نوشته‌ها

توسعه گردشگری معنوی مشهد در گرو چه اقداماتی است؟

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی گفت: در شرایطی که بپذیریم گردشگری معنوی می‌تواند به عنوان مزیت رقابتی شهر مشهد به حساب آید، باید این تصویر در ذهن مخاطبین تجلی پیدا کند و مشهد به عنوان پایتخت معنوی ایران و محمل گردشگری معنوی به جهانیان و ایرانیان معرفی شود.

سعید خدیوی در خصوص توسعه گردشگری معنوی در مشهد و الزامات آن، اظهار کرد: به نظر می‌رسد که معنویت، مفهوم گسترده‌ای را در بر می‌گیرد، به طوری که شاید بتوان عمیق‌ترین ادبیات عرفانی را در ادبیات تشیع یافت، بنابراین پتانسیل ایجاد ظرفیت بالای گردشگری در شهر مشهد وجود دارد؛ به این ترتیب توجه به این ادبیات و در نظر داشتن مباحث معنوی، قاعدتاً یکی از الزامات این حوزه خواهد بود.

وی افزود: از گذشته نیز اساتید و بزرگان حوزه عرفان و فلسفه در مشهد حضور داشته‌اند که باید به آن‌ها بها داده شود و مشهد به عنوان شهری که نخبگان بزرگی در زمینه عرفان و معنویت پرورش داده است، معرفی شود؛ این بخش از توسعه گردشگری معنوی نیازمند تلاش و جدیت حوزه‌های علمیه است.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی ادامه داد: بخش دیگر که مربوط به تصویر ذهنی ایجاد شده از شهر مشهد است، نیازمند توجه به سویه‌ها و یا گونه‌های دیگر گردشگری است که هم‌راستا با گردشگری مذهبی و یا معنوی هستند. یکی از حوزه‌هایی که به راحتی نمی‌توان آن را از حوزه گردشگری معنوی تفکیک کرد، بخش هنری گردشگری فرهنگی است. بنابراین به نظر من بخش دوم توسعه گردشگری معنوی در ارتباط با موضوع توجه به فرهنگ و هنر است. با توجه به این که در امر دینی و قدسی، نگاهی زیبایی‌شناسانه وجود دارد و در واقع یکی از مراحل امر دینی، زیبایی‌شناسی است، مشاهده می‌شود که از گذشته تاکنون هنر در مجموعه مسائل مربوط به زیارت نقش بسزایی داشته است.

خدیوی تصریح کرد: از جمله آن‌ها می‌توان معماری ساختمان‌ها و حرم که همراه با زیباترین و دقیق‌ترین ظرافت‌ها ساخته شده است را نام برد. به علاوه موسیقی نیز بخش جدایی‌ناپذیر امر زیارت بوده است، به طوری که صدای نقاره‌ها، آوای قرآن، آوای اذان و … از جمله آواهایی هستند که به طور جدی نیاز زائران و گردشگران معنوی را تأمین می‌کرده و به بهترین شکل بروز و ظهور می‌یافته است. بو نیز از دیگر ویژگی‌های برندیگ محسوب می‌شود، به طوری که در برخی اماکن مذهبی و زیارتی، مشک و عود دود می‌کنند و یا با توجه به فرهنگ اسلامی بوی خوش گلاب نیز در فضا می‌پیچد، به گونه‌ای که برند عطر مشهدی از موضوع توجه به بوی خوب در امر زیارت، نشأت می‌گیرد.

رزرو-تور-مشهد-خراسان رضوی

رزرو-تور-مشهد

هنر و زیبایی بخش مهمی از زیارت را به خود اختصاص داده است

وی با بیان این که به طور کلی هنر و زیبایی، بخش مهمی از زیارت را به خود اختصاص داده است و تصویر ذهنی مردم از زیارت و امور قدسی، تصویری زیبایی‌شناسانه است، تشریح کرد: هنر کمک زیادی به این موضوع می‌کند؛ در نتیجه لازم است امروزه به این موضوع توجه کنیم؛ چراکه با ورود تکنولوژی به حوزه فرهنگ و همچنین گسترش هنر در دوران مدرن و تسری آن به حوزه‌هایی مانند سینما، تئاتر، موسیقی و … ظرفیتی ایجاد شده است که ما در گردشگری مذهبی و همچنین تقویت برندینگ امر زیارت نیازمند توجه بیشتر به این حوزه هستیم.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی اضافه کرد: البته منظور از هنر در واقع هنرهایی با نگاه معناگرایانه است، به عنوان مثال جشنواره‌های بزرگی در رابطه با سینمای معناگرایانه در مشهد برگزار کنیم و یا کنسرت‌ها و جشنواره‌های موسیقی معناگرایانه و موسیقی معنوی را در مشهد گسترش دهیم تا با استفاده از آن‌ها بتوانیم تصویر معنویت در ذهن مخاطبان را پررنگ‌تر کنیم؛ بنابراین به نظر می‌رسد که این‌ موارد ضرورت‌های انکارناپذیری هستند.

 

خدیوی عنوان کرد: اقدامات در حوزه معماری و شهرسازی باید به گونه‌ای باشد که بافت پیرامون حرم بعدی زیبایی‌شناختی داشته باشد، به شکلی که مردم از تماشا و دیدن آن لذت بصری ببرند و این زیبایی تنها نباید در صحن و سرای حرم قابل مشاهده باشد؛ در واقع حرم مطهر باید در پیوند با فضای شهری باشد.

وی با اشاره به این که این بافت شهری باید از سایر بافت‌های شهری مشهد و حتی کشور متمایز باشد، بیان کرد: به تعبیری نمی‌توان کپی‌ بافت‌های شهری دیگر را در این مکان ایجاد کرد. البته این موضوع در تخصص من نیست و متخصصان شهرسازی باید نظر دهند؛ اما به طور کلی این بخش نیز باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا حوزه بسیار با اهمیتی است و عدم توجه به آن سبب می‌شود نتوانیم آنطور که لازم است در حوزه برندسازی و ایجاد تصویر مثبت از شهر مشهد، موفق عمل کنیم.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی اضافه کرد: ابزار سومی که می‌تواند در توسعه امر زیارت اثرگذار و کمک‌کننده باشد، گونه‌های دیگر گردشگری است. به عنوان مثال گردشگری تندرستی و یا سلامت یکی از انواع گردشگری است که از گذشته با موضوع شفا در امر زیارت پیوند داشته است. به عبارتی این گونه گردشگری تمایل دارد که به زیارت نزدیک باشد و می‌تواند تأثیر مثبتی از شهر مشهد ایجاد کند. به علاوه در حوزه درآمدزایی و اقتصادی نیز برای شهر مشهد قابل تأمل و توجه است.

اقامت-مشهد-گردشگری مذهبی-آستان قدس

 

شناسایی گونه‌های گردشگری هم راستا با زیارت در تقویت برندینگ اثرگذار است

خدیوی خاطرنشان کرد: گردشکری تاریخی و گردشگری خرید نیز از گونه‌های دیگر گردشگری هستند که می‌توانند کمک قابل توجهی به امر زیارت کنند؛ خرید سوغات همواره جزء جدایی‌ناپذیر زیارت بوده است، اما امروزه با ورود کالاهای چینی و … دچار مشکلات زیادی شده است. به نظر می‌رسد گردشگری خرید باید مبتنی بر خرید از کارگاه‌هایی باشد که محصولات ایرانی و مورد تقاضای گردشگران مانند کارگاه‌های سنگ‌تراشی، پوشاک و … که سبب توسعه گردشگری خرید می‌شوند را تولید ‌کند، تا بتواد گردشگری زیارتی شهر مشهد را تقویت کند. بنابراین شناسایی گونه‌های گردشگری هم‌راستا با امر زیارت می‌تواند در تقویت برندیگ و ایجاد تصویر ذهنی بهتر از مشهد اثرگذار باشد.

