نوشته‌ها

مدیران صدا و سیمایی در وزارت میراث؟

با انتخاب عزت‌الله ضرغامی به عنوان وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، گمانی‌زنی‌هایی برای حضور دیگر مدیران صدا و سیما در وزارت میراث مطرح شده است. حالا با جدی شدن برخی از گزینه‌ها این سوال مطرح است که آیا قرار است مدیران صدا و سیما زمام کار در این وزارتخانه را به دست بگیرند؟

 ضرغامی که بیش از ۱۰ سال ریاست سازمان صدا و سیما را به عهده داشت، در کابینه ابراهیم رئیسی به عنوان وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی معرفی شد و با رأی بالای نمایندگان بر صندلی این وزارتخانه تکیه زد. او از همان روز تودیع و معارفه با دو همراه به وزارتخانه آمد؛ طاهره قیومی که رییس سابق مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رییس‌جمهور پیشین بود و عیسی بخشی که سال‌هاست به عنوان مسؤول دفتر ضرغامی شناخته می‌شود.

ضرغامی که در این مدت با برخی نمایندگان مجلس، تشکل‌های خصوصی گردشگری و برخی مسؤولان از جمله پرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان و سرلشکر رحیم صفوی، دستیار نظامی فرمانده کل قوا دیدارهایی داشته و از چند موزه و اقامتگاه در شهر تهران بازدید کرده است، روز سه‌شنبه (۲۳ شهریورماه) مدیر روابط عمومی این وزارتخانه را تغییر داد و مسؤولیت آن را به حسن میثمی سپرد که خود را پژوهشگر و فعال فضای مجازی و رسانه معرفی کرده و مجری برنامه‌های تلویزیونی صدا و سیما بوده است. این انتخاب، گمانی‌زنی‌ها را که قرار است برخی از مدیران صدا و سیما با حکم رییس اسبق صدا و سیما راهی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شوند، قوت بخشید.

علی دارابی، معاون امور استان‌های سازمان صدا و سیما از جمله گزینه‌های احتمالی است که برای قائم‌مقامی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مطرح شده و برخی منابع غیررسمی از انتخاب او به عنوان معاون میراث فرهنگی این وزارتخانه سخن می‌گویند.

دارابی در صدا و سیمایی که ضرغامی ریاست آن را به عهده داشت نیز قائم‌مقام و معاون سیما بود. او علوم سیاسی خوانده و تحصیلات تکمیلی خود را تا پایه دکتری در این رشته گذرانده است و عضو هیأت علمی دانشگاه صدا و سیما و محقق در حوزه ارتباطات و انقلاب اسلامی است. دارابی در فاصله سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ مشاور رییس و مدیر بررسی تاریخی و سیاسی مؤسسه حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری بوده است.

اسم دارابی به عنوان قائم‌مقام درحالی مطرح شده که در ساختار این وزارتخانه یا سازمان قبلی، پست قائم‌مقام چندان مورد مصرف نبوده و به واقع، از زمان ریاست اسفندیار رحیم‌مشایی در سازمان وقت میراث فرهنگی و گردشگری، برای اولین بار چنین جایگاهی تعریف شد و حمید بقایی برای این سمت انتخاب شد.

وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که تا سال ۹۸ سازمانی زیرمجموعه معاونت ریاست‌جمهوری بود، ساختار انتخاب مدیرانش همواره حاشیه‌هایی داشته است. حالا بر سر زبان افتادن اسامی مدیران صدا و سیما در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی یادآور دوران ریاست قبلی در این وزارتخانه است؛ زمانی که علی‌اصغر مونسان از منطقه آزاد کیش به سازمان وقت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آمد و تصریح کرد که «تیم ندارد.» او درباره‌ انتقال مدیران کیش به این سازمان گفته بود: «همه‌ آن‌هایی که از سوابق بنده اطلاع دارند، می‌دانند که من هیچ تیمی ندارم و تیم‌گرا هم نیستم». اما مدتی نگذشت که مدیران کیش راهی این سازمان شدند.

اکنون این دغدغه دوباره مطرح شده که وزیر فعلی با همان رویکرد، ترجیح می‌دهد با مدیران آشنای خود پیش برود. این رویۀ وزرا و رؤسا باعث نفوذ برخی مدیران خارج از حوزه به دستگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شده که در دو دهه اخیر حواشی و چالش‌های بسیاری را برای مدیریت این سه حوزه به وجود آورده است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

میراث ایران و عطرهایش در اکسپو دبی

میراث فرهنگی در دست تخریب‌گران!

بدنه متخصص از مزیت‌های نسبی وزارت میراث فرهنگی است

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در پیام توئیتری خود نوشت: بدنه‌ کارشناسی و متخصص وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از مزیت‌های نسبی ما در انجام مأموریت‌های محوله است.

سید عزت الله ضرغامی در این پیام توئیتری همچنین دانشگاهیان و اساتید فن، صنوف مجرب و علاقمند و بخش خصوصی ارزشمندی که در این حوزه سرمایه‌گذاری کرده را از دیگر مزیت‌های نسبی متولیان این وزارتخانه در انجام مأموریت‌های محوله عنوان کرد.

وزیر میراث فرهنگی دولت سیزدهم پیشتر نیز در تشریح برنامه های خود برای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در جمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی تاسیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را یک وزارتخانه بسیار مهم دانست و گفت: هر کدام از سه بخش‌ این وزارتخانه، ظرفیت تبدیل شدن یک نهاد یا وزارتخانه مستقل دارد، اما به دلیل هم‌پوشانی و هم‌افزایی که با هم دارند قانون‌گذار آنها را در یک وزارتخانه آورده است که در ماموریت‌های مهمی مانند فرهنگی اقتصادی از ظرفیت هر سه استفاده کند؛ اما به همین ظرفیت ختم نمی‌شود و بسیاری حوزه ها و ظرفیت‌های مهم و اساسی کشور به این وزارتخانه مرتبط است.

ضرغامی گفته بود: وزارت میراث‌فرهنگی به دلیل فقدان یک دیدگاه نظری و ایدئولوژیک که باید همه نیروهای فکری و مدیریتی جامعه را همراه و همگرا کند؛ متاسفانه دچار عقب ماندگی شده و مهجور و مغفول مانده است. در حالی که با مقداری تلاش می‌تواند در کنار بسیاری دستاوردهای اقتصادی که به دنبال خواهد داشت جدی ترین بستر صدور ارزش‌های اسلامی و انقلابی برای کشور باشد.

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تاکید کرد: نگاه من به اضلاع میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مساوی، متعادل و ترازمند است و هیچکدام بر دیگری ارجحیت ندارد. این سه قسمت مکمل‌ و وابسته به هم اند و با هم هم‌افزایی دارند. برنامه‌ام را در ۳۰صفحه تقدیم نمایندگان کرده‌ام که در آن هم وضعیت موجود را بیان و هم نقاط قوت، ضعف، تهدید و قدرت را در آن بعد از جلسات مکرر با جدی‌ترین کارشناسان، اساتید دانشگاه، نخبگان و افراد با تجربه در حوزه وزارت‌خانه و جبهه انقلاب، بیان کرده‌ام.

وی در تاریخ سوم شهریورماه ۱۴۰۰، با کسب رای اعتماد ۲۶۲ نفر از نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عنوان وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دولت سیزدهم معرفی شد.

او اکنون به عنوان دومین وزیر سکان‌دار وزارتخانه‌ای است که گردشگری به عنوان یکی از حوزه‌های مهم آن در ۱۸ ماه گذشته و شیوع کرونا با خسارتی حدود ۳۰ هزار میلیارد تومانی مواجه است، بسیاری از فعالان این صنعت از مدیران دفاتر خدمات تا راهنمایان گردشگری یا خانه‌نشین شده‌ یا تغییر شغل داده‌اند؛ کارگاه‌های هنرهای سنتی و فروشگاه‌های صنایع‌دستی تعطیل و بسیاری از صاحبان مشاغل کاملا بیکار شده‌اند.

منبع: ایرنا

مرتبط:

ضرغامی وزارتخانه‌اش را تحویل گرفت

ضرغامی: گردشگری مذهبی و حلال مزیت نسبی ماست

درخواست باستان‌شناسان برای حفظ میراث فرهنگی افغانستان

«از همه کنش‌گران نظامی، سیاسی و اجتماعی در تحولات اخیر در افغانستان می‌خواهیم مسئولانه و متعهدانه نسبت به حفظ میراث فرهنگی و تاریخی افغانستان تلاش کرده و از تکرار فجایعی مانند انفجار مجسمه‌های بودا در بامیان جلوگیری کنند. میراث فرهنگی و تاریخی سرزمین افغانستان، حبل‌المتینِ اقوام تاجیک، هزاره، پشتون، ازبک، ایماق، ترکمن، بلوچ، براهویی، پامیری و دیگر اقوام آن است و محافظت ویژه از آن ضرورت دارد.»

