نوشته‌ها

موزه قلعه “فلک‌الافلاک” خرم‌آباد ایمن‌سازی شد

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان گفت: فصل نخست بهسازی و ایمن‌سازی موزه قلعه تاریخی‌ “فلک‌الافلاک” خرم‌آباد به پایان رسید.

به گزارش از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان سید امین قاسمی روز سه‌شنبه بیان کرد: معاونت میراث‌فرهنگی این اداره‌کل در راستای ایمن‌سازی و بهسازی الکتریکال ( برقی) موزه قلعه ‌فلک‌الافلاک در سال ۹۷ مبادرت به تهیه این طرح کارشناسی کرد و پس از پایان یافتن طرح مذکور توسط اداره‌کل موزه‌های کشور تائید و آماده اجرا شده است.

وی با اشاره به رایزنی‌های صورت‌گرفته و تامین اعتبار پروژه مذکور در سال‌جاری افزود: اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان در راستای اجرای فاز اول ایمن‌سازی برق قلعه فلک‌الافلاک، قرارداد پنج  میلیارد ریالی با پیمانکار منعقد کرده است.

قاسمی اظهار داشت: قرارداد مربوطه به‌صورت مرحله به مرحله و طبق شرح خدمات ارائه شده، انجام گرفته است که تاکنون فصل اول این پروژه ( ایمن سازی موزه) به پایان رسیده است.

قلعه باستانی فلک‌الافلاک یکی از شاخص‌ترین آثار تاریخی ایران و جهان، یک بنای عظیم آجری مربوط به دوره ساسانی که بر روی تپه‌ای باستانی در مرکز شهر خرم‌آباد میزبان دوستداران میراث فرهنگی است.

زیبایی و معماری شگفت‌انگیز قلعه فلک الافلاک موجب شده است این بنای تاریخی و باستانی لرستان از سوی بسیاری از کارشناسان به‌عنوان یکی از شاهکارهای مهندسی و معماری دنیا لقب گیرد.

این بنای کم‌نظیر مربوط به دوره ساسانی و به شماره ۸۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منبع:ایرنا

مرتبط:

فلک‌الافلاک _چشم‌گیرترین اثر تاریخی خرم آباد

خرم آباد نخستین سکونت‌گاه بشر در ایران

کیو _دریاچه‌ای طبیعی در دل خرم‌آباد

برج و باروهای «هگمتانه» مرمت می‌شوند

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه گفت: در شورای راهبردی باستان شناسی طرحی مطرح و با یکی از متخصصان مرمت بناهای تاریخی قراردادی منعقد شد و حدود ۹ گزینه برای مرمت و حفاظت برج و باروهای ضلع شرقی و سایر آثار مکشوفه پیشنهاد داده و روی برج و باروهای‌ ضلع شرقی که واقع در بلوار هگمتانه یا بلوار نظربیگ است، تمرکز کردیم.

حسن سلطانی  توضیح داد: داستان باستان شناسی همدان از ورود اروپاییان و شروع کار فرانسویان در اقصی نقاط کشور در سال ۱۸۹۶ با همکاری ژاک دمورگان آغاز شد که در نهایت منجر به کاوش‌های باستان شناسی شارل فوسه در تپه موسوم به شاه داراب یا سر قلعه در سال ۱۹۱۳ شد و سپس به مدت شش ماه با هزینه موزه لور و نظارت کارشناسان ایرانی در محل‌های چال شتر خواب و گود فرانسوی‌ها واقع در تپه باستانی هگمتانه انجام شد.

وی با اشاره به اینکه جنگ جهانی اول باعث شد کاوش‌های هیئت‌های باستان شناسی ادامه پیدا نکند، یادآور شد: محوطه تاریخی هگمتانه در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و با عکس‌هایی که در سال ۱۳۱۴ که توسط اریک اشمیت تهیه شد، بافت فشرده معماری را در آن دوره روی تپه هگمتانه مشاهده می‌کنیم.

سلطانی بیان کرد: تا سال ۴۸ مرکز باستان‌ شناسی ایران برای ساماندهی تپه برنامه‌ریزی می‌کرد و در سال ۵۵ در این محوطه حدود ۲۵ هکتار از املاک مستقر روی تپه را تملک و محوطه را آزادسازی کرد و زمینه را برای نخستین دور کاوش باستان شناسی هیئت ایرانی توسط دکتر محمدرحیم صراف به وجود آورد.

وی افزود: کاوش و گمانه زنی‌ها در این محوطه باستانی در سال ۶۲ با ۱۱ فصل توسط دکتر محمدرحیم صراف آغاز شد و تا سال ۷۹ ادامه یافت و بیش از ۱۵۰۰ مترمربع از آن مورد کاوش قرار گرفت و حاصل این عملیات آثار معماری منظم و هندسی است.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه ادامه داد: مرحله دوم فصل‌های باستان شناسی از سال ۸۳ تا سال ۸۵ با چند لایه کارگاه‌های لایه شناختی به منظور مشخص کردن محوطه و حریم و جانمایی موزه توسط دکتر آذرنوش انجام گرفت و بافت تاریخی خشتی کشف شد.

وی اضافه کرد: فصل شانزدهم به سرپرستی دکتر یعقوب محمدی‌فر با هدف تکمیل مطالعات باستان شناسی مرکز محوطه تاریخی و در سال‌های ۹۱ و ۹۲ دو فصل کاوش در برج و باروهای ضلع شرقی محوطه هگمتانه به سرپرستی محمدرحیم رنجبران و دکتر ملک‌زاده صورت پذیرفت و هم اکنون نیز این محوطه به عنوان یکی از بزرگترین و مهمترین سایت‌های باستان شناسی کشور و منطقه شناخته می‌شود و وزارت میراث فرهنگی نیز در برنامه‌های دارای اهمیت این پروژه را مورد توجه قرار داده است به طوریکه در حال حاضر این محوطه اعتبارات استانی دریافت کرده و کارهای عملیاتی مرمت و نگهداری آن را انجام می‌شود.