وی درخصوص موانع ایجاد تصویر ذهنی مثبت اظهار کرد: به نظر من مهمترین مانع ایجاد تصویر ذهنی و برندیگ شهر مشهد، اغتشاش معنایی و یا اغتشاش بصری است؛ به این معنی که گونه‌های هم‌راستا یا غیر هم‌راستا با امر زیارت آن هم با مفهوم معنویت را در شهر مشهد بسیار پررنگ کنیم. به نظر من چنانچه مقابله با گونه‌های گردشگری هم‌سو با زیارت و گردشگری معنوی مانند گردشگری فرهنگی ادبی، فرهنگی هنری، سلامت و … را جایگزین تقویت این گونه‌های گردشگری  کنیم، متأسفانه گونه‌های دیگری از گردشگری مانند گردشگری غذا شکل می‌گیرد. گرچه ظهور این نوع از گردشگری تضاد و منافاتی با امر زیارت ایجاد نمی‌کند و حضور این نوع گردشگری تا حدودی خوب است، اما پررنگ شدن آن در نهایت ما را دچار مشکل خواهد کرد.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی گفت: به تعبیری دیگر جلوگیری از توسعه گونه‌های هم‌راستا با زیارت مانند هنر، موسیقی فاخر، سینمای معناگرا و افزایش حضور گردشگرانی که تقاضای معنویت دارند، سبب شکل‌گیری گونه‌های دیگری از گردشگری می‌شود. افرادی که دغدغه امور معناگرایانه، مذهبی و دینی دارند و تلاش می‌کنند مخاطبینی که تصویر مذهبی از مشهد دارند در این شهر حضور پیدا کنند، باید اجازه دهند و بستری را فراهم کنند که زیبایی‌شناسی که در هنر تجلی پیدا می‌کند در شهر مشهد نیز به حد اعلاء خود برسد.

خدیوی افزود: به طوری که مشهد در بازه‌های تابستان و مناسبت‌های مذهبی، محمل بزرگی از جشنواره‌های هنرهای شنیداری، سینما، هنرهای تجسمی و … باشد که تمام این عوامل به تقویت و پررنگ شدن موضوع معنویت در شهر کمک می‌کنند.

وی ادامه داد: یکی از مشکلات این است که ما برای جلوگیری از جریان اقتصادی تجاری که مبتنی بر سوداگری و توسعه گونه‌های غریب با امر زیارت است، نمی‌توانیم از قوانین سخت و سنگین استفاده کنیم؛ بلکه باید گونه‌های دیگری از گردشگری را تقویت کنیم که مخاطبان معناگرا و معنویت‌گرا به مشهد روی آورند. حضور زائران و گردشگران معنویت‌گرا سبب می‌شود، گونه‌هایی که هم‌راستا با زیارت و امر قدسی نیستند،حداقل اغتشاش بصری ایجاد می‌کنند و یا تصویر نامنظمی از شهر مشهد به وجود می‌آورند، به مرور زمان به حاشیه رانده شده و برند زیارت توسعه یابد؛ چراکه برند در ذهن و ضمیر ناخودآگاه انسان‌ها شکل خواهد گرفت.

مسجد گوهرشاد مشهد-برندینگ

برای ایجاد تصویر ذهنی مثبت از مشهد نیازمند پیوند میان عناصر درگیر با گردشگری هستیم

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خاطرنشان کرد: بنابراین ایجاد تصویر ذهنی مثبت، نیازمند هماهنگی، هم‌پوشانی و پیوندی میان عناصر درگیر با گردشگری است؛ از این رو لازم است انواع مختلف گردشگری و سیاست‌گزاران این حوزه در جهت ایجاد تصویری معنوی و مذهبی از شهر مشهد، با یکدیگر همفکری  داشته باشند و این موضوع زمانی تحقق می‌یابد که تمام نهادهای مرتبط حداقل به اجماع نظری درخصوص موضوع گردشگری معنوی و لزوم توجه به آن در بافت اصلی شهر مشهد دست پیدا کنند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

زیارت، اصلی‌ترین عنصر برندینگ شهر مشهد

تاریخچه گنبد طلایی حرم علی‌ابن‌موسی الرضا(ع)

مشخص‌ترین نماد و نشانه بیرونی حرم مطهر امام رضا علیه‌السلام گنبد طلایی آن است که مجاوران و مسافران با دیدن آن بنای با شکوه، سلام و درودی بر هشتمین امام نثار می‌کنند.

 در یادداشتی در خبرآنلاین به قلم هادی انصاری آمده است: «بنا بر نقل کتب تاریخی، نخستین گنبد بر فراز مزار قدسی حضرت امام رضا علیه‌السلام، به فرمان سلطان سنجر سلجوقی (۵۱۱ ـ ۵۵۲ ق) و به کوشش وزیر وی، شرف‌الدین قمی ساخته شد. در آن هنگام گنبد با کاشی آذین گردیده بود. گنبد آغازین همان است که اینک از داخل حرم مطهر دیده می‌شود و سطح مقعّر و مقرنس آینه کاری آن پیداست. بنا بر این سقف درونی حرم مطهر به حدود هشت قرن پیش بازمی‌گردد.

در دوران شاه طهماسب صفوی، پس از جمع‌آوری خشت‌های کاشی، گنبدی با خشت‌های طلا بر فراز گنبد پیشین بنا شد. این همان گنبدی است که امروزه در نمای بیرونی به چشم می‌آید. در شورش ازبک‌ها، خشت‌های طلای گنبد به چپاول رفت.

در سال ۱۰۰۹ق که شاه عباس صفوی از پایتخت آن روز، اصفهان، پیاده رهسپار مشهد گردید، مدتی در مشهد اقامت گزید و دستور داد که گنبد مطهر، بار دیگر با خشت‌هایی از مس و روکش طلایی پوشیده شود و این کار به دست کمال‌الدین محمود یزدی به تحقق پیوست. بر پایه آن چه در کتیبه گنبد دیده می‌شود، این کار در سال ۱۰۱۰ق آغاز شده و در سال ۱۱۱۶ق به پایان رسیده است. متن کتیبه گنبد که اثر خامه خوشنویس نامدار ایرانی علیرضا عباسی است و با قلم طلایی بر زمینه فیروزه‌ای به خط ثلث نوشته شده، چنین است:

بسم الله الرحمن الرحیم من عظائم توفیقات الله سبحانه ان وفق السلطان الاعظم مولی ملوک العرب و العجم صاحب النسب الطاهر النبوی و الحسب الباهر العلوی تراب اقدام خدام هذه الروضة المنورة الملکوتیة مروّج آثار اجداده المعصومین السلطان ابن السلطان ابوالمظفر شاه عباس الموسوی الصفوی بهادرخان. فاستسعد بالمجیء ماشیاّ علی قدمیه من دارالسلطنة اصفهان الی زیارة هذا الحرم الاشرف و قد تشرّف بزینة هذه القبة من خلّص ماله فی سنة الف و عشر و تمّ فی سنة الف و ستة عشر.

بنابراین، گنبدی که اینک مشاهده می‌شود، همان بنایی است که حدود چهارصد سال از ساخت آن می‌گذرد.

در سال ۱۰۸۴ق و در زمان شاه سلیمان صفوی، به دنبال وقوع زمین‌لرزه، به گنبد مطهر نیز آسیب‌هایی وارد آمد و شماری از خشت‌های طلایی آن از جا کنده شد. وی دستور داد تا گنبد بازسازی شود و کتیبه‌ای بر آن افزوده گردد که این رخداد را حکایت نماید. این کتیبه اکنون به صورت چهار ترنج در اطراف گنبد مطهر دیده می‌شود. متن کتیبه یادشده چنین است:

من میامن منن الله سبحانه الذی زین السماء بزینة الکواکب و رصع هذه القباب العلی بدرر الدراری الثواقب ان استسعد السلطان الاعدل الاعظم و الخاقان الاکرم الافخم اشرف ملوک الارض حسبا و نسبا و اکرمهم خلقا و ادبا مروج مذهب اجداده الائمة المعصومین و محیی مراسم آبائه الطیبین الطاهرین السلطان بن السلطان شاه سلیمان الصفوی الموسوی بهادرخان بتذهیب هذه القبة العرشیة الملکوتیة و تزیینها و تشرّف بتجدیدها و تحسینها اذا تطرق الیه الانکسار و سقطت لبناتها الذهبیة التی کانت تشرق کالشمس فی رابعة النهار بسبب حدوث الزلزلة العظیمة فی هذه البلدة الکریمة فی سنة اربع و ثمانین و الف و کان هذه التجدید الجدید فی سنة ثمانین و الف. کتبه محمدرضا امامی.

