نوشته‌ها

ضربه جدی کرونا به سنتی ها!

یک تولیدکننده صنایع‌دستی با بیان اینکه «به طور کلی کسب و کار در حوزه صنایع‌دستی اغلب به شکل سنتی انجام می‌شود»، خاطرنشان کرد:‌ ضربه جدی کرونا نیز به این دست از تولیدکنندگان وارد شد که همچنان به صورت سنتی فعالیت می‌کردند.

حمیدرضا امین، مدیر یک مجموعه فروش صنایع‌دستی  درباره تاثیرات کرونا بر وضعیت صنایع‌دستی در یک سال گذشته، اظهار کرد: مجموعه ما پیش از کرونا نیز زیرساخت‌های لازم را برای فروش آنلاین فراهم کرده بود و همین خاطر هم در ایام کرونا از نظر فروش با مشکل زیادی مواجه نشدیم؛ اما به طور کلی تولیدکنندگان در این ایام به شدت ضربه خوردند.

او ادامه داد: به طور کلی کسب و کار در حوزه صنایع‌دستی اغلب به شکل سنتی انجام می‌شود و همچنان منتظر خریدارانی هستند که به صورت حضوری از آنها خرید کنند. این در حالی است که با توجه شیب سریع انتقال موضوع خرید و فروش از حالت سنتی به مدرن، دیگر نمی‌توان سیستم فروش سنتی را ادامه داد. ضربه جدی کرونا نیز به این دست از تولیدکنندگان وارد شد که همچنان به صورت سنتی فعالیت می‌کردند.

این عرضه‌کننده محصولات صنایع‌دستی، خاطرنشان کرد: اغلب فروشندگان همانند فروشگاه‌های خیابان ویلا یا دل به توریست بسته یا روی فروش حضوری حساب باز کرده بودند که در ایام کرونا بسیاری از آنها از قافله عقب ماندند.

امین همچنین درباره حمایت متولیان از تولیدکنندگان محصولات صنایع‌دستی، بیان کرد: من درباره سایر استان‌ها اظهار نظر نمی کنم، اما درباره استان تهران که خودم نیز در این شهر فعال هستم، ندیدم که کسی بخواهد جویای احوال کسب و کار ما بشود.

منبع:ایسنا

مرتبط:

خسارت ۲۷۰ میلیاری کرونا به صنعت گردشگری استان مرکزی

تاثیر بحران کرونا بر صنعت خرده‌فروشی بدون عوارض و مسافرت

گردشگری در دسترس، برگ برنده گردشگری در پساکرونا

ورشوسازی میراثی ماندگار در بروجرد

پیشینه­‌ استفاده از ورق‌­های ورشویی در ایران به دوره صفویه می‌رسد اما دوران شکوفایی این هنر را به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره­‌ی پهلوی نسبت می‌دهند. ورق فلز ورشو که با نام ژرمن سیلور هم شناخته می‌شود، از کشورهایی چون آلمان و به ویژه از لهستان وارد ‌شده‌ است و به همین دلیل، هنرمندان ایرانی، نام ورشو را به این فلز دادند و این حرفه، ورشوسازی نام گرفت.

اعزام هنرمندانی از شهرهای  بروجرد و دزفول در اواخر دوره قاجار به کشور روسیه برای  فراگیری فنون و رموز ساخت این وسایل، باعث رشد و شکوفایی این رشته در این دو شهر شد، دواتگران شهر بروجرد که پیشینه­‌ای ۷ هزار ساله از هنر فلزکاری را در سابقه تاریخی خود داشتند با تغییر رویکرد به سمت ساخت وسایل ورشویی و اقبال عمومی در کشور برای نوشیدن چای باعث گسترش هر چه بیشتر این هنر در کشور عزیزمان شدند.

استان لرستان با قدمتی چند هزار ساله مرکز عمده‌­ا­ی در زمینه­‌ صنایع‌دستی بوده است و به دلیل موقعیت خاص فرهنگی و داشتن مردمانی سخت­‌کوش و متعلق به فرهنگی کهن، همواره از بعد صنایع‌دستی غنی و منحصر به فرد است.

صنعت فلزکاری با قدمتی بیش از ۷ هزار سال از زمره صنایع‌دستی کهن ایران است که نام این صنعت با نام استان لرستان آغشته شده است. در میان صنایع‌دستی ورشو آلیاژی از ۲۰%  نیکل، ۳۵% روی و ۴۵% مس به خوبی ذوب و به آسانی قالب­‌گیری می­‌شود. تاریخچه ورشوسازی در استان لرستان به قرن نوزدهم برمی‌گردد که وسایل پذیرایی چای از روسیه به ایران آمد.

