نوشته‌ها

مسجد جامع میبد

مسجد جامع میبد مجموعه ای از بناهای مذهبی است که در میدان مرکزی شارستان قدیم میبد ساخته شده است و شریان های اصلی شهر که در واقع چهار راسته منشعب از چهار دروازه قدیم شهربوده است در محل مسجد جامع با هم تلاقی داشتند. کاوشهای اخیر باستان شناسی نشانه هایی از معماری ویژه مساجد اولیه اسلامی را در این مجموعه نشان می دهد.

مسجد جامع شهرستان میبد، مجموعه‌ عماراتی است از تعدادی مسجد که با معماری صورت گرفته در هر بخش ویژگیها و فضاهای متنوعی دارد. با توجه به مستندات تاریخی این بنا یکی از قدیمی ‌ترین مساجد تمدن اسلام بشمار میرود که سازندگان این اثر تاریخی، پیکره و پایه ‌های نخستین آن را در قرن دوم هجری بنا نهاده اند. به مرور زمان، معماران و طراحان دوران گذشته، اقدام به ترمیم یا اضافه کردن بخش‌ های مختلف آن کردند تا مسجدی با معماری، ساختار و ترکیب کنونی برای آیندگان به یادگار بماند. از مهم ‌ترین ویژگی ‌های این عمارت می ‌توان به دوران اوج استفاده از آن اشاره نمود که طبق کاوش ‌های انجام شده‌ توسط باستان‌ شناسان، به قرون هفتم تا نهم هجری قمری باز می ‌گردد. در این دوران گرم‌ خانه‌ مسجد توسط معماران و هنرمندان حکومت آل بویه و ایوان و گنبد اصلی آن به وسیله‌ استادکاران فرمانروایی آل مظفر (مورخان معتقدند که آغاز حکومت آل مظفر در شهرستان میبد صورت گرفته است) احداث شده است.

مسجد جامع میبد

از اقداماتی که در ساخت و ساز این عمارت ارزشمند صورت گرفته می ‌توان به تغییر طرح فضا و نقشه‌ اولیه‌ مسجد جامع اشاره کرد که در طی قرون مختلف شکل گرفته است. پرواضح است که با سیر تحولات اجتماعی و فرهنگی، بسیاری از علوم نیز دچار تغییر و تحول اساسی شد که معماری ایرانی را نیز شامل می ‌شود. مسجد جامع میبد یزد نیز از این قاعده مستثنی نبوده و بارها مورد مرمت یا تغییر بخشی از بنا قرار گرفته است به گونه ‌ای که نقشه‌ اولیه‌ی مسجد از صورت شبستان به مسجدی گنبدی شکل همراه با ایوان، تغییر یافت و پس از آن به سمت غرب وسعت داده شد. این اقدام باعث شد تا صحن این بنای ارزشمند از فضای بیشتری نسبت به قبل برخوردار شود. همچنین سازندگان و طراحان این مجموعه، مناره‌ های رفیع و قطور را در قسمت پایانی شمال مسجد به آن اضافه نمودند. این در حالی است که بسیاری از مورخان، دوران پس از قرن هفتم هجری را، زمان اوج تغییرات ایجاد شده توسط هنرمندان ایران معرفی کرده اند. از دید آنها، بیشترین و در عین حال اساسی ‌ترین ساخت و ساز که منجر به گسترش و وسعت کنونی مسجد شده است، در دوران پس از قرن هفتم هجری انجام شده است.

از جمله بخش‌ های الحاقی مسجد جامع میبد، شبستان امام حسن (ع) است که پیرامون گنبد خانه‌ خشتی مسجد و در قسمت شمال غربی مجموعه بنا شده است.  به این ترتیب محدوده‌ پشت مناره به عنوان قسمتی از بخش‌ های سرپوشیده‌ مسجد در نظر گرفته شد. همچنین در قسمت غربی مسجد قدیم، مسجد دیگری که از ایوان برخوردار بوده است، به این عمارت اضافه شده که بیشترین اقدامات جهت گسترش و وسیع  کردن مسجد میباشد. متاسفانه امروزه از این بخش اثری به جای نمانده و تنها تا چند سال گذشته، قسمت ‌هایی از آثار آن در زمینی که اکنون به صورت مسطح و فاقد عمارت است، مشاهده می گردد. در قرن نهم هجری نیز، بازسازی ‌های دیگری در قسمت هایی از مسجد که به دلیل گذشت زمان، دچار آسیب و تخریب شده بود، صورت گرفت که محراب، یکی از بخش ‌های ترمیم شده محسوب می ‌شود. در شبستان، قسمت‌ های قدیمی‌، بخشی از مناره ‌ها و صحن مسجد نیز به مرور زمان تغییرات اساسی انجام گرفته است. اما می‌ توان دوران حکومت پادشاهان قاجار را به عنوان آخرین اقدامات ساخت و ساز و تعمیرات مسجد جامع میبد به شمار آورد که شبستان زمستانی حاجی رجبعلی در قسمت غربی صحن مسجد و احداث مسجد حاجی حسنعلی در بخش شمال شرقی عمارت، از جمله‌ این تغییرات است.

مسجد جامع میبد

ویژگیهای مسجد جامع میبد

قدیمی ترین ساختارهای به دست آمده در مسجد جامع آثار مسجدی است که با طرحی شبستانی در شمالی ترین بخش مسجد معرف تاریخی در حدود سده دوم هجری می باشد.
این مجموعه‌ عظیم و باشکوه تاریخی، از مساحتی حدود سه هزار متر مربع و بخش‌ هایی همچون گنبد خانه، چند شبستان از جمله شبستان زمستانه (گرمخانه) و شبستان تابستانه، ایوان، چندین ورودی، هشتی، مسجد حسنعلی، مسجد امام حسن (ع) و بخش‌ های دیگر تشکیل شده است. در سطح میانی که درواقع حیاط بنا به شمار می ‌آید، می ‌توان طرح طاق ‌نما را که به دفعات تکرار شده است، مشاهده کرد.

معماران و طراحان هنرمند این اثر کهن، گنبد خانه‌ مسجد، شبستان ‌های کناری و نیز ایوان عظیم و رفیع آن را به عنوان مکانی برای استفاده در فصل گرما و مشهور به بخش تابستانه احداث کرده اند که در جهت قبله قرار دارد. در قسمت ‌های دیگر مسجد، شبستان ‌های زمستانی است که به گرم‌ خانه معروف هستند و از ویژگی ‌های آن می ‌توان به در ورودی اصلی این بخش که از سردر نسبتا رفیعی برخوردار است، اشاره کرد. این بخش از سمت کوچه‌ شرقی و با عبور از محوطه‌‌ هشتی، به صحن مسجد منتهی می ‌شود. با گذشت زمان و اضافه کردن بخش ‌هایی به این مجموعه، وسعت آن افزایش یافته و جمعیت بیشتری از مردم را در خود جای می‌ دهد. مسجد حاجی حسنعلی که از لحاظ وسعت، بسیار کوچک ‌تر از مسجد اصلی ساخته شده است، در بخش شمال شرقی مجموعه مشاهده می‌ شود.

مسجد جامع میبد

این مسجد از شبستانی که به سمت شمال تعبیه شده و به مکانی که امروزه به صورت مخروبه و در قسمت پشت مجموعه قرار دارد، متصل می گردد. سازندگان و هنرمندان مسجد جامع میبد، صحنی متشکل از طاق‌ نما را نیز برای این مسجد کوچک در نظر گرفته‌ اند. مسجد دیگری که از آن به مسجد امام حسن (ع) یاد می ‌کنند، در بخش شمال غربی مجموعه قرار دارد که از گنبد خانه و تعدادی شبستان برخوردار است. طراح این عمارت، در قسمت غرب و شرق دو ردیف شبستان و در بخش شمال، یک ردیف شبستان را تعبیه کرده است. ورودی این مسجد که به مسجد حسنی نیز شهرت دارد، در قسمت شمال شبستان احداث شده است.

