نوشته‌ها

پرونده ثبت جهانی هگمتانه در خطر است

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان گفت: پارکینگ‌های سینا و آقاجانی‌بیگ دو نکته منفی در بافت تاریخی هستند و پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی هگمتانه تا همدان را به خطر انداخته‌اند.

علی مالمیر در نشست «ارزیابی عملکرد پنجمین دوره شورای اسلامی شهر همدان در حوزه میراث فرهنگی» برگزار شد، اظهار کرد: ضوابط و وظایف سازمان میراث فرهنگی ممکن است در مواردی با برنامه شهرداری همخوانی نداشته و همسو نباشد اما حدود ۷۰ درصد زمینه کاری مشترک داشته و در بقیه موارد ممکن است به جمع‌بندی نرسیم و وظایف و منافعمان همسو نباشد.

وی با بیان اینکه شهرداری و شورای دوره پنجم در حوزه‌هایی اقدامات خوبی داشته و در حوزه‌هایی هم اقداماتی انجام داد که توقع میراث نبود و می‌توانست نیفتد، افزود: در ابتدا باید تکلیفمان را درباره چند موضوع روشن کنیم، آیا همدان شهر تاریخی است و باید باشد یا نه؟ همدان بافت تاریخی دارد یا خیر؟ اگر بافت تاریخی دارد باید حفظش کنیم یا خیر؟ اگر به پاسخ این سوالات رسیده و در این موارد به وحدت نظر برسیم باید تلاش کنیم الزاماتش را بپذیریم یعنی نمی‌توانیم مدعی داشتن شهر تاریخی باشیم اما الزامات حفظ بافت تاریخی را رعایت نکنیم.

مالمیر با اشاره به اینکه باید بپذیریم متولی حوزه میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی است، اظهار کرد: خوشبختانه امروز تمامی اعضای شوراهای شهر و شهرداری‌ها تغییراتی نسبت به گذشته دارند و به این نتیجه رسیده‌اند که میراث فرهنگی مهم و جزء ارزش‌ شهر است و باید حفاظت شود اما درباره تعریف این ارزش هنوز هم اجتهاد شخصی می‌کنیم و در نتیجه دچار مداخلات متفاوت و ناهماهنگ می‌شویم.

وی با بیان اینکه باید از تجربیات و نحوه برخورد دیگر شهرها و کشورها با بافت‌های تاریخی استفاده کنیم، اضافه کرد: در بسیاری از شهرها مباحثی که در مورد بافت تاریخی همدان مطرح شد، به وجود نیامد و پس از ابلاغ ضوابط، دفاتر مشترک میراث فرهنگی و شهرداری تشکیل شد، علاوه بر این شهرداری‌های‌ دیگر شهرها هم هیچ وقت نگفتند ضوابط میراث فرهنگی را قبول نداریم و میراث در این حوزه صلاحیت ندارد.

مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان درباره عملکرد شهرداری همدان در حوزه میراث فرهنگی در سال‌های اخیر بیان کرد: شهرداری در عمارت‌های جنانی، نورمهال، جداره‌سازی خیابان بوعلی و سایت موزه میدان امام(ره) اقدامات قابل قبولی انجام داد اما در کنارش در مرکز محله کبابیان عملکرد منفی داشت، شهرداری همان زمان قول ساخت عین به عین داد اما محقق نشد همچنین معتقدیم اگر شهرداری بافت را به رینگ یک محدود کنیم نقصی که تاکنون در حوزه بافت بین چهار سلیقه مختلف داشتیم، به پنج سلیقه تبدیل می‌شود و همچنان ادامه خواهد داشت. علاوه بر این با تغییرات مدیران پیشرفت پروژه‌ها محقق نخواهد شد.

 

به گفته وی، اداره کل میراث فرهنگی و شهرداری همدان می‌توانستند در موضوع بافت تاریخی به وحدت برسند و اختلاف نظرها را با یک دفتر مشترک همسو کنند اما این اتفاق نیفتاد، در حوزه احیای سراها توقع و مطالبه میراث فرهنگی انجام کارهای مشترک بیشتری بود که محقق نشد همچنین پارکینگ‌های سینا و آقاجانی‌بیگ دو نکته منفی در بافت تاریخی هستند و پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی هگمتانه تا همدان را به خطر انداخته‌اند؛ مثلاً وقتی می‌خواهیم تعیین عرصه پرونده را مشخص کنیم و خانه‌های تاریخی مثل خانه ضرابی را به عرصه اضافه کنیم به علت وجود این پارکینگ‌ها باید عرصه را لاغر کنیم، آسفالت هگمتانه نیز از اقداماتی بود می‌توانست انجام نشود و اگر مطالعات اجرای پیاده‌راه دقیق‌تر بود این اتفاق نمی‌افتاد.

تپه هگمتانه

مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان درباره ضوابط حفاظتی میراث فرهنگی مطرح کرد: براساس ضوابط میراث فرهنگی که شامل بندهای مختلفی مانند بند ۳ قانون اساسنامه میراث فرهنگی و ماده ۴ آیین نامه اجرایی است، این دستگاه موظف به حفاظت و قوانین سلبی است علاوه بر این برای هر گونه اقدام مجدد باید نظر میراث فرهنگی لحاظ شود، نکته دیگر افزودن اقدامات ایجابی است و حقوق مردم و ارتقاء منزلت بافت نیز باید لحاظ شود.