آن زمان چلنگران و دواتگران بروجردی که با ابزارآلات فلزی مانند خیش، داس و … سروکار داشتند به هنر ورشوسازی روی آوردند و به مرور استادان بنامی در بروجرد مطرح شدند، شهر بروجرد، به عنوان مرکز اصلی ورشوسازی و قلمزنی ورشو در ایران شناخته می‌شود و تنها شهری است که هنوز تعدادی کارگاه، موزه و هنرمندان فعال در این زمینه دارد. هنرمندان بروجردی با استفاده از فن چکش­‌کاری و خم­‌کاری که با دستگاه‌های ساده و نیروی بازوی هنرمند میسر بود، آثاری فلزی از ورق‌های ورشو خلق می‌کردند و ظروف بسیاری نظیر سینی، دیس، بشقاب، قاشق و چنگال، سماور ذغالی، قوری، می‌ساختند.

احداث موزه ورشو در بروجرد

تولید سماورهای زیبای ورشویی در بروجرد ادامه یافت و به نوعی سماورهای ورشویی بروجرد نماد این صنعت به شمار می‌­روند.  در حال حاضر سماورهای ورشویی در همه نقاط ایران مختص استادان ورشو­سازی بروجرد است. خانه تاریخی بیرجندی بروجرد به منظور احداث نخستین موزه ورشو اختصاص یافته ‌است. در تاریخ  ورشوسازی بروجرد استادانی از جمله مرحوم میناگر، مرحوم رئوفیان، مرحوم گلدوز و مرحوم شاد دل و مرحوم استاد محمد بادآور سازنده آخرین و بزرگ‌ترین سماور زغالی دست­‌ساز ایران که هم اکنون در خانه افتخار السلام بروجرد مستقر است پا به عرصه وجود نهاده و با تحمل مشکلات فراوان صنعت ورشو سازی را با دستان خود به اوج و تکامل رساندند.

در تیرماه سال ۱۳۹۱، مهارت و فن روی ورشو به شماره ۱۰۶۱ و در اسفند ۱۳۹۶، قلمزنی روی ورشو در شهر بروجرد به شماره ۱۵۶۰ در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسیده است، پرونده ثبت بروجرد به عنوان شهر ملی ورشو در سال ۱۳۹۸ مطرح و به تصویب رسید.

از آنجا که ماده خام صنعت ورشوسازی، یعنی آلیاژ ورشو، یک فلز وارداتی است، کم شدن میزان واردات این فلز، یکی از مشکلات توسعه صنعت ورشوسازی محسوب می‌شود. و همچنین ورشوسازان قدیمی یا از دنیا رفته‌­اند یا گرد کهولت توان کار را از آنها گرفته است از این رو بسیار حائز اهمیت است که این صنعت آمیخته با هنر تا جایی که امکان دارد ثبت و حفظ شود. این صنعت زیبا و منحصر بفرد در حال فراموشی بود که با حمایت‌های منسجم مسئولان شهر بروجرد و میراث‌فرهنگی استان و با برگزاری دوره‌های مختلف آموزشی و ثبت نام بروجرد به عنوان شهر ملی ورشو تا حدود بسیاری جلوی این کار گرفته شد.

نام­‌گذاری میادین و خیابان‌ها به نام اساتید درگذشته این هنر، تاسیس دانشکده علمی و کاربردی ورشو،تجهیز و راه‌­اندازی موزه بزرگ ورشو در کنار اهمیت به تولید دوباره ورق ورشو از جمله فعالیت‌­هایی است که در دستور کار اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان لرستان قرار گرفته است.

* گزارش از بامداد رجبی کارشناس امور فرهنگی

مرتبط:

مسجد جامع بروجرد شاهکار تاریخ معماری

بروجرد _ پاریس کوچولوی ایران

بروجرد؛ سرزمین دشت‌های حاصلخیز و قله‌های مرتفع

سفال کلپورگان _نماد هنر و ظرافت دستان زنان بلوچ

روستای جهانی کلپورگان در فاصله ۲۵ کیلومتری شهرستان سراوان واقع شده و سفالگری در این روستا قدمتی هفت هزار ساله دارد، این هنر ارزشمند طی هزاران سال اصالت و قدمت هنوز حفظ شده و آوازه جهانی به این روستا بخشیده است.

از ویژگی‌های بارز سفال کلپورگان این است که این سفال کاملا با دست و بدون استفاده از چرخ به دست زنان ساخته می‌شود و فقط آوردن خاک و آماده‌کردن گِل به وسیله مردان انجام می‌شود.

خاک این سفال از محلی به نام مشکوتک تامین می‌شود و سنگی که برای تزیین آن به کار می‌رود از سنگ تیتک از کوه بیرگ اطراف مهرستان تهیه می‌شود، در سفالینه‌ها لعاب به كار نمی‌رود، طرح‌ها و نقش‌های آن كاملا هندسی است و نقش‌های باستانی را تداعی می‌کند.

این روستا که نخستین موزه زنده سفال کشور و حتی دنیاست، در سال ۹۵ پس از بررسی ارزیابان شورای جهانی صنایع‌دستی در فهرست شهرها و روستاهای جهانی صنایع‌دستی به ثبت رسید.