احتمالا در دوران گذشته، در قسمت غربی مجموعه، مسجدی وجود داشته که متاسفانه امروزه از آن، هیچ گونه آثری برجای نمانده است. سازندگان این مجموعه‌ عظیم ساختمان و بنای اولیه‌ مسجد را با خشت و گل بنا نهاده اند؛ با توجه به کاوش ‌ها و آثار برجای ‌مانده از بخش‌ های مختلف بنا، مصالح دیگری را نمی ‌توان در آن مشاهده کرد. قسمت ‌هایی همچون پوسته‌ درونی ایوان، پوسته‌ بیرونی گنبد و پیشانی سرپایه‌ های نمای صحن، با طرح‌ های ساده و در عین حال زیبای هندسی، آجرکاری شده اند. کتیبه‌ درب ورودی که از جنس چوب ساخته شده است در محدوده‌ معماری اصیل مسجد مشاهده می ‌شود. در این کتیبه آیه ‌ای از قرآن کریم و تاریخ ۹۱۳ هجری قمری حک شده است. در پیکره‌ درونی محراب نیز بر کتیبه ‌ای از کاشی معرق که در بخش انتهایی گنبد خانه نصب شده است، می ‌توان نام دوازده امام و همچنین تاریخ ۸۶۷ هجری قمری را مشاهده نمود. با توجه به تغییرات و تعمیراتی که در بخش ‌های مختلف ساختمان اولیه‌ مسجد جامع میبد صورت گرفته است، جهت قبله نسبت به جهت قبله‌ مسجد اولیه دچار انحراف شده است.

برخی از کارشناسان معماری و باستان‌ شناسان معتقدند که این مجموعه‌ تاریخی باشکوه و ارزشمند از بخش‌ های دیگری همچون کاروانسرا و آب‌انبار نیز برخوردار بوده که متاسفانه این فضاها امروزه از بین رفته و هیچ اثری از آنها باقی نمانده است.

مرتبط:

یخچال میبد _یادگارهای یزد

میبد ،شهری به قدمت تاریخ

گنجینه ای تاریخی در کوچه پس کوچه های میبد

خانه هنر یزد

یکی از محله های تاریخی شهر خشتی، محله فهادان می باشد با بافتی تاریخی که اکثر دیدنی های شهر در دل آن جای گرفته است. در کوچه پس کوچه های محله فهادان، خانه لاری ها و زندان اسکندر و بناهای تاریخی دیگر دیده می شود. در لا به لای این آثار خشتی تاریخی، خانه ای قرار دارد که کمتر گردشگری آن را دیده است. این خانه به خانه هنر یزد معروف می باشد.

در ایامی نه چندان دور ۴ نسل از نسل ملک زاده در این خانه زندگی می کرده اند. قدمت این خانه به دوره قاجار می رسد که تقریبا از سال ۱۳۹۳ مرمت و بازسازی آن شروع شده و همچنان نیز ادامه دارد.

خانه-هنر-یزد

حدود ۲ سال است که قسمت کوچکی از آن در قالب مجموعه گردشگری خانه هنر یزد در حال کار و فعالیت است. در مجموعه گردشگری و هنری خانه هنر یزد می توان علاوه بر بازدید از یک خانه تاریخی، در گالری زیبای آن قدم زد و از تماشای تابلوهای نفیس هنرمندان یزد لذت برد، از فروشگاه صنایع دستی آن خرید کرد، بر روی تخت های پشت بام معروف به بام یزد این خانه نشست و در حین نوشیدن دمنوش های کافه خانه هنر یزد، نمای باشکوه و تاریخی شهر کویری یزد را تماشا کرد و از این منظره لذت برد.

حین تماشای این خانه و آثار هنرمندان یزد، از منوی کافه خانه هنر یزد می توان انواع دمنوش ها و نوشیدنی های خوشمزه، غذاهای سنتی نظیر دال عدس، رول سبزیجات، کوکو سبزی و … را انتخاب و از تناول غذای خود در محیطی کاملا هنری و دلنشین لذت برد. دیوارهای کاهگلی، تخت و صندلی های چوبی، درهای قدیمی، ظروف سنتی و صنایع دستی که دیواره های این کافه را تزیین کرده است، تداعی کننده حسی متفاوت و نوستالژیک است که آرامش خاطر فوق العاده ای را به همراه دارد.

خانه-هنر-یزد

قرار گرفتن این خانه در قلب بافت تاریخی و نزدیکی آن به جاهای دیدنی یزد مانند مسجد جامع یزد و زندان اسکندر سبب شده تا روزانه میزبان گردشگران ایرانی و خارجی بسیاری باشد و لحظات به یادماندنی و نابی را برای آنان خلق کند.

اگر در هتل موزه فهادان و یا هتل پارس یزد اقامت دارید، با رفتن به کافه خانه هنر که در نزدیکی این هتل ها واقع شده می توانید به تماشای نمایی بی نظیر از بافت تاریخی یزد بنشینید.

مرتبط:

خانه تهرانی ها در یزد

یخچال میبد _یادگارهای یزد

ایزدبانوی آب در معبد آناهیتا بیشاپور

خانه تهرانی ها در یزد

خانه تهرانی ها (فهادان) یزد را در حدود صد و پنجاه تا دویست سال پیش آقا شیخ مهدی عرب بنیان گذاشته است. خانواده او بعد ها لقب تهرانی ها گرفتند و این خانه نیز به خانه تهرانی ها شهرت یافت.

بنا از یک بخش اصلی و یک بخش خدماتی تشکیل شده است. بخش اصلی آن عبارت است از حیاط مستطیل شکل که با فضاهایی بسته با ارتفاع معادل دو طبقه محصور شده است. حیاط تقریبا در امتداد شمال-جنوب قرار گرفته و دستگاه ورودی متشکل از سردر و هشتی و دالان در گوشه شمالغربی بنا قرار دارد. بخش خدماتی واقع در جنوب خانه، ورودی مجزا دارد.

این بخش در پس فضاهای مجاور حیاط میانی جای گرفته و در نتیجه از بازی اصلی فضاهای مجموعه به کنار است. د رانتظام فضایی بنا، ایوان و تالار و سه دری ها که همگی فضاهای اصلی بسته و نیم باز بنا هستند در میانه جبهه های حیاط قرار گرفته و با آن پیوند محکمی بر قرار کرده اند. در مرتبه بعد اتاقهای کوچکتر در کناره های هر جبهه از حیاط واقع شده و از منظره آن بهره می برند.

خانه تهرانی ها در یزد

فضاهای گوشه های حیاط نیز مکانهایی سر پوشیده و مستقل هستند که فقط از نور سقف استفاده می کنند و از طریق راهرو ها به حیاط مرتبط هستند. در هر جبهه از حیاط فضاهای میانی ارتفاعی به اندازه دو طبقه پیدا کرده و به همراه فضاهای طرفین خود که دو طبقه اند حصاری یک اندازه به گرد حیاط پدید آورده اند. در این میان فقط در جبهه جنوبی حیاط اندکی مرتفع تر شده و آن را از دیگر جبهه ها متمایز کرده است.