انشاء این متن زیبا و ادبی از سوی استاد و فقیه و ادیب برجسته دوران صفوی مرحوم آقا حسین خوانساری (م ١٠٩٨) صورت پذیرفته که در نوشتن متون ادبی در دوران خود، از قدرت گسترده ای برخوردار بوده است.

در سال ۱۳۵۳ شمسی خشت‌های طلایی گنبد که بر اثر گذشت زمان شفافیّت و جلای خود را از دست داده بود، در هنگام نیابت تولیت آستانه رضوی عبدالعظیم ولیان خشت‌های طلایی را از جای خود برداشتند و بار دیگر با آب طلا به روش الکترو پلیتینگ خشت‌ها را در وان‌های اشباع شده به آب طلا قرار داده و دوباره لایه‌ای تا حدود ١٧ میکرون طلا ضخامت دادند. (گفتنی است که هر میلیمتر شامل هزار میکرون است) و در جای خود نصب کردند. ولیان دستور داد هر خشتی که برداشته می‌شود، شماره‌گذاری شود که بتوانند پس از طی لایه‌گذاری طلا و پروژه ترمیم خشت‌ها، دقیقا هر خشت را در جای نخستین خود قرار دهند. کاری که مرحوم ابراهیم زرگرباشی رییس کارگاه طلاکاری گنبد مطهر امیرالمومنین ع در نجف اشرف در سال ١١٥٥ هجری که به دستور نادرشاه افشار صورت گرفت، خود انجام داده و تمامی خشت‌ها علاوه بر شماره‌گذاری و تعیین ردیف قرار گرفتن خشت بر روی گنبد و امضای خود و گاه برخی از استادان آن زمان را قرار داده که این پیش‌بینی، خود کمک فراوانی به در جا قرار دادن هر خشت نمود.

گفتنی است که مساحت گنبد مطهر امام رضا علیه‌السلام حدود ٨٥٠ متر مربع بوده که از دو بخش ساقه و گنبد تشکیل می‌گردد. این گنبد با سیزده هزار و یکصد خشت طلا پوشیده و آذین گردیده شده است.

ابعاد گنبد به این شرح است:

ارتفاع از کف حرم تا زیر سقف گنبد درونی ۸/۱۸ متر

ارتفاع از کف حرم تا بالای گنبد طلای بیرونی ۲۰/۳۱ متر

ارتفاع از اوّل طلاکاری تا تیزه گنبد ۴۰/۱۶ متر

ارتفاع سر طوق گنبد ۵۰/۳ متر

محیط خارجی ۱۰/۴۲ متر

منبع: ایسنا

زیارت، اصلی‌ترین عنصر برندینگ شهر مشهد

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی با اشاره به اهمیت توجه به برندینگ گردشگری و لزوم توجه به معنویت و امر زیارت در حوزه برندینگ شهر مشهد، عوامل و موانع تحقق توسعه برندینگ گردشگری را تشریح کرد.

سعید خدیوی در خصوص تعریف و معنای برندینگ در صنعت گردشگری اظهار کرد: برند، در واقع احساس ایجاد شده در ذهن مخاطب است که می‌تواند در ارتباط با خدمات، محصولات و یا مکان باشد و این احساس شامل مجموعه‌ای قابل لمس و غیرقابل لمس می‌شود.

وی اضافه کرد: در حقیقت این احساس و ویژگی‌های قابل لمس و غیرقابل لمس روانی و اجتماعی وابسته به محصول، شخصیت و ویژگی‌هایی است که خریدار به محصولات نسبت می‌دهد. برندسازی مکان به عنوان مدیریت تصویر مکان تعریف می‌شود، زیرا اماکن اغلب به عنوان تصویری ذهنی در یاد مخاطبان نقش می‌بندد که نیازمند هماهنگی‌های اقتصادی، فرهنگی، تجاری، اجتماعی، دولتی و رقابتی است.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی درمورد ضرورت و فواید ایجاد برندینگ در حوزه گردشگری و به تعبیری برندسازی در زمینه مکان و مقاصد گردشگری بیان کرد: این موضوع کاملا واضح است هرچه موضوع برندینگ و یا تصویر ذهنی مخاطبان از مقاصد گردشگری کشور، با نیازها، خواسته‌ها و تمایلات گردشگران و مخاطبان همراه و هم‌راستا باشد و تصویر ذهنی مناسبی ایجاد کند، در نهایت سبب افزایش و جذب بیشتر گردشگر می‌شود.

جذب سرمایه‌گذار در برندینگ اهمیت بالاتری نسبت به جذب گردشگر دارد

خدیوی ادامه داد: اما به عقیده من جذب سرمایه‌گذار که جنبه دیگری از برندینگ محسوب می‌شود، از اهمیت بیشتری نسبت به جذب گردشگر برخوردار است؛ به طوری که ما برای جذب سرمایه‌گذار نیز نیازمند برندینگ مکان هستیم. به عبارتی دیگر با وجود این که  جذب گردشگر، موضوع مهمی است و باید مورد توجه قرار گیرد؛ اما نباید معرفی شهر یا مقصد گردشگری به عنوان مکان مناسب برای سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه در راستای ایجاد تصویر ذهنی مدنظر، مورد غفلت واقع شود زیرا این موضوع می‌تواند به جذب گردشگر و توسعه برند شهری نیز کمک نماید.

وی عنوان کرد: ضرورت گفته شده به این دلیل است که رابطه‌ دو طرفه علی و معلولی به ویژه در خصوص مکان‌های گردشگری وجود دارد؛ هرچه سرمایه‌گذار بیشتری برای شهرمان جذب کنیم، به تبع آن زیرساخت‌ها و فضاهای گردشگری بیشتری می‌توانیم ایجاد کنیم و در نتیجه گردشگران با الگوهای سفر و تقاضاهای متفاوتی را جذب خواهیم کرد.

مرتبط:

جاذبه‌های تاریخی مشهد

همه چیز درباره مسجد گوهرشاد مشهد

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی افزود: به تعبیری دیگر هرچه سرمایه‌گذار بیشتری جذب کنیم، می‌توانیم کیفیت فضایی بیشتری را در اختیار گردشگران قرار دهیم و از طرفی دیگر هرچه گردشگران افزایش پیدا کنند، سرمایه‌گذاران بیشتری ترغیب می‌شوند که در شهر و منطقه ما سرمایه‌گذاری کنند. هر دو بخش این رابطه مستلزم توجه به برندینگ و ایجاد تصویری مثبت از مکان و مقصد گردشگری است. هرچه این تصویر مثبت هم‌راستا با نیازها و خواسته‌های گردشگران و سرمایه‌گذاران باشد و حفظ سرمایه، حمایت و ایجاد فضای کسب‌وکار برای سرمایه‌گذاران را ایجاد و تبلیغ کنیم، قطعا سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت صورت خواهد گرفت و در نتیجه‌ این سرمایه‌گذاری، توسعه گردشگری اتفاق خواهد افتاد.

خدیوی تصریح کرد: در سمت مقابل نیز توسعه گردشگری و حضور بیشتر گردشگران منجر به سودآوری بیشتر پروژه‌های گردشگری شهری می‌شود و در نتیجه سرمایه‌گذاری در این بخش افزایش پیدا می‌کند. به نظر من این رابطه دو سویه اصلی‌ترین ضرورت برندینگ در زمینه گردشگری است در حالی‌که برندینگ گردشگری در حوزه‌های دیگری نیز اثرگذار خواهد بود و رضایت از زندگی ساکنان شهر را نیز افزایش می‌دهد.

