نوشته‌ها

تعداد آثار ثبت جهانی کرمان به هفت اثر رسید

مدیرکل میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری استان کرمان گفت: با قرار گرفتن پنج اثر تاریخی این استان از ابتدای دولت یازدهم تاکنون در فهرست جهانی ، تعداد آثار ثبت جهانی دیار کریمان به هفت اثر رسید.

فریدون فعالی افزود: این  پنج  اثر جهانی شامل روستای دستکند میمند، بخشی از بیابان لوت، قنات های گوهر ریز جوپار، اکبر آباد و قاسم آباد بم هستند که در فهرست یونسکو قرار گرفته اند.

وی ادامه داد: تا قبل از دولت های یازدهم و دوازدهم تنها ۲ اثر تاریخی جهانی باغ شاهزاده ماهان و ارگ بم به ثبت رسیده بود که هم اکنون  استان کرمان با هفت اثر بیشترین تعداد آثار ثبت شده جهانی در کشور را به خود اختصاص داده  است.

فعالی همچنین با تشریح بخش دیگری از اقدامات زیرساختی در حوزه گردشگری استان در دولت تدبیر و امید اظهار داشت : راه اندازی ۳۳۵ واحد بومگردی درسراسر استان کرمان طی حدود هشت سال گذشته که رتبه یک کشور مربوط به کرمان است و پیش از این هیچ واحد بومگردی فعالیت نمی کرد.

وی اضافه کرد: ایجاد این تعداد واحد بومگردی موجب خلق فرصت های جدید شغلی و رونق اشتغال پایدار در نقاط مختلف این استان بخصوص مناطق کم برخوردار و دورافتاده  شده است .

به گفته فعالی ثبت سیرجان به عنوان شهر جهانی گلیم و ثبت جهانی گلیم شیرکی پیچ این شهرستان به عنوان نخستین اثر صنایع دستی استان کرمان در دولت یازدهم و دوازدهم انجام شد.
وی همچنین گفت: اجرای طرح ملی گردشگری، توسعه و حفاظت از پارک ملی خبر بافت، با سرمایه گذاری ۵۰۰ میلیارد تومان در پارک ملی خبر بافت توسط بخش خصوصی در فاصله ۲۴۰ کیلومتری غرب مرکز استان در دست اقدام است.

برخلاف آنچه تصور می شود استان کرمان صرفا کویری است بیش از یک چهارم باغات ایران و تعداد زیادی از قلل مرتفع کشور، آبشارها و رودخانه های فراوان در آن وجود دارد.
کرمان پهناورترین استان ایران با تمام اقلیم های شناخته شده است و بنا به موقعیت ژئوپلتیک و استراتژیک همیشه مرکز ثقل مناسبات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جنوب شرق بوده است.
کرمان پیشینه درخشانی در سطح ملی و فراملی دارد و در حال حاضر بیش از هفت هزار اثر شناخته شده و قریب به ۷۰۰ اثر ثبت ملی در این استان وجود دارد.
کویر لوت واقع درد شرق استان کرمان  زیباترین عارضه ها و شگفتی ها را در درون خود جای داده و ثبت جهانی شده است.
کرمان در عرصه های باستان شناسی و تاریخی فوق العاده قوی است و به تعبیری استان کرمان بهشت باستان شناسی ایران به شمار می رود و فقط در جنوب استان در حوزه هلیل رود ۴۰۰ کیلومتر مربع محوطه باستان شناسی وجود دارد.
کرمان در حوزه صنایع دستی نیز جزو استان های شاخص است و هنرمندان زیادی در این بخش تولیدات با کیفیت، متنوع و منحصر بفردی مانند فرش، پته و گلیم شیرکی پیچ سیرجان را انجام می دهند.

حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان کرمان پس از دوره ای رکود در طول فعالیت دولت تدبیر و امید نه تنها جان تازه ای گرفت، بلکه توانست دستاوردهای جهانی و ملی داشته باشد و اقدامات زیربنایی خوبی در این حوزه انجام گیرد .

منبع:ایرنا

مرتبط:

آیین نوروز _میراث ماندگار بهار در کرمان

از کرمان دیار کریمان چه به یادگار بخریم؟

آبشار کشیت کرمان

گنجعلی‌خان طلیعه معماری و هنر اصیل ایرانی در دل کویر کرمان

مجموعه گنجعلی‌خان یکی از مشهورترین مکان‌های دیدنی کرمان است و در مرکز قدیمی شهر، در کنار بازار بزرگ کرمان قرار دارد. گنجعلی‌خان که از حکام مشهور زمان شاه عباس بوده از سال ۱۰۰۵ تا ۱۰۳۴ هجری قمری بر کرمان فرمان‌روایی و آثار و بناهای زیادی ساخته و در آبادی این منطقه کوشیده است.

معمار مجموعه مذکور  استاد محمد معمار یزدی و سبک معماری این بنا به شیوه‌ اصفهانی است. مساحت مجموعه‌ گنجعلی‌خان ۱۱۰۰۰ مترمربع و از چندین بنا تشکیل شده است.

مجموعه گنجعلی‌خان از قسمت‌هایی چون میدان، بازار، حمام، ضرابخانه، مدرسه، مسجد، چهارسوق و آب‌انبار تشکیل شده است و از شگفت‌انگیزترین آثار تاریخی (عصر صفوی) استان کرمان محسوب می‌شود.

 میدان گنجعلی‌خان

این میدان همانند میادین اصیل ایرانی مستطیل شکل است، در سه ضلع آن بازار واقع شده و در ضلع دیگر آن مدرسه گنجعلی‌خان قرار دارد. این میدان در مرکز داد و ستد شهر قدیـم واقع است، طول آن ۹۹ متر، عرض آن ۵۳ متر و دارای مساحت ۵۳۲۶ متر مربع وسعت است.

 بازار گنجعلی‌خان

 این بازار حد فاصل بین چهار سوق و بازار اختیاری است که سبک معماری جالبی از عصر صفوی به یادگار گذاشته و در بخش جنوبی میدان گنجعلی‌خان قرار گرفته اسـت، در سمـت  چپ آن ۱۶ طاق نما این بازار را به میدان ارتباط می‌دهد.

گنجعلی‌خان

 ضرابخانه گنجعلی‌خان (موزه سکه)

در ضلع شمال میدان گنجعلی‌خان، داخل بازار مسگری شمالی و روبروی حمام، ضرابخانه گنجعلی‌خان واقع است که با گـچ‌بری زیبایی تزیین شده‌ است، در گذشته در آن مسکوکات طلا و نقره دولتی را ضرب می‌کردند، در سال ۱۳۷۰ همزمان با بزرگداشت خواجوی کرمانی، این مکان به عنوان موزه سکه مورد بهره‌برداری قرار گرفـت. در این موزه مسکوکات متعلق به ادوار مختلف تاریخی از قبیل اشکانی، ساسانی، اموی، عباسی و … قاجاری و پهلوی به همراه اطلاعات مربوط در معرض دید بازدیدکنندگان قرار دارد.

 حمام گنجعلی‌خان

حمام گنجعلی‌خان در سمت راسـت بازار گنجعلی‌خان واقع اسـت. این حمام مجموعه‌ای از تلفیق هنر معماری و کاربرد مصالح گوناگون با فضایی متناسـب و مردم‌وار است. حمام، اثری بدیع با کاشی‌کاری‌های زیبا، نقاشی‌ها، گچ‌‌بری‌ها، مقرنـس‌کاری‌ها و کاربندی‌هایی است که هر بیننده را به تحسین وا می‌دارد. حمام گنجعلی‌خان در سال ۱۰۰۵ ه. ق (دوره صفوی) به دستور گنجعلی خان حاکم وقت کرمان و معماری سلطان محمد معمار یزدی آغاز و در سال ۱۰۲۰ به پایان رسید. حمام تا حدود ۸۰ سال پیش دایر بوده است اما در حال حاضر نقش و کارکرد گردشگری پیدا کرده و به موزه مردم‌شناسی تبدیل شده ‌است.

مجسمه‌هایی به دست اساتید دانشکده هنر و دانشگاه تهران (استاد میربابایی و نشان تانیک) طراحی و در قسمـت‌های مختلـف حمام قرار داده شده تا بدین وسیله صحنه‌هایی از استحمام به شیوه سنتی در معرض نمایش گذاشته شود.