آرایش نمای حیاط نیز جالب توجه است. آبنما به جای مرکز در مقابل ایوان نشسته و در عوض فضای سبز در مرکز قرار دارد. بخش دیگر فضا های خانه سردابهایی است که در مرکز جبهه هایی شرقی و جنوبی و گوشه جنوبی جبهه غربی واقع است. سرداب شرقی با پلکان به فضایی راه دارد که نهر آب زیر زمینی در آن جاری است و سرداب جنوبی در انتها به اتاق بادگیر باز میشود.

خانه تهرانی ها در یزد

پشت بام خانه دارای سه بادگیر بلند است. این بام مشرف به مدرسه ضیاییه (زندان اسکندر) و بقعه دوازده امام است. مناره های مسجد جامع نیز واضح دیده می شوند. دلو و چرخ چاه و حوضچه کنار آن جلوه دیگری به این خانه بخشیده است. در ته چاه آب در جریان است. راهی به قنات ته چاه می رسد. از پله های متعدد قنات که پایین بروید، با برداشتن گام در هر پله ای قدم به عمق تاریخ می گذارید که هیجان دیدن خانه را افزون می کند. صدای آب که در ته خانه جاری است آنرا دل انگیز کرده است. خانه های بسیار قدیمی، اکثرا دارای چاه خانه و قنات بوده اند که پناه گرمای تابستان بود.

مرتبط:

سفری به کویر کاراکال یزد

آشنایی با قلعه سریزد

یزد _شهری در دل قصه‎های هزار و یک شب

حمام خان _تلألویی از طرح و نگار قاجاری

همیشه دیدن بناها و معماری‌های قدیمی و حضور یافتن در مکانی تاریخی مربوط به دورانی بس دور که نسل ما در آن غایب بوده‌است، با حس و حالی بسیار ناب همراه است، حس و حالی که بوی ناب قدیم را می‌دهد.

در این گزارش قصد داریم به دل سال‌های ۱۲۲۰هجری قمری سفری داشته باشیم، سفری به زمان حاکمیت امان‌الله خان اردلان و دوره قاجار…

برای رسیدن به این مکان تاریخی وارد بازار سرپوشیده شهر می‌شوم جایی که خود آمیخته با معماری اصفهانی است و یکی از مکان‌های گردشگری شهر محسوب می‌شود، از میانه کسبه بازار که حال ماسک‌های بی‌روح این روزهای کرونایی چهره خسته آن‌ها را در خود غرق کرده است می‌گذرم، به مسجد داروغه می‌رسم جایی که این بنای تاریخی در آن قرار گرفته است.

پس از طی کردن چند پله به پایین وارد این بنای باشکوه می‌شوم، اینجا حمام خان است در همان بدو ورود با هجومی از طرح‌ها و نقش‌ها و سنگ نبشته‌ها روبه‌رو می‌شوم که روایتی است از ذوق و سلیقه دستان هنرمند معماران آن زمان!

با ورودم به حمام خان و دیدن این بنای زیبا، تصویری از حال و هوای حمام در آن روزگاران در ذهنم مجسم می‌شود و صدای آواز فولکلوری قدیمی از زمان‌هایی بس دور به گوش می‌رسد که مردان در دورهمی‌هایشان در حمام زیر لب زمزمه می‌کردند.

خود نزدیکی حمام به بازار کسبه شهر راوی حکایتی است از زمان‌های قدیمی که کسبه بازار و مردان محله خسته از یک روز کاری یکی پس از دیگری به سمت حمام راه می‌افتادند تا آبی به تن بدهند و گرد خستگی روزی که در گذار بود را از تن بتکانند.

این بنا یکی از بناهای بی‌نظیر و باشکوه شهر زیبای سنندج است که سنگ نبشته آن راوی حکایت دورانی است که «امان‌الله خان اردلان» والی کردستان و اتمام ساخت این بنا در سال ۱۲۲۰ هجری قمری بوده است.

غیرممکن است به این حمام سری بزنید و از دیدن آن همه زیبایی و نقش و نقوش قدیمی به کار رفته در این بنا به وجد نیایید.

حمام خان

معماری

حمام خان به سبک حمام‌های دیگر ایرانی طراحی و ساخته شده و دارای بخش‌های مختلفی ازجمله سردر ورودی، هشتی، سربینه (حمام سرد)، میان در، بینه (حمام گرم)، خزینه، خلوتی، سرویس‌های بهداشتی، آب انبار اضافی و تون است.

به هنگام بازدید از دو سکوی حمام خان، دو آب نمای زیبا را خواهید دید که گویا در زمان سلطنت امین التجار پُر شده و دوباره مرمت و بازسازی شده‌اند.

در کنار همه این‌ها استفاده از فضاهای کفش کن در زیر سکوها هم قابل توجه است؛ به طور کلی حمام در بخش سرد دارای سه آب نما و در بخش حمام گرم دو آب نما و در هر یک از خلوتی‌ها آب نمایی در کف آن تعبیه شده است.

کف حمام سنگ مرمر است و آزاره و درپوش حمام سرد سنگ تیشه‌ای منطقه است هرچند که به طور دقیق کف سکوهای حمام از ترکیب حمام سرد مشخص نبود ولی برای همخوانی از سنگ تیشه‌ای استفاده شده است.

سقف تمام فضاهای حمام از ترکیب طاق و گنبد است که در استحکام و ایستایی ساختمان بسیار مؤثر بوده است و مصالح مورد استفاده نیز بیشتر از سنگ و آجر و آهک به صورت بسیار گسترده است و ملات آبی در این ساختمان نقش اول را داشته است.

حمام خان

تزئینات

ویژگی بارز دیگر این ساختمان تزئینات پرکار آهکبری با نقش و نگار متنوع و کاشیکاری هفت رنگ با موضوع‌های متنوع است.

تمام سطح داخلی فضاهای حمام سرد (سربینه) و حمام گرم، خلوتی‌ها و حتی خزینه با نقوش مختلف آهکبری شده است؛ آهکبری‌های این حمام بسیار پرکار است و در آن از نقوش گل و گیاه، هندسی، نقش‌های حیوانی و انسانی و ترکیب انسانی و پرندگان استفاده شده است. نقش پرندگان به صورت جفت (نر و ماده) و استفاده در سطح گسترده از نقش شیر و طاووس که طاووس‌های آهکبری شده در نوع خود کم نظیر هستند در حمام‌های گرم و سرد در دو طرف به طور قرینه استفاده شده که در دو طرف سردر ورودی قرار گرفته‌اند.

در اضلاع دیگر نیز نقش‌های اسلیمی، گل و بته، گل و بلبل در کناربندی‌های سقف گنبدها در هم آمیخته‌اند. از فرم‌های هندسی در حاشیه نقش‌ها و طرح‌های اسلیمی استفاده شایانی شده است. در سقف گنبد سربینه از ترکیب چهار طاووس به طرز قابل توجهی بهره برده شده و نقش‌های متعدد دیگری که با موضوع‌های مختلف ترکیب انسان و پرنده که در دوره قاجاریه مرسوم بود و با شکل و فرم و صورت قاجاری است به صورت متنوع استفاده شده است.

کاشی‌کاری در نقش‌های آهکبری زینت بخش حمام سرد است. بر روی تمام پایه‌ها و همچنین ازاره دیوار سکوهای این بخش از کاشی‌کاری هفت رنگ با طرح‌های اسلیمی بر روی پایه و روی دیوارها طرح شکار و نبرد شیر و اژدها کار شده است.

هرچند مقداری از کاشی‌کاری تخریب شده است ولی بخش‌های قابل توجهی از آنها باقی‌مانده است. البته در کاشی‌کاری‌ها از طرح شکار و نبرد شیر و اژدها، طرح‌های گل و برگ و بلبل مرسوم قاجاری و گل‌هایی به سبک و فرم طبیعی به صورت قرینه در قسمت‌هایی از ازاره دیوار سکو استفاده شده است.