۱۰۰ هنرمند فعال در ساخت سفال کلپورگان

حمزه ندرت‌زهی رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی سراوان در این رابطه اظهار کرد: «طی جلسه‌‌ای که هفته گذشته با حضور معاون عمرانی فرماندار سراوان برگزار شد، اجرای  اقداماتی از قبیل ایجاد پل هوایی در ورودی روستا، لکه‌گیری جاده کلپورگان به سراوان، احداث بوم‌گردی به وسیله خیرین و بهزیستی، برگزاری دوره‌های آموزش سفال‌گری از سوی صنعتگران ماهر، برگزاری دوره‌های مهارت‌آموزی از سوی اداره فنی و حرفه‌ای، آب‌رسانی سیار از سوی اداره امور آب و فاضلاب مورد تایید قرار گرفت.»

او گفت: «در حال حاضر تعداد ۱۰۰ نفر هنرمند سفالگر در این روستا فعالیت می‌کنند که تعداد ۲۸ نفر از آنها تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی قرار گرفته‌اند.»

حمزه ندرت‌زهی افزود: «۳ کوره فعال برای پخت و بیش از چندین کارگاه خانگی در این روستا وجود دارد.»

احداث بازارچه صنایع‌دستی در کلپورگان

بهروز عیسی‌زهی معاون صنایع‌دستی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی سیستان و بلوچستان نیز اظهار کرد: «با توجه به اینکه روستای کلپورگان در فهرست روستاهای جهانی صنایع‌دستی ثبت شده، لازم است اقدامات زیادی برای حفظ این عنوان ارزشمند صورت گیرد، به همین منظور پس از ثبت جهانی این روستا، اقداماتی از جمله راه‌اندازی سایت دو زبانه فروش محصولات صنایع‌دستی و ایجاد بازارچه صنایع‌دستی انجام شد، همچنین دو واحد اقامتی برای رفاه پژوهشگران و علاقه‌مندان در محل کارگاه سفال کلپورگان نیز در حال احداث است.»

او گفت: «بازارچه صنایع‌دستی با ۹ غرفه در روستای جهانی کلپورگان با پیشرفت ۹۰ درصدی در حال احداث است که پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال به بهره‌برداری برسد.»

عیسی‌زهی بیان کرد: «در تلاش هستیم تا ۱۱ کوره پخت را برای ۱۱ گروه فعال سفالگر خریداری کرده و در اختیار این صنعتگران قرار دهیم.»

او با اشاره به اینکه لازم است با حفظ هویت و اصالت نیز بر خلاقیت در تولید محصولات نیز تلاش شود، گفت: «تاکنون نمایشگاه‌های زیادی در داخل و خارج استان برای معرفی و فروش سفال کلپورگان دایر شده و دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی نیز در زمینه بسته‌بندی، بازاریابی و غیره در این شهرستان برگزار شده است.»

مرتبط:

قلعه سب _سالم ترین قلعه ی سیستان و بلوچستان

نیکشهر ؛ نگین طبیعت‌گردی سیستان و بلوچستان

معرفی چند غار استان سیستان و بلوچستان

آشنایی با هنر بخارا دوزی

بخارادوزی از صنایع‌دستی تزیینی ایران است. در شهر بخارا پنبه و ابریشم فراوان بوده و به همین علت هنرمندان بخارایی، شیوه‌ای  در رودوزی‌ها ابداع کرده‌اند که به بخارا دوزی معروف است.پارچه‌ی زیرین بخارا دوزی معمولاً چلوار، متقال یا کتان و ندرتاً ابریشم یا پشم است. اگر میخواهید درباره این هنر زیبا بیشتر بدانید در ادامه با ما همراه باشید.

بخارادوزی چیست؟

بخارادوزی یک نوع رودوزی می‌باشد که هنرمندان با کار کردن بر روی پارچه های ساده به وسیله سوزن و نخ طرح های جذاب و رنگین پدید می‌آوردند. این صنعت از هنر‌های دستی ایران زمین به شمار میرود که از شهر بخارا نشات گرفته است و به همین دلیل با نام این شهر ترکیب شده است. این صنعت در دوره های تاریخی سلجوقیان، ایلخانی، تیموری و صفویه هم علاقه مندان بسیاری داشته است.

پارچه مورد استفاده در بخارادوزی

بخارا دوزی یک هنر دستی می‌باشد که بر روی پارچه های ساده با رنگ های مختلف پدید می‌آید. جنس پارچه های مورد کاربرد در این پیشه بیشتر از جنس کتان یا چلوار است اما گاهی هم به متاع پشمی، ابریشمی و تافته تغیر میکند.

روش اجرای بخارادوزی

بر روی پارچه های بخارا دوزی طرح های متنوع و زیادی اجرا می‌شود و تقریبا زمینه را کامل میپوشانند. به دلیل تنوع طرح ها، بخارا دوران نقش اولیه را به وسیله‌ی کاربن بر روی پارچه نقاشی میکنند. در زمان قدیم از گچ و براده ذغال برای نمایان کردن نقش استفاده میکردند که امروزه هم مورد استفاده‌ی بعضی افراد می‌باشد.

