوا و حضور پررنگ در فضای مجازی و بسترهای تبلیغاتی در دسترس در حال انجام است تا شاهد رونق بیشتر گردشگری در استان همدان باشیم.

توجه جدی به گردشگری سلامت در همدان

استان همدان به عنوان یکی از مهمترین قطب‌های گردشگری سلامت غرب کشور محسوب می‌شود و هم اکنون در استان همدان ۶ مرکز درمانی مجهز به آی پی دی (IPD) فعال وجود دارد که از جمله خدمات قابل ارائه در حوزه درمان در استان جراحی زیبایی، کلیه، قلب، زانو، کاشت حلزون و نازایی را می‌توان نام برد.

تاکنون برای ۶ شرکت خدمات مسافرتی گواهینامه حرفه‌ای گردشگری سلامت صادر شده و با توجه به توانمندی‌های ذکر شده این استان می‌تواند یکی از قطب‌های پزشکی و گردشگری سلامت کشور باشد.

 برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای

توسعه گردشگری منطقه با هدف تکمیل سبد خدمات گردشگری و توسعه متوازن منطقه‌ای، تکمیل شبکه زیرساخت‌های گردشگری از دیگر اقدامات شاخص در حوزه گردشگری در استان همدان بوده و با تعامل مثبت در گروه‌های همکاری با استان‌های منطقه ۴ استان‌های غربی و منطقه ۳ استان‌های شمال‌غرب همکاری و مشارکت خوبی به‌انجام رسیده و در راستای هم‌افزایی بین استانی برنامه‌های مشترکی تدارک دیده شده که با مساعد شدن شرایط اجرا خواهند شد.

در آخرین هماهنگی‌ها مسیر گردشگری تاریخ و تمدن با حضور استان‌های همدان، کرمانشاه و کردستان تعریف شده و ادارات کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان و شهرداری و شورای اسلامی این سه استان جلسات و نشست‌های تخصصی متعددی را برگزار کرده و اقدامات اجرایی در زمینه پروژه‌های مشترک با مساعد شدن شرایط آغاز خواهد شد.

تنوع بخشی به محصولات گردشگری

 در راستای تنوع بخشی به محصولات گردشگری و به منظور بهره‌برداری از همه ظرفیت‌های طبیعی و تاریخی در توسعه گردشگری، گردشگری کشاورزی نیز به عنوان شاخه جدیدی به این چرخه اضافه شده است و با پیگیری و حمایت از سرمایه‌گذاران این حوزه برای ۵ مجموعه بزرگ مستعد، پروانه بهره‌برداری گردشگری کشاورزی صادر شده است.

این مجموعه‌ها می‌توانند ضمن ایجاد ارزش افزوده، به کسب و کارهای حوزه کشاورزی، موجب معرفی ظرفیت‌های گسترده کشاورزی، ماندگاری بیشتر گردشگران در مقاصد گردشگری، توزیع سفر در نقاط مختلف استان و ایجاد اشتغال و درآمدزایی برای جامعه محلی را محیا کنند.

 اقدامات و برنامه‌ریزی‌های انجام شده برای پس از کرونا

از جمله خواسته‌های همه فعالان گردشگری واکسیناسیون گسترده و عمومی به منظور ایمنی و ایجاد آرامش در جامعه است و با تحقق این امر کسب و کارهای گردشگری آرام آرام فعالیت خود را از سر خواهد گرفت و مردم با طیب خاطر سفرهای تفریحی زیارتی را آغاز خواهند کرد، که بدین منظور ضروری است تبلیغات و بازاریابی گسترده و مستمر در دستور کار قرار گیرد.

استان همدان در این زمینه برنامه‌ریزی‌های خوبی را کرده که  در گام نخست برای آغاز بازاریابی بین المللی به صورت منسجم و پررنگ در اکسپوی دبی شرکت کرده و در گام دوم برگزاری فم‌تور داخلی با حضور تورگردانان و اینفلوئنسرها و فعالان رسانه‌ای و راهنمایان گردشگری منتخب، استفاده از توان منطقه‌ای با برگزاری رویداد بین‌المللی مشترک در یکی از کشورهای هدف و نیز برگزاری دوازدهمین جشنواره زمستانی همدان و نیز برگزاری نخستین نمایشگاه بین‌المللی مسیر تاریخ و تمدن مشترک بین استان‌های همدان، کرمانشاه و کردستان  و  شرکت در نمایشگاه آتی بین‌المللی گردشگری تهران اشاره کرد.