وی با اشاره به اینکه احیای بافت‌های تاریخی و ارتقاء و منزلت آنها به توانی بیش از توان وزارت میراث فرهنگی نیاز دارد و همکاری سایر ارگان‌ها را نیز می‌طلبد، افزود: در سال ۹۸ قانونی توسط این وزارتخانه تهیه و مصوب شد که طبق آن وزارت راه و شهرسازی را موظف به تهیه طرح ویژه کرد، در این طرح بافت، ضوابط حداقلی، پیشنهادات، آینده توسعه‌ای بافت، محورها و مشوق‌های لازم مورد مطالعه قرار می‌گیرد تا منجر به احیاء بافت و ارتقاء ارزش و منزلت آن شود همچنین این طرح اقدامات ایجابی را نیز اضافه می‌کند و تکمیل‌ترین کاری است که در این حوزه انجام خواهد شد.

مالمیر با تأکید بر اینکه ضوابط حفاظتی میراث فرهنگی که توسط این ارگان تهیه شده طرح ویژه نیست، گفت: میراث فرهنگی حوزه ای نیست که یک سازمان به تنهایی برای حفاظتش گام بردارد بلکه این اداره براساس وظایف ذاتی معذورات خاص خود را دارد و اگر بر مبنای ضوابط عمل نکند مورد پذیرش دستگاه‌های ذی مدخل قرار نخواهد گرفت علاوه بر این نقش اصلی را در حفظ میراث فرهنگی مردم بر عهده دارند.

وی درباره اقدامات میراث فرهنگی درباره جلوگیری از ساخت‌وسازهای غیرمجاز مطرح کرد: سازمان میراث فرهنگی موظف شده حوزه بافت تاریخی را پیگیری و ضوابط اختصاصی برای آن تهیه کند، این اقدامات صورت گرفت و مقرر شد سلسله مراتب آن ابلاغ شود که این اتفاق هم عملی شد بنابراین این سازمان به جزء این روش چگونه می‌تواند جلوی ساخت و سازها را بگیرد؟ به عبارت دیگر میراث فرهنگی ضابطه ساخت‌وسازها را ابلاغ کرده و هر گاه این ضابطه زیرسوال برود و انجام نشود ناچار به طرح موضوع در محاکم قضایی هستیم اگرچه معتقدیم بهتر بود قبل از اینکه بنایی ساخته شود و تخلفی اتفاق بیفتد چاره‌ای اندیشیده شود.

مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان با بیان اینکه این سازمان تلاش می‌کند از بخش خصوصی تأمین اعتبار کند و با تعامل سایر بخش‌ها در حوزه حفاظت و مرمت بناها گام بردارد، اظهار کرد: هزینه گزافی برای مرمت این بناها نیاز است و بودجه میراث فرهنگی کفاف آنها را نمی‌دهد، از طرفی دیگر دستگاه‌ها و مالکان خصوصی که موظف به مشارکت در این امر هستند نیز اقدام نمی‌کنند.

به اعتقاد وی، اگر طرح ویژه عملی شود و علاوه بر نگاه سخت افزاری، نگاه نرم افزاری هم اتفاق بیفتد، زمینه برای اینکه مالکان اعتقاد پیدا کنند دارایی‌هایشان سرمایه بسیار مهمی است و باید حفاظت شود، فراهم می‌شود همچنین اگر دستگاه‌ها در قسمت‌هایی که اشتراک نظر دارند در کنار هم باشند و با هم همکاری کنند برای حل مشکلات گام برمی‌دارند اما وقتی روبروی هم بایستند برای اداره و حل موضوعات قدم برنمی‌دارند.

تپه هگمتانه

وی با اشاره به اینکه شهرداری می‌تواند در حوزه‌های زیادی مثل گردشگری وارد عمل شود، افزود: اگرچه سازمان میراث فرهنگی تلاش کرد در راستای تعامل با شورای پنجم باشد اما معتقدیم ظرفیت‌های فراوانی خالی ماند که می‌توانست بهتر کار شود؛ مثلاً آیا همه موزه‌ها متعلق به میراث فرهنگی است؟ در شهرهای تاریخی مثل شیراز و اصفهان بناهای تاریخی تنها در تملک میراث فرهنگی است؟

مالمیر با بیان اینکه کاندیداهای ششمین دوره شورای شهر باید برنامه‌ها و رویکرد خود را در حوزه میراث فرهنگی به طور رسمی مشخص و اعلام کنند، مطرح کرد: چرا نمی‌توانیم مثل دیگر شهرها در مورد بافت دفتر مشترک داشته باشیم؟ چرا نباید شهردار منطقه بافت که بافت را بشناسد و به میراث فرهنگی اعتقاد داشته باشد داشته باشیم و با هم کار اشتراکی انجام دهیم؟ اگر مدیریت بافت شکل بگیرد و مدیریت یکپارچه و هماهنگ به وجود بیاید تقسیم کار می‌شود اما متأسفانه این حلقه مفقوده‌ای است که برای نوع نگاه و تعریف ارزش‌هایمان باید رویکرد عملی داشته باشیم.