پس از طراحی نقش مورد نظر، دوختن آغاز میشود و تا پایان کار جهت سوزن باید یکنواخت باشد تا نظم در کار ثابت بماند.دوخت در این صنعت به صورت کوک های کوتاه و بلند است که کوک های بلند داخل کوک های کوتاه و کوک های کوتاه در بین کوک های بلند پیشین درج می‌شود. هنرمندان در این کار از نخ ابریشمی بهره میگیرند که برای پیدایش نواحی سایه روشن این نخ به ابریشم تابیده شرابی، بنفش و صورتی رنگ تبدیل می‌شود. این افراد بسیار با صبر و حوصله هستند چونکه این حرفه به ظریف‌کاری و پر‌کاری های زیادی نیاز دارد.

طرح های مورد کاربرد در صنعت بخارا دوزی

در بخارا دوزی از اشکال و نقش های متنوعی از جمله گل های اناری، شاه عباسی، گل های میخک ، طرح گلدانی، نقش های هندسی، گل های جناقی، گل های سیبی، گل گلدانی ، گل و بته، لچک مداخل، ترنج و سر ترنج تاجی، تاکی، افسری، برگ‌های چتایی، گل های حاشیه ای در مدل های مختلف، طره ای و نیم طره ای، بته جقه ای، نقش های شمسه ای، بازوبندی و بند رومی، شجری و گل ساعتی استفاده می‌شود.

طراحی گل در بخارا دوزی

برای دوختن گل ها در بخارا دوزی از کوک های ساده و مورب بهره‌جویی می‌کنند. نظم در این کار بسیار حائز اهمیت می‌باشد پس در اجرای تمامی نقش ها باید به آن دقت کرد. بعد از پر کردن داخل طرح باید دور آن را پایه دوزی کرد تا جایی که الگو کامل شود. و بعد از آن برگ و سایر اجزای گل را به طرح می‌نشانند.

رنگ گل ها در بخارا دوزی به گون های قرمز ، شرابی ، نیلی ، سفید، یشمی ، زرد ، خردلی ، قهوه ای ، نارنجی می‌باشد.

رنگ ساقه‌ی گل با رنگ پایه دوزی یکسان است اما رنگ پرچم گل (بخشی که تخم گل در آن وجود دارد) آبی روشن و نارنجی است.

کاربرد بخارا دوزی

طرح های بخارا دوزی ملحفه، رو تختی، رو میزی، شال، رویه‌ی کرسی ، پرده ، لباس،  کلاه، سجاده ، رو بالشتی ، رو طاقچه ای و پارچه های بسیاری را آراسته می‌سازد. همچنین در بخارا دوزی تابلو های تزئینی زیبایی را هم طرح می‌کنند. و همینطور پارچه های مزین شده به وسیله بخارا دوزی قسمت هنری چند موزه خارجی را چون : موزه ارمیتاژ ، موزه پاریس ، موزه  بریتیش ، موزیوم ، مترو پولتین و موزه لوور را شکیل ساخته است.

مرتبط:

نمایشگاه صنایع دستی معبدهندوها ی بندرعباس

صنایع دستی سرآغاز تحول در ایجاد بازارهای مجازی

راهکارهای رفع موانع صادرات صنایع دستی

عقد یک تفاهم نامه در جریان نمایشگاه فناوری و صنایع فرهنگی

همزمان با چهارمین روز از نخستین نمایشگاه فناوری و صنایع فرهنگی تفاهم نامه همکاری بین پارک ملی علوم و فناوری نرم و صنایع فرهنگی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منعقد شد.

محمد حسین ایمانی خوشخو، سرپرست پارک علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی جهاد دانشگاهی در مراسم عقد تفاهم‌نامه همکاری بین معاونت فرهنگی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و پارک ملی علوم و فناوری نرم و صنایع فرهنگی ضمن تبریک ایام دهه فجر اظهار کرد: با توجه به مسئولیت سنگین این وزارت خانه در ساماندهی حوزه اشتغال در کشور و رویکرد فرهنگی که در این زمینه دارد و از آن رو که پارک ما نیز از جمله پارک هایی است که در حوزه فرهنگ کار می کند، فصل مشترک بین این دو نهاد می تواند اتفاق خوبی را رقم بزند که ما از ظرفیت های فرهنگی برای توسعه اشتغال در کشور به ویژه اشتغال های زود بازده و پایدار استفاده کنیم.

او افزود: هدف اصلی ما در پارک ملی علوم و فناوری های نرم و صنایع فرهنگی این است که ظرفیت های فرهنگی را به محصولات فرهنگی تبدیل کنیم. این فعالیت های مشترک می تواند در این زمینه راهگشا باشد تا وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی نیز از این ظرفیت ها بهره ببرد. به واقع همکاری پارک ملی و علوم و فناوری های نرم و صنایعی فرهنگی با وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی هم برای فرهنگ و هم برای کسب و کارهای متکی بر آن مفید خواهد بود.