منبع: میراث آریا

مرتبط:

گنبد علویان همدان

برج قربان همدان

مراکز تفریحی و توریستی همدان تعطیل است

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان، گفت: تمامی مراکز تفریحی و توریستی همدان تعطیل است.

علی خاکسار  بیان کرد: با توجه به شرایط قرمز کرونایی در کشور و استان و بر اساس مصوبه ستاد استانی و کشوری کرونا، همه مراکز تفریحی و توریستی، تاریخی و موزه‌ها در روزهای پیش‌رو تعطیل هستند.

وی با بیان اینکه مراکز اقامتی در فعالیت و خدمات‌دهی محدودیتی ندارند، اظهار کرد: این تأسیسات برای افرادی که مجبور به اقامت در هتل هستند، فعال است اما خانه‌مسافرها مجاز به فعالیت نیستند.

خاکسار با اشاره به اینکه از اسفند سال ۹۸ هیچ‌گونه مجوزی برای فعالیت خانه‌مسافرها صادر نشده است، تصریح کرد: بنابراین فعالیت تمامی خانه مسافرها غیرمجاز است.

وی با بیان اینکه در دو سال گذشته به دلیل همه‌گیری بیماری کرونا و عدم جذب مسافر هیچ مجوزی در رابطه با خانه مسافرها صادر و تمدید نشده است، افزود: در صورت مشاهده فعالیت خانه مسافرها با همکاری نیروی انتظامی با آنها برخورد می‌شود.

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در پایان بیان کرد: همانند گذشته و بر اساس صلاح‌دید ستاد کرونا نصب چادر و اقامت در پارک‌ها نیز ممنوع است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

گنبد علویان همدان

برج قربان همدان

یونسکو در همدان _دروازه جهانی به سوی رونق گردشگری

همدان با ثبت آثار تاریخی مقصد گردشگری خارجی می‌شود

مدیرعامل شرکت خدمات مسافرت‌هوایی و جهانگردی پارسیان‌ پرواز گفت: ثبت جهانی آثار استان همدان از مهم‌ترین عوامل در راستای ارتقاء گردشگری است زیرا تمام گردشگران خارجی با هدف مطالعه تاریخ وارد ایران شده و اگر آثار استان ثبت جهانی شود، با توجه به پیشینه تاریخی غنی همدان به‌طور قطع استان ما یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور خواهد شد.

سعید بهرامی در نشست تخصصی “گردشگری در کرونا و پساکرونا” که برگزار شد، به اهمیت جذب گردشگر در دوران کرونا اشاره کرد و افزود: در حوزه گردشگری سلامت درخواست‌های بسیاری از کشورهای همسایه در راستای صدور ویزای درمانی داشته‌ایم و با توجه به سهمیه شرکت اقدام به جذب گردشگر کرده‌ایم.

وی با اشاره به اقدامات صورت گرفته برای جذب گردشگر، خاطرنشان کرد: اقداماتی مانند شرکت در نمایشگاه گردشگری اربیل، برگزاری کنفرانس‌های علمی در شهر سلیمانیه و دعوت از تیم‌های پزشکی کشور عراق برای بازدید از مجموعه‌های درمانی موجب ورود ۴۷۰ بیمار از کشور عراق به استان شد.

وی با انتقاد از تیم‌های درمانی استان‌ همدان در رابطه با گردشگری سلامت، افزود: پزشکان استان برای دریافت وجه بیشتر، انتظار جراحی بیمار حتی در صورت عدم نیاز را دارند که همین موضوع باعث شد از این ۴۷۰ گردشگر وارد شده به استان همدان تنها تعداد کمی برای درمان در استان جذب شده و مابقی به استان‌های دیگر بروند.

در حوزه گردشگری واکسن بسیار ضعیف عمل کرده‌ایم

مدیرعامل شرکت خدمات مسافرت ‌هوایی و جهانگردی پارسیان پرواز با بیان اینکه در حوزه گردشگری واکسن بسیار ضعیف عمل کرده‌ایم، اظهار کرد: با وجود اینکه امکان کسب درآمد قابل توجهی در حوزه گردشگری واکسن را داشته‌ایم اما متأسفانه از این ظرفیت استفاده نکرده و از سایر کشورها جا مانده‌ایم.