 مدرسه گنجعلی‌خان

این مدرسه در ضلع شرقی میدان واقع شده، گویا روزگاری مدرسه بوده و بعدها به کاروانسرا مبدل شده‌ است. نمای داخلی و خارجی این مدرسه کاشی‌کاری معرق جالبی از عصر صفوی به یادگار گذاشته است. این مکان تا زمان حمله آقا محمد خان قاجار به کرمان مدرسه بوده و پس از ویران شدن به دستور او، تعطیل شده و در اواسط قرن سیزدهم به عنوان کاروانسرا با کاربری بازارچه صنایع‌دستی مورد استفاده قرار می‌گیرد. سال ۱۰۰۷ ساخت بنا شروع و در سال ۱۰۲۹ به اتمام رسیده است.

گنجعلی‌خان

 مسجد گنجعلی‌خان

 این بنا در گوشه شمال‌شرقی میدان و همجوار با مدرسه واقع شده ‌است. این مسجد کوچک اما بی‌نهایـت زیبا در واقع موزه کوچکی از هنرهای تزیینی اسلامی نظیر کاشی‌کاری، گچ‌بری و خطاطی است که به سبک زیبایی آراسته شده‌ است.

 چهارسوق گنجعلی‌خان

 محل متقاطع دو راسته بازار را چهار سوق می‌گویند. به دلیل برخورد متقاطع دو راسته بازار شمالی- جنوبی و شرقی- غربی، در محل چهار سوق گنجعلی‌خان در گذشته این مکان مهم‌ترین نقطه شهر محسوب می‌شده است، نمای داخل این  چهار سوق با گـچ‌بری‌‌های جالب و نقاشی‌های زیبای عصر قاجار که چهره شهروندان آن دوره را به تصویر کشیده تزیین شده‌ است، چهار سوق مرکز ثقل بازار است. گنبد چهارسوق مرتفع‌ترین گنبد شهر به‌شمار می‌آمده است.

منبع:میراث آریا

مرتبط:

از کرمان دیار کریمان چه به یادگار بخریم؟

گنبد مشتاقیه یا سه گنبدان نمادی از شهر کرمان

ساماندهی بیش از ۳۰۰۰ شی تاریخی در کرمان

معاون میراث‌فرهنگی، اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان از ساماندهی بیش از ۳۰۰۰ شی تاریخی در این استان خبر داد.

“مجتبی شفیعی” امروز هفتم فروردین ماه اظهار کرد: با توجه به وجود محوطه‌های باستانی و بناهای تاریخی متعدد در استان کرمان، تعداد قابل‌ توجهی اشیای تاریخی از طریق فرهنگ‌سازی، کشفیات و همچنین کاوش‌های متعدد به دست می‌آید.

وی افزود: اداره کل میراث فرهنگی علاوه بر حفظ و نگهداری از محوطه‌های باستانی و بناهای تاریخی مسئولیت ساماندهی، مرمت و حفاظت از اشیا تاریخی را نیز برعهده دارد که تاکنون بیش از ۱۲ هزار شی تاریخی توسط کارشناسان مربوطه ساماندهی شده است.
شفیعی با اشاره به اینکه این اشیاء متعلق به دوره‌های پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی است، بیان کرد: پروژه ساماندهی اشیای تاریخی می‌تواند مرجعی برای پژوهش و همچنین قابل دسترس برای دانشجویان رشته‌های باستان‌شناسی، تاریخ و … باشد.
وی با بیان اینکه ساماندهی اشیاء به دو بخش کالبدی و اطلاعاتی تقسیم می‌شود، خاطرنشان کرد: ساماندهی اطلاعاتی اشیاء  شامل نام اثر، دوره، کارکرد و کاربری، محل کشف، ابعاد، اندازه و تهیه عکس از زوایای مختلف است که از سوی کارشناسان حوزه مربوطه به منظور قرارگیری در نرم‌افزار جام (بانک اطلاعات اموال فرهنگی) انجام می‌گیرد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

آیین نوروز _میراث ماندگار بهار در کرمان

گنبد مشتاقیه یا سه گنبدان نمادی از شهر کرمان

آبشار کشیت کرمان

گل محمدی عنصری مقدس از دل کویر

گلاب‌گيری يكی از فنون استحصال است كه در فصل بهار از گل محمدی عطر و گلاب تهيه می‌کنند. اين فن در لاله‌زار يكی از بخش‌های شهرستان بردسير به صورت سنتی و صنعتی رواج دارد اما گلاب‌گيری سنتی فصل بهار در سطح استان كرمان در منازل و به وسیله زنان انجام می‌شود.

از سال ۱۳۵۵ گلاب‌گيری در لاله‌زار رونق بيشتری گرفت. همایون صنعتی به همراه همسرش شهین‌دخت صنعتی كه از خيرين كرمان بودند با وجود مخالفت و ممانعت مردم منطقه، نهال‌های گل محمدی را از قمصر كاشان آوردند و در منطقه پرورش دادند که امروزه در سرتاسر منطقه لاله‌زار، كاشت گل محمدی انجام می‌شود. بعد از آن کارخانه گلاب زهرا در این روستا دایر شد، گل را از کشاورزان خریداری و برای گلاب‌گیری به کارخانه می‌آوردند و مازاد گل محمدی به كارخانه گلاب‌گيری كاشان برده می‌شود.

از اواسط ارديبهشت‌ماه كه برداشت گل محمدی شروع می‌شود زنان و مردان منطقه لاله‌زار صبح زود با برداشتن كيسه، چادرشب، گونی و… به باغ‌ها رفته و شروع به چيدن گل می‌کنند. بهترين زمان برای چیدن گل، قبل از طلوع آفتاب تا ساعت ۱۰ صبح است. هر چه نور خورشيد كمتر به گل‌ها بتابد بهتر است زیرا عطر بيشتری از خود پخش می‌کند.

در حال حاضر به دليل زياد بودن مزارع گل محمدی در لاله زار بردسیر، كارگران زیادی برای چیدن گل که جویای کار هستند استخدام می‌شوند که معمولا این افراد از شهرستان‌های بردسير، بم، جيرفت و… هستند.

کشاورزان برای برکت محصول خود، روزانه مقداری از درآمد حاصل از فروش گلاب را برای ساخت مساجد یا امور خیریه اهدا می‌کنند و حتی مقداری از در‌آمد حاصل از کارخانه گلاب زهرا صرف نگهداری کودکان بی‌سرپرست در پرورشگاه صنعتی  شهر کرمان می‌شود.

 بعد از اينكه گل‌ها چيده شد آنها را به محل کارخانه گلاب‌گيری می‌برند. اگر گل با حجم زيادی روی هم قرار گيرد باعت خراب شدن و پوسيدن گل‌ها می‌شود. در فرایند گلاب‌گیری، ابتدا براساس حجم ظرف مورد نظر گل درون آن می‌ريزند به حدی كه تا نصف آن گل قرار گيرد سپس دو برابر آن آب می‌ريزند تا آب كاملا روی گل را بپوشاند، سپس نيچه (در دیگ عرق‌گیری) را روی دهانه آن قرار می‌دهند به نحوی كه كاملا قالب شود. برای جلوگيری از خروج بخار از دهانه‌ دیگ، دور دهانه را با پارچه يا تسمه پلاستيكی يا خمير می‌پوشانند و سپس ديگ را بر روی حرارت قرار می‌دهند.

پس از جوش آمدن آب‌، حرارت را کم می‌کنند و داخل نیچه آب سرد می‌ریزند و در حین عرق‌گیری آب نیچه را عوض می‌کنند تا آب داغ نشود و عمل تقطیر انجام شود. معمولا سه بار که آب داخل نیچه را عوض کردند، گل‌ها را خالی می‌کنند و دوباره گل  و آب داخل دیگ می‌ریزند مانند قبل در دیگ را می‌بندند و دوباره آب سرد درون نیچه ریخته تا گلاب‌گیری انجام شود.