به طور کلی کاشی‌کاری حمام خان در نوع خود قابل توجه و حتی کم نظیر است زیرا نقش کاشیکاری مسجد، مدرسه دارالاحسان، نقوش و طرح‌های متفاوتی دارد و در اینجا استادکاران با توجه به وضع فکری و همچنین نیازهای فضای حمام درشیان خان (والی) از طرح‌های دیگری استفاده کرده‌اند.

حمام خان یزد

مرتبط:

سفری به کویر کاراکال یزد

گشتی در خاک شاهدیه یزد

آشنایی با قلعه سریزد

سفری به کویر کاراکال یزد

قسمتهای وسیعی از شمال، شرق و غرب شهرستان بافق را باتلاق ها، نمکزار ها و کویرهای متعدد تشکیل می دهد. بسیاری از توریست ‌هایی که به کویر سفر می‌ کنند به دنبال آرامش و دوری از هیاهوی روزمره هستند. کویر منبع سکوت و آرامش است. سکوت کویر، آسمان پرستاره شب ‌های کویر، دنیای ناشناخته و گاه وهم ‌انگیز کویر، تنها بخشی از ویژگی‌ های این سرزمین‌ شنی است. در کوير کاراکال به جز رسیدن به آرامش تفریحات جذاب دیگری نیز وجود دارد.

کویر طلایی کاراکال همانند کویر مصر محیط مناسبی برای تفریحات خاص کویر است. موتور سورای، سافاری، پیاده روی در نخلستان‌ و شن‌ های طلایی کویر کاراکال و البته شتر سواری از تفریحات خاص کویر کاراکال است. شب نشینی در آسمان پرستاره کویر و لذت نوشیدن چای ذغالی از جذابیتهای دلنشین کویر است. حیات وحش کوير کاراکال نیز بسیار جالب توجه است.

کویر کاراکال یزد

جاذبه‌ های کویر کاراکال
کاراکال نخلستان و تپه‌ های شنی بسیار زیبایی دارد که قدم زدن در این نخلستان ‌ها و تپه‌ های شنی تجربه‌ ای به یاد ماندنی است. خانه وحشی باقفی، از شاعران سده دهم ایران، با معماری زییا و خاص خود از آثار ملی ایران است. این خانه همه ساله گردشگران بسیار زیادی را به خود جلب می ‌کند. آب انبار کاکامیر از دیگر جاذبه‌ های کویر زیبای کاراکال است. آب انبار کاکامیر از بزرگترین آب ‌انبارهای بافق است که با حجم ۲۵۰ متر مکعب آب و با پوشش آجری گنبدی گردچین به طور بسیار زیبا و باشکوهی در دل زمین و در عمق چهار متری ساخته شده است.
قلعه باقرآباد نیز در بافق و نزدیکی کویر کاراکال از زیباترین دژ‌های تاریخی استان یزد است. قلعه باقرآباد، متعلق به عهد قاجار است و به دستور عبدالرحیم خان فرزند محمد تقی خان بافقی به منظور پناه گرفتن مردم در برابر خطرات احتمالی و همچنین انبار کردن غلات ساخته شده بود. این قلعه با ۴۵ اتاق و دو برج نگهبانی، ۳ جایگاه برای سنگ اندازها و ۱۰ جایگاه برای تیراندازها در استان یزد منحصر به فرد است.

کویر کاراکال یزد

اقامت در کویر کاراکال
روزهای کویری خود را می‌ توانید در کمپ ‌های کویری یا هتل‌ های نزدیک کویر بگذرانید. مجتمع شهید برزگری یکی از کمپ ‌های کویری این منطقه است. این کمپ هر گونه خدماتی که برای کویر گردی جذاب به آن نیاز دارید را اختیار شما قرار می ‌دهد. این خدمات شامل آب شرب، سرویس ایرانی و فرنگی، آلاچیق، منقل، شتر سواری،‌ سافاری و موتور سواری است. کویر کاراکال بافق واقع در روستای صادق آباد در فاصله هفده کیلومتری از شهرستان بافق، اولین کمپینگ کویری دائمی استان یزد است.

دسترسی به کویر کاراکال  یزد
برای اینکه به کویر کاراکال در یزد دسترسی داشته باشید ابتدا باید به سمت شهر یزد بروید، سپس جاده کویری را که تقریبا در ۱۰۰ کیلومتری به سمت شهر بافق است را نیز طی کنید. اواسط بلوار شهر بافق باید به سمت چپ بپیچید و با طی کردن مسافتی حدود ۱۵ کیلومتر در نهایت به روستای صادق آباد که کویر کاراکال در آن قرار دارد می رسید. در مسیری که به سمت کویر کوراکال می روید می توانید بقایای یک قلعه قدیمی را مشاهده کنید. در این منطقه نخلستان ‌های بزرگی وجود دارد که بازدید از آ‌نها در کنار درختان بی ‌شمار انار و پسته خالی از لطف نیست.

کویر کاراکال یزد
نکات مهم برای کویر گردی

  • فاصله در کویرها معمولا بسیار گول زننده هستند. مثلا شاید شما نقطه ای را ببینید و با خود خیال کنید که تنها ۲۰۰ متر با شما فاصله دارد، در حالی که فاصله اصلی آن شاید حدود ۱ کیلومتر باشد.
  • اگر شما تنها یا به صورت گروهی کوچک سفر می کنید، از نکات مهم سفر به کویر این است که مکان، زمان حرکت و زمان بازگشتتان را به افراد قابل اطمینان بگویید.
  • در پیاده روی در کویر و حتی به طور کلی در همه نوع فعالیت های طبیعت گردی باید آرام راه رفتن شبیه افراد مسن را امتحان کنید.
  • آب به مقدار کافی همراه خود ببرید چرا که تشنگی اجازه ادامه حرکت را به شما نمی دهد.
  • حتما با مفهوم طوفان شن آشنا هستید، پس یکی از لوازمی که باید همراه داشته باشید شال گردن است تا بتونید جلوی دهانتان را بپوشانید.
  • نسبت به تعداد روز سفر، کوله یک روزه یا چند روزه داشته باشید. در کوله بهتر است لباس های خود را به صورت لوله شده بگذارید تا فضای کمتری اشغال کند.
  • از حاشیه کناری دشت یزد تا کفه بافق منطقه کویری با بیابانهای لخت و تپه های درهم ریخته و تحت تأثیر شنهای روان قرار دارد که با توجه با باتلاق نمک شمال شهر بافق، تثبیت شنهای روان کاری دشوار است. مسافران و گردشگرانی که قصد سفر به این مناطق را دارند توجه داشته باشند که از پیشروری در حوزه باتلاقها خود داری کننند.
  • در مناطق باتلاقی، نمکزار و کویری شمال بافق هیچگونه امکانات رفاهی و خدماتی وجود نداردیا بسیار محدود است، لذا توصیه می شود میهمانان نوروزی که قصد سفر به این مناطق و دیدن زیبایی های کویر را دارند با امکانات و تجهیزات کامل راهی این خطه شوند.

مرتبط:

گشتی در خاک شاهدیه یزد

آشنایی با قلعه سریزد

یزد _شهری در دل قصه‎های هزار و یک شب

گشتی در خاک شاهدیه یزد

 آدینه روزی از ماه خرداد به همت یک فعال گردشگری و بلد بومی از شهر شاهدیه یزد (گردآمده از سه روستای ابرندآباد، گرد فرامرز و نصرت آباد) در غرب شهر یزد دیدار کردیم.