وی با اشاره به اینکه در حال حاضر می‌توان ساخت پارکینگ آقاجانی‌بیگ را مدیریت کرد تا گرفتاری بیشتری برای بافت به وجود نیاورد، گفت: اگر این پیش فرض را داشته باشیم که بافت واجد ارزش است باید میراث فرهنگی را به عنوان دستگاه متولی بشناسیم و براساس ضوابط آن، صدور هر گونه مجوزی برای ساخت و ساز در بافت‌های تاریخی باید با هماهنگی این دستگاه باشد بنابراین دستگاه‌های ذیربط باید قبل از ساخت و ساز تمام جوانب را بررسی و توجه کنند مصوبه کمیسیون ماده ۵ الزاما ضوابط میراث فرهنگی نیست.

به گفته مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان، ساخت پارکینگ آقاجانی‌بیگ مورد تأیید این سازمان نبوده و اگرچه با مصوبه کمیسیون ماده ۵ ساخته شده اما باید پیش از رفتن به این کمیسیون از میراث فرهنگی استعلام می‌شد تا موارد کارشناسی مورد مطالعه قرار می‌گرفت و پس از گذشت چند سال به این نتیحه نمی‌رسیدیم کار اشتباهی بوده است بنابراین باید این پارکینگ را مدیریت کنیم تا مثل پارکیگ سینا مشکل‌ساز نشود.

مالمیر درباره معابر زیر ۱۲ متر هم بیان کرد: در این مورد قسمتی در اختیار شهرداری است که طبق کمیسیون ماده ۵ معابر زیر ۱۲ متر را به شهرداری تفویض کرده و ایرادی در شهرسازی است که وقتی براساس عرض، معبر می‌دهیم نظامات شهر به هم می‌ریزد بنابراین اگر رویکردمان حفظ بافت باشد معابر را بی علت توسعه نمی‌دهیم چراکه این موضوع با بافت همخوانی ندارد.

وی با اشاره به اینکه برخی معتقدند میراث فرهنگی ضابطه‌ای ندارد و سلیقه‌ای عمل می‌کند، افزود: پس از اینکه ضابطه حفاظتی میراث فرهنگی از تهران ابلاغ شد ایراداتی به آن وارد شد که پاسخ آن در طرح ویژه است و در جلسه‌ای با حضور استاندار مقرر شد راه و شهرسازی ظرف سه ماه طرح ویژه را تهیه کند.

مالمیر در ادامه با طرح سوالاتی مانند اینکه شهرداری بودجه بافت تاریخی را اعلام کند، شهرداری برای تملک بناهای تاریخی چه برنامه‌ای دارد؟ نظر اعضای شورای شهر در مورد محدوده بافت چیست و آیا محدوده رینگ یک را قبول دارند یا خیر؟ از اعضای شورای شهر درخواست کرد به این سوالات پاسخ دهند.

به گفته مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان، دادستان در نامه‌ای اعلام کرده تا زمانی که نامه ضوابط میراث فرهنگی ابلاغ نشود ضوابط طرح تفصیلی اجرا می‌شود و نگرانی ما این است که در طول فرآیندی که اتفاق می‌افتد مجوزهای دیگری صادر شود و آسیب‌هایی به بافت برسد که ۲۰ سال دیگر مشخص شود.

وی با بیان اینکه شهرداری تا تعیین تکلیف، برای حفظ بافت به سمت صدور مجوز معابر زیر ۱۲ متر نرود، گفت: در ضوابط میراث فرهنگی آمده مناطقی که شهرداری ملاحظاتی دارد یا نیاز به اصلاح است یا ضرورت یا منافع عمومی و نظر کارشناسی اقتضا می‌کند می‌توان ضوابطی را مصوب کرد.

مالمیر بیان کرد: ضوابط حداقلی میراث فرهنگی به دنبال این است که بافت بیش از این تخریب نشود و آسیب نبیند همچنین برای احیاء و توسعه به طرح ویژه نیاز داریم.

به اعتقاد این مقام مسئول ضوابط حفاظتی میراث فرهنگی صلاحیت سازمان میراث فرهنگی کشور است و نمی‌تواند صلاحیتش را با کمیسیون دیگری مانند کمیسیون ماده ۵ به اشتراک بگذارد.

منبع: ایسنا

مرتبط:

پرونده ثبت جهانی تپه هگمتانه نهایی شده

ثبت جهانی هگمتانه ، تنها «منظر تاریخی» ایران از رؤیا تا واقعیت

تکمیل پرونده منظر تاریخی هگمتانه

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان گفت: پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی «هگمتانه تا همدان» پیشرفت خوبی داشته است.