سلطانی با اشاره به اینکه در سال ۹۸ اعتبار پایگاه هگمتانه ۳۰۰ میلیون تومان بود، گفت: پس از برنامه‌های مورد نیاز در راستای پژوهش، مرمت و نگهداری کارهای پایشی موفق به اخذ اعتبار حدود چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان برای سال ۹۹ شدیم که با وجود تورم موجود بخش قابل ملاحظه‌ای از اقدامات حفاظتی و مرمتی را پوشش داد.

وی اضافه کرد: این اقدامات شامل اتمام عرصه و حریم هگمتانه و تعیین تکلیف راسته آهنگران بود که در سال جاری به سرپرستی دکتر مهرداد ملک‌زاده انجام شد همچنین در این فصل از کاوش در معبر اصلی و گود فرانسوی‌ها آثار و ‌مواد فرهنگی در لایه‌های تاریخی متأخرتر کشف شد.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه مطرح کرد: با بررسی ۱۰۰ سال کاوش‌ باستان شناسی در محوطه تاریخی هگمتانه بیش از ۳۵ هزار هکتار تملک شده است و هم اکنون یکی از اصلی‌ترین و مهمترین محوطه‌های تاریخی، باستانی و گردشگری کشور محسوب می‌شود.

وی شرح داد: در حال حاضر نخستین اقدام‌ حفاظت اضطراری از برخی از ترانشه‌های مکشوفه است که برخی‌ها با روش سوله خمیده حفاظت می‌شود؛ به عنوان مثال ترانشه مرکزی با این روش محافظت می‌شود، همچنین برخی ترانشه‌ها را با داربست‌ و پوشش‌های فلزی موقت و برخی را با ایجاد کاورهای خشتی و کاه‌گل از عوامل جوی حفظ کنیم.

سلطانی اظهار کرد: محوطه هگمتانه شامل بناهای مکشوف خشتی بوده و خشت هم متریال بسیار حساسی است و به محض ارتباط با هوا تجزیه شده و به خاک تبدیل می‌شود، بنابراین این عنصر ناپایدار باید به نحو مطلوب حفظ و برای نسل بعد به امانت گذاشته شود.

وی با بیان اینکه لازم بود در مورد بعضی از آثار معماری این محوطه حفاظت اضطراری انجام شود و برای بعضی‌ها نیز به دنبال مرمت بودیم، گفت: در شورای راهبردی باستان شناسی طرحی مطرح و با یکی از متخصصان مرمت بناهای تاریخی قراردادی منعقد شد و حدود ۹ گزینه برای مرمت و حفاظت برج و باروهای ضلع شرقی و سایر آثار مکشوفه پیشنهاد داده و روی برج و باروهای‌ضلع شرقی که واقع در بلوار هگمتانه یا بلوار نظربیگ است، تمرکز کردیم.

وی افزود: از آنجا که کاوش‌های باستان شناسی این محوطه تاریخی هنوز به اتمام نرسیده است، برخی از باستان شناسان معتقدند نیاز به ادامه کاوش در آن وجود دارد تا بتوانیم بقایای دیوار و حصار را به طور قطع مشخص کنیم و از طرفی با محدودیت‌هایی مواجهیم که دقیقاً نمی‌توانیم برج و باروها را بر مبنای فرضیه مرمتگران و باستان شناسان بازساری کنیم.

سلطانی با بیان اینکه همچنین در این شورا مقرر شد بخشی از حفاظت و مرمت محدود و در حد القاء کردن حس برج و بارو برای مخاطب باشد، اظهار کرد: با توجه به قرار داشتن در فصل زمستان و فراهم نبودن عملیات مرمت خشتی سعی می‌کنیم حفاظت اضطراری را برای آب‌های سطحی انجام دهیم تا در شرایط مساعد بتوانیم سایر عملیات‌های مرمتی را انجام دهیم.

وی با اشاره به اینکه پیگیری ثبت جهانی این اثر ارزشمند یکی دیگر از مأموریت‌های پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری هگمتانه است، خاطرنشان کرد: پرونده ثبت موقت در سازمان یونسکو مطرح شده و با توجه به عرصه و حریم هگمتانه و دخل و تصرف‌هایی که توسط مدیریت‌های شهری و اجتماعی و مردمی در آن به وحود آمد، مقرر شد ثبت جهانی منظر شهری هگمتانه تا همدان پیگیری شود.

سلطانی ادامه داد: گام‌های قابل ملاحظه‌ای برای روند ثبت هگمتانه با حضور معاون میراث فرهنگی کشور و ارزیاب یونسکو هگمتانه برداشته و عرصه قابل قبول تنظیم شده است همچنین اطلاعات فرهنگی و علمی جمع‌بندی شده و با نتیجه نهایی مطالب می‌توانیم روند ثبت را با شتاب بیشتری در سال جاری پیش ببریم.

وی توضیح داد: در قسمت غربی این محوطه تاریخی بزرگترین مخزن امن نگهداری اموال فرهنگی و همچنین موزه بزرگ منطقه‌ای هگمتانه با بیش از ۱۰ هزار مترمربع در حال تکمیل است که از شاخص‌ترین پروژه‌های این محوطه تاریخی است که با بهره برداری از این پروژه تحول بزرگی در حفظ و نگهداری و معرفی آثار کشف شده در غرب کشور را شاهد خواهیم بود که این اتفاق مهم با پیگیری، اقدامات گسترده، تأمین اعتبار و عملیات اجرایی توسط وزارت میراث فرهنگی کشور، مدیرکل میراث فرهنگی استان، استاندار و معاون امور عمرانی استانداری و نمایندگان مردم همدان در مجلس شورای اسلامی عملی شده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

هگمتانه؛ شاخص‌ترین محوطه تاریخی غرب کشور

آغاز کاوش‌های جدید در تپه هگمتانه

ثبت جهانی هگمتانه ، تنها «منظر تاریخی» ایران از رؤیا تا واقعیت

مساجد و اماکن تاریخی و فرهنگی شیراز مرمت می‌شود

رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شیراز اعلام کرد که با تصمیم این کمیسیون و اختصاص بودجه عمرانی لازم، مساجد و اماکن تاریخی فرهنگی واقع در منطقه هشت شیراز، تعمیر و مرمت می‌شوند.