هنوز هُرم گرما وجود داشت که با گروهی از علاقه مندان و بلدهای محلی و فعالان حوزۀ گردشگری یزد در کنار باغ های برزن سرچشمۀ ابرند آباد ایستادیم و به گفته های احمد رسولی، شاعر بومی یزد و باشنده ابرندآباد گوش فرادادیم.

او به زیبایی از باغ شهر شاهدیه گفت که دارای سه روستا با نام های اَرنوا، کِفله مرز و نصرتاوا است که هر روستا محله هایی دارد مانند: محلّۀ باغستان، محلۀ انجیرک، محلّۀ غفور، محلّۀ سیف و غیره که همۀ خانه های خشت و گلی  رهاشده و به گفته او سوخته اند .

سخن از تل هایی گفت که با زحمت کشاورزان و باغداران درست شده، یعنی خاک را پشته، پشته از زمین جمع می کردند تا زمین کشاورزی به دست آید. این تل ها نام هایی داشت، مانند: تل سر ، تل برزیا ، تل پشک  ، تل نمکک، تل یادارون ، تل سیف ، تل چهل دخترون ، تل میری ،تل بلندی ،تل بیه ،تل قلعه ، تل غفور، تل بلندی،تل انجیرک، تل چاه گرگ، تل بیدراز و تل زیرک؛ آب این روستاها از قنات ابرندآباد تأمین می شده که سرچشمه اش از مهرجرد میبد بوده است.

پس از آن به اقامتگاه بوم‌گردی آقای احمد میرجلیلی در برزن بید دراز رفتیم که دیگر نشانی از بیدی که گفته می شد پینه دوزی در آن مسکن داشته، نیست.

میرجلیلی این اقامتگاه را که بلندترین خانه این روستاست، با سرمایۀ شخصی و به زیبایی بازسازی کرده بود؛ پس از آن به توضیحات رسولی در باره پیشینۀ ابرند آباد و قلعۀ حاکم نشین آن و انتساب آن به ایراندخت ساسانی و دیگر باورهای بومی در بارۀ پیشینۀ و بزرگان روستا گوش دادیم که همراه با چاشنی خوانش اشعاری به گویش بومی در بارۀ اَرنوا (مردم یزد، پسوند آباد را با «وا » بیان می کنند مانند: مَندوا،مَردوا، مُریاوا) از رسولی بود.

من ارنوای خفته ز خاکی تپیده ام                      از بی کسی به غبار آرمیده ام

من دلشکسته و ویرانم از زمان                           ویرانه مانده و حسرت کشیده ام

او گفت: پیشینۀ  تاریخی این روستا مربوط به زمان ساسانیان است. ایراندخت، دختر خسرو پرویز، پادشاه ساسانی به یکی از سرهنگ های خود به نام ابرند دستور می‌دهد که باغ و ملکش را در یزد سرآوری کند. ابرند وقتی کارش در یزد تمام می شود به اینجا که در نزدیکی یزد بوده می آید و می بیند که روستایی خوش آب و هوا است، پس قلعه‌ای در آن می سازد و روستا به  ابرند آباد مشهور می شود.

نام ابرند آباد مرا به یادبوده های کودکی خود می برد که پدر تعریف می کرد: در سال ۱۳۳۲ ش کفیل دفترخانۀ ۲۵به سردفتری سیّد مهدی حاجی صدر ابرند آبادی بودم و می بایست با دوچرخه از یزد تا آن روستا بروم.

در این جا با خبر شدیم که رسولی به غیر از شاعری و حرفۀ بنّایی، نقاش زبردستی هم است و در طول جنگ هشت سالۀ ایران و عراق، بیش از ۷۰۰ نگاره از شهدای یزد کشیده است . از خاطرات خود به هنگام رفتن به نزد سید مهدی چیتی نقاش نامی یزد گفت.کاش این نقاش خودساخته رها نمی شد و ناچار نبود برای گذران زندگی به بنایی بپردازد.

گوش دادن به آواز خوش مرتضی ربّانی (معروف به دایی مرتضی) همراه با نوای دف او شوری به گروه داد. عکسی به یادگار در کنار باغ ها گرفتیم. باغ های شاهدیه دست کم ۳ تا ۵  گز ازسطح روستا پایین ترند و این به دلیل دسترسی به آب قنات است. در خانه های قدیمی و چند طبقۀ این آبادی که رها شده، گه گاه مردمانی از دیار افغانستان باشنده بودند.

پس از آن از خیابان نوبنیادی که همین چند روز با ویرانی خانه های قاجاری ساخته شده، رد شدیم دربارۀ این ویرانی، نرگس آبیار، فیلمساز یزدی در رسانه ها گفتگو کرده و هشدار داده بود.

پس از آن به کنار مسجد جامع ابرند آباد رسیدیم. مسجدی که به گفتۀ رسولی، تاریخ بنیان آن با مسجد امیرچقماق یزد یک سان است و یک زرتشتی تازه مسلمان آن را ساخته چند سال پیش گنجی را از آن دزیده اند.

شهابی گفت: بربالای گنبد، جایی برای اذان گفتن و جایی برای رصد ماه و ستاره بوده است.در کنار این مسجد کهن، سه حسینیۀ بدقواره با سقف هایی بالاتر از مسجد قرار داشت .بایستگی کنار هم بودن این سه حسینیۀ بزرگ آهنی آن هم در صدمتری یک دیگر که هرکدام چند صد نفر را درخود جای می دهد ندانستم.

دیدار از خانۀ حفاظت شده و تاریخی حسن پور در کنار حسینه که در دستور ویرانی است، بخش دیگری از سفر ما بود. خانه با طاق های بلند و خشتی چپیله ای خود جلوه ای از یک خانۀ قاجاری روستایی را داشت. هرچند کارشناسان میراث گفته اند مربوط به عصر صفوی است. سپس بر فراز یکی از تل های دست ساز آبادی به نام تل سر رفتیم که همۀ این آبادی ها را زیر نگین داشت .

شهابی می گوید قدمتان ۱۴۰۰ سال است ولی مأخذی برای حرف خود ندارد. آدمی از قدرت انسان های قدیم  که بدون هیچ گونه امکانات امروزی و تنها با همت خود به حفر باغ ها و ساخت این تل ها پرداخته در شگفت می شود. ردشدن از یکی از این کوچه باغ ها که در بهار، گل انارهای زیبا و شکوفه آن رازیباترمی کند .حظّی داشت.

پس از آن به درون قلعه بلندبالای آن پای نهادیم. قلعۀ ابرند آباد در زمینی به مساحت ۵۰۰ مترمربّع بنا شده است، آنجا مهندس نجمۀ نادری از کارشنان معماری یزد ایستاده بود تا دربارۀ این قلعۀ حکومتی که زمانی برسر راه قدیم یزد به اصفهان و تهران قرارداشته، سخن بگوید.

او به خوبی از ساختارهای این قلعه ها که پس از سدۀ نهم تبدیل به قلعۀ مسکونی شده و سپس رها شده گفت. از لایه های حفاظتی، از برج های سماوری، جایگاه استقرار نگهبانان و تک تیراندازان و محلّ ریختن سرب و آب جوش که آخرین سد دفاعی ساکنان قلعه است، گفت. این قلعه تماماً از خشت و گل و در دوطبقه ساخته ‌شده است. سردر قلعۀ تاریخی ابرند آباد در سه‌ طبقه ساخته ‌شده است. از طبقۀ نخست این بنا تنها یک راهروی تنگ که در چهار بدنۀ بنا ادامه یافته و دریچه‌هایی به سمت درون قلعه دارد به‌جا مانده است. چهار برج دایره‌ای شکل در چهارگوشه این بنا ساخته ‌شده است. رسولی می گفت: در جای جای این قلعه، نشان حفاری های غیر مجاز سوداگران دیده می شود.