علی مالمیر  اظهار کرد: این شایعه که «این پرونده از مسیر ثبت خارج شده است» صحت ندارد و اوایل هفته جاری جلسه شورای معاونان وزارتخانه با مدیران کل استانی به صورت ویدئوکنفرانس برگزار و گزارش پرونده و روند تکمیل پرونده به وزیر میراث فرهنگی ارائه شد.

مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان بیان کرد: براساس تأکید وزیر میراث فرهنگی فرآیند پرونده ثبت منظر تاریخی هگمتانه تا همدان در حال طی شدن است و با توجه به حجیم بودن کار، پیشرفت خوبی داشته است.

این مقام مسئول تصریح کرد: جمع‌آوری اطلاعات پرونده که کاری مهم و زمان بر بود، انجام شده و ‌تولید نقشه‌ها در حال انجام است و پس از این مرحله تدوین و فصل بندی پرونده را دست اقدام داریم.

مالمیر با اشاره به اینکه این پرونده یکی از اولویت‌های وزارتخانه میراث فرهنگی است، اظهار کرد: فرآیند تکمیل و ثبت پرونده‌ای با این اندازه از حساسیت و اهمیت حداقل یک تا سه سال طول می‌کشد.

وی خاطرنشان کرد: به علت تأکید وزیر میراث فرهنگی و استاندار همدان همه تلاشمان را بر این گذاشتیم و از تمام ظرفیت‌های استان و وزارتخانه استفاده می‌کنیم تا پرونده به سرعت آماده شود.

مدیرکل میراث فرهنگی استان در ادامه همدان مطرح کرد: برای اینکه پرونده مسیر رفت و برگشت متعددی به یونسکو نداشته باشد، اطلاعات را به طور مرتب و همزمان به مرکز ارائه می کنیم و به جمع بندی می‌رسیم‌.

وی با اشاره به اینکه تلاش خواهیم کرد پرونده ثبت منظر تاریخی هگمتانه تا همدان تا پایان دولت وقت تکمیل شود، گفت: پرونده ثبت جهانی کاروانسراهای «تاج آباد» و «فرسفج» به یونسکو ارسال شده و پیش‌بینی می‌شود تیرماه ارزیابان در کشور حضور یابند و از کاروانسراها بازدید ‌کنند و گزارش را به یونسکو ارائه دهند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

پرونده ثبت جهانی تپه هگمتانه نهایی شده

برج و باروهای «هگمتانه» مرمت می‌شوند

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه گفت: در شورای راهبردی باستان شناسی طرحی مطرح و با یکی از متخصصان مرمت بناهای تاریخی قراردادی منعقد شد و حدود ۹ گزینه برای مرمت و حفاظت برج و باروهای ضلع شرقی و سایر آثار مکشوفه پیشنهاد داده و روی برج و باروهای‌ ضلع شرقی که واقع در بلوار هگمتانه یا بلوار نظربیگ است، تمرکز کردیم.

حسن سلطانی  توضیح داد: داستان باستان شناسی همدان از ورود اروپاییان و شروع کار فرانسویان در اقصی نقاط کشور در سال ۱۸۹۶ با همکاری ژاک دمورگان آغاز شد که در نهایت منجر به کاوش‌های باستان شناسی شارل فوسه در تپه موسوم به شاه داراب یا سر قلعه در سال ۱۹۱۳ شد و سپس به مدت شش ماه با هزینه موزه لور و نظارت کارشناسان ایرانی در محل‌های چال شتر خواب و گود فرانسوی‌ها واقع در تپه باستانی هگمتانه انجام شد.

وی با اشاره به اینکه جنگ جهانی اول باعث شد کاوش‌های هیئت‌های باستان شناسی ادامه پیدا نکند، یادآور شد: محوطه تاریخی هگمتانه در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و با عکس‌هایی که در سال ۱۳۱۴ که توسط اریک اشمیت تهیه شد، بافت فشرده معماری را در آن دوره روی تپه هگمتانه مشاهده می‌کنیم.

سلطانی بیان کرد: تا سال ۴۸ مرکز باستان‌ شناسی ایران برای ساماندهی تپه برنامه‌ریزی می‌کرد و در سال ۵۵ در این محوطه حدود ۲۵ هکتار از املاک مستقر روی تپه را تملک و محوطه را آزادسازی کرد و زمینه را برای نخستین دور کاوش باستان شناسی هیئت ایرانی توسط دکتر محمدرحیم صراف به وجود آورد.

وی افزود: کاوش و گمانه زنی‌ها در این محوطه باستانی در سال ۶۲ با ۱۱ فصل توسط دکتر محمدرحیم صراف آغاز شد و تا سال ۷۹ ادامه یافت و بیش از ۱۵۰۰ مترمربع از آن مورد کاوش قرار گرفت و حاصل این عملیات آثار معماری منظم و هندسی است.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه ادامه داد: مرحله دوم فصل‌های باستان شناسی از سال ۸۳ تا سال ۸۵ با چند لایه کارگاه‌های لایه شناختی به منظور مشخص کردن محوطه و حریم و جانمایی موزه توسط دکتر آذرنوش انجام گرفت و بافت تاریخی خشتی کشف شد.