سید احمدرضا دستغیب چهارشنبه یکم بهمن‌ماه در یکصد و چهل و هشتمین جلسه این کمیسیون با اشاره به اهمیت و ضرورت تعمیر و مرمت مساجد و اماکن فرهنگی تاریخی، گفت: با توجه به تخصیص اعتبار لازم در بودجه سال ۹۹ شهرداری مقرر شد با تنظیم تفاهم نامه همکاری با ادارات کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و اوقات و امور خیریه استان و بر حسب صورت وضعیت تعمیراتی، مساجد و اماکن فرهنگی تاریخی اولویت دار در منطقه تاریخی فرهنگی شهرداری، تعمیر و مرمت شوند.

سید احمدرضا دستغیب با اشاره به تبصره هشت ذیل بند الف ماده سه آیین نامه اجرایی جشنواره شهروند برگزیده، گفت؛ پیرو معرفی و ارائه رزومه علمی و مدیریتی تعدادی از اساتید دانشگاه‌ها از سوی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز دو نفر از اعضای هیئت علمی شورای برنامه‌ریزی “جشنواره شهروند برگزیده” برای انتخاب شهروند فعال و مشارکت جو در سال ۱۳۹۹ انتخاب شدند.

او افزود: سرکار خانم دکتر محبوبه البرزی عضو هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شیراز و سرکار خانم ماریا کازرونی مدرس موسسه آموزش عالی هنر شیراز، توسط اعضای کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورا برای عضویت در شورای برنامه‌ریزی جشنواره شهروند برگزیده انتخاب شدند.

رئیس کمیسیون فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شورای شهر شیراز عنوان کرد: در این جلسه لایحه شهرداری مبنی بر پیشنهاد مساعدت به تیم های ورزشی مطرح که به منظور بررسی و اظهار نظر به کمیته ورزش شورا ارجاع شد.

دستغیب همچنین با اشاره به تقاضای اداره کل ورزش و جوانان استان مبنی بر معرفی نماینده کمیسیون برای حضور در جلسات کمیته های تخصصی امور جوانان ادامه داد: بر حسب تخصص و مسولیت آقایان دکتر مقیمی رییس کمیته ورزش و دکتر ناصری رییس کمیته اجتماعی انتخاب و معرفی شدند.

عضو شورای اسلامی شهر شیراز اضافه کرد: به منظور تعیین تکلیف مصوبه خانه‌های اسباب بازی موضوع برای بررسی و اظهار نظر به کمیته اجتماعی شورا ارجاع شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

خانه فروغ الملک شیراز

نگاهی بر تاریخچه “بازار وکیل” شیراز

دم اسب _تنگه‌ای شگفت‌انگیز در شیراز

برج تاریخی هرات مرمت شد

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان خاتم از اتمام مرمت و بازسازی برج ضلع جنوب غربی قلعه ملکی هرات خاتم خبر داد.

«عباس قدیریان» با اعلام این خبر اظهار کرد: قلعه ملکی هرات یکی از بزرگ‌ترین قلعه‌های شهرستان خاتم بوده که دارای چهار برج در چهارگوشه بنا برای دیده‌بانی و محافظت از آن است.

وی با بیان این که تزئینات زیاد و زیبا از خصوصیات خاص این برج‌هاست، گفت: برای ایجاد این تزئینات،  از مصالح اصلی ساخت خود برج یعنی خشت و گل استفاده شده است.

قدیریان افزود: در این تزئینات علاوه بر مباحث زیبایی‌شناسی، رعایت کاربردی بودن آن‌ هم مانند ایجاد تیرکش و روزنه‌های دیده‌بانی قابل‌توجه بوده است.

به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان خاتم، اداره میراث فرهنگی حسب وظیفه ذاتی خود در سال گذشته مرمت و ساماندهی برج ضلع جنوب شرقی این قلعه در دستور کار قرارداد و مرمت آن به‌طور کامل انجام شد.

قدیریان تصریح کرد: امسال نیز مرمت برج ضلع جنوب غربی به‌صورت دیوارچینی دورتادور برج با ایجاد تزیینات، طاق زنی با خشت، ایجاد راه‌پله و اندود کاهگل انجام‌شده است.

وی با بیان این که با بررسی بر روی معماری این برج می‌توان به مهارت و ریزبینی معمار آن پی برد، گفت: براین اساس مشخص میشود که علاوه بر رعایت موارد ساختاری و استحکامی برج، تزئینات پرکاری را هم با مصالح خشت و گل در بدنه برج ایجاد کرده و از تلفیق این دو، شاهکاری را در معماری آن زمان آفریده که هنوز برای این دوره هم قابل‌تحسین است.

قدیریان در خصوص ویژگی‌های این بنای تاریخی گفت: «قلعه ملکی هرات یکی از قلعه‌های دوره افشاریه یا زندیه بوده دارای دو کاربری مسکونی و نظامی بوده است.

وی در مورد جزئیات این بنا تصریح کرد: فضاهای داخلی این برج شامل هشتی ورودی، شاه‌نشین، کلنی‌های مسکونی در دو جبهه، برج‌های دیده‌بانی و تیرکش‌ها، سیلوهای نگهداری غله به‌ صورت عمومی و خصوصی است.

رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان خاتم در پایان خاطرنشان کرد: بخش‌های دیگر این بنا شامل محل استقرار نگهبانان، اسطبل‌ها و محل نگهداری حیوانات به‌صورت روباز و فضاهای اضطراری برای زراعت و کشاورزی و با وجود این بخش‌ها می‌توان آن را یکی از کامل‌ترین قلعه‌های موجود در منطقه به شمار آورد.

به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی یزد، این بنای ارزشمند در سال ۱۳۸۷ با شماره ثبتی ۲۴۴۹۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

مراسم بزرگداشت خواجه عبدالله انصاری در هرات برگزار شد

آشنایی با موزه جواهرات ملی

وصیتنامه جهان‌پهلوان تختی مرمت شد

وصیتنامه جهان‌پهلوان تختی همزمان با پنجاه و سومین سالگرد درگذشت وی پس از مرمت و استحکام‌بخشی توسط بخش حفاظت و مرمت موزه ملی ایران تحویل موزه ملی ورزش، المپیک و پاراالمپیک شد.

به نقل از موزه ملی، این برنامه با حضور جبرییل نوکنده رییس کل موزه ملی ایران ، فریدون بیگلری معاون فرهنگی، پروانه سلطانی رییس بخش حفاظت و مرمت این موزه به همراه سید محسن میر سرپرست موزه ملی ورزش، هایده صیرفی معاون پژوهشی این دو موزه برگزار شد.

وصیت نامه این اسطوره ملی که امروز به عنوان میراث فرهنگی، اثر موزه ای و در شمار اسناد ارزشمند بجامانده در حافظه تاریخی ورزش ایران به شمار می‌رود، هم زمان با اولین سالگرد افتتاح موزه ورزش در اردیبهشت ۱۳۹۹ از سوی خانواده محترم تختی به صورت امانی در اختیار این موزه قرارگرفت. در حاشیه رونمایی از این وصیتنامه ضرورت استحکام بخشی و مرمت این اثر از سوی  محمد حسن طالبیان معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی و جبرییل نوکنده رییس کل موزه ملی ایران به مسئولین موزه ورزش پیشنهاد و با استقبال آن ها روبرو شد.

این وصیتنامه در پی تعاملات موزه ای با حضور وکیل خانواده تختی به موزه ملی ایران سپرده شد. روند اقدامات حفاظتی از جمله مستند نگاری، آسیب شناسی، حذف آسیب ها و استحکام بخشی در آزمایشگاه و کارگاه حفاظت و مرمت موزه ملی ایران صورت گرفت و درپایان عملیات حفاظت و مرمت در  قابی متناسب این اثر، برای  نمایش به نمایندگان موزه ملی موزه ملی ورزش، المپیک و پاراالمپیک تحویل داده شد.

جبرییل نوکنده ضمن نکوداشت نام و جایگاه رفیع جهان پهلوان تختی درحافظه تاریخی ورزش ایران گفت: غلامرضا تختی امروز نه تنها در ایران بلکه به عنوان اسطوره پهلوانی در شمار میراث بشری جای گرفته و موزه ملی ایران خرسند است که اقدامات مرمتی را برای حفظ و نگهداری سند یادگار این قهرمان بزرگ انجام داده است.

وی ادامه داد: وصیتنامه جهان‌پهلوان تختی اولین اثراز موزه ملی ورزش، المپیک و پارالمپیک است که برای مرمت آن اقدام شده و موزه ملی ایران یکی از رسالت های خود را تعامل با سایر موزه های کشور در گسترش پروژه های مشترک موزه ای می داند.

رییس موزه ملی ایران ضمن قدردانی از خانواده محترم جهان پهلوان تختی در حفظ و نگهداری این اثر ارزشمند گفت: برای این دو موزه جای افتخار است خانواده تختی که سال ها در نگهداری از این سند گرانبها کوشا بوده اند، حال این امکان را برای ما  فراهم آوردند تا میزبان این اثر ارزشمند تاریخی بوده و در حفظ، نگهداری و معرفی آن به عنوان بخش مهمی از نفایس ایران اقدام کنیم.

منبع:ایمنا

فاز دوم مرمت حمام ملابابا کازرون به اتمام رسید

مسئول اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان کازرون از اتمام فاز دوم مرمت حمام ملابابا در این شهرستان خبر داد.

محمدجواد جوکاری گفت: این عملیات استحکام‌بخشی شامل برداشت اندود گچ بدنه و طاق‌ها، برداشت موزاییک کف و بدنه، خاک‌برداری کف، تقویت پی در بخش‌های موردنیاز، جازنی برداشت بخش‌های در حال ریزش و انجام خشکه‌چینی (بلوکاژ) با استفاده از سنگ لاشه، اجرای بتن‌ریزی کلیه سطوح کف، آواربرداری و خارج کردن نخاله‌های انباشته‌شده در حمام، اجرای تعمیرات سنگ‌چین با استفاده از سنگ لاشه و ملات گچ بوده است.

به گزارش ایسنا به نقل از میراث فرهنگی فارس، جوکاری ادامه داد: اولین دوره مرمت حمام ملابابا تاریخی در سال ۹۷ با از اعتباری بیش از ۲ میلیارد ریال به انجام رسیده است.

جوکاری گفت: در فاز دوم این عملیات مرمتی که بیش از یک سال طول کشیده است یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون ریال از محل اعتبارات ملی اعتبار داشته است.

این بنا از جالب‌ترین حمام‌های دوره قاجاری به شمار می‌رود که در بین فضاهای معماری شهری از اهمیت زیادی برخوردار است.