سپس وارد روستای گرد فرامرز (از بنیان های فرامرز کاکویی از خاندان آل بویه ) شدیم . از آب انبار کهن و مسجد روستای گرد فرامرز رد شدیم و به روبروی قلعۀ روستا رسیدیم و عکسی به یادگار گرفتیم .

باز در اینجا به یاد سندی از سال ۱۲۵۷ق  افتادم که جدّ ما حاج علی بمان نشاسته گر قناتی را دراین روستا وقف بر سوگواران امام حسین (ع) کرده است.درآنجا نام روستا گرد فلامرز آمده است.

مقصد بعدی روستای نصرت آباد بود. دمی در کنار سرو کهن سال و پانصدسالۀ آن جای گرفتیم که در مجتمع دینی فرهنگی زرتشتیان نصرت آباد جای داشت. این بنا را مهربان کیخسرو مهر شاهی  بنیان گذاشته بود.

مهداد منوچهری که از باشندگان زرتشتی و از فعان گردشگری بومی همین روستا بود، دربارۀ پیشینۀ آتشکده و آیین آتش گزاری آن گفت که که پدر بزرگش کیخسرو نمیرانیان، هیربد آن است.این آتشکده هم به سان دیگر آتشکده های روستایی در کنار نهر آب قراردارد.

نکتۀ جالب آن بود که آتشکده، درست روبروی مسجد قرارداشت و این نشان از همزیستی زیبای دو دین در کنار یک دیگر در یک روستا می داد.

برنامۀ پایانی، رفتن به اقامتگاه بومی باباخداداد از آنِ  جدّ مادری آقای منوچهری ، خدادا نمیرانیان بود. اقامتگاه مانند همۀ خانه های زردشتی ساخته شده بود، با بادگیری رفیع، همراه بوی خوش عود و کُندر. پذیرایی با چای و شیرینی، خستگی این سفر سه ساعته را از تن زدود.

پس از آن آقای مهندس رضایی، عضو شورای شهر شاهدیه از برنامه های توسعۀ گردشگری در روستا گفت و بیان داشت: آن خیابان نوبنیاد برای دسترسی به بافت کهن بنیان شده است . حاضران هم به بیان نظرات خود پرداختند که گفته های خانم نادری از همه شیواتر بود .توزیع جانمازی از دست بافت های یزد به گردشگران امروز هم با همّت شورای شهر تدارک دیده شده بود. پایان بخش برنامه ها نوای دف همراه با آواز دایی مرتضی و عکسی به یادگاری در ساعت یازده شب بود.

سروده ای از احمد رسولی، گواهی است بر نوشته های این سفرنامۀ یک روزه:

شاهدیه، شهر باغ های انار                                     شهر نسّاجی و گل های بهار

چون بهشتی خفته دامان کویر                           مانده تل های بلندش یادگار

قدمت تاریخ اینجا مستند                                   قلعه از دوران ساسان ماندگار

چون سرای کاروان  گوید سخن                                راه ابریشم دراینجا برقرار

خانه های خشتی اش تصویر عشق                            مانده بر قاب قشنگ روزگار

کلفمرز، مهد هنر، مهد تلاش                                   تار و پود ترمه هایش آشگار

ارنبایش چون نگین خاتمی                                سبز و خرّم، باغ و بستان سبزه زار

نصرت آباد چون بهاری دلنشین                             مردمانی پاک اندیش وخوش تبار

شاهدیه شهر تل های بلند                                        هدهد و قمری و آواز هزار

گفت «رسولی» نکته ای از شهر خود                             تا بماند یادگاری بر دیار

“نویسنده، پژوهشگر و یزدشناس”

مرتبط:

آشنایی با قلعه سریزد

شکافتن قلب آسمان با مناره‌های مسجد جامع یزد

فهرج روستایی فوق العاده در دل کویر یزد

یزد _شهری در دل قصه‎های هزار و یک شب

برخلاف آنچه که تصور می‎شود نه اصفهان و یا شیراز که یزد محبوب‌ترین مقصد گردشگران خارجی در ایران است.

یزد شهری که انگار در دل قصه‎های هزار و یک‎ شب برپا شده و با سفر به آن در واقع می‎توان در زمان هم سفر کرد و به گذشته برگشت و شهری از اعصار گذشته را به تماشا نشست.

یزد یکی از قدیمی‎ترین شهرهای‎ جهان است که همچنان بافت شهری باستانی خود را حفظ کرده است. شهری که در دل کویر سبز شده و راز و رمزآلودترین شهر ایران است و به محض اینکه پا در این شهر افسانه‎ای کهن بگذاریم ما را جذب خود می‌کند.

یزد از هر سو در میان کویر احاطه شده و اگرچه بناهای عظیم باستانی مشهور دیگر شهرهای تاریخی مرکز ایران را ندارد، اما یکپارچگی بافت شهری چشمنواز آن و راه و روش زندگی مردمانش است که توریست‌ها را به سمت خود می‎کشاند.

شهری با کوچه ‏ها و دالان‎های تاریخی، خرابه‎های باستانی و منظره‎های زیبا از روی پشت ‎بام‎ها و غذاخوری‎ها و رستوران‎های رو‎ به رشدش در دل کویر که تنها به‎خاطر همین آخرین گزینه مورد اشاره هم ارزش انتخاب شدن به‎عنوان مقصد سفر برای علاقمندان به ایرانگردی را دارد.

البته که بسیار چدیدنی‎های بیشتری در یزد برای تماشا و بازدید وجود دارد که حداقل برنامه سفری چند روزه جهت دیدن یزد را الزامی می‏ کند و جالب است بدانید که بیشتر مسافران شهر یزد بعد از رسیدن به مقصد برنامه سفر خود را طولانی‎تر می‎کنند.

با هم نگاهی به  برخی از بهترین کارهایی که می‎شود در یزد انجام داد و دیدنی‎ترین نقاط یزد برای بازدید می‌اندازیم؛ چیزهایی که هیچ گردشگری دوست ندارد آن‎ها را از دست بدهد.

مناره‌های مسجد جامع یزد

شهر قدیم یزد کجاست؟

اگر چه هر گردشگری که در شهر قدیم یزد پرسه می‎زند راهش را گم نمی‎کند؛ اما بعد از چند چرخش اشتباه و مسیر دیگری را انتخاب کردن در این هزارتوی خشت‎خام جادویی، حتما این اتفاق خواهد افتاد. گردشگران زیادی برای بازدید از جاذبه های دیدنی این شهر بلیط هواپیما یزد را خریداری می کنند.

یکی از قدیمی‎ترین سکونتگاه‎های  بشر روی کره زمین، شهر قدیم یزد ترکیبی از اقامتگاه‎ها و خانه‎های مسکونی است که با دیوارهای بلند و کوچه‎های مارپیچ احاطه و به‎وجود آمدن هزارتویی منجر شده‎ که یک غریبه احتمالا بدون کمک گرفتن نتواند به سادگی راهش را در درون آن پیدا کند.

پس کافی است که راه‎تان را پیدا کرده و هر اندازه که می‎توانید خیابان‎ها را کشف کرده و از تمام نقاط مخفی کوچه پس‎کوچه‎ها و درهای زیبای چوبی و نقاط مناسب برای عکاسی و سایه‎بان‎ها که همه با هم یزد را بدل به شهری کرده‎اند که به‎عنوان یک منطقه میراث جهانی در یونسکو ثبت شود، دیدن نمایید.