وی اضافه کرد: فصل شانزدهم به سرپرستی دکتر یعقوب محمدی‌فر با هدف تکمیل مطالعات باستان شناسی مرکز محوطه تاریخی و در سال‌های ۹۱ و ۹۲ دو فصل کاوش در برج و باروهای ضلع شرقی محوطه هگمتانه به سرپرستی محمدرحیم رنجبران و دکتر ملک‌زاده صورت پذیرفت و هم اکنون نیز این محوطه به عنوان یکی از بزرگترین و مهمترین سایت‌های باستان شناسی کشور و منطقه شناخته می‌شود و وزارت میراث فرهنگی نیز در برنامه‌های دارای اهمیت این پروژه را مورد توجه قرار داده است به طوریکه در حال حاضر این محوطه اعتبارات استانی دریافت کرده و کارهای عملیاتی مرمت و نگهداری آن را انجام می‌شود.

سلطانی با اشاره به اینکه در سال ۹۸ اعتبار پایگاه هگمتانه ۳۰۰ میلیون تومان بود، گفت: پس از برنامه‌های مورد نیاز در راستای پژوهش، مرمت و نگهداری کارهای پایشی موفق به اخذ اعتبار حدود چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان برای سال ۹۹ شدیم که با وجود تورم موجود بخش قابل ملاحظه‌ای از اقدامات حفاظتی و مرمتی را پوشش داد.

وی اضافه کرد: این اقدامات شامل اتمام عرصه و حریم هگمتانه و تعیین تکلیف راسته آهنگران بود که در سال جاری به سرپرستی دکتر مهرداد ملک‌زاده انجام شد همچنین در این فصل از کاوش در معبر اصلی و گود فرانسوی‌ها آثار و ‌مواد فرهنگی در لایه‌های تاریخی متأخرتر کشف شد.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه مطرح کرد: با بررسی ۱۰۰ سال کاوش‌ باستان شناسی در محوطه تاریخی هگمتانه بیش از ۳۵ هزار هکتار تملک شده است و هم اکنون یکی از اصلی‌ترین و مهمترین محوطه‌های تاریخی، باستانی و گردشگری کشور محسوب می‌شود.

وی شرح داد: در حال حاضر نخستین اقدام‌ حفاظت اضطراری از برخی از ترانشه‌های مکشوفه است که برخی‌ها با روش سوله خمیده حفاظت می‌شود؛ به عنوان مثال ترانشه مرکزی با این روش محافظت می‌شود، همچنین برخی ترانشه‌ها را با داربست‌ و پوشش‌های فلزی موقت و برخی را با ایجاد کاورهای خشتی و کاه‌گل از عوامل جوی حفظ کنیم.

سلطانی اظهار کرد: محوطه هگمتانه شامل بناهای مکشوف خشتی بوده و خشت هم متریال بسیار حساسی است و به محض ارتباط با هوا تجزیه شده و به خاک تبدیل می‌شود، بنابراین این عنصر ناپایدار باید به نحو مطلوب حفظ و برای نسل بعد به امانت گذاشته شود.

وی با بیان اینکه لازم بود در مورد بعضی از آثار معماری این محوطه حفاظت اضطراری انجام شود و برای بعضی‌ها نیز به دنبال مرمت بودیم، گفت: در شورای راهبردی باستان شناسی طرحی مطرح و با یکی از متخصصان مرمت بناهای تاریخی قراردادی منعقد شد و حدود ۹ گزینه برای مرمت و حفاظت برج و باروهای ضلع شرقی و سایر آثار مکشوفه پیشنهاد داده و روی برج و باروهای‌ضلع شرقی که واقع در بلوار هگمتانه یا بلوار نظربیگ است، تمرکز کردیم.

وی افزود: از آنجا که کاوش‌های باستان شناسی این محوطه تاریخی هنوز به اتمام نرسیده است، برخی از باستان شناسان معتقدند نیاز به ادامه کاوش در آن وجود دارد تا بتوانیم بقایای دیوار و حصار را به طور قطع مشخص کنیم و از طرفی با محدودیت‌هایی مواجهیم که دقیقاً نمی‌توانیم برج و باروها را بر مبنای فرضیه مرمتگران و باستان شناسان بازساری کنیم.

سلطانی با بیان اینکه همچنین در این شورا مقرر شد بخشی از حفاظت و مرمت محدود و در حد القاء کردن حس برج و بارو برای مخاطب باشد، اظهار کرد: با توجه به قرار داشتن در فصل زمستان و فراهم نبودن عملیات مرمت خشتی سعی می‌کنیم حفاظت اضطراری را برای آب‌های سطحی انجام دهیم تا در شرایط مساعد بتوانیم سایر عملیات‌های مرمتی را انجام دهیم.

وی با اشاره به اینکه پیگیری ثبت جهانی این اثر ارزشمند یکی دیگر از مأموریت‌های پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه است، خاطرنشان کرد: پرونده ثبت موقت در سازمان یونسکو مطرح شده و با توجه به عرصه و حریم هگمتانه و دخل و تصرف‌هایی که توسط مدیریت‌های شهری و اجتماعی و مردمی در آن به وحود آمد، مقرر شد ثبت جهانی منظر شهری هگمتانه تا همدان پیگیری شود.