سقف گنبدی شکل آن دارای ارتفاع ۸ متر است و مصالح به‌کاررفته در گچ و سنگ است. بخش‌های مختلف آن شامل راهرو و یک صحن وسیع، سقف‌های گنبدی شکل و نورگیرهای در مرکز گنبد قرار دارد و قسمت‌های داخلی شامل سکوهای نشیمن، خزینه و آتشدان است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

سفر به دریاچه ی دیدنی پریشان کازرون

خانه ملا آقا جان الیفی کازرون مرمت می‌شود

کاخ جهانی اردشیر در محاصره مزارها

دور تازه مرمت نقش‌برجسته‌های نقش رستم آغاز شد

دور تازه مرمت نقش‌برجسته‌های ساسانی نقش رستم که در حریم تخت‌جمشید شهرستان مرودشت فارس قرار دارند، آغاز شد.

فارس با بهره‌مندی از ۳۰ نقش برجسته ساسانی، بیشترین نقوش و کتیبه‌های صخره‌ای این دوره را با عنوان خاستگاه دولت‌شهر ساسانی در خود جای داده است؛ در این میان، محوطه تاریخی نقش رستم در ده کیلومتری تخت جمشید بیشترین تعداد نقوش صخره‌ای را در کشور، یکجا در خود جمع دارد.

موضوع اصلی این نقش برجسته ها القای صحنه‌های قدرت، دیهیم بخشی و یا نبرد است که بسیاری از این نقوش به دلیل واقع شدن در فضای باز و عموماً متأثر از شرایط اقلیمی و با توجه به نوع سنگ در طول سده ها متحمل آسیب و فرسایش شده‌اند.

نقش رستم آرامگاه چند تن از پادشاهان هخامنشی و نقش برجسته‌های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای موسوم به کعبه زرتشت و نقش‌برجسته ویران‌شده‌ای از دوران ایلامیان در این مکان قرار دارد.

قدیمی‌ترین نقش موجود در نقش رستم مربوط به دوره ایلام است که نقش دو ایزد و ایزدبانو و شاه و ملکه را به‌تصویر کشیده که روی مارهایی نشسته‌اند و لباس‌های چین‌دار به تن دارند ولی در دوره ساسانی، بهرام دوم بخش‌هایی از آن را پاک کرد و نقش خود و درباریانش را به جای آن تراشید.

آرامگاه خشایار شاه، داریوش، اردشیر اول و داریوش دوم در این مکان قرار دارد که همهٔ آن‌ها از ویژگی‌های یکسانی برخوردارند و از بین این آرامگاه ها، فقط آرامگاه داریوش اول کتیبه دارد.

فضای خارجی این آرامگاه‌ها دارای نقش برجسته پادشاه که کمانی در دست دارد، است و در این نقش برجسته دو آتش‌دان تصویر شده که در گوشه سمت راست نقش ماه مشاهده می‌شود و در پایین سکو، نقش نمایندگان ملل تابعه تخت شاهی را با دستان خود نگه داشته‌اند.

مدیر پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید شنبه سیزدهم دی‌ماه در جمع خبرنگاران با اشاره به اهمیت نقوش به‌کارگرفته شده در دوره‌های مختلف تاریخی از جمله دوره ساسانی در نقش رستم، گفت: نقوش برجسته ساسانی در کنار آرامگاه شاهان هخامنشی و این هر دو در کنار نقشی از پادشاهی ایلامی، ارزش‌های زمانی و مکانی این محوطه را ویژه تر کرده است.

حمید فدایی افزود: همه آثار واقع در این محوطه، نشانی از مقدس بودن مکان دارند؛ به گونه ای که شهریاران ساسانی مهمترین رویدادهای سرزمین و پادشاهی خود را بر دیواره های صخره ای این مکان نقش کرده اند و علاوه بر این، بر فراز این کوه آیینی، در وسعتی بسیار دخمه‌ها و استودان‌های عهد ساسانی گسترده است.

وی با تاکید بر ضرورت برنامه ریزی در زمینه حفاظت، مرمت و بهره برداری از این آثار فرهنگی، افزود: در حال حاضر حفاظت از این گنجینه بشری ازجمله دغدغه‌های پایگاه است که  با برنامه ریزی های انجام شده از چند سال قبل تا کنون، وارد مرحله جدیدی از اقدامات اجرایی و اضطراری مرمت شده ایم.

فدایی اظهار کرد: این برنامه جامع که از سال ۱۳۹۶ با مستندنگاری محوطه و نقوش برجسته آن آغاز شد، در مراحل بعد با تجهیز و راه اندازی کارگاه و دفتر فنی دائمی در محوطه و با استقرار گروهی از کارشناسان، متخصصان و حفاظتگران سنگ، ادامه یافت.

مرمت نقش‌برجسته‌ بهرام دوم آغاز شده است

مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید همچنین گفت:‌فعالیت های حفاظت و مرمت نقش بهرام دوم در نقش رستم آغاز شده است و متخصصان و کارشناسان مستقر در محوطه در نیمه دوم سال گذشته عملیات مرمت را بر روی نقش برجسته نبرد هرمز دوم که متحمل آسیب های زیادی شده بود آغاز کردند که در بهار سال جاری با موفقیت به اتمام رسید.

وی افزود: با تهیه طرح اولیه و تایید شورای فنی، در حال حاضر موضوع حفاظت از نقش بهرام دوم آغاز شده و مرحله آسیب نگاری در دست انجام است.

همچنین مصطفی رخشنده خو، مدیر داخلی مجموعه‌های نقش رستم و نقش رجب گفت: بالغ بر ۱۱ نقش برجسته و کتیبه خطی در مجموعه نقش رستم و نقش رجب قرار دارد که همگی در فضای روباز و در معرض فرسایش ناشی از عوامل محیطی نظیر بارش باران، باد، دما و موارد متعدد دیگر قرار دارند و مجموع این عوامل باعث فرسودگی تدریجی این نگاره ها شده است.

رخشنده خو افزود: با شکل گیری دفتر فنی مجموعه نقش رستم برنامه مطالعه، مستندنگاری و تهیه طرح حفاظت و مرمت این نقوش در برنامه این کارگروه قرار گرفت و به فراخور آسیب هایی که بر کالبد این آثار وارد شده است، طرح حفاظت و مرمت تدوین شد.