توسعه گردشگری و برندینگ باید مبتنی بر ظرفیت‌های گذشته شهرها صورت گیرد

وی خاطرنشان کرد: به عقیده من شهرها باید مبتنی بر ظرفیت‌هایی که از گذشته داشته‌اند توسعه پیدا کنند؛ به گونه‌ای که این ظرفیت‌ها را حفظ کرده و به جهت ارتقاء و توسعه آن‌ها در جهت تصویر ذهنی ایجاد شده برای مخاطبین حرکت کنند. به عنوان مثال شهر مشهد، شهری زیارتی است که گردشگران برای زیارت به صورت سنتی در این شهر حضور پیدا می‌کرده‌اند و در واقع از دنیای مادی جدا می‌شدند.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی تشریح کرد: امر زیارت در گذشته به عنوان امری عبادی و با نگاهی وظیفه‌گرایانه در نظر گرفته می‌شده است. در حالی‌که مسافران در دنیای مدرن، نیاز و خواسته دیگری دارند؛ اما این نیازها و خواسته‌ها در راستای همان مفهوم کلی زیارت گنجانده می‌شود. به این معنی که اگر گردشگری مذهبی را به عنوان برند، تقاضا و یا تصویر ذهنی اصلی مخاطبین از شهر مشهد در نظر بگیریم، در نهایت مخاطبین ما انتظار دارند این تصویر براساس نیازهای به روز شده آن‌ها گسترش پیدا کند.

خدیوی گفت: در واقع باید به این نکته توجه کنیم که امروزه چه دیدگاه و نگرشی نسبت به زیارت و به طور کلی موضوع دین‌داری وجود دارد. انتظار مخاطبین ما در دوران مدرن اندکی تفاوت پیدا کرده است، اما این تفاوت نباید به شکافی بزرگ منجر شود. دوران مدرن باعث شده است که نگاه انسان‌ها به دین، نگاهی معناگرایانه و معنویت‌گرایانه باشد و به تبع تقاضای آن‌ها نیز به این سمت سوق پیدا کند، به ویژه در خصوص اماکن زیارتی که گردشگری دینی آن‌ها بر اساس مناسک دینی واجب مانند حج نبوده است. در حقیقت برای زیارت در شهر مشهد و شهرهای زیارتی دیگری مانند مشهد، احساس نیازی وجود داشته که زائران را برای سفر به این مکان‌ها تشویق می‌کرده است.

وی اضافه کرد: به این ترتیب این احساس در دنیای امروز به دلیل فشار ناشی از دنیای مدرن، گسترش پیدا کرده است، به گونه‌ای که فشار سبک زندگی در دوران مدرن که از سرعت زیادی نیز برخوردار است، باعث شده انسان‌ها نیاز به آرامش و رهایی از زندگی روزمره و پیوند با امر قدسی را احساس کنند؛ بنابراین این نیاز و امر قدسی، خواسته، توقع و تصویری از شهر زیارتی را به وجود آورده است.

عضو هیأت علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی اظهار کرد: بنابراین امروزه هر چه ما شهر مشهد را با توجه به انتصاب پایتخت معنوی کشور و محل تبلور معنویت، به عنوان یک مقصد معنوی در نظر بگیریم، باید به عناصر معنویت به عنوان مهمترین ویژگی‌ها و تصاویر ذهنی که باید در ذهن مخاطبین شکل گیرد، توجه کنیم. در واقع زیارت، اصلی‌ترین عنصر برندینگ شهر مشهد محسوب می‌شود.

خدیوی افزود: به عقیده من، باید با توجه به فضا و ویژگی‌های دوران مدرن، تصویری که از گذشته درخصوص مشهد در ذهن انسان‌ها بوده و نیازها و خواسته‌هایی که بر این اساس شکل گرفته است را تقویت کنیم. بنابراین لازم است موضوع زیارت را با توجه به مقتضیات زندگی مدرن و به عنوان حقیقت برندینگ در شهرهای زیارتی نظیر مشهد در نظر بگیریم، زیرا مزیت رقابتی شهر مشهد و شهرهایی مانند مشهد در گرو همین یکپارچگی معنایی است.

بزرگترین خانه تاریخی مشهد تخریب شد

با وجود اینکه در سال‌های اخیر این اطمینان داده شده بود که هیچ نگرانی بابت تخریب خانه «کوزه کنانی» وجود ندارد و مرمت و بازسازی این بنا نیز تنها با هماهنگی انجام خواهد گرفت، اما متاسفانه روز گذشته بخشی از بنای این خانه تخریب شده است.

کوزه کنانی که عنوان بزرگترین خانه تاریخی مشهد را یدک می‌کشد و یادگار دوره قاجار است با اینکه قرار بود این بنای تاریخی با توافق میراث و مالکان احیا و بازسازی شود، طی دلایلی نامعلوم تخریب شده و این بنا یکی از ۲ ساختمان خود را از دست داده است. البته طی اخباری که تاکنون منتشر شده مالکان ادعا می‌کنند این اتفاق با توافق میراث رخ داده است.

با اینکه این بنا از فهرست آثار ملی خارج شده بود و تحت قوانین حفاظت و صیانت آثار تاریخی قرار نداشت، اما در طرح تفصیلی ملاک عمل به عنوان کاربری فرهنگی و تاریخی تعیین شده و در همین راستا هر گونه مداخله در این بنا باید با نظر سازمان میراث فرهنگی انجام شود.

در خصوص خانه کوزه کنانی باید گفت که این بنا در حافظه تاریخی مردم مشهد ماندگار شده و به عنوان یک مکان‌‎رویداد برای هویت‌بخشی این شهر از اهمیت بالایی برخوردار است که می‌تواند بسیاری از رویدادهای تاریخی را روایت کند.

اثر تاریخی خانه کوزه کنانی در سال ۱۲۴۷ شمسی مطابق با سال ۱۲۸۸ قمری در دوره قاجار با کاربری مسکونی احداث شده و در سال‌های جنگ جهانی به عنوان کنسول‌گری آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است. این بنای ارزشمند فارغ از ارزش‌های فرهنگی و معماری که متعلق به دوره‌ای خاص از سیر تحول معماری شهر مشهد بوده، دارای ویژگی‌های سیاسی و اجتماعی قابل توجه است و نقش مهمی در حفظ هویت و ماندگاری حافظه تاریخی شهر ایفا می‌کند.

خانه کوزه کنانی در کوچه چهارباغ، جنب سجادیه کویتی‌ها و روبه‌روی حسینیه فروشانی‌ها واقع شده و همه ساله مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی و زائران بارگاه منور رضوی قرار می‌گرفته است. همچنین باید گفت که این خانه تاریخی نقش مهمی در حفظ هویت و ماندگاری حافظه تاریخی مشهد مقدس داشته است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

چه خبر از احیاء بازار تاریخی فرش مشهد ؟

جاذبه‌های تاریخی مشهد

انواع سبک های گردشگری در مشهد

جلوگیری از فعالیت انجمن‌های گردشگری غیرمجاز در مشهد

مدیرکل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی گفت: از فعالیت هرگونه انجمن‌گردشگری با عناوین «پارس» و «فروغ ‌مهر سفر یاران ‌پارس» جلوگیری خواهد شد و اقدامات لازم به دادستانی مشهد گزارش شده است.

ابوالفضل مکرمی‌فر امروز با اعلام این خبر اظهار کرد: براساس اطلاعات به دست آمده فرد یا افرادی در ایستگاه مترو فلسطین مشهد با عنوان انجمن گردشگری پارس و فروغ مهر سفر یاران پارس فعالیت غیر مجاز دارند.

بر اساس گزارش روابط‌ عمومی اداره‌کل میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی خراسان رضوی، وی ادامه داد: این فعالیت‌ها بدون دریافت مجوز دفتر یا شرکت خدمات مسافرتی و گردشگری بند «ب» از اداره کل میراث فرهنگی استان است که به منظور پیشگری از وقوع جرم به استناد تبصره ۲ ماده ۷ قانون توسعه صنعت ایرانگردی و جهانگردی و ماده ۳ آئین‌نامه نظارت بر تاسیس و فعالیت دفاتر خدمات مسافرتی مصوب ۲۷ خرداد ۱۳۸۰ هیات وزیران باید از این فعالیت جلوگیری شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر این‌که خدمات گردشگری و برگزاری تورهای گردشگری منوط به اخذ مجوز از دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری رسمی و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی امکان‌پذیر است، خاطرنشان کرد: ارائه هرگونه خدمات تور، تنها از سوی دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز بند ب مجاز است اما برخی از افراد در قالب اشخاص، گروه‌، تشکل، انجمن، موسسه و با ترفندهای مختلف تبلیغاتی و استفاده از فضای مجازی، بدون اخذ مجوزهای رسمی نسبت به فروش خدمات تور به صورت غیرقانونی اقدام می‌کنند که در صورت مشاهده برگزاری این تورها، بدون چشم‌پوشی برخورد قانونی اعمال خواهد شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

لوکس ترین هتل های مشهد

فرودگاه هاشمی‌نژاد مشهد کجاست؟

همه چیز درباره مسجد گوهرشاد مشهد

راه‌اندازی گذر گلستان مشهد تا اردیبهشت ۱۴۰۰

گذر فرهنگ و هنر گلستان در شهر مشهد تا اردیبهشت ۱۴۰۰ راه اندازی می‌شود.