سلطانی ادامه داد: گام‌های قابل ملاحظه‌ای برای روند ثبت هگمتانه با حضور معاون میراث فرهنگی کشور و ارزیاب یونسکو هگمتانه برداشته و عرصه قابل قبول تنظیم شده است همچنین اطلاعات فرهنگی و علمی جمع‌بندی شده و با نتیجه نهایی مطالب می‌توانیم روند ثبت را با شتاب بیشتری در سال جاری پیش ببریم.

وی توضیح داد: در قسمت غربی این محوطه تاریخی بزرگترین مخزن امن نگهداری اموال فرهنگی و همچنین موزه بزرگ منطقه‌ای هگمتانه با بیش از ۱۰ هزار مترمربع در حال تکمیل است که از شاخص‌ترین پروژه‌های این محوطه تاریخی است که با بهره برداری از این پروژه تحول بزرگی در حفظ و نگهداری و معرفی آثار کشف شده در غرب کشور را شاهد خواهیم بود که این اتفاق مهم با پیگیری، اقدامات گسترده، تأمین اعتبار و عملیات اجرایی توسط وزارت میراث فرهنگی کشور، مدیرکل میراث فرهنگی استان، استاندار و معاون امور عمرانی استانداری و نمایندگان مردم همدان در مجلس شورای اسلامی عملی شده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

هگمتانه؛ شاخص‌ترین محوطه تاریخی غرب کشور

آغاز کاوش‌های جدید در تپه هگمتانه

ثبت جهانی هگمتانه ، تنها «منظر تاریخی» ایران از رؤیا تا واقعیت

ثبت جهانی هگمتانه ، تنها «منظر تاریخی» ایران از رؤیا تا واقعیت

پس از سال‌ها کش‌وقوس‌ برای ثبت جهانی تپه باستانی «هگمتانه» به تازگی مفهوم جدیدی به نام ثبت «منظر تاریخی» مطرح شده که به گفته متولیان امر در کشور رقیب ندارد و برای یونسکو جذابیت خاصی محسوب می‌شود.

منظور از مفهوم تازه‌ متولد شده «منظر تاریخی» ترکیب سایت باستانی تپه هگمتانه، بافت تاریخی شهر و بازار قدیمی همدان است که ظرفیت فوق‌العاده‌ای به شمار می‌رود و ثبت آن گام بزرگی است در شناساندن این مجموعه بی‌نظیر به جهانیان.

اگرچه در سفرهای اخیر مسئولان کشوری به همدان برای پیگیری این پرونده خبری از رسانه‌ها نبود اما شنیده‌ها حاکی از آن است این پرونده اهمیت خاصی برای وزارت میراث فرهنگی دارد و مسئولان استانی نیز در این مسیر با آنها هم‌گام شده‌اند.

تیرماه سال جاری بود که معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اعلام اینکه به‌جای هگمتانه، منظر تاریخی همدان را جهانی کنیم، گفت: اگر مسئولان استان همدان همراهی کنند، می‌توانیم ثبت جهانی هگمتانه را در ابعاد وسیع‌تری انجام دهیم، یعنی می‌توانیم برنامه‌ریزی‌ها برای ثبت جهانی محوطه‌ هگمتانه را به ثبت جهانی منظر فرهنگی همدان بسط دهیم.

محمدحسن طالبیان در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه این طرح را همزمان با برگزاری کارگاه راه ابریشم در همدان و بعد از بازدید از مسیر میدان امام خمینی(ره) به هگمتانه با برخی از مسئولان شهری در میان گذاشته ایم، افزود: در زمان بازدید فکر کردم می‌توان یک روند بسیار جالب توجه و منحصربفرد را نشان داد، روندی که حتی می‌تواند در پرونده‌های ثبت جهانی کشور روایت جدیدی از شهرهای تاریخی‌مان را نشان دهد، در صورتی که اطلاعات بیشتری از این موقعیت به دست آوریم.

طالبیان با تأکید بر اینکه متولیان شهری همدان باید کمک کنند تا بتوان ارزش‌های مرکز تاریخی همدان را از هگمتانه تا معاصر با یکدیگر مطرح کرد، یادآور شد: باید به عنوان یک منظر تاریخی شهری، آن روند را دنبال کنیم، اقدامی که ساده نیست اما برای حفظ و معرفی همدان و تاریخ شهر بهترین کار است.

معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی با تأکید بر اینکه معتقدم این بهترین کار برای هگمتانه و شهر همدان و ثبت جهانی آن‌هاست، مطرح کرد: هنوز قضاوت برای جهانی شدن هگمتانه یا منظر تاریخی شهری همدان زود است.

وی این پرونده را زمانی جالب‌تر و گسترده‌تر دانست که بتوان مجموعه‌ای از دوره‌های مختلف را در شهر همدان کنار یکدیگر قرار و بررسی‌هایش را انجام داد و افزود: معتقدم می‌توان این اقدام را به این شرط که اطلاعات بیشتری به جزء آنچه در میدان امام خمینی(ره) پیدا شده، داشته باشیم، می‌توانیم انجام دهیم. از سوی دیگر در گام بعدی باید همه مسئولان مانند ثبت جهانی یزد، با یکدیگر همسو باشند.