آب انبار شش بادگیر یزد

کویرگردی در زیباترین خشکی ایران

به خاطر موقعیت جغرافیایی شهر یزد که یک شهر کویری است؛ نباید این نکته که تنها ۳۰ دقیقه رانندگی با کویر فاصله دارد باعث تعجب بشود. بهترین زمان برای دیدن کویر هنگام غروب آفتاب است و تورهای کویرگردی با ماشین‎های مناسب سافاری امکان گشت‎وگذاری حقیقی در این جغرافیای منحصر ‎به‎فرد را فراهم می‎کنند و در این مناظر خیره‎کننده می‎توانید یکی از بهترین ماشین سواری‎های زندگی‎تان را تجربه کنید.

همچنین شتر سواری و آتش روشن کردن در هنگام شب و طلوع انبوه ستارگان در آسمان از دیگر تجربه‎های بی‎همتای کویر گردی خواهد بود. اگرچه کویر یزد زیبایی یگانه کلوت‎های کرمان را ندارد؛ اما همچنان کویرگردی می‏ تواند به بهترین قسمت از سفر به یزد بدل شود.

کویر-یزد

لذت خرید کردن در بازار قدیم یزد

فرقی نمی‎کند چه تعداد از شهرهای کشور را دیده باشید، همچنان یکی از جاذبه‎های اصلی هر شهر بازار قدیمی آن است. مخصوصا اگر صحبت از یزد باشد.

بعضی از قسمت‎های بازار به‎طرز غریبی خلوت و دیگر قسمت‎های آن شلوغ و همچنین بخشی کاملا مدرن دارد. حتما بعد از غروب وقت صرف گشت‎وگذار در کوچه‎ها و دالان‎های پیچ در پیچ بازار کنید که مردم شهر بعد از یک روز سوزان و داغ بیرون آمده‎اند تا از هوای خنک عصر گاهی لذت برده و گفتگویی داشته باشند و همچنین نیازهای ضروری خود را تهیه کنند.

 

چرا باید میدان امیر چخماق را ببینیم؟

میدان امیر چخماق در واقع به مثابه نماد یزد در نظر گرفته می‎شود. این میدان یکی از بزرگترین بناهای تاریخی کشور در نوع خودش است که گردشگران برای دیدنش بلیط هواپیما خریداری می کنند تا از این مجموعه دیدن کنند.

مسجد امیر چخماق همچون رویای هر شخص عکاسی بوده و بهترین زمان برای بازدید و عکاسی از آن در نور ملایم بعدازظهر و یا هنگام عصر است که چراغ‎هایش به زیبایی روشن شده و شمایلی تماشایی‎تر به این بنای زیبا و تاریخی می‎بخشند.

در درون این مجموعه یک بازار کوچک هم وجود دارد که می‎توان از آن بازدید کرد اما بیشتر بازدیدکنندگان از مجموعه امیر چخماق ترجیح می‎دهند تا در گوشه و کنار مجموعه در هنگام غروب بنشینند و گپ بزنند و از منظره با شکوه سه ‎وجهی نمای بیرونی لذت ببرند.

مناره‌های مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد

بالای شهر قدیم یزد، این بنای خیره کننده با مناره‎های زیبایش  قرار گرفته که تنها به‎خاطر کاشی‎کاری‎های اعجاب انگیزش هم که شده ارزش بازدید دارد.

همچنین خطاطی‎های زیبای و طرح‎های رنگارنگ بسیاری در این مسجد وجود دارند. یکی از دیدنی‎ترین قنات‌های یزد نیز در زیر مسجد جامع قرار دارد که البته همیشه قابل بازدید نیست.

دیگر نقاط دیدنی یزد

برج خاموشان، یخچال خشتی، خانه لاری‎ها، باغ دولت آباد و … از دیگر مکان‎های تاریخی و دیدنی یزد هستند که حتما از آن ها نیز دیدن کنید.

مرتبط:

شکافتن قلب آسمان با مناره‌های مسجد جامع یزد

فهرج روستایی فوق العاده در دل کویر یزد

آشنایی با کاروانسرای ایزدخواست

شکافتن قلب آسمان با مناره‌های مسجد جامع یزد

مناره‌های مسجد جامع یزد از بلندترین مناره‌های جهان است که با ارتفاع بیش از ۵۰ متر در آسمان یزد خودنمایی می‌کند و داستان‌ها و روایت‌های مرتبط با آن به ارزش تاریخی، میراثی و فرهنگی‌اش افزوده است.

مسجد جامع کبیر یزد که به موزه معماری ایران شهرت دارد و از شاهکارهای تاریخی در قلب جهانشهر یزد است، مناره‌هایی دارد که با ارتفاع بیش از ۵۰ متر، بلندترین مناره‌های مسجد در جهان هستند به طوری که از بالای این مناره‌ها می‌توان تمام شهر را نظاره کرد.

این مناره‌های بلند نه تنها از نظر معماری و کاشی‌کاری و ارتفاع حائز اهمیت هستند بلکه در مورد آن‌ها داستان‌ها و افسانه‌هایی وجود دارد که شنیدن آن‌ها بسیار جذاب است و اهمیت این جاذبه‌ی تاریخی را بیش از پیش هویدا می‌کند که داستان استاد و شاگرد، معروف‌ترین داستانی است که در مورد این دو مناره روایت می‌شود.

مناره‌های مسجد جامع یزد

داستان از این قرار است که یکی از مناره‌ها توسط استاد و دیگری توسط شاگرد یک معمار یزدی ساخته می‌شود، استاد زمانی که از مناره شاگرد خود دیدن می‌کند متوجه می‌شود که شاگرد دو راه پله رفت و برگشت را درون مناره تعبیه کرده است اما استاد ناتوان از این نوع معماری، تنها یک مسیر را برای رفت و برگشت در مناره ساخته است و به همین دلیل بر فراز مناره رفته و خود را از آن به پایین می‌اندازد، البته شاکرد نیز به علت احترامی که برای استاد خود قائل بوده بر دیگر مناره رفته و خود را از آن پایین می‌اندازد.

علاوه بر این داستان، باورهای جالب دیگری هم در مورد مناره‌های مسجد جامع وجود دارد به طوری که در گذشته‌های نه چندان دور و شاید کمتر از یک قرن پیش، دختران برای بخت‌گشایی خودشان، گردوهایی را در این پله‌ها قرار داده و یکی یکی، گردوها را زیر پا له کرده و بالا می‌رفتند و در نهایت در میان گلدسته، نمازی به جای آورده و پایین می‌آمدند که البته هنوز هم برخی از روستاییان و بومیان به چنین باورهایی اعتقاد دارند و به خوبی داستان بخت‌گشایی مناره مسجد جامع را به خاطر می‌آورند.

مناره‌های مسجد جامع یزد

مسجد جامع کبیر از محلات مختلف یزد به خوبی قابل مشاهده است و بلندی آن در گذشته به خوبی صدای اذان را در شهر انعکاس می‌داده است.

برخی مورخان بنیان و شاکله‌ی اصلی این مسجد باشکوه که قدمت آن به ۷۰۰ تا هزار سال پیش برمی‌گردد را عصر ساسانی می‌دانند و معتقدند که به عنوان آتشکده زرتشتیان پایه‌گذاری شده و با ظهور اسلام، این بنا به مسجد تغییر کاربری داده شده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

مسجد جامع یزد _موزه معماری ایران

آتشکده یزد _آتش ۱۵۰۰ ساله

کوچه مازاری‌ ها در یزد با رنگ و بوی حنا و ادویه

موریانه‌ها از تن آتشکده زرتشتیان یزد زدوده شدند

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یزد از انجام عملیات موریانه‌زدایی از بنای تاریخی آتشکده زرتشتیان شهر یزد توسط کارشناسان گروه تحقیقات و کنترل عوامل بیولوژیک پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی استان خبر داد.