 انجمن علمی باستان‌شناسی ایران در بیانیه‌ای از همه دولت‌های همسایه و مسئولان وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و کشور درخواست کرد تا مسئولانه برای جلوگیری از بحران انسانی و فرهنگی در افغانستان چاره‌ای بیندیشند تا علاوه بر عبور از بحرانِ جنگی فراگیر، میراث فرهنگی منطقه نیز حفظ شود.

در بیانیه انجمن علمی باستان‌شناسی ایران آمده است: «تحولات تلخ ماه‌های اخیر در افغانستان، نگرانی و اندوه بسیاری از مردمان فرهنگ‌دوست و صلح‌طلب در سراسر جهان را موجب شده و بیش از آن، ایرانیان این همسایگان و دوستان دیرینه ملت افغان را در اندوه فرو برده است. امروز سرزمین افغانستان و ملّت ستمدیده افغان، بیش از هر زمان دیگری مورد حمله و آماج جنگی داخلی و فراگیر قرار گرفته‌اند که بازیگران داخلی و خارجی آن، ثمره‌ای جز ویرانی و بی‌خانمانی برایشان رقم نخواهند زد.

بازیگران این جنگ و خونریزی، خواه داخلی و خواه عناصر بیگانه، هر یک در پی منافع خود بوده و در این هرج و مرج، بیشترین خسران و ضرر به مردم ستمدیده افغانستان خواهد رسید. سرنوشت مردان و زنان و پسران و دختران پاک این سرزمین با رفتارهای غیرانسانی و غیراخلاقیِ قدرت‌طلبان گره خورده و شوربختانه بیم آن می‌رود که گنجینه غنی فرهنگ، هنر و ادب افغانستان نیز به تباهی کشیده شود.

انجمن علمی باستان‌شناسی ایران، هر گونه اقدامی که به تمامیت ارضی سرزمین افغانستان، هویت فرهنگی و شخصیت اجتماعی ملّت آن خدشه‌ای وارد کند و جان دختران و پسران، زنان و مردان بی‌گناه را به خطر بیندازد، محکوم می‌کند. همچنین، از همه کنشگران نظامی، سیاسی و اجتماعی در تحولات اخیر در این کشور می‌خواهد مسئولانه و متعهدانه نسبت به حفظ میراث فرهنگی و تاریخی افغانستان اهتمام ورزیده و از تکرار فجایعی مانند انفجار مجسمه‌های بودا در بامیان جلوگیری کنند. میراث فرهنگی و تاریخی سرزمین افغانستان، حبل‌المتینِ اقوام تاجیک، هزاره، پشتون، ازبک، ایماق، ترکمن، بلوچ، براهویی، پامیری و دیگر اقوام آن است و محافظت ویژه از آن ضرورت دارد.

این میراث ارزنده بشری علاوه بر این‌که در مقیاس منطقه‌ای متعلق به تمام کشورهای همسایه افغانستان در بُعد ملی و اسلامی است، در مقیاس جهانی بخشی از میراث بشری در این بخش از کره خاکی است. بر این اساس انجمن علمی باستان‌شناسی ایران از همه دولت‌های همسایه و به ویژه مسئولان جمهوری اسلامی ایران و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی می‌خواهد مسئولانه برای جلوگیری از بحران انسانی و فرهنگی در افغانستان چاره‌ای عاجل بیندیشند تا ضمن عبور از بحرانِ جنگی فراگیر و حفظ میراث فرهنگی آن، از رنج مردم افغان کاسته شود و صلح و امنیت منطقه در معرض تهدید قرار نگیرد.

همچنین از همه نهادهای بین‌المللی به ویژه سازمان ملل درخواست می‌شود از رویکردهای یک‌جانبه‌گرایانه و سیاست‌های یک‌ بام و دو هوا دوری گزیده و تدابیری را برای حل مسالمت‌آمیز مسأله افغانستان بیندیشند.

انجمن علمی باستان‌شناسی ایران امیدوار است با نظارت طرف‌های درگیر در منطقه و سازمان ملل، به ویژه نهاد علمی و فرهنگی یونسکو، میراث فرهنگی آن از بناهای یادمانی تا اشیاء موزه‌ای به نحوی شایسته محافظت شود و از دست غارتگران و چپاولگران داخلی و بین‌المللی در امان بماند.

تجربه داعش در ویرانی آثار ملّی و جهانی سوریه و عراق یادآور اقدامات تلخ و غیرقابل جبرانی است که نیاز به اقدامات هماهنگ به ویژه از سوی دولت‌های منطقه، همدلی جهانی و منطقه‌ای دارد تا شاهد تکرار دوباره آن در این بخش از حوزه فرهنگی جهانِ پارسی نباشیم. بازگشت صلح به سرزمینی با تمدّن و ریشه‌های فرهنگی مشترک با ایران با پشتوانه‌ای چندهزارساله و رفع مشکلات پیش‌آمده دور از دسترس  نخواهد بود و ایمان داریم بهار افغانستان نیز فراخواهد رسید.»

منبع: ایسنا

مرتبط:

نگرانی از تخریب میراث فرهنگی افغانستان

میراث فرهنگی در دست تخریب‌گران!

با به قدرت رسیدن گروه طالبان در کشور افغانستان، حالا ده‌ها هزار اثر و محوطه تاریخی در کنترل این گروه قرار گرفته که سابقه خوبی در این زمینه ندارد.

به نقل از نشنال جئوگرافی، گروه طالبان در حالی قدرت را در افغانستان به دست گرفته که حالا  زمامدار گنجینه تاریخی کشوری است که پیش‌تر و در سال‌های گذشته دست به تخریب آن می‌زد.

«نور آقا نوری» رئیس موسسه باستان‌شناسی افغانستان در کابل در این‌باره می‌گوید: انتظار نداشتیم این اتفاق با این سرعت روی دهد. مقامات قصد داشتند آثار تاریخی را از شهرهایی چون هرات و قندهار به مکانی امن منتقل کنند اما سقوط ناگهانی دولت افغاستان جلو این اقدامات را گرفت.

محمدفهیم رحیمی رئیس موزه ملی افغانستان نیز در این‌باره توضیح می‌دهد: با در اختیار گرفتن کنترل شهر کابل توسط طالبان، حالا ۸۰ هزار اثر تاریخی در موزه ملی افغانستان در معرض خطرند و ما همچنین بسیار نگران امنیت کارکنان و آثار هستیم.

طالبان که سابقه خوبی در ارزش نهادن به میراث فرهنگی و تاریخی ندارد در سال ۲۰۰۱ میلادی نیز با حمله به موزه ملی افغانستان چندین اثر را به طور کلی تخریب کرد.

اثر تاریخی تخریب‌شده توسط طالبان در سال ۲۰۱۱

افغانستان که هزاران سال به عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای فرهنگی شناخته شده دارای میراثی غنی است و میزبان ادیان و تمدن‌های گوناگونی از بودایی، زرتشتی، مسیحیت و یهودیت تا هندوها قبل و بعد از ظهور اسلام بوده است. همچنین به عنوان یک شریان اصلی در جاده ابریشم که هند را با ایران و چین متصل می‌کند، بقایای شهرهای باستانی، صومعه‌ها و کاروانسراها را در خود جای داده که میزبان مسافرانی از جمله مارکوپولو در راه رفتن به دربار پرزرق و برق کوبلای خان از نوادگان چنگیزخان بوده است.

طالبان از نوعی تفکر افراطی پیروی می‌کند که همه تصاویر انسان و حیوانات را رد می‌کند. مقام‌های میراث فرهنگی نگران‌اند مانند سال ۲۰۰۱  که آن‌ها تندیس معروف بودای بامیان و تعدادی از اشیاء و مجسمه‌ها در موزه کابل را نابود کردند، دوباره دست به این اقدام‌ها بزنند.

رهبران طالبان در بیانیه‌ای که پیش‌تر و در ماه فوریه منتشر کردند به پیروان خود دستور می‌دهند که با قدرت از آثار تاریخی حفاظت و نگهداری کنند و همچنین حفاری‌های غیرقانونی را نیز متوقف کرده و از تمام اماکن تاریخی محافظت کنند. آن‌ها حتی ادعا کرده بودند که فروش آثار تاریخی در بازار هنر را نیز ممنوع می‌کنند.