طالبیان با تأکید بر اینکه استاندارد باید به گونه‌ای باشد که آن را در بحث مدیریت و حفاظت بپذیرند، اضافه کرد: این‌ را که نهایت به کدام پرونده -ثبت جهانی هگمتانه یا منظر تاریخی شهری همدان- بینجامد، زمانی می‌توان قضاوت کرد که این پرونده را به صورت کامل کار کرده باشیم.

به گفته‌ وی، در طول سال‌های گذشته با تهیه‌ پرونده‌ موقت هگمتانه در فهرست موقت یونسکو ثبت شده اما چون این طرح متعلق به یک موقعیت شهری است، مشکلی ایجاد نمی‌کند و می‌توان در پرونده‌ نهایی موقعیت را به صورتی جامع‌تر و گسترده‌تر ارائه داد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی استان همدان نیز در این باره به خبرنگار ایسنا گفت: پرونده ثبت جهانی «منظر تاریخی هگمتانه تا همدان» تا پایان سال تکمیل و سال آینده به یونسکو ارسال می‌شود.

علی مالمیر با اشاره به اینکه در این پرونده ثبت جهانی هگمتانه به تنهایی مدنظر نیست، اظهار کرد: منظر تاریخی هگمتانه تا همدان شامل تپه باستانی هگمتانه، بازار تاریخی همدان، میدان آرامگاه بوعلی‌سینا، بخشی از بافت واجد ارزش به ویژه در رینگ اول شهر و آثار متعددی که در این محدوده قرار دارد را شامل می‌شود.

وی با بیان اینکه کارهای مطالعاتی پرونده ثبت جهانی هگمتانه در حال انجام است و مقرر شده با شتاب بیشتری تکمیل و تا نیمه اول سال آینده برای بررسی به یونسکو ارسال شود، تصریح کرد: برای ثبت جهانی قبل و بعد از تکمیل پرونده و همچنین ثبت باید اقداماتی انجام و برای تکمیل پرونده عواملی درنظر گرفته شود که این موارد در استانداری پیگیری می‌شود.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی استان همدان با بیان اینکه تکمیل پرونده پیچیده و زمان‌بر است، مطرح کرد: با توجه به آثار متعددی که در دل پرونده وجود دارند، در صورت نیاز باید اقداماتی در حوزه مرمت و احیای آنها داشته باشیم.

دانشیار رشته طراحی شهری دانشگاه بوعلی‌سینا نیز در گفت‌وگو با ایسنا، بیان کرد: با توجه به تخریب‌های فراوانی که در محوطه مورد بحث اتفاق افتاده باید توجه خاصی به معیارهایی که یونسکو و سازمان‌های بین‌المللی برای ثبت جهانی بر آن تأکید دارند، بشود.

دکتر حسن سجادزاده ادامه داد: به نظر می‌رسد اگر این تحقیقات شتاب‌زده، بدون مطالعات دقیق و کارشناسی شده و تشخیص تیم‌های تخصصی انجام شود، امیدی نیست که به سرانجام برسد چراکه معیارها و ضوابط سازمان‌های بین‌المللی سختگیرانه است.

وی این ضوابط را مربوط به بحث هویت‌های کالبدی و تاریخی در مسیرها و بافت‌های تاریخی دانست و اضافه کرد: با توجه به توسعه‌های جدیدی که در محدوده مورد بحث اتفاق افتاده که شامل تخریب بافت اطراف مسیر و محلات قدیمی و بناهای شاخص گذشته است، باید ادله قوی پشت پرونده ثبت جهانی باشد تا سازمان‌های بین‌المللی را قانع کند.

به گفته سجادزاده، با توجه به شرایط موجود نمی‌توان امید زیادی برای راضی کردن سازمان‌های بین‌المللی داشت و تکمیل پرونده ثبت جهانی تا پایان امسال بعید به نظر می‌رسد.

این مدرس دانشگاه اظهار کرد: ظاهراً متولیان امر در حال جمع‌آوری اطلاعاتی هستند که در وزارت میراث فرهنگی هم روی آن کار شود و سپس به یونسکو ‌برود، اما به هر صورت که به قضیه نگاه کنیم در این مدت زمان بعید است این اتفاق عملی شود.

وی معتقد است: اگر قرار بود این پرونده روی مدار واقعی خود قرار بگیرد باید تیم قوی دانشگاهی متشکل از اساتید مختلف رشته‌های باستان‌شناسی، شهرسازی، تاریخ، معماری و … روی آن کار می‌کردند و طی فرصتی ۶ ماهه آن را مطالعه می‌کردند تا به نتیجه دلخواه می‌رسیدند.

سجادزاده ادامه داد: متولیان امر معتقدند در سازمان‌های بین‌المللی تنها بحث گذشته نیست و زندگی معاصر هم مورد توجه است، اگرچه این قضیه درست است اما مثلاً در تپه باستانی هگمتانه در گذشته زندگی جریان داشته اما امروزه همه تخریب شده و به ندرت می‌توان مسیرها را در فضایی که در دوره پهلوی اول و دوم تخریب شده است، پیدا کنیم.