این کارشناس مرمت گر در ادامه گفت: پس از مستندنگاری و ارزیابی عوامل آسیب رسان به نقش برجسته که بر پایه شاخص‌های آسیب نگاری اثر و وضعیت سلامت آن به عمل آمد، سال گذشته حفاظت و مرمت نقش هرمز دوم در اولویت های حفاظتی و مرمتی قرار گرفت.

رخشنده خو ادامه داد: نقش بهرام دوم نیز به تازگی پس از طرح در شورای فنی پایگاه، جزو اولویت برنامه حفاظت نقوش ساسانی در مجموعه نقش رستم قرار گرفته، البته این نقش بسیار تخریب شده است؛ به ویژه بخش بالایی آن که در طی گذر زمان بیشتر در دسترس بوده اما بخش زیرین نیز زیر خاک و آوار مدفون شده بود که در سال ۱۳۱۷ خورشیدی طی کاوش های موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگو، با انجام حفاری ها به سرپرستی اریک اشمیت، نمایان شد.

مدیر مجموعه نقش‌رستم و نقش رجب با تاکید بر لزوم اقدامات حفاظتی و مرمتی این آثار ارزشمند، گفت: بر روی نقش بهرام دوم نیز تاکنون هیچ گونه فعالیت مرمتی انجام نشده است و تحت تاثیر هوازدگی دچار آسیب های متعددی همانند فرسایش، تورق، ترک، شکستگی و… قرار گرفته، از همین رو حفاظت از این نقوش دربرگیرنده اقدامات درمانی مبتنی بر استحکام بخشی و مقاوم سازی سطح در برابر عوامل فرساینده خواهد بود.

وی افزود: از آنجا که نقوش برجسته صخره ای اسناد مکتوب گذشته است و تاریخ را از زبان سنگ روایت می کنند، بر ماست که این میراث کهن را با رعایت کامل امانت داری، به آیندگان منتقل کنیم.

یادمان تاریخی تخت جمشید که متعلق به دوره هخامنشیان است یکی از چهار اثر ثبت شده استان فارس در فهرست آثار جهانی است که در سال ۱۹۷۹ میلادی با شماره ۱۱۴ در سازمان جهانی علمی، فرهنگی ملل متحد (یونسکو) ثبت شد.

سلسله هخامنشیان از سال ۳۳۰ تا ۵۵۰ پیش از میلاد حکومت کردند.
مجموعه جهانی تخت جمشید در شهرستان مرودشت و در فاصله ۵۵ کیلومتری شمال شیراز واقع شده است.

منبع:ایرنا

مرتبط:

معرفی نقش رستم

نقش رستم نام مجموعه‌ ای باستانی در استان فارس

نقوش گیاهی از عناصر کاربردی و تزئینی در طول تاریخ

چالش های صیانت از گنجینه های تاریخی در گچساران

کمبود اعتبار برای مرمت و تعیین حریم بناهای تاریخی از چالش های پیش روی میراث فرهنگی گچساران برای صیانت از یادمان ها و گنجینه های تمدن ایران زمین در این شهرستان است.

در حالی که کارشناسان میراث فرهنگی حفظ بناهای تاریخی را نیازمند مرمت های مداوم علمی و تعیین حریم برای پیشگیری از تخریب می دانند اما  شوربختانه میراث های ارزشمند تاریخی در گچساران به عنوان آیینه فرهنگ  و تمدن ایرانی با کمبود اعتبار برای حفاظت روبه روست.

کارشناسان میراث فرهنگی در گچساران معتقدند بقای بناها و محوطه‌های تاریخی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین سرمایه ‌های فرهنگی این خطه نیازمند هم‌سویی و هم‌اندیشی مسئولان و شهروندان است اما آنچه  در دهه‌های اخیر بر برخی از یادمان‌های شاخص تاریخی و فرهنگی گچساران گذاشته است نشان از جدی نگرفتن این میراث گرانبهای تمدن ایران زمین است.

گچساران بیش از ۲۰۰ اثر تاریخی دارد که پل خیری و محمد، چهارطاق خیرآباد و گنبد لیشتر از بناهای تاریخی برجسته این شهرستان است.

پل خیری و محمد بنای افسانه ای 

داستان نامگذاری این پل که در ۱۰ کیلومتری روستای خیرآباد گچساران قرار دارد به عاشق و معشوقی به نام خیری و محمد برمی گردد که در ۲ روستای مجاور پل خیری و محمد زندگی می کرده اند.

مردم محلی می گویند: عشق نافرجام خیری و محمد به جنگ بین مردمان منطقه و ویرانی این روستاها منجر شد.این پل که یکی از شاهکارهای سازه ای روی آب است به دستور حسینعلی خان زنگنه حاکم کهگیلویه در زمان شاه سلیمان صفوی در ۱۸ ماه ساخته شد.

این بنا شامل پلی به طول ۱۳۰ متر متشکل از هفت دهانه زیرقوسی در بخش میانه،یک برج نگهبانی و چندسالن است.گفته می می شود این سالن ها محل استراحت مسافرانی بوده که راه امن ایالت کهگیلویه را برای سفر از خوزستان به فارس انتخاب می کردند.

پل خیری محمدخان بر روی رودخانه خیرآباد (فرزوک باستان) احداث شده که احتمالاً در دوره اسلامی و پس از تخریب پل باشکوه دوره ساسانی که اکنون تنها بخش های کوچکی از پایه های آن باقی مانده ساخته شده است.
روستای خیرآباد در ۴۵ کیلومتری شهرستان گچساران در مرز استان های کهگیلویه و بویراحمد و خوزستان قرار دارد و مشتمل بر چند روستا به نام ‌های، خیرآباد سفلی، خیرآباد ناصر، خیرآباد مردان معصوم و پادوک است.