اما بسیاری از کارشناسان میراث فرهنگی افغانستان  نسبت به صحت این ادعاها شک و تردید دارند. «عمر شریفی» استاد علوم اجتماعی در دانشگاه آمریکایی افغانستان می‌گوید: «آن‌ها چهره خود را سفید کرده‌اند، اما هنوز یک گروه بسیار ایدئولوژیک و رادیکال هستند».  او که چند روز پیش از کابل به مقصد دهلی گریخت می‌گوید که مستقیماً از سوی اعضای طالبان تهدید شده است. منابع دیگر افغان نیز می‌گویند که کارکنان میراث فرهنگی در سراسر کشور پیامک و تماس تلفنی از مقام‌های طالبان دریافت کرده‌اند که آن‌ها را به همکاری با سازمان‌های بین‌المللی متهم می‌کنند.

منبع: ایسنا

مرتبط:

نگرانی از تخریب میراث فرهنگی افغانستان

آغازبه‌کار دومین مرکز خصوصی نوآوری و رشد میراث‌فرهنگی

دومین مرکز خصوصی نوآوری و رشد در راستای فعالیت‌های پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری با هدف توسعه زیست‌بوم کارآفرینی در این حوزه آغاز به‌کار کرد.

در ادامه اقدامات مرکز نوآوری پژوهشگاه در خانه تاریخی سرهنگ ایرج به منظور تشویق و علاقه‌مند کردن بخش خصوصی به راه اندازی مراکز نوآوری و رشد در حوزه‌های مرتبط با میراث‌فرهنگی که به افتتاح نخستین مرکز انجامید، فعالیت دومین مرکز خصوصی نوآوری و رشد میراث‌فرهنگی با همکاری موسسه فرهنگی دیبار با عنوان پازل نیز رسما آغاز شد.

نخستین جلسه کمیته مشترک مرکز نوآوری پازل به عنوان دومین مرکز نوآوری و رشد با موضوع میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با حضور علیرضا قلی نژاد پیربازاری معاون فناوری و کاربردی سازی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، حسین تقی زاده انصاری قائم مقام مدیر عامل و رییس هیات مدیره موسسه دیبار و مدیران مرکز نوآوری پازل برگزار و پیرامون فعالیت های آتی مشترک در چارچوب برنامه زمان بندی سالانه بحث و تبادل نظر شد.

هفته پیش نخستین مرکز نوآوری بخش خصوصی در حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با همکاری پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری آغاز به کار کرد. پیرو فعالیت‌های صورت گرفته در خانه تاریخی سرهنگ ایرج به‌ عنوان مرکز نوآوری پژوهشگاه و دستاوردهای به‌ دست‌آمده نخستین مرکز نوآوری بخش خصوصی درحوزه‌های وابسته به میراث‌فرهنگی با عنوان «دنا» افتتاح شد.

مرکز نوآوری دنا که با همکاری پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری شکل گرفته، فضایی برای فعالیت افراد خلاق، جوانان تحصیل کرده، نوآور و متخصص است تا بتوانند ایده‌های خود را در یک فضای کامال دوستانه و خلاق عملی کرده و به رشد فکری برسند.

از آنجا که ایده‌ها و خلاقیت‌های علمی، فرهنگی، هنری و به ویژه هوشمندسازی حوزه گردشگری، با حضور جوانان کمک بزرگی به صنعت گردشگری می‌کند، این مرکز با بررسی نیازهای حوزه گردشگری و میراث‌فرهنگی، به بروزرسانی و خلق نوآوری در بخش گردشگری راه اندازی شده تا با جذب گردشگران بیشتر باعث رشد اقتصادی و معرفی بهتر کشور در این بخش شود.

منبع: ایرنا

مرتبط:

از تفریح تا صنایع دستی؛ گردشگری کجای ماجراست؟

میراث فرهنگی زمینه‌ساز ارتباط میان کشورهاست

قائم‌مقام ریاست دانشگاه پنجاب پاکستان گفت: میراث فرهنگی، مردم، ملت‌ها و کشورها را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد و بر این اساس کشورهای توسعه‌یافته بسیار بیشتر از کشورهای در حال توسعه، میراث فرهنگی را مورد توجه قرار می‌دهند.

پروفسور محمد سلیم‌مظهر در اختتامیه همایش بین‌المللی گفت‌وگوهای بینافرهنگی خراسان که امروز، ۲۹ تیرماه، با موضوع مطالعات فرهنگی و اجتماعی در خراسان در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اشاره به تأثیرات فرهنگی خراسان در سرزمین‌های دیگر، گفت: به نظر من میراث فرهنگی، مردم، ملت‌ها و کشورها را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. به عنوان مثال برای شرکت جلسات شعر، تئاتر، سینما و پدیده‌های دیگر فرهنگی، مذهب، نژاد و ملیت افراد اهمیت ویژه‌ای ندارد، لذا کشورهای توسعه‌یافته بسیار بیشتر از کشورهای در حال توسعه، میراث فرهنگی را مورد توجه قرار می‌دهند. زیرا از طریق فرهنگ می‌توان انواع ارتباطات را با ملت‌های گوناگون برقرار کرد.

وی ادامه داد: بنابراین کشورهای در حال توسعه باید توجه ویژه‌ای به سیاست‌گذاری فرهنگی بر اساس علم و دانش داشته باشند. با توجه به پیشرفت رسانه‌های گروهی، مبادلات فرهنگی میان کشورهای جهان بسیار بیش‌تر از گذشته صورت می‌گیرد.

سلیم مظهر بیان کرد: به این ترتیب باید میراث فرهنگی مشترک شناسایی شود و به تبع آن روابط مردمی افزایش پیدا کند و درک متقابل عمیق‌تر و گسترده‌تری ایجاد شود که در نتیجه آن‌ها حل و برطرف شدن مسائل مختلف نیز تسهیل پیدا می‌کند.

قائم‌مقام ریاست دانشگاه پنجاب پاکستان افزود: ایران از نظر فرهنگ و ادبیات کلاسیک بسیار غنی است، به شکلی که افراد زیادی در کشورهای مختلفی مانند پاکستان با شاعران ایرانی آشنا هستند، بنابراین شناسایی و مبادلات فرهنگی با هدف نزدیک شدن عموم مردم کشورهای مختلف را باید مورد توجه قرار داد.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین با توجه به رواج اشعار و میراث فرهنگی ایرانی در کشور پاکستان باید نقش مثبت این فرهنگ مشترک مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد، زیرا به نظر من ارتباط فرهنگی اساس هر نوع رابطه اقتصادی، علمی، اجتماعی و سیاسی میان کشور ها به شمار می‌رود.

سلیم مظهر اضافه کرد: عمیق و گسترده شدن رابطه فرهنگی مستلزم پژوهش بیش‌تر در میراث فرهنگی و به ویژه میراث فرهنگی مشترک است. از این رو در راستای تحقق این امر لازم است آثار معاصر ایران و پاکستان ترجمه شوند و در اختیار عموم مردم به ویژه نوجوانان قرار گیرد.

امام رضا(ع) محور تقریب مذاهب و ایجاد جغرافیای جدید تشیع

مولانا اخلاق حسین شریعت، مبلغ و امام جماعت شهر پاراچنار پاکستان، در خصوص نقش امام رضا(ع) در تقریب اقوام و ملل منطقه، اظهار کرد: امام رضا(ع) نقش ویژه‌ای در تقریب ادیان و مذاهب داشته‌اند و در این راستا تلاش‌های بسیار کردند. از این رو یکی از علما بیان کرده است که امام رضا(ع) محور تقریب مذاهب و ایجاد جغرافیای جدید تشیع است. پیامبر اکرم(ص) نیز تلاش‌های بسیاری در جهت ایجاد اخلاق اجتماعی داشته‌اند و پس از ایشان نیز امام رضا(ع) و سایر ائمه اطهار(ع) این رویکرد را تداوم بخشیدند.

وی ادامه داد: در واقع پیامبر وحدت را نه‌تنها میان مذاهب مختلف اسلام، بلکه میان ادیان مختلف ایجاد می‌کرده‌اند و میثاق مدینه، گواه این اتحاد است.