در ادامه این مراسم نیز ابراهیم صادقی‌فر، سرپرست معاونت فرهنگی اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سخنانی بیان کرد: هرگاه فرهنگ با خلاقیت عجین شد توانست مرزهای جدیدی را فتح کند؛ در حقیقت حوزه فرهنگ و خلاقیت به قدری امروزه به یکدیگر نزدیک شدند که پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی توانسته این دو واژه را در جهت رشد و توسعه ایجاد کند.

او افزود: بسیار خرسندم که از این نمایشگاه بازدید کردم، نزدیک‌ به سه سال است که در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حوزه صنایع فرهنگ و خلاق ایجاد کردیم چرا که اعتقاد داشتیم صنایع فرهنگی دنیای بهتری برای انسان ها می‌سازد.

او با اشاره به این که از آنجایی که در صنایع فرهنگی با کاهش فقر رو به رو خواهیم بود و عدالت در توسعه صنایع فرهنگی رشد و نمو بیشتری دارد، اظهار کرد: صنایع فرهنگی می‌ تواند باعث رشد معکوس در حوزه مهاجرت شود. ریشه های فرهنگی می تواند باعث افزایش ثروت ملی شده و به راحتی می توان این اتفاق را درک کرد.

سرپرست معاونت فرهنگی اجتماعی وزارت کار همچنین تصریح کرد: همچنین حوزه بوم زیست و محیط زیست و توسعه صنایع فرهنگی نیز رشد می کند. باید خوشبین باشیم که در هر کجای کشور می تواند توسعه یابد و ضمن این که کمک شایانی در کاهش بیکاری و افزایش سرمایه اجتماعی کرده و همچنین کمک حال بسیار خوبی در اقتصاد و دانش و پژوهش باشد.

صادقی‌فر در پایان‌ گفت: این تفاهم نامه اتفاق خوبی میان پارک علوم و فناوری نرم و صنایع فرهنگی و وزارت کار و تعاون و رفاه اجتماعی است و به اعتقاد من در این نمایشگاه کارهای نو بسیاری دیده شد و هرگونه کمکی که در این راه باشد انجام خواهیم داد و این تفاهم نامه می‌تواند حامل همکاری بسیار مفیدی باشد.

در ادامه نیز تفاهم نامه همکاری بین معاونت فرهنگی وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی و پارک ملی علوم و فناوری نرم و صنایع فرهنگی  به انعقاد طرفین رسید.

منبع:ایسنا

پته _ نقشی بر گستره هستی

پته‌دوزی یکی از مهم‌ترین رشته‌های صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی در گروه رودوزی‌های سنتی است که سابقه و منشا آن مشخص نیست، هرکسی پیدایش آن را به افسانه ‌گونه‌ای مربوط می‌سازد. یکی از قدیمی‌ترین پته‌دوزی‌های موجود، روپوش مقبره شاه نعمت‌الله‌ولی (۱۲۸۵هجری قمری) در ماهان است که هم‌اکنون در موزه همان مقبره نگهداری می‌شود و در نوع خود یکی از زیباترین پته‌ها است. این هنر مختص زنان و دختران با ذوق و هنرمند استان کرمان است.

مواد اولیه و ابزار این هنر ارزشمند، پارچه پشمی عریض، الیاف پشمی یا ریس، سوزن و قیچی است، پته دوزی خاص استان کرمان بوده و در شهرهای کرمان، سیرجان، جیرفت، کهنوج، عنبرآباد، رفسنجان، زرند، راور، بردسیر و… و روستاهای توابع کرمان رایج است، شال‌بافی یکی از حرفه‌های مرتبط به این هنر است.

واژه پتّه، برگرفته از ریشه پَت (pat)، به معنای پشم و کُرک است، پته‌دوزی نیاز به ابزار خاصی ندارد و تنها با استفاده از یک سوزن و انگشتانه انجام می‌شود. پته، سوزن مخصوصی دارد که کمتر از انواع دیگر سوزن به انگشتان آسیب می‌رساند.

پته‌دوزی شامل طراحی، گرته‌زنی و مراحل دوخت است که خود دوخت نیز شامل ساق‌دوزی یا خط‌دوزی و متن‌دوزی یا آبدوزی می‌شود. مرحله آخر، مهمترین مرحله پته دوزی، اصطلاحاً سایه زدن با نخ، اطراف گل و نقش است (آن را پتک‌دوزی هم نامیده‌اند) و پس از اتمام دوخت پته، آن را شسته و صاف می‌کنند.

دوخت پته

پته دو قسمت دارد: عریض و ریس. بانوان هنرمند برای تهیه پته، عریض را با توجه به محصولی که قصد دوخت آن را دارند می‌برند. عریض بیشتر به رنگ قرمز، سبز، نارنجی، سرمه‌ای و سفید است که روی آن نقش‌ها ذره‌ذره دوخته می‌شود. هنرمند طرح مورد نظر خود را که بیشتر ذهنی است به روش گرته‌زنی روی عریض می‌کشد.