به نقل از گزارش روابط عمومی موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، امین عارف‌نیا _ مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر _ با اعلام این خبر گفت: با هدف کمک به توسعه فضاهای فرهنگی و هنری، ایجاد مقاصد فراغتی برای شهروندان و گردشگران با کارکرد فرهنگی و هنری و کمک به ایجاد فضاهای عمومی خلاق و سرزنده و در دسترس، گذر فرهنگ و هنر گلستان مهشد ایجاد می‌شود.

او در جلسه انعقاد تفاهم نامه همکاری با شهرداری مشهد، اظهار کرد: شهرداری مشهد متعهد شده است ترمیم و به سازی گذر، باز طراحی نما و جداره ها و آماده سازی فضای مسقف را برای واگذاری به کسب و کارهای فرهنگی و هنری تا پایان سال ۱۳۹۹ به سرانجام برساند.

مدیرعامل موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر خاطرنشان کرد: با همراهی هنرمندان مکانی خلاق را در گذر گلستان طراحی و راه‌اندازی خواهیم کرد. میدان شهدا به عنوان نقطه آغاز عندلیب به حرم مطهر امام رضا (ع) برای ایجاد پلازا با رویکرد هنرهای آیینی و دینی در نظر گرفته شده است و مقرر شد شهرداری مشهد ضمن بررسی امکان برخی تغییرات در کالبد میدان شهدا، تردد شهروندان و گردشگران در این عرصه تسهیل شود.

او افزود: موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر ضمن ایجاد دفتر تسهیل گری در مشهد در تعامل با اهالی فرهنگ و هنر در تلاش خواهد بود مکان های خلاق و پر رونقی را در هر دو عرصه میدان شهدا و گذر گلستان دایر کند.

تفاهم نامه همکاری میان موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، شهرداری مشهد و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان خراسان رضوی با هدف ایجاد گذرهای فرهنگ و هنر در مشهد منعقد و مبادله شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

جاذبه‌های تاریخی مشهد

انواع سبک های گردشگری در مشهد

۴ فاکتور اثرگذار در انتخاب تور مشهد هوایی

شکایت به دیوان عدالت و تعطیلی بیشتر هتل‌های مشهد

رییس جامعه هتلداران ایران می‌گوید از سازمان تامین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی به خاطر دریافت جریمه، برخلاف مصوبه ستاد ملی کرونا شکایت می‌کند.

فروردین‌ماه ۹۹ ستاد ملی مدیریت کرونا با صدور مصوبه‌ای مهلت داد پرداخت مالیات‌ها، اعم از مالیات‌ بر درآمد و مالیات بر ارزش‌افزوده و ۲۳ درصد حق بیمه کارفرمایی پرسنل شاغل در واحدهای گردشگری به مدت سه ماه به تعویق بیافتد. اما جمشید حمزه‌زاده به ایسنا گفت که این مصوبه رعایت نشده و با اجماع هتلداران از این دو سازمان به دیوان عدالت شکایت می‌شود.

او اضافه کرد: سازمان امور مالیاتی برای سه ماه فروردین اردیبهشت و خردادماه ۹۹ که طبق مصوبه ستاد کرونا نباید مالیات دریافت می‌کرد ۱۰ درصد جریمه لحاظ کرده و سازمان تامین اجتماعی برای بیمه ۲ درصد جریمه تعیین کرده است.

رییس هیات‌مدیره جامعه هتلداران ایران همچنین از پیگیری معافیت مالیاتی هتل‌های چهار و پنج‌ستاره خبر داد و افزود: مجلس قبلا در مصوبه‌ای هتل‌های یک تا سه‌ستاره را از پرداخت مالیات معاف کرده است، پیگیریم این مصوبه را برای هتل‌های چهار و پنج ستاره نیز دریافت کنیم.

 

او در ادامه به نشستی که به تازگی با اعضای هیأت‌مدیره جامعه حرفه‌ای هتلداران خراسان رضوی داشته و به توافق‌هایی که برای ایجاد اتاق فکر و تهیه برنامه‌هایی برای دوران پساکرونا صورت گرفته است، اشاره کرد و میزان خسارت ناشی از کرونا در این استان به ویژه شهر مشهد را قابل توجه دانست و گفت: مشهد ۲۴۰ هتل دارد که درحال حاضر فقط ۶۵ هتل فعال‌اند و ۱۷۵ هتل دیگر در دوران کرونا کامل تعطیل بوده‌اند. با توجه به گزارش‌های موجود، مشهد از جمله شهرهایی است که بیشترین خسارت ناشی از کرونا را متحمل شده‌اند. هتل‌های این شهر که از فروردین تا خردادماه ملزم و مجبور به تعطیلی بودند، پس از آن هم زیارت حرم امام رضا (ع) با محدودیت مواجه بوده است، بنابراین تعداد مسافران این شهر به شدت ریزش داشته که طبیعتا به هتل‌ها خسارت سنگینی وارد کرده است.

حمزه‌زاده درباره وضعیت اقامت در هتل‌های کشور توضیح داد: تا پیش از رفع منع تردد بین شهری، ظرفیت اسکان در هتل‌ها زیر ۱۰ درصد بود، اکنون آن روند با شیب بسیار ملایمی درحال تغییر است. میانگین اشغال ظرفیت هتل‌ها پس از رفع محدودیت تردد در بین بیشتر شهرها دو تا سه درصد تکمیل شده است. با توجه به آمارهایی که موجود است بیشتر مردم همانند دوران پیش از کرونا، ترجیح می‌دهند در خانه اقوام خود اقامت کنند.

رییس جامعه هتلداران ایران به خبرهایی که درباره ازدحام جمعیت در جزایر کیش و قشم و تکمیل صددرصد ظرفیت هتل‌های آن‌جا منتشر شده است، اشاره کرد و افزود: شاید تعداد مسافران این جزایر زیاد باشد اما هتل‌ها صددرصد تکمیل نشده‌اند، چون بیشتر مردم از خانه اجاره‌ای استفاده می‌کنند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

انواع سبک های گردشگری در مشهد

جاذبه‌های تاریخی مشهد

همه چیز درباره سوغات و غذاهای محلی مشهد

جاذبه‌های تاریخی مشهد

مشهد از شهرهای مهم ایران و از قطب‌های اصلی گردشگری در کشور به‌حساب می‌آید.

جاذبه‌های تاریخی مشهد متعلق به چندین سلسله قدیمی، از گذشته به یادگار مانده است. محبوبیت مشهد را می‌توان به واسطه وجود بارگاه امام رضا دانست و به پایتخت معنوی ایران شهرت دارد. سالانه میلیون‌ها زائر و گردشگر ایرانی و خارجی با تور مشهد هوایی به این شهر سفر می‌کنند. بعد از ورود به مشهد همه‌ مسافران علاقه‌مند به زیارت حرم مطهر امام رضا هستند؛ پس از زیارت حرم با توجه به زیاد بودن جاذبه های تاریخی مشهد می‌توانید از اماکن باستانی این شهر در تور مشهد بازدید کنید.

بیش‌ترین تعداد پروازها به مشهد، متعلق به تور مشهد از تهران است. برای مشاهده قیمت و رزرو آسان تور مشهد از تهران می‌توانید تور مشهد هوایی را در سامانه علی بابا جستجو کنید.

در شهر مشهد و حواشی آن جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی ارزشمندی وجود دارد که هنگام بازدید از این اماکن، بی‌شک به قرن‌ها پیش سفر خواهید کرد. در این مقاله مهم‌ترین جاذبه های تاریخی مشهد را گفته‌ایم، برای آشنایی بیش‌تر با ما همراه باشید.