کارخانه‌ها در گذشته به ‌صورت سنتی گلاب تهیه می‌کردند. امروزه بخش لاله‌زار به دلیل کشت انبوه گل محمدی، نیاز به وجود دستگاه‌های صنعتی با ظرفیت بیشتر دارد.

 قسمت‌های مختلف دستگاه‌های صنعتی علاوه بر دیگ بخار و ستون مبرد شامل دستگاه سختی‌گیر، ترموستات، پرکن، پاستوریزاتور و دستگاه بسته‌بندی است. در روش صنعتی، فرآیند گلاب‌گیری، از راه تقطیر با بخار آب انجام می‌شود اما در روش سنتی تقطیر از راه تقطیر با آب انجام می‌شود .

در تولید صنعتی گلاب یا عرقیجات از ماشین‌آلاتی که قطعات آن از استیل زنگ ‌نزن است، استفاده می‌شود. ابتدا گل محمدی را در دیگ‌‌های استیل می‌ریزند و سپس حرارت ‌ غیرمستقیم (بخار آب) را از لابلای مخلوط گل عبور می‌دهند. بخار حاصل شده در مبرد یا سردکن که دارای جریان آب سرد است، خنک می‌شود و بعد از تبدیل شدن به مایع که همان گلاب است به مخازن استیل منتقل می‌شود.

در مرحله بعد عملیات پاستوریزاسیون و صاف‌کردن گلاب آغاز می‌شود. گلاب به عمل آمده از فیلترهای کاغذی یا پلاستیکی بسیار ریز عبور داده می‌شود و سپس در منبع پرکردن بطری‌‌ها و یا مخازن بزرگ، برای ذخیره‌سازی وارد می‌شود.

گلاب در بطری‌های شیشه‌ای یا یکبار مصرف ریخته می‌شود. پس از فرآیند بستن در بطری‌ها، برچسب‌‌گذاری شده و بطری‌ها داخل کارتن قرار می‌گیرند. در روش صنعتی، گلاب حاصله از نظر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و میکروبی مطابق استاندارد خواهد بود.

در کارخانه گلاب زهرا انواع دیگ‌های گلاب‌گیری، از جمله گلاب دو آتشه‌ نیز وجود دارد. گلاب دو آتشه گلابی معطر است که هنگام گلاب‌گیری، به جای آب داخل دیگ گلاب می‌ریزند که باعث معطر شدن و ماندگارتر شدن گلاب می‌شود.

شهرستان بردسیر یکی از مهم‌ترین مراکز کشاورزی و دامداری استان کرمان است و نخستین شهرستان در زمینه پرورش گل محمدی در استان کرمان است و بعد از توسعه کشت این محصول در شهرستان شاهد گسترس پرورش این گل در استان هستیم.

بیش از ۱۳ سال است که در لاله زار بردسیر جشنواره گل محمدی با حضور گردشگرانی از استان‌های همجوار برگزار می‌شود که هدف از برگزاری این جشنواره معرفی و نشان دادن قابلیت‌های گردشگری لاله زار است.

هم‌اکنون ۳هزار و۵۰۰ هکتار باغ گل محمدی در لاله‌زار وجود دارد که از هر هکتار ۵ تن محصول برداشت می‌شود. این حجم نیروی کار و باغ‌های گل، زمینه را برای سرمایه‌گذاری در خصوص صنایع فرآوری گلاب در شهرستان بردسیر مهیا کرده است.

آيين گلاب گيری در برخی از استان‌های کرمان کاشت می‌شود و منطقه بردسیر نیز به دليل اقليم آن آیین گلاب‌گیری با شيوه و فن خاصی انجام می شود. این آیین با شماره ۱۰۹ در فهرست آثار ناملموس کشور به ثبت رسیده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

بازار کاشان _تمثیلی از معماری سنتی ایران

ابیانه _روستایی تاریخی در دل کاشان

موزه باغ هرندی

موزه باغ هرندی در دوره‌ قاجار توسط «عدل ‌السلطنه» یکی از صاحب منصبان نظامی آن دوره در قاجار بنا نهاده شد. این مجموعه به دلیل توقف چند روزه‌ رضاخان در مسیر سفر تبعید ش مورد توجه قرار گرفت و در سال ۱۳۵۴ توسط مالک باغ به وزارت فرهنگ و هنر اهدا شد. باغ هرندی مدتی نیز به عنوان ساختمان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کرمان مورد استفاده قرار گرفت. در حال حاضر در طبقه همکف این ساختمان ، موزه ساز های سنتی استاد مسعود و در طبقه فوقانی آن موزه باستان شناسی قرار دارد.

موزه باغ هرندی اثر در تاریخ ۱۸ آذر ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خانه ‌ای قاجاری در دل باغی ایرانی، که آثار نفیس باستانی و ابزارآلات بی‌ نظیر موسیقی را در خود جای داده است، هر گردشگری را به خود می ‌کشاند.

در دوره قاجار باغ ‌های متعددی در کرمان احداث شد که باغ هرندی یکی از آنها بشمار میرود. محمدرضا خان عدل ‌السلطان که یکی از صاحب‌ منصبان نظامی کرمان بود، در سال ۱۲۹۰ قمری و ۱۲۵۲ خورشیدی باغ را خارج از حصار کرمان ساخت. نقشه‌ ساختمان مرکزی باغ که موزه باستان ‌شناسی کرمان و موزه‌ سازهای سنتی در آن قرار دارد را مرتضی قلی اسفندیاری، پسر عدل السلطان، در حدود سال ۱۲۶۶ خورشیدی از فرانسه برای پدرش فرستاد. طرح ساختمان تلفیقی از نقشه فرنگی و معماری ایرانی است.

ساختمان مرکزی در دو طبقه، در قسمت شمالی باغ و در کنار آب ‌نماهای مختلف بنا شده و مساحت تقریبی زیربنای آن حدود ۲۰۰۰ متر مربع است. عمارت دو طبقه باغ موزه هرندی دارای سقف گنبدی با عمق کم است. جنس کف آن آجر سنتی قدیمی بوده که اکنون سرامیک شده است. در روی ساختمان و در مرکز پشت بام، کلاه فرنگی چند ضلعی وجود دارد که نور را تأمین می ‌کند.

موزه باغ هرندی

موزه باغ هرندی تمام ويژگيهاي يك باغ عمارت ايراني را دارا است. از جمله قسمتهاي باغ مي ‌توان ساختمان اندروني، بيروني، بهارخواب، حمام، آشپزخانه و اتاق‌ هاي مستخدمين، گاو گرد (گاوچاه) حوض و آب نما، اصطبل و درختان ميوه را نام برد كه بر اثر مرور زمان دستخوش تغييرات زيادي شده اند كه تخريب اصطبل و انبار ها، تبديل شدن آشپزخانه به ساختمان اداري از آن جمله است. آب ‌رسانی درختان این باغ از چاه و گاوگرد باغ تامین می ‌شده که خوشبختانه گاوگرد و همه‌ تجهیزات آن در گوشه ضلع‌ غربی این باغ هنوز موجود است.

باغ در سال ۱۳۱۳ به ابوالقاسم هرندی، که یزدی‌ الاصل و از تجار معروف کرمان بود، فروخته شد. ساختمان و قسمتی از باغ در سال ۱۳۴۹ به وزارت فرهنگ و هنر جهت تبدیل شدن به موزه اهدا شد و پس از مدتی بقیه‌ باغ را هم وزارت فرهنگ و هنر خرید و باغ در ۱۸ آذر ۱۳۵۴ با شماره ۱۱۷۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

بعد از انقلاب سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۶۸ یک سری ساز از ایرج گلسرخی خریداری کرد. استاد حسین مسعود کرمانی، که از کارمندان سازمان میراث فرهنگی و آخرین نفری بود که به روش قدما تار می‌ ساخت، در سال ۱۳۷۸ اعلام کرد می ‌خواهد یک موزه‌ ساز در کرمان دایر کند. سید محمد بهشتی، رئیس وقت سازمان، از این پیشنهاد استقبال کرد و سازمان میراث فرهنگی در سال ۱۳۸۰ با هزینه ‌ای بالغ بر ۱۶۰ میلیون تومان برای تعمیرات و بازسازی اساسی، خرج کرد و رسما باغ موزه را افتتاح کردند.