پته‌دوز ابتدا خطوط اصلی را با ریس سیاه و کوک‌های بلند بخیه سوزن می‌زند که به آن ساق‌دوزی می‌گویند. بعد داخل نقش‌ها با پتک مربع و مورب رنگین می‌شود که به آب‌دوزی مشهور است. آخرین مرحله برگ‌دوزی و سایه‌زدن با نخ نازک و بخیه‌های مورب و شویدی کوتاه بلند است که اطراف حاشیه انجام می‌شود.

در نهایت پته با احتیاط شسته و سپس اتو می‌شود. به دلیل دوخت‌هایی که روی عریض انجام شده پارچه جمع می‌شود که آن را به کمک دستگاه مخصوصی به نام «نورد» اتو می‌کنند. هر چه دوخت‌ها بیشتر باشد قیمت پته گران‌تر است. بعضی وقت‌ها آن‌قدر پارچه پردوخت است که عریض دیده نمی‌شود.

طرح‌های پته‌دوزی

طرح‌هایی که معمولاً در پته استفاده می‌شود، درختی، سروی، بازوبندی، چهاربته، گوزنی، ترمه‌ای، سرابندی، فرقه‌ای، ترنج، کاج، بته بادامی، بته جقه‌ای دوقلو، نقش ترنجدار، گلدانی، پرنده و برای حاشیه خط مستقیم، گل، اشکال هندسی، ختایی، طوماری و سروچه هستند.

پته بیشتر برای بقچه، رومیزی، سجاده، جانماز، جلد قرآن، پشتی، پرده، کوسن، روبالشی، روتختی، جلد دستمال کاغذی، زیرلیوانی، کفش و تزیین لباس (مانند پته‌دوزی روی مانتو) استفاده می‌شود. نگهداری پته هم شرایط خاصی دارد، نگهداری پته در چمدان و انباری کار درستی نیست، مگر در یک پارچه نخی گذاشته و کنار آن صابون معطر قرار داده شود، برای این‌که حشرات موذی پته را از بین نبرد باید آن را در جای خنک که هوا جریان دارد، قرار داد،  شستشوی پته باعث از بین رفتن آن می‌شود؛ پس تا جایی که می‌شود باید آن‌ها را از گرد و غبار و آلودگی دور نگه داشت، در صورت شستن، پته خیس شده را نباید روی بند لباس پهن کرد؛ چون باعث کش آوردن آن می‌شود.

پته‌های خوب و مرغوب پس از گذشت سالیان متمادی باارزش‌تر خواهند شد.

فعالیت ۲۰هزار هنرمند پته‌دوز در استان کرمان

هم اکنون بیش از ۲۰ هزار نفر در رشته پته‌دوزی در استان کرمان فعالیت دارند که بیشتر این هنرمندان در شهرستان‌های کرمان، زرند، رفسجان، بم، جیرفت سکونت دارند.

این رشته هنری در سال ۱۳۹۰ در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید و در سال ۱۳۹۵ استاندارد این رشته تدوین و در فهرست استانداردهای ملی کشور قرار گرفت که هم‌اکنون از طریق سایت سازمان استاندارد در دسترس است.

صادرات رشته پته‌دوزی به صورت چمدانی است. به شکلی که گردشگران و مسافران ضمن بازدید از جاذبه‌های گردشگری و نمایشگاه‌های صنایع‌دستی از پته‌های موجود به عنوان سوغات کرمان خریداری کرده و به همراه خود می‌برند.

منبع:میراث آریا

مرتبط:

آبشار کشیت کرمان

کرمان ، دیار کریمان

“قلعه منیژه” سالم‌ترین بنای بازمانده از ساسانیان در کرمانشاه

کرمانشاه سومین صادرکننده صنایع دستی کشور شد

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه از صادرات ۳۰ میلیون دلاری صنایع دستی استان طی ۹ ماهه امسال خبر داد.

حسین ویسی با اشاره به رشد صادرات صنایع دستی کرمانشاه طی ۹ ماهه امسال، اظهار کرد: براساس آماری که اخیرا از سوی گمرک ایران در اختیار ما قرار گرفته، از ابتدای فروردین تا پایان آذر امسال بیش از ۳۰ میلیون دلار صنایع دستی استان کرمانشاه به خارج از کشور صادر شده است.

وی تصریح کرد: طبق گزارش کمرگ ایران، باتوجه به این میزان از صادرات صنایع دستی، کرمانشاه رتبه سوم صادرات صنایع دستی را بین استان های کشور به خود اختصاص داده است.

معاون صنایع دستی استان عمده ترین صنایع دستی صادر شده از استان به خارج از کشور را احجام چوبی، زیورآلات سنتی، گلیم و گیوه دانست و گفت: باتوجه به هنرمندان بزرگی که در رشته چوب داریم، سهم قابل توجهی یعنی حدود هشت میلیون دلار از صادرات صنایع دستی استان به احجام چوبی اختصاص پیدا کرده است.