آرامگاه نادرشاه افشار در مشهد

آرامگاه نادرشاه افشار در مشهد

نادرشاه از بزرگ‌ترین پادشاهان تاریخ ایران از سلسله افشاریان است. به منظور یادبود این پادشاه بزرگ، از وی مجسمه‌ای در شهر مشهد ساخته شد. طبق شواهد گفته شده آرامگاه نادر شاه افشار  زیر این مجسمه قرار دارد. این آرامگاه در سال ۱۳۴۲ ساخته شده و در مجموعه باغ موزه نادری قرار دارد. ساختمان آرامگاه از سه قسمت مقبره نادرشاه، موزه اسلحه متعلق به دوره‌های مختلف، موزه اسلحه و آثار مربوط به زمان نادرشاه افشار تشکیل شده است. این اثر قدیمی و باشکوه در سال ۱۳۵۴ در فهرست آثار تاریخی ملی ایران قرار گرفت.

آدرس: مشهد، خیابان شیرازی، چهار راه شهدا

پارک-کوهسنگی-مشهد

پارک کوه سنگی

دومین پارک بزرگ شهر مشهد، مجموعه زیبای کوه سنگی محسوب می‌شود. این پارک در موقعیتی خاص در جنوب غربی شهر مشهد واقع شده و انتهای خیابان معروف و قدیمی کوه سنگی ساخته شده است. این پارک یکی از تفریحگاه‌های اصلی تور مشهد، به‌حساب می‌آید و در میان مردم این شهر محبوبیت بالایی دارد. بر اساس گفته‌ها، شاه عباس صفوی در این منطقه تاج گذاری کرده و قدمت این پارک به آن دوران بازمی‌گردد.

آدرس: مشهد، ایستگاه مترو شهید کاوه

مدرسه علمیه عباس قلی‌خان شاملو

مدرسه علمیه عباس قلی‌خان شاملو

مدرسه علمیه عباس قلی‌خان شاملو یکی از مدارس تاریخی مشهد است که در سال ۱۰۴۵ به دستور شاه سلیمان صفوی توسط عباس قلی‌خان تاسیس شد. ساختمان مدرسه در دو طبقه چهار ضلعی به سبک معماری سلسله صفویه ساخته شده و این مدرسه تاریخی و فرهنگی در سال ۱۳۵۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. در ساخت و نمای این مدرسه از آجر استفاده شده و فضای داخلی و خارجی آن، با استفاده از کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری تزیین شده است.

از زیبایی‌های کم‌نظیر مدرسه عباس قلی‌خان، معماری جذاب سردر ورودی ایوان‌ها، حجره‌ها و رواق‌ها بوده که فوق‌العاده به‌چشم می‌آید. پیشنهاد می‌کنیم بازدید از این اثر زیبا را در تور مشهد، از تهران فراموش نکنید. از این مدرسه در شرایط کنونی به‌عنوان حوزه علمیه استفاده می‌شود و بیش از صد طلبه در مدرسه علمیه مشغول به تحصیل هستند.

آدرس: مشهد، ابتدای خیابان نواب صفوی، ۵۰۰ متری از حرم امام رضا

فردوسی

آرامگاه فردوسی؛ شاعر بزرگ ایرانی

از شناخته‌شده‌ترین و محبوب‌ترین جاذبه‌های تاریخی ایران، آرامگاه حکیم ابولقاسم فردوسی واقع در مشهد است. معماری این مقبره توسط حسین لرزاده، هوشنگ سیحون و محمدقاسم باقرنژاد از معماران و هنرمندان بزرگ ایرانی طراحی شد و در سال ۱۳۴۷ پس از گذشت سه سال به اتمام رسید. معماری این آرامگاه به‌خصوص ستون‌ها و سرستون‌ها از بناهای هخامنشی الهام گرفته شده و نگاشته شدن اشعار فردوسی بر اضلاع چهارگانه مقبره، زیبایی آرامگاه را دوچندان کرده است. پیشنهاد می‌کنیم حتما از آرامگاه تاریخی فردوسی در تور مشهد دیدن کنید.

آدرس: ۲۰ کیلومتری مشهد، شهر توس، انتهای بلوار بهارستان

حمام مهدی قلی بیک

???????????????????????????????????????????????????????????????????????????????????

حمام مهدی قلی بیک

حمام مهدی قلی بیک مربوط به دوران صفویه و در سال ۱۰۲۷ ساخته شده است. مالک حمام مهدی قلی بیک این حمام را به آستان قدس وقف کرد. طی سال‌های گذشته مردم از این حمام استفاده می‌کردند؛ ولی به‌دلیل بافت سنتی حمام قلی بیک هم اکنون به موزه (مردم شناسی) تغییر کاربری داده است. این موزه نزدیکی بازار بزرگ مشهد، قرار دارد و در آن وسایل و ابزارآلات قدیمی به معرض نمایش گذاشته‌اند.

آدرس: مشهد، حوالی بازار بزرگ مشهد، میدان ۷۲ تن

برج رادکان

برج راداکان

نام دیگر برج راداکان، میل راداکان است؛ گنبد مخروطی راداکان با نمای آجری ساخته شده و معماری گنبد را می‌توان به حکیم خواجه نصیرالدین طوسی دانشمند بزرگ ایرانی نسبت داد. برج راداکان در سلسله ایلخانیان در سال ۶۰۷ هجری قمری بنا شد و امروزه یکی از ارزشمندترین جاذبه‌های تور مشهد به‌شمار می‌رود. آرامگاه راداکان در سال ۱۳۱۰ به ثبت آثار ملی رسیده و یکی از آثار منحصربه‌فرد دوران ایلخانیان به‌حساب می‌آید.

آدرس: ۷۴ کیلومتری شمال مشهد و ۲۶ کیلومتری شمال غربی چناران

منبع:ایرنا

مرتبط:

انواع سبک های گردشگری در مشهد

فرودگاه هاشمی‌نژاد مشهد کجاست؟

مشهد مقصدی برای زیارت، طبیعت‌گردی و تاریخ‌گردی

انواع سبک های گردشگری در مشهد

بسیاری از کسانی که درباره صنعت گردشگری و توریسم در شهر مشهد به مطالعه می‌پردازند تا بتوانند برای خود یک راهنمای سفر مشهد تالیف کنند، مایلند تصویری از انواع سبک های گردشگری در این شهر را داشته باشند. مجموعه سفرمارکت به شما توصیه می کند که در ایام کرونا از سفر کردن بپرهیزید. ما نیز در این ایام تابع قوانین وزرات بهداشت هستیم و تمام سفرها و پروازها منوط به اعلام وزارت بهداشت است.

اینکه در مشهد می‌توان به چه تفریحاتی پرداخت، از چه نوع مکان هایی بازدید کرد و به طور کلی تیپ های مختلف گردشگری در مشهد چیست برای کسانی که با بلیط هواپیما لحظه آخری مشهد یا روش های دیگر به این شهر سفر می‌کنند، اهمیت دارد.

زیرا هر کسی باید بداند در سفر به هر شهر، آیا سلایق و خواسته‌هایش عملی می‌شود یا نه. در این نوشته خیلی گذرا به سبک های اصلی گردشگری و سفر به مشهد می‌پردازیم.

اقامت-مشهد-گردشگری مذهبی

گردشگری مذهبی یا زیارتی در مشهد

شاید بتوان گفت رایج ترین و غالب ترین شکل گردشگری در مشهد، گردشگری مذهبی و تاریخی مشهد است. بر اساس آمارها و همچنین بر اساس دیدگاه‌سنجی‌های انجام شده مختلف، مشهد شهر نخست ایران در گردشگری زیارتی است و پس از آن با اختلاف، شهر قم در رتبه دوم قرار می‌گیرد.

مشهد این جایگاه را مدیون میزبانی از حرم مطهر امام رضا (ع)، هشتمین امام شیعیان جهان است. حرم امام رضا (ع) نقش مرکزی را در این شهر ایفا می‌کند و به نوعی مبدا مکانی و ارجاعی مشهد است.

مجموعه حرم در طول سده‌ها به تدریج توسعه فیزیکی پیدا کرده و تبدیل به یکی از بزرگترین مجموعه‌های مذهبی و زیارتی جهان از دید مساحت شده است.