چهار طاقه خیرآباد
چهارطاقه خیرآباد بنا به اقوال مشهور آتشکده بوده اما چون آتشکده ها در محل های پرتردد مردم بنا می شد و این سازه در جاده ساخته شده به نظر می رسد برای نگهبانی احداث شده باشد.

این مجموعه آثار یادگار ۳۵۰ سال رونق تجارت در ایران است که با حمله اعراب و خراب کردن ، بخش مهمی از این بناها به یمن انتقال یافته است.

این سازه ها در جاده ارجان و به آورد شهر که دروازه تجارت ایران از خلیج فارس به جاده ابریشم بود در دوره اردشیر بابکان احداث شده است.

چهارطاقی خیرآباد با چهار فیل گوش پوشیده و طاق روی آن احیا شده است و علاوه براین بنا در اطراف آن تاسیسات دیگری نیز دیده می‌شود.
این بنای تاریخی در منطقه خیر آباد و در یک کیلومتری شمال روستای ده جلیل و در مسیر راه شاهی آن دوران در جانب چپ رودخانه خیرآباد قرار دارد.

گنبد لیشتر

این گنبد نوعی سازه و اثر معماری است که شباهت بسیار به یک نیم‌کره توخالی دارد.گنبد لیشتر در سده های هفتم یا هشتم هجری قمری بنا شده است.این گنبد در جاده دوگنبدان به بهبهان در دشت لیشتر و نزدیک روستای اسلام آباد قرار دارد.

سابقه ساخت گنبدهای مختلف در تاریخ ایران به زمان پیش از تاریخ می‌رسد.این گنبدها در خاورمیانه باستان در ساختمان‌ها و مقبره‌ها به کار می‌رفتند.

کمبود اعتبار برای  صیانت از بناهای تاریخی

رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گچساران گفت: در ۲ سال اخیر هیچ اعتباری برای حفظ و مرمت حوزه میراث تاریخی شهرستان اختصاص نیافته است.

الماس قبادی افزود: اختصاص اعتبار برای اجرای طرح های تعیین حریم ضرورتی برای صیانت بهینه از آثار تاریخی گچساران است.

وی با اشاره به اینکه بناهای تاریخی به دلیل بلایای طبیعی مانند باد و باران نیازمند مرمت به صورت سالیانه هستند خواستار اختصاص اعتبار برای مرمت بناهای تاریخی برجسته این شهرستان شد.

وی تاکید کرد:پل خیری محمد خان و قلعه بابا کلان، کاروانسرای خان عوض صفوی، قلعه آرو کهنه و گنبد لیشتر از بناهای تاریخی مهم در گچساران است.

ضرورت فرهنگسازی برای بقای میراث فرهنگی

وی تاکید کرد:آموزش و آگاه سازی نسل های مختلف نسبت به ارزش های میراث فرهنگی بهترین راه برای حفظ بناها و محوطه های تاریخی است که نیازمند تلاش بیشتر رسانه های ارتباط جمعی است.
قبادی تصریح کرد: اگر برای آشنایی و تشریح اهمیت میراث فرهنگی سرمایه گذاری شود شاهد خسارت به بناهای تاریخی از طریق دیوار نویسی نخواهیم بود.

وی همچنین از ثبت ۱۲۹ اثر این شهرستان در فهرست آثار ملی خبر داد.

شهرستان ۱۲۶ هزار نفری گچساران در جنوب غربی کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد.

منبع:ایرنا

مرتبط:

آبشار کیوان _زیبایی در گچساران

بازگشت پرندگان آسیایی از آبگیرهای گچساران

باغ چشمه بلقیس

مسجد جامع قاین مرمت شد

رییس اداره میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان قاینات گفت: مسجد جامع قاین به عنوان اولین اثر ثبت شده خراسان جنوبی در فهرست آثار ملی، مرمت شد.

حمید عباس زاده روز پنجشنبه به رسانه‌ها اظهار داشت: با توجه به فرا رسیدن فصل سرما و بارندگی‌های احتمالی و از سویی اجرای عملیات اصلاح کابل‌کشی برق و صوت مسجد، در سال جاری مرمت بخش‌هایی که کابل‌کشی انجام شده، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر داشت.

وی افزود: مرمت آجرفرش‌هایی که دچار تخریب شده، در قسمت‌های از پشت‌بام، داخل شبستان‌ها و ایوان انجام شد.

رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی قاینات گفت: مرمت و نگهداری درست و علمی از آثار و ابنیه تاریخی یک ملت که نمایانگر و نمایشگاه حقیقی تاریخ، فرهنگ و هویت ملل مختلف است، جزو شاخص‌های مهم توسعه‌یافتگی کشورها به شمار می‌رود که این اصل از سده‌ها قبل در کشورهای اروپایی آغاز شد و اکنون در بسیاری از کشورها با جدیت و حساسیت ویژه‌ای دنبال می‌شود.

وی افزود: در این میان اهمیت دادن به این موضوع مهم و محوری در کشور ما طی سال‌های اخیر روند مثبت و سریع‌تری به خود گرفته است.

مسجد جامع قاین در سال ۱۳۱۶ به شماره ۲۹۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و تحت حفاظت وزارت میراث ‌فرهنگی، گردشگری و صنایع ‌دستی است.

شهر قاین مرکز شهرستان قاینات در ۱۱۰ کیلومتری بیرجند است.

منبع:ایرنا

مرتبط:

مسجد جامع قاین _ مسجدی با دو قبله

آرامگاه بوذرجمهر در سرزمین طلای سرخ

شهر تاریخی تون قدیم و یا فردوس کنونی

«چلبی اوغلی»؛ بنایی که مرمت می‌شود

چلبی اوغلی آرامگاهی است که در نزدیکی گنبد تاریخی و عظیم سلطانیه قرار گرفته و توسط مرید نامدار جلال‌الدین رومی؛ ملقب به مولوی یکی از بزرگ‌ترین حکیمان و عارفان ایران ساخته شده است.