وی تاکید کرد: این میزان از صادرات صنایع دستی استان به نسبت مشابه سال گذشته حدود پنج درصد افزایش نشان می دهد و این درحالی است که به واسطه شیوع بیماری کرونا و رکودی که در بازار صنایع دستی داشتیم، انتظار می رفت صادرات صنایع دستی هم با افت قابل توجهی مواجه شود.

ویسی در ادامه در خصوص چرایی افزایش صادرات صنایع دستی استان علیرغم تاثیرات منفی شیوع بیماری کرونا بر این صنعت هم گفت: هرچند اواخر سال گذشته به واسطه شیوع بیماری کرونا نتوانستیم نمایشگاه های عرضه صنایع دستی را در سطح استان برپا کنیم و از سوی دیگر صنعت گردشگری هم با رکود زیادی مواجه شد، اما در مقابل برخی از هنرمندان صنعتگر استان هم تلاش کردند و بیشتر تمرکز خود را روی صادرات هنرهای دست ساز خود قرار دادند.

وی خاطرنشان کرد: باتوجه به وجود اشتراکات فرهنگی که با کشورهای همسایه داریم، مردم این کشورها علاقمند به خرید صنایع دستی ما هستند، برای همین بخش زیادی از محصولاتی که صادر شده به کشورهای همسایه و بویژه عراق بوده است.

معاون صنایع دستی استان در پایان با تاکید بر لزوم برنامه ریزی برای توسعه صادرات دیگر صنایع دستی مهم استان، اظهار کرد: در برخی رشته های دیگر همچون سازهای سنتی و میناکاری هم ظرفیت های خوبی در استان داریم که باید با برنامه ریزی، توسعه صادرات آنها را هم داشته باشیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

ریژاو _قطعه‌ای پنهان از طبیعت کرمانشاه

سفری به بلوار طاق بستان کرمانشاه

سراب نیلوفر کرمانشاه

آثار تاریخی و صنایع دستی بعد از انقلاب بیشتر پاس داشته شد

مدیرعامل کانون جهانگردی ایران معتقد است: ثبت و پاسداشت آثار تاریخی و صنایع دستی پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

حسین اربابی گفت: در دوران رژیم پهلوی همه مردم طالب استقلال بودند بویژه در حوزه‌های فرهنگی، و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تولیدات فرهنگی توجه بیشتری شد. فرهنگ ایرانی به قدری غنی است که دیگر نیازی به فرهنگ‌های غربی نیست، اما پیش از این کمتر به شناسایی و معرفی آن‌ها پرداخته شده بود و عمدتا در مباحث فرهنگی آن‌قدر که واردات داشتیم به حوزه‌های درونی خود توجه نداشتیم.

او افزود: یکی از بزرگترین دستاوردهای انقلاب در حوزه فرهنگی این بود که بیشتر به داشته‌های خود توجه کردیم و دیدیم که با داشته‌های خود هیچ نیازی به غرب نداریم. شناساندن و معرفی آثار تاریخی و میراث فرهنگی در وهله اول به ایرانیان و در مرحله بعدی به جهان بیشترین فعالیت این بخش بوده است.

اربابی بیان کرد: ۲۴ ثبت جهانی داشتیم که گویای فرهنگ غنی ایران بوده است. از جنگل‌های هیرکانی که قدمت میلیون‌ها سال را دارد و آخرین ثبت ایران در یونسکو بوده است تا آثار باستانی که غیر از شاکله و بنای ساختمانی، پر از اتفاقات هویتی و فرهنگی بوده است. اتفاقات خوبی هم در حوزه مرمت این آثار رخ داده است.

مدیرعامل کانون جهانگردی ایران که در برنامه طلوع فجر رادیو انقلاب سخن می‌گفت، اظهار کرد: درحال حاضر بیش از دوهزار کارگاه کوچک و بزرگ خصوصی و دولتی به تولید صنایع‌دستی اختصاص دارد. ۲۹۵ رشته صنایع دستی نیز در ایران وجود دارد که تا پیروزی انقلاب اسلامی تعداد کمی توسط مردم و دولت نگهداری و پاسداری می‌شد اما امروز صنایع دستی ایران بالاترین ثبت جهانی روستاها و شهرها صنایع دستی را در دنیا دارد.

اربابی افزود: ۱۴ شهر و روستای ایران ثبت جهانی صنایع دستی شده است و با این ثبت‌ها از کشور چین نیز پیشی گرفتیم. احیای رشته‌های صنایع دستی بسیار سخت بود، اما با همت و تلاش توانستیم احیای برخی رشته‌ها را انجام دهیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

دیباج باغ‌شهر گردشگری شود

نگاه به تبلیغات گردشگری باید اصلاح شود

جزئیات نمایشگاه گردشگری تهران تشریح شد

حمایت مالی از فروش محصولات خانگی و روستایی

مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید با تاکید بر لزوم استفاده از ظرفیت گردشگری روستایی برای توسعه و شکوفایی روستاها از تامین مالی پلت فرم هایی که به منظور فروش و عرضه محصولات خانگی و روستایی در فضای مجازی طراحی شوند، خبر داد.