بهرامی با تأکید بر نیاز حمایت دولت از شرکت‌های مسافرتی، تصریح کرد: با توجه به اینکه ۵۰ درصد درآمد شرکت‌های مسافرتی مربوط به تعطیلات نوروز است و متأسفانه شرایط کرونا و ممنوعیت مسافرت‌ در دو نوروز گذشته درآمد این شرکت‌ها به شدت کاهش داده‌، انتظار حمایت‌هایی مانند معافیت مالیاتی از مسئولان مربوطه وجود دارد.

وی با تأکید بر اینکه یکی از موضوعات مهم در بحث گردشگری آموزش است، گفت: متأسفانه در استان همدان تعداد اندکی تور لیدر حرفه‌ای وجود دارد و نیاز به آموزش و تربیت تورلیدرهای حرفه‌ای و با سواد احساس می‌شود.

بهرامی در ادامه خاطرنشان کرد: یکی دیگر از فاکتورهای اساسی در زمینه گردشگری، تبلیغات بوده که این تبلیغات باید در حوزه‌های مختلف گردشگری سلامت، گردشگری تفریحی و غیره به صورت جدی انجام شود.

شکست کوریدور سنتی گردشگری با تبلیغات

وی با اشاره به اینکه مسئله‌ای به نام کوریدور سنتی در صنعت گردشگری کشور وجود دارد، اظهار کرد: بر اساس این کوریدور مسافر از تبریز سفر خود را آغاز و با عبور از اصفهان و شیراز به کاشان رفته و سفر خود را به پایان می‌رساند.

بهرامی با اشاره به اهمیت شکستن کوریدور سنتی، تصریح کرد: تمامی گردشگران خارجی با مطالعه سفر می‌کنند بنابراین از مهم‌ترین راهکارهای شکست کوریدور سنتی و مطرح شدن استان همدان به عنوان یکی از استان‌های مطرح در گردشگری نیاز به تبلیغات، معرفی جاذبه‌های گردشگری و ثبت آثار جهانی احساس می‌شود.

وی با اشاره به ضرورت‌ ثبت آثار جهانی، خاطرنشان کرد: در سال ۸۴ توریست‌های ژاپنی را برای بازدید از بیستون به کرمانشاه بردم و توریست‌ها با توجه به کتاب رنگی که در دست داشته و گفته‌های تور لیدر، جاذبه‌های تاریخی با کتاب مطابقت می‌دادند.

بهرامی تأکید کرد: بنابراین ثبت جهانی آثار استان از مهم‌ترین عوامل در راستای ارتقاء گردشگری است زیرا تمام گردشگران خارجی با هدف مطالعه تاریخ وارد ایران شده و اگر آثار استان ثبت جهانی شود، با توجه به پیشینه تاریخی غنی همدان به‌طور قطع استان ما یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور خواهد شد.

وی در ادامه به آورده‌های صنعت گردشگری اشاره کرد و گفت: برای مثال یک تیم چهار نفره گردشگری طی سه روز اقامت خود در استان همدان درآمد شش ماه شرکت ما را تأمین کردند یا در مواردی دیگر در زمینه گردشگری سلامت یک توریست در بیمارستان به شخصی که ویلچر او را جابه‌جا کرده انعام ۱۰۰دلاری داد.

وی با اشاره به پتانسیل بنای “استر و مُردخای” برای جذب گردشگر، افزود: با توجه به اینکه یکی از پایگاه‌های یهود در دنیا همدان بوده است و اگر نگرش سیاسی از روی این موضوع برداشته شود به‌طور قطع استر ومُردخای یکی از بناهای زیارتی یهود خواهد شد.

بهرامی در پایان به شورای عالی راهبردی در حوزه گردشگری اشاره کرد و گفت: این شورا از همکاری وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، وزارت بهداشت و وزارت امور خارجه به وجود آمده که گردشگری سلامت از این شورا تغذیه شده و بر اساس پروتکل‌های تعریف شده این شورا، شرکت‌های خدمات مسافرتی و جهانگردی بر اساس آن موظف به وارد و خارج کردن مسافر به داخل کشور هستند و اگر چنین شورایی در مقایس کوچک‌تر و درسطح استان تعرف شود به‌طور قطع خروجی خوبی خواهد داشت.

منبع: ایسنا

مرتبط:

گنبد علویان همدان

برج قربان همدان

مراتب ثبت ملی ۶ اثر طبیعی به استاندار همدان ابلاغ شد

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در نامه‌های جداگانه به استاندار همدان، مراتب ثبت ملی ۶ اثر طبیعی در فهرست میراث‌طبیعی کشور را ابلاغ کرد.