ساختمان مرکزی نیز در سال ۱۳۸۲ به عنوان موزه‌ باستان ‌شناسی کرمان راه ‌اندازی شد. این موزه پس از افتتاح به دلیل مشکلاتی که داشت تعطیل و پس از رفع آنها در سال ۱۳۸۳ بازگشایی شد. باغ موزه چهار غرفه دارد. در غرفه‌ ها آثار کشف شده از ظروف سفالی، سنگی، فلزی، شیشه ‌ای و کتیبه ‌های سنگی قرون مختلف از جمله دوران اسلامی، آمیخته ‌ای از فرهنگ یونان و آسیای مرکزی نگهداری می ‌شود. اکثر آثار تاریخی که در این موزه نگهداری می ‌شوند، از حوزه‌ هلیل ‌رود (جیرفت) و شهداد به دست آمده‌ اند.

در حال حاضر طبقه‌ همکف ساختمان به موزه‌ سازهای سنتی و طبقه‌ بالا به موزه‌ باستان ‌شناسی تبدیل شده است.

موزه باغ هرندی

موزه باستان شناسی
از اهداف مهم موزه‌ باستان‌ شناسی معرفی تمدن ‌های کهن منطقه‌ جنوب شرق ایران و ارتباط آنها با تمدن ‌های همجوار است. این موزه از دو بخش کلی دوران پیش از اسلام و دوران اسلامی تشکیل شده و شامل غرفه‌ های متعدد است که عبارتند از:

غرفه شهداد
آثار به نمایش گذاشته شده در این غرفه از کاوش‌ های باستان ‌شناسی مجموعه باستانی شهداد است و شامل انواع ظروف سفالی، سنگی و فلزی (مفرغ) مربوط به هزاره ‌های سوم و چهارم پیش از میلاد مسیح است. از سایر آثار این غرفه می ‌توان به گردنبند های بسیار ظریف و ظروف سنگی شبیه به دوات اشاره نمود.

غرفه جازموریان (پیش از تاریخ)
آثار کشف شده از جازموریان شامل انواع سفال‌ های خاکستری بسیار ظریف، با نقوش زیبا است. آثار این دوره مربوط به اواخر هزاره‌ سوم و اوایل هزاره‌ دوم پیش از میلاد مسیح است. نمونه‌ چشمگیر آن تبرهای مفرغی‌ است که از جیرفت، غرب باتلاق جازموریان و از کاوش ‌های غیرمجاز به دست آمده است.

غرفه جازموریان (دوره‌ تاریخی)
آثار مهم دیگری که از منطقه‌ جازموریان به دست آمده، متعلق به دوره‌ سلوکی، اشکانی، آمیخته‌ ای از فرهنگ یونان، آسیای مرکزی، هند، فلات مرکزی ایران و میان‌ رودان است. این یافته‌ ها شامل جام‌ های سفالین، بشقاب، کوزه و ریتون ‌های منتهی به سر جانورانی چون اسب، قوچ، گاو و نیم ‌تنه‌ انسان است. سورنای متعلق به دوران هخامنشی از شاخص‌ ترین آثار باغ موزه‌ هرندی است.

غرفه شماره چهار
آثار موجود در این غرفه اغلب شامل سفال‌ های مختلف منقوش و نیز حیوانات کوچک مفرغی زیبای یافته شده در کاوش‌ های جیرفت است. از سایر آثار مهم این بخش می ‌توان از ظروف مفرغی کشف ‌شده در بزنجان بافت نام برد.

غرفه اسلامی
سفال ‌های لعاب ‌دار و اشیای فلزی و شیشه‌ ای شامل انواع ظروف و پیه سوز و عطر دان و نیز کتیبه‌ های سنگی مربوط به قرون مختلف اسلامی زینت ‌بخش این غرفه است.

موزه باستان‌ شناسی کرمان مدتی میزبان سرستونی از تخت جمشید نیز بوده است؛ این سرستون، طی یک درگیری مسلحانه، از قاچاقچیان مواد مخدر گرفته و به باغ موزه هرندی کرمان منتقل شده بود، اما در سال ۱۳۸۵ به تخت جمشید بازگردانده شد.

موزه باغ هرندی
موزه سازهای سنتی
موزه سازهای سنتی دارای ۳۲ عدد ویترین است که از بیش از ۲۵۰ ساز سنتی بی ‌نظیر محافظت می‌ کنند. پنج عدد از سازهای این موزه را استاد حسین مسعود ساخته است. او همچنین تعدادی ساز شامل یک عدد عود، یک عدد سه ‌تار، که استاد نریمان ساخته و یک عدد تنبک، که مربوط به دوره‌ قاجار است و نیز دو عدد ساز که تاریخ ساخت آنها قریب به ۵۰ سال پیش است، به موزه‌ سازهای سنتی کرمان اهدا کرده است.
در این موزه سازهایی از قبیل قیچک، سنتور، قانون، رباب، تنبک، تار، دایره، کمانچه، دوتار خراسان، تنبور کرمانشاه، چنگ، کوزک بم، نی، بربط، کاسوره خوزستان و … وجود دارد که در معرض دید علاقه‌ مندان و بازدید کنندگان قرار می ‌گیرد. موزه‌ سازهای سنتی کرمان دارای بخش اطلاع‌رسانی جهت ارائه خدمات صوتی و تصویری از طریق نرم‌ افزار، سخت ‌افزار، خدمات اینترنتی و ویدیویی است. در این موزه مرکز مطالعه جهت بررسی و پژوهش در زمینه‌ موسیقی سنتی ایران دایر شده است.

سیستم صوتی ویترین ‌ها به بازدید کننده امکان می‌ دهد که ضمن بازدید از سازهای موجود، با نحوه‌ نواختن و نیز نوای ساز استاد های بزرگ موسیقی آشنا شوند. هر ‌سال طبق برنامه ای مشخص، مراسمی با عنوان «شبی با موسیقی سنتی ایران» در این موزه برگذار می ‌شود. در این مراسم استاد ها و پیشکسوتان موسیقی با سازهای قدیمی برنامه‌ های جالبی اجرا می ‌کنند. در کنار ویترین ‌ها و بر روی دیوار نقاشی‌ های خطی زیبایی اجرا شده و تصاویر و اشعار دلنشینی در زمینه‌ موسیقی اصیل ایرانی به چشم می‌ خورد. تصاویر هنرمندان بزرگ و پیشکسوتان موسیقی ایران نیز زینت ‌بخش قسمت ‌های دیگر این موزه است.

حدود ۳۰۰ عکس قدیمی از زمان قاجار با موضوع موسیقی نیز در انبار موزه وجود دارد و تعدادی از آ‌نها به نمایش درآمده ‌اند.

گردشگران خارجی ‌که به موزه سر زده ‌اند، از نبود توضیحات انگلیسی گله مند هستند و به همین دلیل موزه موسیقی اصفهان را ترجیح می ‌دهند.

کاغذ های حاوی توضیحات درباره‌ سازها، به دلیل رطوبت، جمع شده و اثرات نم نیز روی دیوارهای عمارت دیده می ‌شود. این موضوع نشان می‌ دهد که ساختمان عمارت برای موزه مناسب نیست و دمای آن متغیر است که این تغییرات می ‌تواند به سازهایی که داخل موزه نگهداری می ‌شوند، آسیب برساند. ضمن اینکه ویترین ‌ها، که سازها داخل آن‌ها نگهداری می‌ شوند، در واقع طاقچه‌ پنجره‌ عمارت هستند و سازها مقابل نور مستقیم آفتاب قرار گرفته اند.

از اینرو از سال ۱۳۹۵ صحبت‌ هایی مبنی بر اینکه آثار موزه‌ هرندی به کاروانسرای گنجعلی ‌خان منتقل شود، در میان بود؛ اما هنوز این موزه برپا است.