اصغر نوراله زاده، اظهار کرد: در حال حاضر ظرفیت و پتانسیل بالقوه ای در جهت توسعه گردشگری روستایی وجود دارد که بهره گیری از آن می تواند به اشتغالزایی و رونق اقتصادی خانوارهای روستایی منجر شود.

وی افزود: در راستای اجرای سیاستهای اشتغال دولت و حمایت از اشتغال بخش روستایی، کمک به اقشار محروم و آسیب پذیر و فراهم کردن امکان دسترسی روستاییان به منابع مالی در دستور کار صندوق قرار گرفته و با این کار زمینه آبادانی و رونق مناطق روستایی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان فراهم شده است.

مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید با اعلام حمایت از فروش محصولات روستایی گفت: درصدد هستیم از تکنولوژی های پلت فرمی استفاده کنیم و ویترین هایی برای فروش محصولات روستایی به وجود آوریم تا از این طریق تولیدات روستاییان در فضای مجازی عرضه شود و لذا از پلت فرم هایی که قابلیت ویترین فروش محصولات خانگی و روستایی داشته باشند حمایت کرده و تامین مالی آنها را برعهده می گیریم.

نوراله زاده درباره حمایت از مشاغل فرهنگی آسیب دیده از کرونا نیز گفت: بیشترین حمایت صندوق در حوزه فرهنگ و با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده است که در این راستا فعالان حوزه فرهنگ نظیرکتابفروشان، سینماداران، فیلمسازان، حوزه نشر و کنسرتهای موسیقی مورد حمایت قرار گرفته اند.

به گفته وی با توجه به آسیب پذیری بخش خدمات در برابر کرونا، صندوق کارآفرینی امید حمایت ویژه ای از اشتغال بخش خدمات و مراکز اقامتی، گردشگری و بوم گردی و رستوارنهای بین راهی داشته تا از این طریق به حفظ و پایداری اشتغال برسند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

حمایت از فعالان صنایع دستی آسیب‌دیده از کرونا

میزبانی اصفهان از نخستین جشنوارۀ بین‌المللی صنایع‌دستی ایران

ششم بهمن‌ماه آیین رونمایی از پوستر نخستین جشنوارۀ بین‌المللی صنایع‌دستی ایران در کاخ نیاوران برگزار می‌شود؛ جشنواره‌ای که اصفهان، در بهار ۱۴۰۰ میزبان برگزاری آن است.

نصیر ملت، دبیر شورای سیاست‌گذاری نخستین جشنوارۀ بین‌المللی صنایع‌دستی ایران، گفت: در ایران جشنواره‌های بین‌المللی مختلفی در رشته‌های فیلم، تئاتر، موسیقی و … برگزار می‌شود و در این بین، جای جشنواره‌ای در حوزۀ صنایع‌دستی خالی بود.

وی تصریح کرد: ۱۲ دستگاه با همکاری یکدیگر برای برگزاری جشنواره بین‌المللی صنایع‌دستی ایران تلاش کردند و ششم بهمن‌ماه آیین رونمایی از پوستر جشنواره، اطلس صنایع‌دستی کشور و چند اثر فاخر صنایع‌دستی اصیل ایرانی با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری صنایع‌دستی، معاون وزیر امور خارجه، نمایندۀ یونسکو و دیگر مقامات، در کاخ نیاوران تهران برگزار می‌شود.

دبیر شورای سیاست‌گذاری نخستین جشنوارۀ بین‌المللی صنایع‌دستی ایران توضیح داد که این جشنواره شامل ۴۲ برنامه است و ۱۵ نشان بین‌المللی با عنوان «دست خلاق» به برگزیدگان آن اهدا می‌شود.

ملت خاطر نشان کرد: ازجمله اهداف برگزاری این جشنواره می‌توان به برندسازی مؤثر برای محصولات صنایع‌دستی به‌ویژه در جهان پسا کرونا، ترویج دانش در تولید و عرضه صنایع‌دستی نوین به‌ویژه همپوشانی صنایع‌دستی با صنعت گردشگری، ایجاد پویش ملی در راستای تولید و عرضه بهینه محصولات صنایع‌دستی و تبدیل ایران به یک مرکز مهم و تأثیرگذار در حوزه جهانی صنایع‌دستی اشاره کرد.

وی یادآور شد: نخستین جشنواره بین‌المللی صنایع‌دستی ایران، اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۰ به میزبانی اصفهان، شهر جهانی صنایع‌دستی برگزار خواهد شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

خورشت ماست یک قرن زینت بخش سفره اصفهانی‌ها

نگرانیِ «فرشچیان» برای اصفهان

تازه‌های گردشگری در اصفهان