وی با اشاره به اینکه تخریب فراوانی طی چند سال اخیر در این مسیر اتفاق افتاده است، گفت: اینکه بخواهیم امیدوار باشیم ظرف دو ‌ماه پرونده کامل شود بعید است، مگر اینکه مسئولان مسیرهایی را برای به نتیجه رساندن پرونده در ارتباطات بین‌المللی پیدا کنند اما در کل بعید به نظر می‌رسد همچنین اندازه، قدرت و سرعت تخریب به قدری است که قضیه را با دشواری زیاد مواجه کرده است.

سجادزاده یادآور شد: همدان به عنوان پایتخت تاریخ و تمدن ایران این جایگاه را دارد که آثار و به ویژه تپه هگمتانه ثبت جهانی شود و این ثبت می‌تواند مشمول بافت تاریخی هم باشد اما در کل باید طرح راهبرد کلی برای بافت تاریخی همدان تهیه کنیم و تا زمانی که این طرح تهیه نشود هر مدیر یا مسئولی سلیقه‌ای عمل می‌کند و این سلیقه‌گرایی که گریبانگیر بافت تاریخی شده شیرازه کار را از هم می‌پاشد.

حال باید دید همدان به عنوان تنها کاندیدای ثبت جهانی «منظر تاریخی» در ایران می تواند پرونده ای قابل دفاع برای ارسال به یونسکو آماده کند یا خیر؟ این در حالیست که متأسفانه همدان به عنوان سرسلسله تاریخ و تمدن ایران زمین تاکنون نتوانسته حتی یکی از آثار تاریخی اش را به ثبت جهانی برساند بنابراین امیدواریم با تلاش مسئولان استان بتوانیم نخستین «منظر تاریخی» ایران را به نام همدان ثبت کنیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

هسته مرکزی همدان «ونیز» ایران می شود؟

شیرین سو _سفری به کریدور استان همدان و زنجان

یونسکو در همدان _دروازه جهانی به سوی رونق گردشگری

نخستین پایتخت ایران را بیشتر بشناسید

هگمتانه نام شهری است که پایتخت تابستانی هخامنشیان و نخستین پایتخت ایران به حساب می‌آید. این شهر کهن از معدود شهرهای باستانی است که هنوز زنده است و همچنان اهمیت خودش را حفظ کرده است.
بنا بر این گزارش، به گواه تاریخ شهر هگمتانه ساخته دیا اکو، نخستین پادشاه مادها بوده و هفت دیوار داشته که هر کدام آنها به رنگ یکی از سیاره ها بوده است.
 این شهر در سال ۵۵۰ پیش از میلاد به تسخیر کوروش درآمد و در سال ۳۳۰ پیش از میلاد و همزمان با سقوط حکومت هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی تخریب شد.
شایان ذکر است از جمله ویژگی‌های شهر باستانی هگمتانه می توان به معماری و طرح و نقشه منظم این شهر اشاره کرد  که در بین آثار باستانی به دست آمده کم‌ سابقه است. آثار کشف شده حاکی از وجود یک شبکهٔ منظم و پیشرفتهٔ آب‌رسانی در شهر حکومتی مادها و پارت ها است.
در فواصل بین کانال‌های آب رسانی، معابری با عرض ۵/۳ متر وجود داشته و کف این معابر با آجرهای مربع شکل و منظمی فرش شده‌ است. بنا بر آنچه در نتیجه تحقیقات به دست آمده، در فواصل ۳۵ متری بین معابر، دو سری واحدهای ساختمانی قرار دارند که هر کدام دربرگیرنده یک حیاط مرکزی بوده که اتاق‌ها و انبارهایی به صورت قرینه در گرداگرد آن وجود داشته اند.
در اینجا باید گفت قدمت تاریخی حفاری‌های علمی تپه هگمتانه به سال ۱۹۱۳ برمی‌گردد ولی نتایج اولیه کاوش‌های این تپه هرگز منتشر نشد.
به طور کلی در یکصد سال اخیر باستان‌شناسان داخلی و خارجی بارها این تپه را حفاری کرده‌اند. ضمناً در طول حفاری‌های انجام شده، آثار ارزشمند و بی‌نظیری کشف گردیده، که اغلب متعلق به دوران هخامنشیان و نیاکان آنهاست.
گفتنی است؛ از آثاری که بر اثر حفاری در تپه‌های هگمتانه یافت شده می توان به لوح زرین به نام آریا، لوح زرین به نام آرشام، لوح زرین به نام داریوش دوم، لوح زرین به نام اردشیر دوم، کوزه‌ای شکسته به جا مانده از دوره خشایارشا پسر داریوش یکم، بشقاب نقره‌ای با قطر دهانه ۲۰ سانتیمتر از دوره هخامنشی، بشقاب یا جام نقره مربوط به دوره اردشیر یکم هخامنشی و پایهٔ ستون سنگی مربوط به اردشیر دوم هخامنشی اشاره کرد.