شریعت تصریح کرد: برخی افراد ادعا می‌کنند قیام امام حسین(ع) وحدت را تخریب کرده است، در حالی که امام حسین(ع) با بیان عبارت «واسیر بسیرة جدی وابی» فرمودند: راه من از پیامبر و حضرت علی(ع) جدا نیست و راه پیامبر و امام علی(ع) جز ایجاد وحدت میان ادیان و مذاهب گوناگون نبوده است.

وی خاطرنشان کرد: امام صادق(ع) نیز در دوره امامت خود فضای باز و مناسبی را برای ادیان و مذاهب گوناگون ایجاد کردند. امام رضا(ع) در روایتی فرموده‌اند: اختیاراتی که امام علی(ع) برای اصلاح جامعه به کار برده‌اند، همان اختیاراتی است که من نیز مورد استفاده قرار می‌دهم.

مبلغ و امام جماعت شهر پاراچنار پاکستان افزود: همانطور که امام خمینی(ره) نیز در خصوص اختیارات ولایت فقیه بیان کرده‌اند که ولایت فقیه نیز سعی دارد همان کارها و اقدامات پیامبر(ص) را در جامعه ایجاد کند. در واقع با وجود برتری فضائل حضرت علی(ع) اما نقش و اختیارات امام همانند نقش و اختیاراتی است ولایت فقیه به کار می‌برد. به این ترتیب امام رضا(ع) نیز همان نقش پیامبر و امام علی(ع) و سایر ائمه(ع) در ایجاد وحدت و تقریب میان ادیان و مذاهب را متناسب با شرایط زندگی خود ایفا می‌کرده‌اند.

آمادگی دانشگاه فردوسی برای برگزاری گفت‌وگوهای بینافرهنگی

احسان قبول، مدیر همکاری‌های بین‌الملل و امور دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد، در ادامه این نشست، گفت: با توجه به این‌که این همایش با عنوان گفت‌وگو نامگذاری شده است باید گفت که در گفت‌وگو دو هنر گفتن و شنیدن وجود دارد که خوش‌بختانه این همایش نتایج خوبی را به همراه داشته و در پایان ما شاهد تحقق واژه گفت‌وگو در میان شهرهای مختلف ایران و کشورهای مرتبط با خراسان بزرگ بودیم.

وی ادامه داد: در این همایش شنیدیم و گفتیم و اشتراکات خود را در بخش‌های زبان و ادبیات فارسی، هنر و معماری، عرفان و ادیان و تصوف و همچنین مطالعات فرهنگی  و اجتماعی شناختیم و البته به تفاوت‌هایی که با یکدیگر داشتیم نیز پی بردیم.

مدیر همکاری‌های بین‌الملل و امور دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: همواره هنر دیپلماسی، فرهنگی و علمی این است که از این میان تفاوت‌هایی که وجود دارد به دنبال فرصت‌ها و باورسازی نقاط قوت باشد نه اینکه به دنبال پررنگ کردن چالش‌ها و تفاوت‌ها و همچنین نقاط ضعف میان دو طرف باشد.

قبول اظهار کرد: به عقیده من این همایش آغازی است برای اینکه در این مسیر گام برداریم و پیش رویم. بنابراین دانشگاه فردوسی مشهد، افتخار دارد که در خدمت رسالت اجتماعی، علمی و فرهنگی خود را نشان دهد. از این‌رو ما آمادگی داریم که اینگونه نشست‌ها را در یک بازه زمانی مشخص به‌صورت ماهیانه و با حضور کشورهای وابسته به خراسان بزرگ و دیگر کشورهایی که به این سرزمین، فرهنگ، هنر و تمدن و سرزمین امام گفت‌وگوها، عقلانیت، اندیشه و خرد ورزی، علاقه دارند داشته باشیم و از آن‌ها استفاده کنیم و با گرد هم‌آیی یکدیگر نقاط قوت و فرصت‌هایی که میان ما وجود دارد را بیشتر بشناسیم.

وی اضافه کرد: امیدواریم این همایش که طی این چهار روز برگزار شد، گامی باشد تا سال‌های آینده بتوانیم شاهد نزدیکی فرهنگی و فکری بیشتری میان نخبگان و ملت‌های منطقه باشیم.

منبع: ایسنا

مرتبط:

میراث فرهنگی ایران در ۱۰۰ سال چگونه حفاظت شد؟

سکان میراث فارس به مدیری جوان سپرده شد

در روزهای پایانی دولت، سکان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان فارس به دست یک مدیر جوان، اما با سابقه، سپرده شد.

هادی شه‌دوست شیرازی که سابق بر این مسئولیت مدیریت شهرداری منطقه هشت یا بافت تاریخی فرهنگی شیراز و بعد از آن، سازمان سرمایه گذاری شهرداری شیراز را عهده‌دار بود، با حکم وزیر، به عنوان مدیرکل جدید میراث فرهنگی فارس، منصوب شد.

در حکم علی‌اصغر مونسان، خطاب به مدیرکل جدید میراث فرهنگی فارس، اجرای برنامه‌های خلاقانه در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی، تعریف مسیرهای جدید گرشگری، برنامه‌ریزی برای تقویت تورهای گردشگری، افزایش کیفیت هتل‌ها و رستوران‌های سنتی و بین‌راهی، ایجاد و احداث بازارچه‌ها و فروشگاه‌های صنایع‌دستی به عنوان بخشی از انتظارات آمده است.

همچنین حفاظت و پاسداری از میراث‌ ارزشمند فرهنگی-تاریخی و مرمت و احیای بناهای تاریخی، ارتقا سطح مهارت‎‌های علمی و عملی پرسنل و استفاده حداکثری از بخش خصوصی و بهره‌گیری از توان تخصصی صاحب‌نظران، کارشناسان، منابع انسانی موجود و تعامل جدی با مدیریت عالی استان و مسئولان استانی، هماهنگی با حوزه‌های ستادی، توجه به مسائل انسانی، ایجاد فضایی صمیمی و دوستانه با فراهم کردن زمینه‌های پیشرفت شغلی کارکنان از مهمترین شاخصه‌هایی است که در حکم انتصاب هادی شه‌دوست شیرازی، ذکر شده است.

به گزارش ایسنا، استان فارس در حوزه میراث فرهنگی به واسطه دارا بودن بیش از ۳۰۰۰ اثر ملی و جهانی و وجود آثاری نظیر تخت جمشید، پاسارگاد، حافظیه، سعدیه، بناهای متعدد ساسانی و آثاری بسیار ارزشمند، جایگاه رفیع در دنیا و کشور دارد.

از طرفی، فارس و خصوصا شیراز به لحاظ گردشگری به دلیل همان جذابیت‌های تاریخی و علاوه بر آن جاذبه‌های طبیعی متعدد، در برگیری جغرافیایی متنوع و البته در حوزه گردشگری مذهبی به واسطه وجود حرم مطهر حضرت احمدبن موسی و دیگر امامزادگان واجب التکریم و از سوی دیگر به جهت گردشگری سلامت، دارای جایگاهی مهم است.

فارس همچنین در زمینه صنایع دستی، در ایران و جهان، به واسطه سابقه حضور و فعالیت بیش از ۱۲۰ رشته و حضور جمع کثیری از هنرمندان صنعتگر در این بخش، از اهمیت و جایگاهی شایسته برخوردار است.

استان فارس که طی سال‌های اخیر در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مورد نقدهایی عمدتا سازنده و اصولی و بعضا مخرب و سیاه قرار داشته و دارد، شاهد واکنش‌های مثبتی به واسطه معرفی شه‌دوست شیرازی به عنوان مدیرکل جدید این حوزه بوده است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

فارس پتانسیل‌های زیادی برای ارائه در اکسپو ۲۰۲۰ دارد

نگاه موزه‌ای به میراث فرهنگی خطرآفرین است

دانشیار رشته طراحی شهری دانشگاه بوعلی سینا نگاه موزه‌ای به میراث فرهنگی را خطرآفرین دانست و مطرح کرد: اینکه بخواهیم تمام بناهایمان را حفظ و به عنوان محل بازدید استفاده کنیم اشتباه است.

دکتر حسن سجادزاده در نشست «ارزیابی عملکرد پنجمین دوره شورای اسلامی شهر همدان در حوزه میراث فرهنگی» که در دفتر ایسنا برگزار شد، بیان کرد: دو رویکرد مشخص نرم افزاری و سخت افزاری در رابطه با بافت وجود دارد که همواره باید با هم دیده شوند و ‌متأسفانه در کشور ما در قالب تجربیات قبل نگاه به بافت نگاه پروژه‌ای، مهندسی و کمی است و روی مسائل اجتماعی، آموزش و حساس کردن مردم نسبت به حفظ بافت کار نکرده‌ایم.