در حرم امام رضا (ع) علاوه بر مرقد مطهر وی، آرامگاه شماری دیگر از بزرگان مذهبی و عرفای اسلامی هم جای گرفته‌اند و به ابعاد مذهبی آن افزوده‌اند.

همچنین در شهر مشهد مسجد تاریخی و باشکوه گوهرشاد جای گرفته است و ارزش تاریخی، معماری و مذهبی بالایی دارد. مکان های زیارتی مشهد محدود به داخل شهر نمی شوند و در پیرامون شهر هم مقابر و آرامگاه های متعددی وجود دارد.

بازار تاریخی فرش مشهد-توسعه گردشگری

بازار گردی در مشهد

مشهد دومین شهر بزرگ ایران پس از تهران پایتخت است. همین موجب شده، اقتصاد این شهر بزرگ و چشمگیر باشد. موقعیت جغرافیایی و راهبردی مشهد هم موجب شده این شهر در مسیر راهبردی جاده ابریشم قرار بگیرد.

مشهد به مرزهای شمال شرقی کشور بسیار نزدیک است و به عنوان مهمترین و بزرگترین شهر ایران در این منطقه، دسترسی تجاری و بازرگانی خیلی خوبی دارد. همین عوامل در کنار هم موجب شده‌اند در شهر مشهد، بازارها و مراکز خرید پرشماری و بزرگی پدید بیایند.

این بازارها گستره متنوعی از کالاها را به مخاطبانشان عرضه می‌کنند. برخی مجموعه کالاهای عمومی برای ساکنان شهر را فراهم می‌آورند و برخی دیگر برای گردشگران جذاب هستند.

زیرا خرید سوغات و رهاورد بخشی از سفر هر گردشگری به مشهد است. سوغاتی مانند زعفران، زرشک، زیورآلات فیروزه و … از همین رو، بازارگردی یا خریدگردی تبدیل به یکی از سبک های گردشگری در مشهد شده است.

بازار رضا مشهورترین بازار سنتی و کلاسیک مشهد است که نیم سده از ساخت آن می‌گذرد. در مقابل شمار چشمگیری مرکز خرید مدرن و نوساز در مشهد قرار دارد که در چندین طبقه، صدها فروشگاه را میزبانی می‌کنند.

مراکز خرید مشهد به مانند نمونه‌های رایج خود، تنها به فروشگاه‌ها بسنده نکرده و امکانات رفاهی دیگری را هم در خود دارند. از رستوران و غذافروشی و به طور خاص فودکورت گرفته تا شهربازی ویژه کودکان، زمین بولینگ و فضاهای فرهنگی دیگر.

blank

رستوران گردی شهر مشهد

شهر مشهد به مانند دیگر شهرهای تاریخی ایران، دارای سبک غذایی و غذاهای محلی ویژه خود است. علاوه بر این، حضور سالانه چیزی در حدود ۳۰ میلیون گردشگر در این شهر، موجب شده تا رستوران داری شغل موفقی باشد. این دو عامل در کنار هم موجب شده‌اند تا مشهد دارای طیف متنوع و گسترده ای از رستوران ها و غذاخوری ها از ارزان و اقتصادی تا لوکس و گران باشد.

گردشگران در رستوران های پرشمار و متنوع مشهد، گاهی مایلند تا غذاها و کباب های محلی مشهور مشهد را تجربه کنند و گاهی هم نمی خواهند ریسک کنند و ترجیح می دهند سفارش های محافظه کارانه ای بدهند.

blank

بومگردی و روستاگردی در اطراف مشهد

تعداد کمی از افرادی که بلیط هواپیما مشهد به تهران و برعکس را تهیه می کند با طبیعت بکر مشهد آشنا نیستند. در پیرامون شهر مشهد گستره بزرگی از روستاها جای دارند که از دید آب و هوا، طبیعت، معماری و زیبایی های محلی بسیار چشمگیر هستند.

این روستاها در جهت های مختلف در پیرامون مشهد جای گرفته‌اند و معمولا در فصل های گرمتر سال بسیار معتدل و پرطرفدار هستند. طرقبه و شاندیز بسیار شناخته شده و مشهور هستند.

اما روستاهای زیبای دیگری هم در پیرامون مشهد هستند که کمتر معروف هستند. مانند روستای کنگ که یک روستای پلکانی است و یا روستای نغندر که با درختان توتش مشهور است.

روستای زشک، آب و هوای فوق العاده ای دارد. روستای خادر روستایی تاریخی با دست کم ۱۰۰۰ سال پیشینه است و آتشکده ای تاریخی را نیز میزبانی می‌کند. روستای عنبران به دلیل گلزارهای پرعطرش بدین نام، نامیده شده است.

روستای دهسرخ دیگر روستای استان خراسان رضوی است که به دلیل خاک ویژه و سرخرنگ خود مشهور است. روستای جاغرق دیگر روستای خوش منظره و خوش طبیعت پیرامون مشهد است.

روستای اندرخ یا آندرخ هم با بارش های فصلی، طراوت و زیبایی خاصی دارد. در پایان هم بد نیست یادی کنیم از روستای اخملد که دارای آبشارهای زیبایی است.

مرتبط:

۴ فاکتور اثرگذار در انتخاب تور مشهد هوایی

لوکس ترین هتل های مشهد

فرودگاه هاشمی‌نژاد مشهد کجاست؟

آسبادهای خواف نشانه ای از خلاقیت پیشینیان

آسبادهای خواف از مواریث ارزشمند فرهنگی و بیانگر خلاقیت و ابتکار پیشینیان هستند. از دیرباز استفاده از نیروی باد برای به کار انداختن آسبادها معمول بوده و در کشوری مانند  ایران که اغلب ماده غذایی از ترکیبات گندم بدست می آید ساخت وسیله ای برای خرد کردن گندم دارای اهمیت فراوان و نیاز مبرم مردم بوده است. این نیاز در مناطق مختلف بسته به شرایط اقلیمی به طرق مختلف برآورده می شده، وجود باد های موسمی در مناطق شرقی ایران این اهمیت را دو چندان کرده است.

در اقلیمی که آب فراوان بود انواع آسیابهای آبی و در مناطقی که وزش باد غالب بود، از آسباد استفاده می شده است. البته قبل از بکارگیری نیروی آب و باد، نیروی دست در آسهای دستی (دستاس) و بعد از آن آسیای ستوری (خراس یا آسیابی که توسط چهارپایان می چرخید)، جهت خرد کردن به کار می رفت.

نخستین نوشته ای که به آسبادها اشاره کرده است یک کتاب هندی قدیمی به نام آرتاساسترای کنتیلا (Arthasastra of Kantilya) است که در حدود ۱۴۰۰ پیش از میلاد نوشته شده است و قسمت هایی از آن مربوط به بالا آوردن آب است.

از دیر باز آس هایی  که با قدرت چارپایان (گاو و الاغ) به حرکت در می آمده و یا به وسیله دست می چرخیده است در ایران نیز وجود داشته اند. در کاوش‌ های باستان‌ شناسی در شهر سوخته، محوطه‌ های زاهدان کهنه، تپه دهانه غلامان، سنگ ‌های آسیای دستی زیادی کشف شده است.

آسبادهای خواف

آسبادها

در روزگار گذشته مردم شرق ایران با شکفتن نیازی که در زندگی روزمره وجودش را احساس  می کردند ثمری به بار آوردند که جوابگوی این خواسته روزانه آنها شده و در جدال تن به تن با طبیعت پیروز گردید. با بکارگیری نیروی لایزال طبیعت، باد را به نفع خود بکار گماردند و ابتدائی ترین و مهم ترین نیاز بشر را که تولید نان بود با ساختن و بکار انداختن آسبادها برطرف کردند.

ایران آثار تاریخی مهمی همچون تخت جمشید دارد اما آسبادهای نشتیفان خواف در دنیا استثنایی است. از شوشتر تا نشتیفان خواف آسیابهای آبی و بادی دیده می ‌شود. آسیاب ‌های آبی انرژی خود را از آب و سدها می ‌گیرد اما آسبادهای نشتیفان یک تکنولوژی دو هزارساله منحصر به ‌فرد هستند. تکنولوژی این آسبادها متعلق به دوره ساسانیان ‌يا پيش از آن است.