مرتبط:

آبشار کشیت کرمان

گنبد مشتاقیه یا سه گنبدان نمادی از شهر کرمان

کرمان ، دیار کریمان

پته _ نقشی بر گستره هستی

پته‌دوزی یکی از مهم‌ترین رشته‌های صنایع‌دستی و هنرهای‌سنتی در گروه رودوزی‌های سنتی است که سابقه و منشا آن مشخص نیست، هرکسی پیدایش آن را به افسانه ‌گونه‌ای مربوط می‌سازد. یکی از قدیمی‌ترین پته‌دوزی‌های موجود، روپوش مقبره شاه نعمت‌الله‌ولی (۱۲۸۵هجری قمری) در ماهان است که هم‌اکنون در موزه همان مقبره نگهداری می‌شود و در نوع خود یکی از زیباترین پته‌ها است. این هنر مختص زنان و دختران با ذوق و هنرمند استان کرمان است.

مواد اولیه و ابزار این هنر ارزشمند، پارچه پشمی عریض، الیاف پشمی یا ریس، سوزن و قیچی است، پته دوزی خاص استان کرمان بوده و در شهرهای کرمان، سیرجان، جیرفت، کهنوج، عنبرآباد، رفسنجان، زرند، راور، بردسیر و… و روستاهای توابع کرمان رایج است، شال‌بافی یکی از حرفه‌های مرتبط به این هنر است.

واژه پتّه، برگرفته از ریشه پَت (pat)، به معنای پشم و کُرک است، پته‌دوزی نیاز به ابزار خاصی ندارد و تنها با استفاده از یک سوزن و انگشتانه انجام می‌شود. پته، سوزن مخصوصی دارد که کمتر از انواع دیگر سوزن به انگشتان آسیب می‌رساند.

پته‌دوزی شامل طراحی، گرته‌زنی و مراحل دوخت است که خود دوخت نیز شامل ساق‌دوزی یا خط‌دوزی و متن‌دوزی یا آبدوزی می‌شود. مرحله آخر، مهمترین مرحله پته دوزی، اصطلاحاً سایه زدن با نخ، اطراف گل و نقش است (آن را پتک‌دوزی هم نامیده‌اند) و پس از اتمام دوخت پته، آن را شسته و صاف می‌کنند.

دوخت پته

پته دو قسمت دارد: عریض و ریس. بانوان هنرمند برای تهیه پته، عریض را با توجه به محصولی که قصد دوخت آن را دارند می‌برند. عریض بیشتر به رنگ قرمز، سبز، نارنجی، سرمه‌ای و سفید است که روی آن نقش‌ها ذره‌ذره دوخته می‌شود. هنرمند طرح مورد نظر خود را که بیشتر ذهنی است به روش گرته‌زنی روی عریض می‌کشد.

پته‌دوز ابتدا خطوط اصلی را با ریس سیاه و کوک‌های بلند بخیه سوزن می‌زند که به آن ساق‌دوزی می‌گویند. بعد داخل نقش‌ها با پتک مربع و مورب رنگین می‌شود که به آب‌دوزی مشهور است. آخرین مرحله برگ‌دوزی و سایه‌زدن با نخ نازک و بخیه‌های مورب و شویدی کوتاه بلند است که اطراف حاشیه انجام می‌شود.

در نهایت پته با احتیاط شسته و سپس اتو می‌شود. به دلیل دوخت‌هایی که روی عریض انجام شده پارچه جمع می‌شود که آن را به کمک دستگاه مخصوصی به نام «نورد» اتو می‌کنند. هر چه دوخت‌ها بیشتر باشد قیمت پته گران‌تر است. بعضی وقت‌ها آن‌قدر پارچه پردوخت است که عریض دیده نمی‌شود.

طرح‌های پته‌دوزی

طرح‌هایی که معمولاً در پته استفاده می‌شود، درختی، سروی، بازوبندی، چهاربته، گوزنی، ترمه‌ای، سرابندی، فرقه‌ای، ترنج، کاج، بته بادامی، بته جقه‌ای دوقلو، نقش ترنجدار، گلدانی، پرنده و برای حاشیه خط مستقیم، گل، اشکال هندسی، ختایی، طوماری و سروچه هستند.

پته بیشتر برای بقچه، رومیزی، سجاده، جانماز، جلد قرآن، پشتی، پرده، کوسن، روبالشی، روتختی، جلد دستمال کاغذی، زیرلیوانی، کفش و تزیین لباس (مانند پته‌دوزی روی مانتو) استفاده می‌شود. نگهداری پته هم شرایط خاصی دارد، نگهداری پته در چمدان و انباری کار درستی نیست، مگر در یک پارچه نخی گذاشته و کنار آن صابون معطر قرار داده شود، برای این‌که حشرات موذی پته را از بین نبرد باید آن را در جای خنک که هوا جریان دارد، قرار داد،  شستشوی پته باعث از بین رفتن آن می‌شود؛ پس تا جایی که می‌شود باید آن‌ها را از گرد و غبار و آلودگی دور نگه داشت، در صورت شستن، پته خیس شده را نباید روی بند لباس پهن کرد؛ چون باعث کش آوردن آن می‌شود.

پته‌های خوب و مرغوب پس از گذشت سالیان متمادی باارزش‌تر خواهند شد.

فعالیت ۲۰هزار هنرمند پته‌دوز در استان کرمان

هم اکنون بیش از ۲۰ هزار نفر در رشته پته‌دوزی در استان کرمان فعالیت دارند که بیشتر این هنرمندان در شهرستان‌های کرمان، زرند، رفسجان، بم، جیرفت سکونت دارند.

این رشته هنری در سال ۱۳۹۰ در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید و در سال ۱۳۹۵ استاندارد این رشته تدوین و در فهرست استانداردهای ملی کشور قرار گرفت که هم‌اکنون از طریق سایت سازمان استاندارد در دسترس است.

صادرات رشته پته‌دوزی به صورت چمدانی است. به شکلی که گردشگران و مسافران ضمن بازدید از جاذبه‌های گردشگری و نمایشگاه‌های صنایع‌دستی از پته‌های موجود به عنوان سوغات کرمان خریداری کرده و به همراه خود می‌برند.

منبع:میراث آریا

مرتبط:

آبشار کشیت کرمان

کرمان ، دیار کریمان

“قلعه منیژه” سالم‌ترین بنای بازمانده از ساسانیان در کرمانشاه

گنبد مشتاقیه یا سه گنبدان نمادی از شهر کرمان

آرامگاه یا گنبد مشتاقیه از آثار تاریخی شهر کرمان مربوط به دوره ی قاجار است. در زیر هر یک از سه گنبد در گنبد مشتاقیه یک عارف به خاک سپرده شده است. مشتاق علی شاه، کوثر علی شاه و شیخ اسماعیل هراتی از مدفوین گنبد مشتاقیه هستند.

مشخصات گنبد مشتاقیه:

آرامگاه مشتاقیه که به سه گنبدان مشهور است، از ابنیه‌ی تاریخی مربوط به دوره‌ی قاجار و جاهای دیدنی کرمان است. این آرامگاه در سال ۱۲۲۳ ساخته شده است و امروزه در میان محدوده‌ی شهری قرار گرفته ولی در گذشته خارج از شهر و در جوار قبرستان کهنه قرار داشته است.

گنبد مشتاقیه در ابتدا به منظور تدفین میرزاحسین خان راینی حاکم کرمان در اواخر دوره‌ی زندیه و جد اعلای سادات معروف به میرحسینی راینی ساخته شده و نام‌گذاری این آرامگاه به مشتاقیه به سبب دفن مشتاق علی‌شاه در این مکان بوده است.

در زیر هر یک از سه گنبد در گنبد مشتاقیه یک عارف به خاک سپرده شده است. مشتاق علی شاه صوفی و مریدی از مریدان شاه نعمت الله ولی و از اهالی اصفهان بود که کرمان را برای زندگی انتخاب کرد.

کوثر علیشاه دیگر مدفون این آرامگاه نیز از عرفا و مفسران قرن سیزدهم هجری است. شیخ اسماعیل هراتی، از عابدان و درویشان بزرگ زمانه که به ساده زیستی مشهور بود سومین مدفون آرامگاه یا گنبد مشتاقیه است.

دو گنبد مشتاق علی شاه و کوثر علی شاه به زیبایی کاشی کاری شده اند ولی گنبد شیخ اسماعیل هراتی به صورت آجری از همان زمان قاجار باقی مانده است.