علی‌اصغر مونسان در نامه ای به سعید شاهرخی استاندار همدان نوشت: در اجرای تبصره ماده ۲ قانون تشکیل سازمان میراث‌فرهنگی کشور مصوب دی ماه ۱۳۸۲ و آیین‌نامه اجرایی آن، مصوب چهارم مرداد ۱۳۸۴ به شماره ۲۶۹۷۵/ت ۳۲۹۱۵ه، هیئت وزیران با موضوع ثبت میراث طبیعی ارزشمند کشور در فهرست میراث طبیعی ملی؛ درخت بید کهنسال سفید غار سراب واقع در استان همدان، شهرستان کبودرآهنگ، بخش گل تپه، دهستان علیصدر، ۱.۵ کیلومتری جنوب روستای سراب، مجاورت غار سراب را پس از تشریفات قانونی لازم به شماره ۸۴۱ مورخ ۹۹/۱۲/۳ در فهرست میراث طبیعی ملی کشور به ثبت رسید، ابلاغ می‌شود.

وزیر میراث فرهنگی تصریح کرد: اثر مذکور (درخت بید کهنسال سفید غار سراب) ضمن رعایت حقوق مالکانه، تحت نظارت و حمایت این وزارت است و تدوین ضوابط حفاظتی و تعیین عرصه و حریم این اثر بر عهده این وزارت خواهد بود، هرگونه دخل و تصرف یا اقدام و عملیاتی که منجر به تخریب یا تغییر در اصالت اثر شود، ممنوع است.

مونسان همچنین در نامه‌های مشابه و جداگانه دیگری ثبت ملی پنج اثر طبیعی ملی دیگر را با عناوین آثار و نشانی و مشخصات ثبت ملی زیر به استاندار همدان ابلاغ کرد:

سراب فارسبان واقع در شهرستان نهاوند، بخش خزل، دهستان سلگی، روستاهای کمالوند و دولت آباد به شماره ۶۷۹ مورخ ۹۸/۶/۶

چشمه ملک واقع در شهرستان همدان، بخش مرکزی، دهستان ابرو، روستای دیویجین به شماره ۶۸۶ مورخ ۹۸/۱۰/۱۷

چشمه فرشه واقع در شهرستان همدان، بخش مرکزی، شهر همدان، بخش مرکزی به شماره ۶۸۷ مورخ ۹۸/۱۰/۱۷

سراب و چنار کهنسال کنهگاور کهنه واقع در شهرستان کنگاور، بخش خزل، دهستان خزل شرقی، روستای کنگاور کهنه به شماره ۶۸۸ مورخ ۹۸/۱۰/۱۷

آبشار اللوی سرکان واقع در شهرستان تویرسکان، شهر سرکان، ۳ کیلومتری شمال شهر سرکان، به شماره ۸۴۰ مورخ ۹۹/۱۲/۳

 

طبق آیین‌نامه و دستورالعمل‌های مصوب، شورای ملی ثبت آثار، بررسی و تصویب شرایط و ارزش ثبت آثار در چهار حوزه آثار غیرمنقول (اماکن تاریخی فرهنگی)، آثار منقول (اموال فرهنگی و اشیا تاریخی)، آثار طبیعی (مناظر بدیع جغرافیایی، محوطه‌های طبیعی- تاریخی، پدیده‌ها و نمونه‌های ارزشمند گیاهی، جانوری و زیستگاه‌ها) و آثار ناملموس (رویدادها، مراسم و آیین‌های معنوی و فرهنگی، آواها و مهارت‌ها و شیوه‌های پخت غذاهای سنتی و…) در فهرست ملی را در بر می‌گیرد.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی رییس شورا، معاون میراث‌فرهنگی نایب رییس و مدیرکل دفتر ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی‌وطبیعی به عنوان دبیر شورا هستند که جلسات آن به صورت دوره‌ای و بر اساس پرونده‌های موضوعی با حضور اشخاص حقوقی ثابت، اشخاص حقیقی و تعدادی از صاحب‌نظران و نمایندگان دستگاه‌ها و سازمان‌های مرتبط با هر پرونده به صورت متغیر تشکیل می‌شود.

منبع: ایرنا

مرتبط:

تزئینات معماری همدان در سکوت

شیرین سو _سفری به کریدور استان همدان و زنجان

رشد ۱۱۳ درصدی تخت‌های تأسیسات گردشگری همدان

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان گفت: در طول سال‌های ۹۲ تا ۱۴۰۰ رشد ۱۱۳ درصدی تخت‌های تأسیسات گردشگری در استان را شاهد بودیم که نشان از رشد مراکز اقامتی دارد و ۲۲۱۷ اتاق به تخت‌های استان اضافه شده است.