آسبادها چشم گیرترین تاسیسات سنتی در خواف و نشتیفان می باشند. مردم منطقه با توجه به قدرت و شدت باد های موسمی نیاز به ایجاد آسباد را احساس کرده و این باد ها به طور قطع، انگیزه اصلی مردم مناطق شرقی ایران برای اختراع آسباد ها بوده اند.

هم اکنون  فقط ۱۰۷ آسباد در روستاها و شهرهای خواف به صورت پراکنده وجود دارد که بیشترین شمار آن در شهر نشتیفان با ۳۶ آسباد کامل است که شش آسباد از آنها اکنون فعال است و همچنان آرد تولید می کند و بقایای شش واحد آسباد نیز در این خطه دیده میشود.

اصلی ‌ترین منبع انرژی آسبادهای نشتیفان، باد ۱۲۰ روزه سیستان است که نه فقط در همان ۱۲۰ روز، بلکه در تمام طول سال اثرات آن وجود دارد. ناگفته نماند که بادهای دیگری مانند باد نیشابور  نیز محرک این آسیابها هستند.

وزش بادهای ۱۲۰ روزه سیستان در دوره گرم سال از اردیبهشت تا پاییز است و منشا این بادها که به بادکوه معروف هستند، ارتفاعات پربرف کوه بابا در هندوکش می باشند.

در دوره ای از تاریخ همه روستاهای خواف از آسباد برخوردار بودند و یکی از روستاها به نام “بیاس آباد” (یعنی روستای بدون آسباد) بدون آسباد بوده است.

علاوه بر نشتیفان، در سایر مناطق شهرستان خواف از جمله شهر خواف و سنگان، روستاهای براباد، تیزاب، خرگرد، مهراباد نیز هنوز بقایای آسبادها وجود دارد، بویژه در روستای تیزاب آسبادی وجود دارد که نسبت به سایر آسبادهای منطقه و کشور دارای ویژگی منحصر بفرد است. ویژگی معماری آین آسبادها طوری می باشد که از هر سه بادی که در منطقه در حال وزش بوده می توانسته استفاده کند در صورتی که سایر آسبادها بیشتر در هنگام وزش بادهای ۱۲۰ روزه قابل استفاده بوده اند.

آسبادهای خواف

ساختار آسیاب بادی

آسبادها معمولا در کنار هم و متصل به یکدیگر ساخته می شوند که یکی از دلایل آن مقاومت در برابر بادهای ۱۲۰ روزه سیستان است. چرخش این آسبادها مستلزم باد قوی، مداوم و طولانی ۱۲۰ روزه سیستان است که مناطقی از استان های خراسان به ویژه خواف تا نهبندان را در بر می گیرد.

بنای آسبادها از ساده ‌ترین مصالح موجود، یعنی از خشت، گل و چوب ساخته شده و ساختمان آن از دو طبقه اصلی تشکیل شده است. نکته جالب در معماری آسباد، قرار گرفتن درب ورودی آسباد، پشت به باد است.

طبقه همکف آسباد سالن اصلی آن است که محل قرار گرفتن سنگ بزرگ و مدور آسیاب است و کار اصلی آسیاب غلات در آنجا انجام می گیرد. این طبقه را برخلاف جهت حرکت باد ساخته ‌اند تا هنگام وزش باد، مشکلی برای ادامه فعالیت نداشته باشد. از این طبقه به عنوان انبار غلات نیز استفاده می ‌شود.

پره های آسیاب از چوب ساخته شده‌ اند که در قسمت فوقانی قرار دارند و سبک هستند تا به راحتی حرکت کرده و بتواند سنگ بزرگ طبقه زیرین را به حرکت درآورند. (در آسباد خوانشرف نهبندان برای پره‌ ها از شاخه‌ های نخل استفاده شده است.)

آسیابهای بادی نشتیفان برخلاف آسیابهای بادی که معمول است، پره‌ های دایره‌ ای ندارند و چرخش آنها به‌صورت دایره‌ ای حول مرکز خود نیست.

آسیاب ‌های بادی نشتیفان به شکل ایستاده ابداع و ساخته شده و پره‌ های آن به‌صورت عمودی حول محوری استوانه ‌ای شکل و چوبی با ساختاری ساده به طبقه زیرین و روی سنگ‌ های آسیاب متصل است.

در حفره‌ ای که زیر سنگ‌ ها وجود دارد، دستگاهی خیلی قدیمی و ابتدایی است که بر اساس کار اهرم می‌ تواند به جای ترمز، سنگ‌ ها را به هنگام لزوم از حرکت بازدارد.

آسبادهای خواف

در آسبادها ابزاری به نام «تخت وحشت» وجود دارد که از پایین و از داخل آسیاب حرکت سنگ ‌ها را کند می‌ کند، پس از آن بلافاصله چرخ و پر را در بالا با اهرم دیگری به نام «نی‌ باد» کاملا مهار کرده و کار تعطیل می ‌شود.

محور و چرخ پر در حفره‌ ای به نام «کلوسی» با «خرپل» ارتباط یافته و میله‌ ای خراطی شده با نام «قلندرک» حرکت محور را در داخل کلوسی آسان می ‌کند.

بی ‌نظمی باد، خللی در کار آسیاب به ‌وجود نمی ‌آورد و کار به آرامی پیش می ‌رود.

در آسبادهای نشتیفان یک جوال گندم ۳۰ تا ۴۰ منی (کیسه گندم ۱۵۰کیلویی) در پرخو (مخزن گندم) ریخته می‌ شود و تا آرد شدن گندم نیازی نیست آسیابان، آسیاب بادی را کنترل کند. اگر باد بوزد آسیاب کارش را انجام می ‌دهد.

کار آسبادهای نشتیفان فقط با عدم وزش باد مختل می شود. برعکس آن، هرچه باد بیشتر و تندتر بوزد آسبادها نیز سریع‌ تر حرکت می کنند.

جالب این است که سیستم طراحی آسبادها در عین سادگی، کارایی فوق ‌العاده‌ای دارد و نیروهای طبیعی را بدون صرف هزینه به کار می‌ گیرد. این آسبادهای طبیعی هیچ گونه آلودگی برای طبیعت ایجاد نکرده و هیچ آسیبی به چرخه طبیعت وارد نمی‌ کنند.

در نشتیفان در فصول کم باد از رودخانه ‌های جنوب نشتیفان که در این زمان از جریان آب برخوردار بودند، جهت به کارگیری آسیاب ‌های آبی استفاده می‌ شد. بقایای آسیاب ‌های آبی در نشتیفان قابل رویت است.

blank

اهمیت اقتصادی
وجود آسبادها نقش اساسی در زندگی و معیشت مردم نشتیفان برجای گذاشته است. در روزگارانی که هیچ نیروی خاصی برای رفع نیازهای بشر وجود نداشت، مهار باد و استفاده از آن جهت آرد نمودن گندم سبب افزایش کارایی نشتیفان و اقتصاد آن شده بود.

سخنی در مورد خواف
خواف با حدود ۴۰۰ اثر تاريخي در ۲۷۰ كيلومتري جنوب شرق مشهد در خراسان رضوي قرار دارد. خواف و نشتیفان به خاطر نزدیکی به خط مرزی کشور از اهمیت تاریخی برخوردار بوده ‌اند. اگر به معماری دوره باستان و روایت ‌های آن علاقه دارید، خواف و نشتیفان مقاصد بسیار مناسبی برای شما هستند.

قصه عامیانه در مورد ریشه نام نّشتیفان این است که عبارت نشتیفان ترکیبی است از دو کلمه «نش» که بومی واژه «نیش» کنایه از نیش کژدم است که به وفور در نواحی گرم و خشک به خصوص نشتیفان یافت می‌ شود و «تیفان» که بومی شده «توفان» یا همان وزش بادهای موسمی است که در تمام ایام سال این منطقه را به لحاظ موقعیت جغرافیایی ممتاز گردانده و ساکنین آن را چندین هزار سال است که به فکر تأسیس آسیاب بادی ‌های معروف آن برای بهره ‌برداری از این جریانات جوی انداخته است.

مرتبط:

لوکس ترین هتل های مشهد

فرودگاه هاشمی‌نژاد مشهد کجاست؟

همه چیز درباره مسجد گوهرشاد مشهد