اما معماران قدیمی اعتقاد داشته‌اند گنبد شیخ اسماعیل هراتی، کاشی را به خود قبول نمی‌کند، شاید ساده‌زیستی او در زندگی باعث به وجود آمدن چنین افسانه‌ای شده، در هر صورت این بی پیرایه بودن گنبدش، معنویتی ویژه به آرامگاهش بخشیده و مردم برای طلب حاجت، بر مزارش شمع روشن می‌کنند.

کنار ۳ بقعه معروف در گنبد مشتاقیه دواتاق نیز وجود دارد که محل دفن پیروان و هم مسلکان مشتاق علی شاه و بسیاری از صوفیان شناخته شده است که یکی از آنها میتوان به رونق علی شاه کرمانی شاعر و عارف صوفی مسلک و صاحب دیوان مرات المحققین اشاره کرد. میرزا محمد حسین رونق کرمانی که به رونق علی شاه معروف بوده است هم دوره مشتاق علی شاه و از نوادگان خواجه نصیرالدین طوسی است.

مقرنس‌کاری‌ها،کاشی‌کاری‌ها، نقاشی، گچبری و کاربندی‌ها و دیگز تزئینات در قرن اخیر به بناهای گنبد مشتاقیه افزوده است.

مقبره‌ی شمالی (مقبره‌ی مشتاق علی‌شاه) تزیینات داخلی بسیار جالبی به همراه منبری ارزنده از زمان قاجار در آن به یادگار مانده است، حیاطی دارد که حوضی زیبا و درختانی پرشمار فضای خاصی را در آن به وجود آورده‌اند.

گنبد مشتاقیه به شماره ۵۲۵ در سال ۱۳۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

گنبد مشتاقیه

مشتاق علی شاه که بود ؟

میرزا محمد تربتی که بعدها به مشتاق علی شاه معروف شده است یکی از مدفوین گنید مشتاقیه است که در قرن سیزدهم هجری زندگی می کرده است. مشتاق علی شاه از صوفیان آن زمان به شمار می رفته و پدر و مادرش اهل تربت حیدریه ولی ساکن اصفهان بودند.

میرزا محمد تربتی با توجه به صدای خوبی که داشت از نوجوانی در مراسم عزاداری سیدالشهدا (ع) نوحه‌خوانی می‌کرد و به شدت به موسیقی ایرانی و شناخت دستگاه‌های آن علاقه‌مند شده بود تا این که پس از پشت سر گذاشتن سختی های بسیار نزد استاد درویش تقی رفته و به یادگیری در زمینه موسیقی پرداخت .

میرزا محد تربتی به دلیل علاقه زیاد به موسیقی توانست به یکی از برجسته ترین نوازندگان سه تار در زمان خودش شود به نحوی که افزودن سیم چهارم به ساز سه تار که به سیم مشتاق معروف است یکی از ابتکارات مفید او در زمینه موسیقی بوده است.

آن چه که باعث شد تا میرزا محمد تربتی به مشتاق علی شاه تبدیل شود علاقه و ارادت او به تصوف بوده است. میرزا محمد در جوانی از مریدان بزرگ دراویش نعمت‌اللهی آن زمان یعنی سید معصوم علی‌شاه بود و مراحل رشد و کمال صوفیانه‌ی خود را نزد ایشان طی کرد.

لقب مشتاق علی‌شاه نیز توسط سید معصوم علی‌شاه برای او برگزیده شد. همین علاقه شدید به شاه نعمت الله ولی و دراویش نعمت اللهی باعث شد که به شهر کرمان محل دفن شاه نعمت الله ولی مهاجرت کند و کرمان را برای زندگی تا آخر عمر برگزید.

مشتاق علی شاه در کرمان توانست بر زندگی افراد بسیاری تاثیر بگذارد و مریدان زیادی  داشته باشد. مخالفان تصوف که رونق گرفتن کار مشتاق در کرمان را به ضرر خود می‌دیدند علیه مشتاق توطئه و شایعه کردند که مشتاق قرآن را با نوای سه‌تار تلاوت کرده و به مقدسات بی‌احترامی می‌کند.

سرانجام در روز جمعه مورخ ۲۶ ماه رمضان سال ۱۲۰۶ هجری قمری و هنگام حضور مشتاق در مسجد ، ملاعبدالله مجتهد کرمانی تحت تاثیر همین شایعات دستور سنگسار کردن مشتاق را اعلام کرد و مردم مشتاق را به هنگام خروج از مسجد در چاله‌ای افکنده و او را سنگسار کردند.

محمدعلی خان راینی (فرزند میرزا حسین خان راینی) که از مریدان مشتاق بود، پیکر مشتاق را در کنار مقبره‌ی پدرش (محل فعلی گنبد مشتاقیه) دفن کرد.

کوثر علی شاه همدانی در گنبد مشتاقیه

حاج ملا محمدرضا همدانی معروف به کوثر علی شاه از صوفیان قرن سیزدهم هجری و از دیگر افرادی ست که در گنبد مشتاقیه دفن شده است.

کوثر علی شاه فرزند حاج محمد امین از نوادگان شیخ اشراق شهاب الدین سهروردی بوده است و تحت تاثیر عرفای بزرگی چون حسین علی‌شاه اصفهانی قرار گرفته و به تصوف روی آورده است او همچنین مجذوب علی شاه همدانی بوده است و بعد از این که خانه اش در همدان ویران شد به تبریز و نزد عباس میرزانائب السلطنه رفت و سپس با میرزا محمد به کرمان رفت. کوثر علی‌شاه در حمایت از نبی مکرم اسلام و در رد ادعای پادری مبلغ مسیحیان، رساله‌ای به نام ارشادالمضلین فی نبوه خاتم‌النبیین نوشت.

از دیگر آثار کوثر علی شاه می‌ توان به تفسیر قرآن کریم به نظم معروف به دارالتنظیم فارسی اشاره کرد. همچنین اشعار بسیاری از وی در قالب‌های غزل و مثنوی موجود است.

کوثر علی‌شاه در سال ۱۲۴۷ هجری قمری در کرمان در گذشت و در کنار مشتاق علی‌شاه دفن شد.

گنبد مشتاقیه

شیخ اسماعیل هراتی سومین فرد در گنبد مشتاقیه

از میان سه گنبد موجود در گنبد مشتاقیه یکی از آنها هنوز با گذشت زمان های زیاد به صورت گنبد آجری باقی مانده است. این گنبد آجری مربوط به شیخ اسماعیل هراتی است.

شیخ اسماعیل به عبادت زیاد معروف بوده است. او فقیری درویش و پیرمردی روحانی بود که در کنار مقبره‌ی مشتاق علی‌شاه زندگی می‌کرد. شیخ اسماعیل اموال بسیار مختصری داشته است. پیراهنی بلند و پشمی مخصوص زمستان، پیراهنی کرباسی مخصوص تابستان و یک پوست آهو که هم فرش و هم رختخواب او بوده است.

او  از کسی  هیچ کمکی قبول نمی‌کرد و همیشه از دسترنج خودش برای گذران زندگی استفاده می کرده است. او همیشه یا مشغول به خشت‌زنی بوده یا خمیر گل کوزه‌گران را لگد می‌کرده است.

آرامگاه شیخ اسماعیل هراتی در گنبد مشتاقیه به دستور مرحوم محمد اسماعیل خان وکیل‌الملک، حاکم منطقه‌ی کرمان و بلوچستان در زمان قاجار ساخته شده است.

در کتاب های تاریخی نقل شده است که در زمان حکومت وکیل الملک در فصل زمستان به دستور وی در بین فقرا و بی خانمان های کرمان غذا و لباس پخش می کردند. هنگامی که فرستاده‌ی وکیل‌الملک، غذا و لباس را برای شیخ اسماعیل آورد، شیخ آن را رد کرد و سپس دستش را به زیر زیراندازش که از پوست آهو بود برده و یک دسته گل زیبا به فرستاده داده و گفته است که از قول من از وکیل الملک تشکر کن و بگو خدا خیرش بدهد که به فکر فقراست.

وقتی فرستاده نزد وکیل‌الملک باز گشت و دسته‌گل را تقدیم کرد، وکیل‌الملک با تعجب دید که گل های آن دسته گل حتی در فصل بهار نیز در کرمان وجود نداشتند چه برسد به زمستان . همین باعث شد که وکیل الملک پی به مقام معنوی شیخ اسماعیل برد، ولی هنگامی که برای دیدار شیخ به مشتاقیه رفت، با پیکر بی‌جان او مواجه شد. همین قضیه باعث ارادت وکیل‌الملک به شیخ اسماعیل هراتی و ساخت بقعه برای او در گنبد مشتاقیه شد.