وی دامه داد: اگر در کشورهای توسعه یافته بافت‌های قدیمی از منزلت خاصی از لحاظ اجتماعی و اقتصادی برخوردارند به علت دخالت مردم در آن است. مردم نیاز به راهبری و هدایت دارند تا همه مسئولیت‌ها گردن مسئولان اجرایی نیفتد، اگر مردم بدانند تخریب بافت قدیمی به منزله تخریب خاطرات و آینده شهر و هویتشان است خود به خود در این مسائل مشارکت می‌کنند.

وی با تأکید بر اینکه نگاه به بافت باید جامع و همه جانبه باشد، افزود: معیار ما در حوزه بازآفرینی این است که اگر ساکنان اصیل نسبت به آن منطقه احساس مسئولیت و تعلق کنند برنامه‌ها موفق بوده همچنین ‌باید دغدغه مشارکت کنندگان، اهالی بافت و مردم همدان را در کنار این مسائل ببینیم و متأسفانه این مشکل در طرح‌های جامع شهری هم دیده می‌شود و علت به نتیجه نرسیدن آنها این است که کاربران اصلی را کنار می‌گذاریم و در اتاق‌ها جلساتی برگزار می‌کنیم و به نتیجه می‌رسیم.

سجادزاده مطرح کرد: در تصویب بافت مرکزی که معتقد بودیم نقشه ۱۳۳۵ ملاک عمل قرار گیرد، این چالش وجود دارد که بعضی معتقدند از این نقشه چیزی باقی نمانده اما مثلاً در حال حاضر تپه هگمتانه هم از نظر بصری چیزی ندارد اما علت نمی‌شود آن را زیرسوال ببریم، از طرفی خاطرات، حوادث و رویدادها بخشی از بافت و تاریخ است که یا مدفون شده یا وجود دارد و یا قابل احیاء است.

وی با اشاره به اینکه در این حوزه باید بدون غرض و مسائل احساسی عمل کنیم، تصریح کرد: یکی از چالش‌هایی که در کشور در حوزه بافت وجود دارد، فقدان برنامه جامع راهبردی است، مثلاً طرح ویژه یا طرح توسعه راهبردی بافت تاریخی مسئله پیچیده‌ای نیست و اسنادش در تمام دنیا موجود است و می‌گوید برای مجموعه بافت تاریخی ضوابط و مقررات متفاوت است، آنچه از نظر ما مهم است نظام پهنه‌بندی قوانین و ضوابط است.

وی اضافه کرد: چالش‌هایی که در حال حاضر وجود دارد به علت مصوباتی است که در طرح جامع ایجاد شده و حق و حقوقی برای ساکنان درنظر گرفته است، به عبارتی چون همه چیز را در طرح جامع دیده‌ایم بافت تاریخی، حاشیه، شمال یا جنوب شهر برایمان فرقی نکرده و بر حسب معبر ارتفاع دادیم و قانون بی پایه و اساس ۶۰، ۴۰ را در کل کشور حاکم کرده‌ایم و این مسائل حق و حقوقی را برای شهروندان ایجاد کرده که اصلاح آنها برای مجموعه شورا، شهرداری و میراث فرهنگی سخت است.

سجادزاده بیان کرد: نخستین کار که می‌توان در این رابطه انجام داد، این است که یک طرح راهبردی بر مبنای توسعه بافت تاریخی لحاظ کنیم کمااینکه در همه دنیا این کار شده است و ‌تا زمانی که نظام پهنه‌بندی، قوانین، ضوابط و مقررات نداشته باشیم، این حاشیه‌ها وجود دارند.

به عقیده وی، مسئله بعدی در این رابطه مدیریت یکپارچه است که در کشور و در همه حوزه‌ها از نبود آن رنج می‌بریم و درست است ضوابط و ‌دستورالعمل‌هایی وجود دارد اما خیلی واضح و روشن نیست که جایگاه میراث فرهنگی، شهرداری و راه‌وشهرسازی مشخص باشد؛ مثلاً در بازار همدان هر سه دستگاه پروژه‌هایی را در دست کار دارند و مشخص نیست متولی اصلی کدام یک از آنها هستند و این موضوعی است که در بحث کلان مدیریتی هم با آن مواجه هستیم.

سجادزاده در ادامه با بیان اینکه در شهرداری و دوره پنجم شورا دغدغه‌هایی نسبت به دوره‌های قبل در حوزه میراث فرهنگی وجود داشت، گفت: سه رویکرد غالب در زمینه مباحث بافت وجود دارد که اگر هر سه را با هم ببینیم کمک زیادی می‌کند چراکه بافت از بافت بازار، محلات و عناصر دیگری که در بافت وجود دارد تشکیل شده است.

وی اظهار کرد: یکی از مسائلی که بافت‌های قدیمی را زنده کرده محله محوری است، کانسپت شهر ایرانی بر پایه محلات، زنده بوده و محله مخصوص شهر ایرانی است که ویژگی‌های اجتماعی را در آن حس می‌کنیم و هویت اجتماعی دارد.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه محله آقاجانی‌بیگ هیچ ‌گاه مانند قبل نخواهد شد، افزود: ساکنان اصلی از این محله رفته‌اند و دیگر تعلقی نمانده و برگشتن هویت آن خیلی سخت است بنابراین در درجه اول باید سعی کنیم افرادی که در این محلات هستند را به ماندن در آنجا دلگرم کنیم.

به گفته سجادزاده، محلات همدان بی‌نظیر هستند و اگر الگوی محله را در همدان حفظ کنیم یک‌ توسعه اتفاق می‌افتد و باید بتوانیم افراد بومی را برای ماندن در محلات قدیمی تشویق کنیم.

وی با بیان اینکه بحث حمل‌ونقل عمومی در بافت بیداد می‌کند، شرح داد: متأسفانه هجمه هجوم ماشین‌ها در بافت تاریخی وحشتناک است بنابراین رویکرد باید تغییر کند، منظور از پیاده‌مداری روحیه دادن به فضاست نه فقط کف‌سازی و عدم تردد ماشین، از طرف دیگر یک شبه نمی‌توان ماشین را از بافت قطع کرد بنابراین علاوه بر محله محوری، حمل‌ونقل عمومی و پیاده‌مداری نیز می‌تواند به عنوان راهبرد اساسی به بافت کمک کند.

سجادزاده مطرح کرد: باید یک طرح جامع همراه حق انتقال توسعه را تدوین کنیم کما اینکه در دنیا هم این کار در مورد بافت تاریخی انجام شده است؛ به عنوان مثال در حال حاضر افراد حق و حقوقی دارند و هر چقدر هم جلویش را بگیریم از دیوان عالی رأی می‌گیرد و ساخت‌وساز می‌کند و این مسئله با رویکرد مشارکتی قابل حل است.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه ظلمی که نقشه پیراوش به بافت کرد هیچ مشاوری نکرد، گفت: این نقشه شش خیابان پیاده‌راه را پیشنهاد داد و برای جبران آن ۱۸ متری را از کل مرکز محلات عبور داد بنابراین وقتی واقعیت بافت را فقط در کالبد آن ببینیم از بین خواهد رفت.

وی خاطرنشان کرد: تهیه طرح ساختاری راهبردی بافت، طرح جامع، حق انتقال توسعه، حمل و نقل مبتنی بر بافت از اولویت‌هایی است که باید به آنها توجه شود؛ مثلاً برای بافت یک مدل ترافیکی مشخص نداریم و در این حوزه بلاتکلیف هستیم همچنین مشاغل مزاحم یکی از مواردی است که بافت را اذیت می‌کند و به طرح جانمایی مشاغل مزاحم در حوزه شهری نیاز داریم.

به عقیده سجادزاده، شهر دیگر با طرح جامع اداره نمی‌شود و طرح‌های جامع باید موضوعی و موضعی شوند؛ به عنوان نمونه به طرح‌های جامع سیما و منظر، پدافند، حمل‌ونقل، حق انتقال توسعه نیاز داریم و تا زمانی که این‌ها در کنار هم در لایه‌های مختلف تهیه نشود اتفاق خاصی نمی‌افتد.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه در حال حاضر شهرداری طرح CDS همدان را در دست تهیه دارد، اظهار کرد: نمی‌توان به این پروژه صددرصد امیدوار بود چراکه نگاهش هنوز نگاه پروژه‌ای به موضوع است.