سلطانیه یکی از شهرستان‌های تاریخی زنجان و قطب اصلی گردشگری این استان محسوب می‌شود، شهری که تاریخی کهن را در دل خود جای داده، تاریخی برآمده از قرن‌ها اقتدار، عظمت، هنر و فرهنگ ایرانی و اسلامی است.

شهر سلطانیه تنها محدود به گنبد تاریخی نمی‌شود، بلکه در گوشه گوشه این شهر آثار متعدد و باشکوه تاریخی وجود دارد که هر یک بخشی از تاریخ کهن ایران‌زمین را روایت می‌کنند و گذشته غنی و باشکوه، فرهنگ و تمدن منطقه را به نمایش می‌گذارند که پس از گنبد سلطانیه، از مهم‌ترین آثار تاریخی آن می‌توان به چمن سلطانیه، دژ شاهی، تپه نور، تربت‌خانه، حمام سالار و چلبی‌اوغلی اشاره کرد.

بنای چلبی‌اوغلی توسط مرید نامدار جلال‌الدین رومی؛ ملقب به مولوی یکی از بزرگ‌ترین حکیمان و عارفان ایران در قرن هشتم هجری‌قمری ساخته شده است که با گذشت قرن‌ها از زمان احداث آن یکی از باارزش‌ترین بناهای شهر تاریخی سلطانیه محسوب می‌شود. مجموعه تاریخی شیخ براق یا چلپی‌اوغلی در پانصد متری جنوب‌غربی سلطانیه، بنای آرامگاهی وجود دارد که در گویش محلی کچه‌بورک (کلاه‌نمدی) گفته می‌شود.

کتیبه‌های بر جای مانده بنا، همچنین سبک معماری و شیوه‌های تزئینی به‌ کار رفته نشان می‌دهد که این بنای تاریخی متعلق به عارف بنام این زمان، شیخ براق بابا از بزرگان مسلک مولویه و از خاصان دربار سلطان محمد خدابنده در دوره ایلخانی است.

مقبره چلبی‌اوغلی بنای زیبا و ارزشمندی است که در مسیر جاده سلطانیه – قیدار واقع شده و فضای مناسب برای اسکان برای گردشگران و مسافران دارد و وجود اتاق‌ها و سوئیت‌های مجهز و در حد یک هتل مجهز و لوکس در این بنا به عنوان یک عامل مهم می‌تواند برای جذب و توقف گردشگر در شهر سلطانیه موثر باشد.

بنای زیبای چلبی‌اوغلی بنایی است که از دو قسمت خانقاه و مقبره ساخته شده است. جدا بودن خانقاه از مقبره نشان‌دهنده این است که این دو بنا هم‌زمان با هم ساخته نشده است. با کمی دقت بر کتیبه ورودی مقبره و نوشته‌های باستان‌شناسان دنیا همچون «دونالد ویلبر» می‌توان پی برد که قدمت بنای مقبره  بیشتر از خانقاه است. تاریخ مقبره را به احتمال می‌توان سال ۱۳۳۰ میلادی قرار داد.

مقبره‌ای که چلبی‌اوغلی و چند تن از مریدان مرامش را در دل خود جای داده، در عین سادگی بسیار زیبا و مستحکم است. دیواره‌هایی با عرض ۴/۵ متر و ارتفاع ۱۶ متری که در کنار هم هشت ضلعی زیبایی را تشکیل داده و گنبد گرد و متقارن به ارتفاع ۶ متر در سقف مقبره به گونه‌ای است که اگر یک‌بار در فضای داخل مقبره نام خدا را بر زبان جاری کنیم، بنا چند بار آن را به شما انعکاس می‌دهد.

گذشت زمان و وقوع حوادث طبیعی مانند باران، برف و باد ممکن است به بناهای طبیعی که تاریخ کهنی را با خود به دوش می‌کشند، آسیب‌هایی وارد کند که با توجه به اهمیت این گونه بناها در پیشینه تاریخی یک شهر، مرمت آن بدون آسیب به بافت تاریخی همواره مورد توجه است که بنای چلبی‌اوغلی نیز از این قائده مستثنی نیست.

در همین رابطه مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان زنجان در گفت‌وگو با ایسنا، می‌گوید: بخشی از سقف آرامگاه چلبی‌اوغلی بر اثر نشت یکی از ناودان‌ها و حجم زیاد باران دچار نم‌زدگی و تخریب ‌شده است که کار بازسازی و مرمت آن آغاز می‌شود.

امیر ارجمند با اشاره به اینکه در این مرحله از مرمت، کار تراش گچ‌های فرسوده و تبله شده سقف، انجام گچ‌کاری مجدد، اصلاح ناودان‌ها صورت می‌گیرد تا از تخریب جلوگیری شود، ادامه می‌دهد: این بنا از نظر معماری دارای شاخصه‌های مربوط به دوره ایلخانی بوده است و برنامه مرمت اضطراری این آثار تاریخی یک ماه است و برای اجرای این طرح‌ از محل اعتبارات مرمت­‌های اضطراری استانی هزینه می‌شود.

وی با تاکید بر این ‌مطلب که در راستای حفاظت و حراست از آثار و بناهای تاریخی و باارزش و نیز مرمت و احیای بناهای به ثبت رسیده در فهرست آثار ملی کشور، ساماندهی و مرمت و احیای ساختمان مذکور در برنامه قرار دارد، اضافه می‌کند: این بنای تاریخی متعلق به عارف بنام این زمان، شیخ براق بابا از بزرگان مسلک مولوی و از خاصان دربار سلطان محمد خدابنده در دوره ایلخانی است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

مرمت خانه تاریخی مقدم شوشتر

میراث فرهنگی در مرمت پل‌های خداآفرین تسریع کند

آغاز مرمت اثر تاریخی آب‌انبار و برج‌قلعه کاخک