در هر صورت این کرامت های شیخ اسماعیل و بی پیرایه بودن گنبدش، معنویتی ویژه به آرامگاهش در گنبد مشتاقیه بخشیده و مردم برای طلب حاجت، بر مزارش شمع روشن می‌کنند.

آدرس و شرایط بازدید از گنبد مشتاقیه

آرامگاه یا گنبد مشتاقیه در شهر کرمان ابتدای خیابان ۱۷ شهریور و در ضلع شرقی مسجد جامع کرمان قرار دارد . برای بازدید از این گنبد قدیمی و زیبا می توانید هر روز از ساعت ۸ صبح تا ۱۷ عصر به این مکان تاریخی بروید و از آن جا بازدید کنید.

مرتبط:

کرمان ، دیار کریمان

موزه نفت‌سوزها دریچه‌ای به گردشگری جهانی کرمان

 احداث پارک انرژی و راه اندازی موزه نفت‌سوزها در کرمان در قامت یک مسئولیت اجتماعی توسط دستگاه‌های دولتی به مرحله اجرا رسیده که بهره‌برداری از نخستین موزه نفت‌سوز دنیا با وجود ظرفیت‌های داخلی در یک فضای تاریخی، گردشگری کرمان را در سطح جهانی مطرح می‌کند.

نمی توان ایران را بدون نفت تصور کرد و این طلای سیاه به گونه ای وظیفه رشد و توسعه کشور را طی سالیان دراز با ارز آوری و اشتغالزایی برعهده داشته اما متاسفانه با وجود تمامی ظرفیت ها به میراث باقی مانده از این حوزه، تاکنون به نحوی شایسته توجه نشده بود.

دستگاه های ملی و استانی وزارت نفت در کرمان متولی حرکتی تاریخی در روند توسعه گردشگری دیار کریمان شده اند، که در این خصوص موزه نفت سوزها و پارک انرژی با همکاری وزارت نفت، استانداری و شهرداری کرمان برای نخستین بار در دنیا در کرمان احداث می‌شود.

مکان احداث این موزه در آغاز کار عمارت تاریخی کنسول‌گری انگلیس در نظر گرفته شد که سال ها متروک و در دولت تدبیر و امیر عملیات احیا و مرمت آن به منظور این اقدام بزرگ فرهنگی اجرایی شد که تنها با چینش آثار تاریخی، این موزه می تواند گردشگران بسیاری از سراسر دنیا را به استان پهناور کرمان سرازیر کند.

این روزها نبض اقتصاد بسیاری از کشورهای دنیا در دست گردشگری است لذا نقش این صنعت را به عنوان یکی از مهمترین ارکان توسعه پایدار در دیار کریمان، نیز نمی توان نادیده انگاشت که در این راستا مسئولان با حمایت از این بخش و با استفاده از ظرفیت های موجود تاریخی و فرهنگی، به دنبال ارتقای معیارهای اقتصاد گردشگری استان هستند و تاکنون نیز اقدامات خوبی در این حوزه انجام شده است.

از سوی دیگر ورود شرکت نفت به حوزه خارج از وظیفه ذاتی خود، یعنی در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری اقدامی ارزشمند در جهت عمل به مسئولیت های اجتماعی دستگاه های دولتی قلمداد می شود که در صورت شکوفایی و گسترش ای مسئولیت ها به سایر دستگاه ها، زمینه رشد و توسعه پایدار استان کرمان پیش از موعد مقرر فراهم می‌شود زیرا این صنعت چند وجهی علاوه بر تاثیر مثبت بر حوزه تولید، مراکز اقامتی و بازرگانی، زمینه صادرات فرهنگ ایرانی را نیز فراهم می‌کند.

طی تحقیقات به عمل آمده، شواهد و آثار باقی مانده، عمارت یاد شده در زمان سیدابوالحسن خان بیگلربیگی حاکم کرمان در سال های ۱۱۹۵ الی ۱۲۰۶ هجری قمری یعنی دوران حکومت زندیه در محله زریسف کرمان احداث شد و فضای سرشار از درختان تنومند و تلفیق معماری ایرانی و اسلامی و همچنین نمایش تاریخ نفتی ایران، جذابیت ویژه ای برای این اثر غیرمنقول فراهم کرده که می تواند گردشگران بسیاری را به این خطه جذب کند.

نخستین موزه نفت‌سوزهای جهان در محله زریسف کرمان افتتاح می‌شود

مدیر موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت نیز با اشاره به راه‌اندازی موزه نفت‌سوزها در کرمان گفت: ساختمان این موزه که عمارت کنسول‌گری انگلیس بوده، طی سال‌های گذشته در معرض نابودی قرار داشت و مدیریت موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت با توجه به ارزش و قدمت این بنا که مربوط به دوران زندیه بوده، عملیات احیا، بازسازی و مرمت آن را آغاز کرد.

اکبر نعمت‌الهی خاطرنشان کرد: عملیات بازسازی و مرمت عمارت کنسول‌گری انگلیس به پایان رسیده، فقط چیدمان نهایی باقی مانده و به‌زودی به‌عنوان موزه نفت‌سوزها به بهره‌برداری خواهد رسید.

وی بیان داشت: حدود ۴۰۰ وسیله نفت‌سوز از جمله یخچال، رادیو، اتو، چراغ ، انواع خوراک‌پز و گردسوزها که در گذشته مورد استفاده بوده و اکنون دیگر کاربردی ندارند، در این موزه در معرض دید عموم قرار می‌گیرد.

مدیر موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت با اشاره به دریافت مجوز موزه نفت‌سوزها و ثبت بنای کنسول‌گری انگلیس در فهرست آثار ملی، یادآور شد: موزه نفت‌سوزها برای نخستین بار در جهان در محله تاریخی زریسف شهر کرمان ایجاد شده است.

نعمت‌الهی عنوان کرد: علاوه بر منحصربه‌فرد بودن موزۀ نفت‌سوزها، بنای بازسازی‌شده آن هم ارزش معماری و تاریخی دارد؛ زمانی باغ آقا، در دوره‌ای کنسول‌گری انگلیس، پلیس جنوب و محل راه‌اندازی تلگراف در کرمان بوده است که بازدید از خود بنا نیز به لحاظ پیشینه‌ای که دارد، برای شهروندان و گردشگران جذابیت ویژه‌ای خواهد داشت.

وی، ضمن قدردانی از حمایت و همراهی شهرداری کرمان در طول اجرای عملیات مرمت عمارت کنسول‌گری انگلیس، بیان کرد: در زمینۀ نصب تابلوها، ساماندهی کوچه‌ها و منطقۀ اطراف ساختمان و محوطه آن نیاز به همراهی شهرداری داریم.

ضرورت مرمت بناهای تاریخی در شهر کرمان

همچنین معاون شهردار و رییس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهردار کرمان، اقدام مدیریت موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت را در مرمت کنسول‌گری انگلیس و راه‌اندازی موزه نفت‌سوزها در کرمان، مدل خوبی برای الگوبرداری سایر دستگاه‌های اجرایی که بخشی از ظرفیت‌های تاریخی و معماری شهر را در اختیار دارند، دانست و افزود: باید تلاش شود این بناهای تاریخی ارزشمند حفظ و مرمت شده و با دادن کاربری مناسب، به عرصه حیات شهری بازگردانده شوند.

محمد جهانشاهی خاطرنشان کرد: متأسفانه ساختمان‌های قدیمی ارزشمندی از جمله «شرکت فرش» در کرمان داریم که رها شده و در حال نابودی هستند که باید هر چه زودتر برای مرمت و باززنده‌سازی آن‌ها اقدام شود.