وی در ادامه با بیان اینکه در بحث مرمت ابنیه همیشه نگاه دانه‌ای و جزیره‌ای داشته‌ایم، تصریح کرد: اگر طرح کلی وجود داشته باشد نیاز به طرح‌های جلسه‌ای نیست بنابراین در این زمینه نیز باید نگاه کلان داشته باشیم و بافت را به عنوان یک مجموعه کامل در نظر بگیریم.

سجادزاده به دو نوع مدیریت حکمروایی شهری و حکمرانی شهری اشاره کرد و افزود: سیستم حکومت ما از ابتدا حکمرانی بوده است و از بالا به پایین نگاه کرده‌ایم و چون بدنه اجتماع را کمتر دیدیم مشکلاتمان در حوزه شهری عدیده است و تا زمانی که در میراث فرهنگی ضابطه‌ای نگاه کنیم وضعیت همین است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه شهرداری همدان به شدت مخالف خارج شدن از رینگ اول شهر است، اظهار کرد: شهرداری همچنین نقشه سال ۱۳۳۵ را قبول ندارد چراکه درآمدهایش را از دست می‌دهد و دنبال درآمدهای پایدار نیز نبوده است.

وی در ادامه نگاه موزه‌ای به میراث فرهنگی را خطرآفرین دانست و ادامه داد: اینکه بخواهیم تمام بناهایمان را حفظ و به عنوان محل بازدید استفاده کنیم اشتباه است. بنا مانند آدم است و باید زندگی کند، بافت هم موجود زنده است و باید کارآفرین باشد و پویایی و زنده بودن اینها صرفاً با قوانین درست نمی‌شود.

سجادزاده ادامه داد: متأسفانه در زمینه آموزش و حساسیت مردم کاری نکرده‌ایم مردم باید قانع شوند که زنده کردن بافت سود دارد، به نفعشان است و کار ماندگاری محسوب می‌شود و چون ۹۰ درصد ذهنمان روی ضوابط و قوانین و جلسات گذاشته شده مشکل بافت حل نشده است.

وی در ادامه مطرح کرد: همیشه در رابطه با بافت یا نگاه تدافعی داریم یا نگاه تهاجمی؛ مثلاً بعضی از روستاها را هدف گردشگری کردیم و زندگی عادی مردم را از آنها گرفتیم اگر بافت به مدیریت مردم و درآمد پایدار برسد حتماً موفق می‌شود، مثل محله فهادان یزد که به خوبی جواب داد.

سجادزاده با تأکید بر اینکه درباره بافت به مردم الگو نداده‌ایم و اطلاعات و نمونه‌ای ندیده‌اند، گفت: همدان بالاترین تعداد کاروانسراها را در غرب کشور دارد اما چون الگویی برای آنها نداریم پتانسیل عالی ‌درآمدزایی را از دست می‌دهیم.

به گفته این مدرس دانشگاه، قصه و نگاه کالبدی به بافت تمام شدنی نیست و قرار است در طرح ویژه، پروژه را موجود زنده ببینند و مردم، مشارکت، بودجه و قوانین در آن دیده شود.

وی با بیان اینکه محله جولان برایمان تجربه تلخی است، اضافه کرد: برای این محله هم بودجه تعیین شد و هم مشاور انتخاب کردند تا آن را درست کنند اما در حال حاضر قسمتی از جولان که برنامه‌ای برایش نداشتند، بهتر و ماندگارتر است و قسمتی که برایش هزینه شد از بین رفت.

سجادزاده با اشاره به اینکه طرح تجمیع فاجعه‌ای در بافت‌ها به وجود آورد، بیان کرد: الحاق به زور روستاها به شهر نیز باعث فراری شدن روستائیان شد و زندگی عادی‌شان از بین رفت بنابراین به کارهای زیادی در این زمینه نیاز داریم؛ مثلاً تبدیل حمام محله حاجی به رستوران اگرچه معظلاتی در پی داشت اما محله نسبتاً سرزنده‌تر شد.

وی در ادامه یادآور شد: بناهای قدیمی بر خلاف بناهای امروزه به علت انعطاف پذیر بودن قابلیت تبدیل به هر نوع کاربری را دارد و ظرفیت بسیار زیادی در آنها نهفته است و فقط نیازمند یک نوع سیستم سازماندهی از بالا به پایین است.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه سندهای بالا دستی دچار اشکال است، گفت: از زمانی که شوراها شکل گرفت مشکلات سیستم مدیریتی بیشتر شد چرا که نظام شورایی با واقعیتی که قرار بود باشد تعریف نشد.

سجادزاده با اشاره به اینکه شورا به معنای مشورت گرفتن است و در نهایت خود شخص باید تصمیم بگیرد، اظهار کرد: درباره ارزیابی عملکرد شورا در بسیاری از شهرها با چالش مواجه‌ایم چراکه تضارب آراء وجود دارد و متأسفانه مسائل سیاسی در همه موارد وارد شده است؛ مثلاً طرح جامع همدان در اتاق بسته استانداری تصویب شد و نظر شورا در آن اعمال نشد بنابراین مسائل سیاسی وارد مسائل شهرسازی شده است.

منبع: ایسنا

مرتبط:

میراث فرهنگی ایران در ۱۰۰ سال چگونه حفاظت شد؟

میراث فرهنگی ایران در ۱۰۰ سال چگونه حفاظت شد؟

تغییرات و تحولات حفاظت از میراث فرهنگی ایران در یک‌صد سال گذشته بررسی شد.

،نشست یک‌صد سال حفاظت از میراث‌فرهنگی به همت شورای هماهنگی سازمان‌های غیردولتی میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، ایکوم ایران و وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با حضور شماری از پیشکسوتان و استادان حوزه حفاظت و مرمت بناها و بافت‌های تاریخی برگزار شد. صاحب‌نظران در این نشست به بررسی تغییر و تحولات حفاظت از میراث‌فرهنگیِ گذشته و امروز کشور پرداختند.

محمدمنصور فلامکی از چهره‌های ماندگار معماری و حفاظت و مرمت ایران، برگزاری این نشست را ارزشمند بیان کرد و گفت: بررسی صدسال حفاظت و مرمت آثار تاریخی توسط صاحب‌نظران اقدام ارزشمندی است که حتما ثمرۀ خوبی خواهد داشت، زیرا با همراهی انجمن‌های مرتبط با حوزه‌های میراث‌فرهنگی و مستقل از دولت انجام شده است و نیازمند کمی محبت بیشتر نیز خواهد بود تا پایان خوبی پیدا کند.

این چهره ماندگار حوزه معماری و مرمت ایران در ادامه به تاسیس انجمن آثار ملی ایران در دوره پهلوی اول اشاره کرد و افزود: در آن زمان، نگرش تازه‌ای برای حفظ بناهای تاریخی ما شکل می‌گیرد و بسیاری از بزرگان ما را به شوق می‌آورد تا انجمن آثار ملی ایران را برپا کنند. این انجمن که پیش از تاسیس سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی تاسیس شده بود نقش مهمی در حفظ آثار تاریخی ما ایفا کرد و همچنان نیز دایر است. البته، با وجود تغییرات و تحولات سال‌های گذشته، همچنان شاهد فضایی دوستانه و بااحترام برای حفظ آثار تاریخی در آن هستیم.

فرهاد نظری، کارشناس میراث‌فرهنگی با اشاره به این‌که حفاظت و مرمت آثار تاریخی در یک‌صد سال گذشته فراز و فرودهای فراوانی را طی کرد، اظهار کرد: نکته قابل ملاحظه و مهم این است که میان شیوه حفاظت و مرمت در گذشته، یعنی پیش از انقلاب مشروطه و پس از آن باید تفاوت قائل شد.

او اضافه کرد: حفاظت از آثار تاریخی در قرون گذشته همیشه وجود داشته است، اما با آن‌چه امروز یعنی پس از انقلاب مشروطه شاهد آن بودیم تفاوت بسیار داشته است و تنها اشتراک آن در لفظ واژۀ حفاظت است و نه در مفهوم.

او ادامه داد: به‌عنوان مثال تخت‌جمشید که یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی ما است، چندین دهه است که مورد حفاظت قرار گرفته و به ثبت ملی و جهانی رسیده است. توسط باستان‌شناسان و پژوهشگران برجسته مورد کاوش و پژوهش قرار گرفته، در محوطه آن نگهبان وجود دارد و فارغ از کمیت و کیفیت کار تمام مسائل حفاظتی در آن‌جا اعمال می‌شود که هیچ یک از آن‌ها تا پیش از دوران ناصرالدین‌شاه انجام نمی‌شد، در حالی که مسجد جامع اصفهان در سده‌های گذشته مدام توسط مردم مورد تعمیر و مرمت قرار می‌گرفته است.