«علی اصغر صمدیانی یزد» با اشاره به اعلام گزارش انجمن زرتشتیان یزد مبنی بر آسیب موریانه در قسمتهایی از آتشکده، اظهار کرد: در همین راستا عملیات پایش و بررسی بنا توسط کارشناسان گروه تحقیقات و کنترل عوامل بیولوژیک پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی استان انجام و مشخص شد که آسیب‌های وارد شده به بنای آتشکده زرتشتیان، مربوط به موریانه‌های زیرزمینی خانواده با عنوان «Termitidae» است که گونه‌های آن به بسیاری از بناهای تاریخی ایران نیز خسارت قابل توجهی وارد کرده است.

وی در مورد این گونه از موریانه‌ها، افزود: این موریانه‌ها در جستجوی غذا، گالری‌های تغذیه‌ای متعددی را درون دیواره‌های ضخیم بنا به وجود آورده و باعث ایجاد خلل، فرج و خشکی بیش از حد بنا می‌شوند.

به گزارش ایسنا و به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان، صمدیانی با بیان این که فعالیت جستجوگری موریانه‌های زیرزمینی به مرور زمان آسیب‌پذیری بناها را در برابر عوامل دیگر افزایش می‌دهد، در مورد کنترل موریانه‌ها در بنای آتشکده زرتشتیان یزد، تصریح کرد: در این بنا با توجه به موقعیت مکانی آلوده شده توسط موریانه‌ها، برای حذف و جلوگیری از گسترش آن، تزریق محلول سمی در قسمت‌هایی از بنا توصیه شد.

به گفته‌ی این مسئول، در این روش، حجم زیادی از سم با تزریق وارد خاک و با کلوئیدهای خاک ترکیب شد که برای مدت زمان طولانی از بنا در برابر فعالیت موریانه‌های زیرزمینی محافظت می‌کند.

بنای فعلی آتشکده در سال ۱۳۱۳ خورشیدی با همّت و کمک مالی زرتشتیان یزد و پارسیان هندوستان ایجاد شده و این بنا با برخورداری از معماری زیبای برگرفته از دوره هخامنشیان به خصوص تخت جمشید در وسط حیاطی بزرگ و سرسبز و کمی بلندتر از اطراف با تاج «فروهر» جلوه‌گری می‎کند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

آتشکده یزد _آتش ۱۵۰۰ ساله

غار پشوم (غار دوسر)، بزرگترین تالار غار ایران

غار پشوم یا غار دوسر نام غاری در نزدیکی مهریز استان یزد می‌باشد. این غار  کشف شده است. این غار بزرگترین تالار زیرزمینی ایران و چهارمین تالار بزرگ غاری در جهان را دارد.

غار پشوم (غار دوسر) در یزد

همیشه حضور در کنار جاذبه های طبیعی جهان از حال و هوای خاصی برخوردار بوده و در بین آنها غارهای تاریک و نسبتا مخوفی که در اثر گذر زمان و فرسایشی سالانه تشکیل شده اند، دارای جایگاه و اهمیت فراوانی بالاخص برای زمین شناسان هستند.

غار ها حفره هایی هستند که به صورت رایج بر اثر حل شدن سنگها با آب و ذوب شدن یخ ها ایجاد می شود. بزرگ ترين و شگفت انگیزترین غارها در سنگ های آهکی بوجود آمده اند. برخی غارها، تنها یک حفرهٔ کوچک اند که تنها یک نفر میتواند وارد آن شود. بعضی ديگر، گذرگاه ها و اتاقک های تو در تو دارند. در این مطلب با غار پشوم یزد یکی از بزرگترین تالار غارهای ایران آشنا خواهید شد.

کشف غار پشوم یزد

در زمستان ۱۳۹۱ فتحعلی حیدری از وجود دهانه غاری عمودی در نزدیکی شهر مهریز باخبر شد و بااطلاع به انجمن کوهنوردی یزد باعث گردید که محققان به آن جا بروند و بعد از حفاری ۵۰ متر به داخل غار راه پیدا کنند بعداز متوجه شدن یک غار در آن منطقه یک تیم متخصص را اعزام کردند و به حفاری انجا مشغول شدند. غار پشوم یزد با نام غار دوسر معروف است و علت نام گذاری آن قرار گرفتن ورودی غار بین دو تپه می باشد.

غار پشوم

غار پشوم یزد بزرگ ترین تالار غار ایران

توصیه می کنیم حتماً در سفر به شهر یزد از آن بازديد بعمل آورید، با چاهی به عمق ۱۹ متر و شیبی در حدود ۷۰ درجه روبرو خواهید شد که تازه بعد از پشت سر گذاردن این قسمت از غار و پیمودن مسیر دستیابی به آبراهه، دوباره با چاهی رو به رو خواهید شد که از عمقی ۸۰ متری برخوردار است و درست در قسمت پایینی آن یک تالار بسیار بزرگ و عظیم قابل مشاهده بوده که از وضعیت جلگه ای مانند برخوردار هست و به همین خاطر، میتوان غار پشوم یزد را بعنوان یکی از بزرگ ترین تالار غارهای ایرانی در جهان به حساب آورد.

مساحت تالار غار پشوم بر اساس نقشه برداری صورت‌گرفته، حدود ۸۱ هزار و ۵۰۰ متر ثبت شده است. این تالار بیضی‌شکل با طول ۳۸۵ متر، عرض ۲۶۵ متر و ارتفاع ۷۰ متر است.

گردشگران عزیز توجه داشته باشید این غار در یزد به تازگی کشف شده و هنوز از امکانات رفاهی و صد البته ایمنی بخصوصی بهره مند نیست و به همین خاطر توصیه می کنیم که درصورتی که فاقد شرایط لازم برای ورود به داخل غار پشوم هستید، لطفا تنها به بازديد از محوطه خارجی این جاذبه طبیعی بسنده کنید، چون ورود به غار ملزم بهمراه داشتن وسایل فنی و از همه مهم تر تخصص حضور در چنين اماکنی بوده و صرفا نباید به دلایل ماجراجویانه وارد فضای داخلی آنها شد، مگر این که یک غارنورد حرفه ای باشید.

غار پشوم

 

دسترسی به غار از یزد

پس از انتخاب مبدا خود از یزد، به طرف شهر مهریز حرکت کنید و پس از آن جاده انحرافی را انتخاب کنید. پس از ورود به جاده خاکی، ۳۰ کیلومتر فاصله دارید تا به غار پشوم یزد برسید. پیش از رسیدن به دهانه غار یک مسیر پیاده روی در دشت با شیب آرام به فاصله ۱٫۵ کیلومتر خواهید داشت. نکته بسیار مهم در سفر به غار پشوم این است که این مکان منطقه محافظت شده محیط است و باید پیش از شروع سفر هماهنگی های لازم را با آنان انجام دهید.

دسترسی به غار پشوم از تهران

قبل از طی مسیر یزد به مهریز و سپس به غار پشوم، از هر جای ایران و جهان باشید میتوانید سفر خود را با خرید بلیط هواپیما، قطار و یا اتوبوس به یزد شروع کنید.

مرتبط:مسجد جامع یزد _موزه معماری ایران