علی مالمیر چهارشنبه ۶ مردادماه در آیین بهره‌برداری از حمام محله کبابیان با اشاره به اینکه امروز به صورت نمادین شاهد بهره‌برداری آثار زیر ساختی، گردشگری، مرمتی و پروژه‌های صنایع دستی در استان هستیم، گفت: تعداد تأسیسات گردشگری در استان ۲۱۹ مورد بود که در طول هشت ساله دولت به ۲۷۱ مورد رسید و نشان دهنده رشد تعداد تأسیسات گردشگری در استان است، همچنین میزان سرمایه‌گذاری به نرخ روز این پروژه‌ها ۴ میلیارد است و برای ۶۷۷ نفر اشتغال ایجاد کرده است.

مالمیر با بیان اینکه در زمینه احیای بناهای تاریخی می‌توان از سفره خانه شاندیز، حمام قلعه، حمام گلشن نهاوند، عمارت سنگی ورکانه نام برد، افزود: ۸۳ سوئیت و ۳۰۰ تخت در استان آماده بهره‌برداری است که از نمونه‌های آن می‌توان به مجموعه هتل آپارتمان هگمتانه در محله جولان و اقامتگاه آمادای نام برد.

این مقام مسئول ادامه داد: ۳۶ اقامتگاه با ۱۸۲ اتاق و ۱۸۸ تخت در روستاهای مختلف استان ایجاد شده که در حوزه اشتغال روستایی بسیار موثر بودند همچنین پروژه‌های عمرانی ۵۳ مورد بود که در حوزه ایجاد زیر ساخت‌ در روستاهای هدف گردشگری است و با اعتبار ۲۹ میلیارد انجام شد.

وی با بیان اینکه در حوزه صنایع دستی نیز قبل از سال ۹۲ تعداد ۱۸ کارگاه و ۳۱ هزار شاغل در استان وجود داشت، ادامه داد: در این مدت هشت هزار کارگاه اضافه شده است و ۱۳برای  هزار نیز شغل ایجاد شد که نشان از رشد۳۳ درصدی دارد، همچنین در حال حاضر ۴۴ هزار شاغل صنایع دستی داریم و هفت درصد از شاغلان استان را به خود اختصاص داده است، در حوزه مرمت نیز ۳۳ مورد پروژه با اعتبار ۳۷ میلیارد تومان انجام شد.

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان نیز در ادامه گفت: در حوزه میراث فرهنگی طی سال‌های گذشته ۴۲ پروژه مرمتی در سطح استان با حجم اعتباری ۵۰ میلیارد ریال و ۱۳۰ نفر اشتغالزایی به اتمام رسید.

سیده مریم مختاری‌موسوی بیان کرد: حمام کبابیان که متعلق به دوره قاجار است با مشارکت مالک و اداره کل میراث فرهنگی استان که اجرا و بهره‌برداری شد. علاوه بر این در حوزه صنایع دستی، همدان از لحاظ تولید جزو استان‌هایی است که قابلیت دارد و با داشتن شهرهای جهانی سفال و مبل منبت در کشور جایگاه ویژه‌ای دارد همچنین در حوزه تولید و صادرات مبل و منبت و سفال نیز رتبه اول کشور را داراست.

وی با اشاره به اینکه در طول سال‌های گذشته ۹۱۰ مجوز کارگاه فردی و گروهی با ارزش ۱۱۸۰ میلیارد ریال و اشتغالزایی ۲۸۷۷ نفر صورت گرفته است، گفت: امروز به نمایندگی از پروژه‌های حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ۹ کارگاه تولیدی منبت، سفال، نقاشی روی سفال، صنایع چوب و تراش سنگ‌های قیمتی با سرمایه گذاری ۱۴۷ میلیارد ریال به بهره‌برداری رسید.

مختاری موسوی ادامه داد: در حوزه پروژه‌های زیر ساختی عمرانی در روستاهای هدف گردشگری پروژه‌هایی با ۳۰ میلیارد ریال و اشتغال برای ۴۰ نفر صورت گرفت که شامل روستاهای علیصدر، ملحمدره، سراب فارسبان، نوشیجان و قلندرسیاه است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

گردشگری همدان، ملودی توسعه در تراژدی کرونا