نظری با طرح این سوال که چرا مردم برای حفظ و نگهداری مسجد جامع اصفهان اقداماتی را انجام می‌دادند اما برای تخت‌جمشید خیر؟ گفت: این پرسش بنیادینی است که پاسخ به آن می‌تواند به روشن شدن تفاوت میان مفهوم شیوه حفاظت در گذشته و امروز کمک کند. علت این تفاوت در این است که در گذشته حفاظت از آثار تاریخی با این هدف که آن آثار چه نقشی در زندگی روزمره مردم داشته صورت می‌گرفته. همچنان که امروز یک تپه باستانی را با علم به این‌که از گذشته ما اطلاعات مهم و مفیدی در اختیارمان می‌گذارد حفظ می‌کنیم. اما از آن‌جایی که شیوۀ این ارزش‌گذاری در گذشته و امروز متفاوت بوده در حفظ و نگهداری آثار تاریخی نیز تفاوت ایجاد می‌کرده است.

او اضافه کرد: هرچند در قرون پیش از مشروطه نیز شاهد توجه پادشاهان نسبت به آثاری چون تخت‌جمشید و تاق‌بستان بوده‌ایم که از آن‌ها بازدید می‌کردند و حتی اثر و یا کتیبه‌ای از خود با علم به این‌که در آن محوطه ماندگار خواهد بود درست می‌کردند، اما کمتر به فکر مرمت و تعمیر آن‌ها بودند. بنابراین در نظر گرفتن این نکات برای روشن شدن تفاوت میان حفاظت از آثار در گذشته و امروز بسیار مهم است.

علیرضا قلی‌نژاد پیربازاری، عضو پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری نیز به تاریخچه شکل‌گیری حفاظت از میراث‌فرهنگی در ایران اشاره کرد و گفت: از زمانی که اولین توجه‌ها از خارج کشور به آثار تاریخی ایران انجام می‌شود، انحصار فعالیت باستان‌شناسی به فرانسوی‌ها داده می‌شود تا سال ۱۳۰۰ که اداره عتیقات و سپس انجمن آثار ملی، سازمان ملی حفاظت و پس از انقلاب سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری که اکنون تبدیل به وزارتخانه شده است تاسیس شود. یک نکته مشخص است و آن این‌که حفاظت از آثار ملی جایی رسمیت پیدا کرده که ما با ادبیات بین‌المللی این حوزه آشنا شده‌ایم. از این‌رو باید برای حفاظت بیشتر و باکیفیت‌تر این حوزه رجعتی به خود داشته باشیم، میراث فرهنگی ملموس را با توجه به آن‌چه خودمان داشتیم تعریف کنیم، زیرا بدون توجه عمیق به محتوای مرمت این اتفاق کیفیت لازم را نخواهد داشت.

محمدحسن طالبیان، معاون میراث فرهنگی وزارتخانه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز با بیان این‌که بررسی تاریخی حفاظت از میراث‌فرهنگی کمی سخت و پیچیده است، گفت: امروز ما نیازمند این هستیم که قوانین و قواعد حفاظت از آثار تاریخی در دروان گذشته را با یک نگاه علمی و طبقه‌بندی‌شده مورد بررسی قرار دهیم تا متوجه شویم این امر در گذشته و امروز چگونه صورت می‌گرفته و تا چه میزان از قواعد و قوانین موجود چه در گذشته جنبۀ اجرایی و عملی داشته است.

شورای هماهنگی سازمان‌های غیردولتی میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری ایران با همراهی ایکوم ایران و وزارتخانه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، به مناسبت تغییر سده خورشیدی نشست‌هایی را با عنوان «یک‌صدسال فرهنگ و هنر» با حضور کارشناسان با موضوعات مرتبط با میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی برگزار می‌کند و به بررسی آن‌چه در یک‌صد سال گذشته در حوزه‌های مرتبط با میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی رخ داده است، می‌پردازد.

منبع: ایسنا

مرتبط:

قلعه ایرج پیشوا، صدمین پایگاه ملی میراث فرهنگی کشور

بیانیه ایران و چین برای حفاظت از میراث فرهنگی

بیانیه مشترک «ابتکار عمل آسیایی در حفاظت از میراث‌ فرهنگی» بین ایران و چین در پنجاهمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دو کشور امضا شد.

به نقل وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در راستای این همکاری که به امضای وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی جمهوری اسلامی ایران و وزارت فرهنگ و گردشگری جمهوری خلق چین رسیده است، طرفین تصمیم گرفتند موضع خود را در چارچوب ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی هماهنگ کرده و تشکیل اتحادیه آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی را تسهیل و طرح پیشنهاد اجرای ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث فرهنگی را ارائه کنند.

طرح پیشنهاد اجرای ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی و همچنین تشکیلات، اساسنامه و اختیارات اتحادیه آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی، می‌تواند با مشورت کشورهای عضو اتحادیه نهایی شود.

طرف‌های امضاکننده، تبادل و همکاری بین کارشناسان و مدیران حرفه‌ای میراث‌فرهنگی دو کشور، از جمله تبادل بازدیدها، برنامه‌های آموزشی مشترک و اشتراک اطلاعات را تشویق و حمایت خواهند کرد.

طرف‌های مبادله و همکاری در زمینه مرمت بناها و محوطه‌ها، ارزیابی و نقشه‌برداری از اموال میراث‌فرهنگی، حفاظت از میراث‌فرهنگی زیر آب و باستان‌شناسی مشترک را تشویق و حمایت خواهند کرد.

طرف‌های مبادله و همکاری در زمینه مدیریت، نمایشگاه و پژوهش‌های آکادمیک مجموعه‌های موزه‌ای را تشویق و حمایت خواهند کرد.

طرف‌های همکاری معرفی نامزدی‌های فراملی برای ثبت در فهرست میراث جهانی را تشویق و حمایت می‌کنند و تجارب خود را در زمینه معرفی، حفاظت، مدیریت و نظارت بر اموال میراث جهانی به اشتراک می‌گذارند.

طرف‌های مبادله و همکاری جلوگیری از قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی را تشویق و پشتیبانی خواهند کرد و با هدف حفاظت از میراث‌فرهنگی بشریت، تلاش‌های مشترکی برای مبارزه با جرایم مرتبط با اموال فرهنگی، ایجاد شبکه‌هایی برای استرداد و بازگرداندن اموال فرهنگی و تسهیل اشتراک اشیای گمشده فرهنگی خود با روش‌های دیجیتالی به‌کار می‌گیرند.

در جریان امضای این بیانیه مشترک، چانگ هوا، سفیر چین در ایران که به شکل ویدئوکنفرانس در این مراسم حضور داشت، گفت: شواهد تاریخی و تمدنی می‌تواند به عنوان پل فرهنگی، کشورها و ملت‌ها را به هم وصل کند. ایران و چین دو تمدن باستانی هستند و میراث‌فرهنگی زیادی دارند. همچنین دو کشور در امور حفاظت از میراث‌فرهنگی دستاوردهای قابل توجه و تجربه‌های زیادی دارند.

به تایید او، این بیانیه به عنوان یکی از اقدامات مربوط به پنجاهمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان ایران و چین است.

سفیر چین در ایران همچنین گفت: همکاری دو کشور در زمینه حفاظت از میراث‌فرهنگی باعث استحکام روابط می‌شود. با امضای این بیانیه، مشارکت و تبادل نظر بین دو طرف وارد مرحله جدیدی می‌شود. امیدواریم موفقیت‌های بیشتری در زمینه حفاظت از میراث‌فرهنگی میان دو کشور حاصل شود.

نمایش متقابل آثار موزه‌ای ایران و چین

همچنین محمد کشاورززاده، سفیر ایران در چین که به شکل ویدئوکنفرانس حضور داشت، اظهار کرد: بسیار خوشحالم که در امضای این سند حضور دارم، دو کشور به عنوان دو تمدن کهن در غرب و شرق آسیا از دوران باستان تا کنون روابط دوستانه‌ای داشته‌اند و دارند. این بیانیه می‌تواند محور اصلی برای همکاری ابتکار عمل آسیایی به منظور حفاظت از میراث‌فرهنگی باشد.

او افزود: نشانه‌های همکاری میان دو کشور در حال حاضر به عنوان میراث‌فرهنگی مشترک وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به کاروانسرای جاده ابریشم در ایران اشاره کرد که در دوره صفویه ساخته شده است.

کشاورززاده گفت: دو کشور ظرفیت‌های مشترک بسیاری در زمینه ارتقای همکاری در حوزه میراث‌فرهنگی دارند. امیدواریم به‌زودی یادداشت تفاهم‌نامه همکاری‌های طرفین در خصوص میراث‌فرهنگی نیز به امضا برسد و پس از دوران کرونا شاهد افزایش همکاری‌های طرفین در این حوزه باشیم.

سفیر ایران در چین بیان کرد: دو کشور تجربیات و دانش مناسبی در زمینه مرمت، باستان‌شناسی و حفاظت از آثار تاریخی دارند که این موضوع می‌تواند موجب غنای آن شود.

او ادامه داد: سال ۲۰۱۹ دکتر مونسان (وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی) برای شرکت در نشست تمدن‌های کهن به چین سفر کرد و تفاهم‌های خوبی بین دو کشور انجام شد که با شیوع کرونا معلق ماند. در همان سال آثار موزه ملی ایران در موزه ملی چین در شهر ممنوعه به نمایش درآمد که شروع خوبی برای همکاری‌های موزه‌ای میان دو طرف بود.

کشاورززاده اظهار کرد: برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله ایران و چین نقطه عطفی در روابط دو کشور است که نشان از عزم رهبران دو کشور برای توسعه روابط فارغ از شرایط داخلی و بین‌المللی است. این قرارداد می‌تواند زمینه‌ای برای توسعه روابط دو کشور در زمینه میراث‌فرهنگی باشد.

سفیر ایران در چین افزود: امیدواریم در پنجاهمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک میان ایران و چین شاهد رویدادهای فرهنگی مشترک میان دو کشور باشیم، به همین منظور برنامه‌های متنوعی مانند برگزاری نمایشگاه اختصاصی آثار موزه‌ای به شکل متقابل در نظر گرفته‌ایم. هم‌اکنون ارتباطات و همکاری‌های علمی و دانشگاهی خوبی میان دو کشور در حوزه باستان‌شناسی وجود دارد. امیدواریم به‌زودی شاهد امضای تفاهم‌نامه همکاری در این زمینه میان موزه ملی ایران و دانشگاه پکن باشیم.

انتظارات ایران پس از امضای این بیانیه مشترک

محمدحسن طالبیان ـ معاون میراث‌فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ـ نیز بیان کرد: تاریخ گواه بر این مدعاست که روابط دو کشورِ ایران و چین به دلیل سابقه تاریخی و فرهنگی مشترکشان در برابر تغییرات در شرایط بین‌المللی نیز ثبات داشته و دو کشور همیشه در تقویت حاکمیت ملی، عزت ملی و حفاظت از مسیر توسعه خود از یکدیگر حمایت کرده‌اند و خوشبختانه به دلیل این‌که میراث‌فرهنگی بهترین راه برای این تحقیق فرهنگی میان دو کشور است در واقع این ارتباط مستحکم تا به امروز ادامه داشته است.

طالبیان افزود: با در نظر گرفتن این روابط مشترک و دیرینه فرهنگی بین دو کشور و با توجه به این‌که هر دو کشور از تمدن‌های بزرگ آسیایی محسوب می‌شوند، از گنجینه ارزشمندی از اموال میراث‌فرهنگی برخوردار هستند.

معاون میراث‌فرهنگی گفت: طرح حفاظت از میراث‌فرهنگی آسیا، پیشنهاد بسیار جالبی برای مطرح کردن این دو کشور به عنوان نمایندگان حفاظت از این میراث ارزشمند فرهنگی در تمام آسیاست. این امر موجب افزایش اعتماد به نفس و وحدت کشورهای آسیایی در معرفی و حفاظت از میراث‌فرهنگی با ارزش این کشورها می‌شود و می‌تواند وحدت و تعامل بیشتری را در جهت تبادل اطلاعات و تجربیات در امر حفاظت و مرمت آثار فرهنگی نیز در برگیرد و از سوی دیگر موجب رونق و توسعه صنعت گردشگری در کشورهای آسیایی شود.

او یادآور شد: در زمینه‌های مختلف با چین همکاری‌های مختلفی داشتیم، مثل ارتباطی که موزه ملی ایران با موزه‌های ملی و موزه‌های چین داشته و نمایشگاه‌های متنوعی در سال‌های مختلف برگزار کرده است.

طالبیان افزود: امیدواریم با این ابتکار عمل و همکاری مداوم بین دو کشور، گام مؤثری در راستای تعمیق روابط دوجانبه و تقویت همکاری‌های مشترک فرهنگی، حفاظت از میراث‌فرهنگی و گسترش توسعه پایدار بین دو کشور برداشته شود.

معاون وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ادامه داد: زمینه‌های فعالیت‌های مشترک فرهنگی با برگزاری همایش‌ها و کارگاه‌های آموزشی بین کارشناسان و متخصصان میراث‌فرهنگی دو کشور در زمینه حفاظت و مرمت آثار فرهنگی و تاریخی دو کشور باید تقویت شود و فرصتی مناسب برای تبادل اطلاعات و تجربیات در زمینه میراث ملموس و ناملموس و دستیابی به منافع متقابل در اختیار هر دو کشور قرار گیرد.

او اضافه کرد: وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی از پشتیبانی و همکاری متقابل دو کشور و دیگر کشورهای آسیایی در زمینه معرفی نامزدهای میراث‌فرهنگی در فهرست میراث‌ جهانی یونسکو استقبال می‌کند.

طالبیان گفت: برگزاری نمایشگاه‌های موزه‌ای و فراهم کردن زیرساخت لازم برای نشست‌های تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت از اشیای فرهنگی و تاریخی، همکاری در انتقال تجربیات متقابل در زمینه باستان‌شناسی زیر آب و برگزاری نمایشگاهی از اشیای فرهنگی و تاریخی حاصل از کاوش در مسیر جاده ابریشم می‌تواند از دیگر فعالیت‌های فرهنگی برای گسترش روابط بین دو کشور و دیگر کشورهای آسیایی محسوب شود.

چین صندوق حفاظت از میراث آسیا را راه‌اندازی می‌کند

لی چون – رییس میراث‌فرهنگی چین – نیز گفت: خوشحالم بیانیه مشترک سازمان ملی میراث‌فرهنگی جمهوری خلق چین و وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی جمهوری اسلامی ایران در زمینه همکاری در ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی به امضا رسید. در پانزدهم ماه می ۲۰۱۹ رییس جمهور چین در تهران در مراسم افتتاحیه همایش تمدن‌های آسیا، موضوع همکاری در ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی را مطرح کرد تا تمدن‌ها به نسل جدید منتقل شود.

او افزود: این طرح بر انتقال فرهنگی تأکید می‌کند و حمایت از میراث‌فرهنگی آسیا را نشان می‌دهد. قاره آسیا مهد تمدن بشری است. میراث‌ رنگارنگ، گنجینه‌های ارزشمند مردم آسیا و عناصر انسانی هستند که هویت ما را تثبیت می‌کنند.

رییس میراث‌فرهنگی چین ادامه داد: با شیوع ویروس کرونا حفاظت از میراث‌فرهنگی و توسعه پایدار با چالش‌هایی روبه‌رو شد، در این چالش‌ها فرصت‌های جدید و چشم‌انداز مشترک دیده می‌شود. امروزه جهان چندقطبی شده و فرهنگ‌ها متنوع است. میراث‌فرهنگی پلی است که مردم و ملت‌ها را به هم وصل می‌کند.

لی‌ چون افزود: در ماه اکتبر امسال نشست حفاظت از میراث‌فرهنگی در پکن برگزار می‌شود و قرار است اتحادیه و صندوق حفاظت از میراث آسیا ایجاد شود.

رییس میراث‌فرهنگی چین بیان کرد: این بیانیه اولین سند دوجانبه است که به امضا رسیده و نشان می‌دهد این همکاری دوجانبه به مرحله جدید رسیده است. تاکنون ۱۰ کشور آسیایی شامل ایران، پاکستان، لبنان، سوریه، افغانستان، آذربایجان و… به ابتکار عمل آسیایی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی واکنش مثبت نشان داده‌اند. امیدواریم با این بیانیه روند حفاظت از میراث‌فرهنگی آسیا تسریع شود.

منبع: ایسنا

مرتبط:

چینکوئتی _دهکده قرون وسطایی با هزاران متن باستانی

ممنوعیت‌های باورنکردنی در چین

تلفیقی از معماری چینی و اسلامی در مسجد «شی‌آن»