حمایت شهرداری کرمان از گردشگری و موزه نفت

شهردار کرمان با قدردانی از اقدامات انجام‌شده وزارت نفت و مدیران استانی این وزارت‌خانه درخصوص مرمت و احیای ساختمان قدیمی شرکت نفت و تبدیل آن به موزه، گفت: نگاه حمایتی مسئولان استانی و ملی وزارت نفت به یک بنای تاریخی بااصالت در شهر کرمان و تلاش و هزینه برای حفظ و بازآفرینی آن، اقدامی ارزشمند محسوب می‌شود که  می تواند الگوی سایر ارگان‌های دولتی قرار گیرد.

سیدمهران عالم‌زاده با اشاره به اینکه ساختمان عمارت کنسول‌گری انگلیس در کرمان یک بنای تاریخی ارزشمند و جزو هویت تاریخ و معماری این شهر است، عنوان کرد: علاوه بر مرمت این بنا، درخصوص تبدیل آن به موزه وسایل نفت‌سوز، اقدامات لازم انجام شده که این هویت فرهنگی به صورت مطلوب در دسترس عموم قرار گیرد.

وی بیان داشت: اقدام وزارت نفت همچنین موجب حفظ و انتقال تاریخچه وسایل نفت‌سوز به نسل‌های آینده می‌شود، که جای بسی قدردانی دارد.

شهردار کرمان با بیان اینکه موزه‌ها می‌توانند علاوه بر نمایش آثار، در زمینه آموزش و پژوهش نیز فعال شوند، افزود: شهرداری در هر بخشی که نیاز باشد در ساماندهی محوطه درونی و بیرونی موزه اقدام می‌کند و قبل از افتتاح آن نیز جهت رفع کمبودها، مشارکت خواهیم کرد.

وی ضمن استقبال از ایده تبدیل انبارهای فرآورده‌های نفتی واقع در بلوار آیت‌الله صدوقی کرمان، به مجموعه فرهنگی و هنری یا پارک انرژی، تصریح کرد: آماده‌سازی فضای این انبارها برای ساخت پارک انرژی یا مجموعه فرهنگی و هنری، و در اختیار عموم شهروندان، به نفع شهر کرمان است و ما هر مشارکتی که لازم باشد در چارچوب تفاهم‌نامه مشترک اجرا خواهیم کرد.

عالم‌زاده گفت: نگاه مدیران شرکت نفت به اهمیت و حفظ بناهای تاریخی، باید در سطح ملی توسعه یابد و همچنین در صنعت برق هم چنین ظرفیت‌هایی وجود دارد که باید به آن پرداخته شود.

وی عنوان کرد: آن چیزی که عملکرد یک وزارتخانه را از دوره‌های پیش از آن متمایز می‌کند، این است که خارج از وظایف ذاتی خود، در راستای مسئولیت‌های اجتماعی هم ورود کنند و اقدامات ماندگاری انجام دهند.

شهردار کرمان یادآور شد: چند بنای تاریخی از جمله مدرسه شهرداری و خانه شهر که در اختیار شهرداری کرمان قرار دارد و در حال مرمت هستند، پس از مرمت، با کاربری مناسب در اختیار شهروندان قرار خواهند گرفت.

عمارت قدیمی کنسول‌گری انگلیس در کرمان در محله زریسف توسط سید ابوالحسن‌ خان بیگی، حاکم وقت کرمان در دوره زندیه ساخته شده و پس از دوران زندیه، سال‌ها مقر مأموران انگلیس در شرق ایران و از جمله مقر فرماندهی پلیس جنوب ایران بوده است.

پس از رفتن انگلیسی‌ها، این ساختمان به شرکت نفت انگلیس و ایران واگذار شد و تا زمان ملی شدن صنعت نفت در اختیار آن‌ها باقی ماند، پس از ملی شدن صنعت نفت نیز این عمارت در اختیار شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه کرمان قرار گرفت و از آن برای کاربری مسکونی استفاده می‌شد، این عمارت مدت‌ها به‌صورت متروکه رها شده بود و در معرض نابودی قرار داشت.

مرمت و احیای پارک انرژی و موزه نفت‌سوزها به فرآیند تحول گردشگری که مورد توجه نماینده عالی دولت در استان کرمان نیز قرار دارد، کمک می‌کند و ضمن ایجاد راهی میانبر برای جذب گردشگران خارجی به استان، تقویت اقتصاد جامعه را نیز به‌دنبال دارد.

منبع:ایرنا

مرتبط:

زخم‌هایی بر تن عمارت تخت درگاه قلی بیگ کرمان

آغاز مرمت بنای تاریخی تخت درگاه قلی‌بیگ کرمان

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان گفت: مرمت تخت ‌درگاه قلی‌بیگ کرمان از ابتدای هفته گذشته آغاز شده و به زودی کاربری آن در قالب فرهنگی و گردشگری تغییر خواهد یافت.

“فریدون فعالی” در جلسه کارگروه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان اظهار کرد: مرمت تخت درگاه قلی‌بیگ کرمان از ابتدای هفته گذشته آغاز شده و به زودی کاربری آن در قالب فرهنگی و گردشگری تغییر خواهد یافت و برای نگهداری از این بنای تاریخی به همکاری انجمن‌های میراث‌فرهنگی استان نیاز داریم تا بار دیگر تخت درگاه‌قلی‌بیگ به یکی از جاذبه‌های پربازدید گردشگری کرمان مبدل شود.

وی با اشاره به اینکه برخی از بناهای با ارزش تاریخی نیاز به مرمت و بازسازی دارند ولی مالک اصلی ندارند، گفت: در این مورد باید از طریق قانون وارد عمل شد و آنها را مرمت و در قالب فرهنگی و گردشگری تغییر کاربری داد.

فعالی به قبه سبز به عنوان برند گردشگری کرمان اشاره و تصریح کرد: خوشبختانه گمانه زنی‌های بنای تاریخی قلی‌بیگ به پایان رسیده و با تعیین عرصه پیشنهادی عملیات کاوش آن آغاز و ادامه خواهد یافت.

همچنین “مصطفی آیت‌اللهی موسوی” معاون عمرانی استانداری کرمان نیز در این جلسه به همکاری انجمن های میراث فرهنگی با اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان کرمان اشاره کرد و گفت: از ظرفیت‌ انجمن‌های میراث‌فرهنگی برای شناسایی بناهای تاریخی واجد ارزش این استان استفاده حداکثری شود.

وی افزود: این همکاری‌ها به منظور حفاظت و صیانت از آثار تاریخی و فرهنگی استان کرمان لازم و ضروری است.

در این جلسه “مجتبی شفیعی” معاون میراث‌فرهنگی اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمان گفت: متاسفانه در چند سال اخیر ردیف بودجه‌ای در اعتبارات ملی و استانی برای مستندسازی و تهیه پرونده‌های ثبتی بناهای تاریخی این استان در نظر گرفته نشده است.

وی در ادامه به هدایت پروژه‌ها و پژوهش‌های دانشجویان رشته‌های معماری و مرمت ابنیه تاریخی از سوی دانشگاه‌ها به حوزه مستندسازی و تهیه پرونده‌های ثبتی ابنیه‌تاریخی استان کرمان اشاره و اظهار کرد: همراهی و کمک انجمن‌های دوستدار و حامی میراث‌فرهنگی نیز در این زمینه می ‌تواند تاثیر زیادی داشته باشد.

شفیعی با اشاره به نقش آفرینی دستگاه‌های دولتی در راستای حفاظت، مرمت و احیای ابنیه تاریخی بیان کرد:‌ طبق قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور دستگاه‌های اجرایی مکلفند به منظور صیانت از میراث‌فرهنگی و حمایت از صنایع‌دستی و تشویق و توسعه گردشگری هزینه‌های مربوط به پژوهش، حفاظت و مرمت آثار منقول و غیرمنقول ثبت شده در فهرست آثار ملی و فهرست‌های ذیربط آثار در اختیار و در حیطه وظایف تخصصی همان دستگاه را در قالب بودجه سنواتی از محل اعتبارات خود تامین کنند.

وی ادامه داد: باتوجه به اهمیت مرمت بناهای تاریخی، فرهنگی و احیای بافت‌های ارزشمند کشور، به تمامی دستگاه‌های اجرایی اجازه داده می‌شود بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی و فرهنگی ثبت شده در فهرست آثار ملی در اختیار خود را با تعیین کاربری مشخص شده از سوی وزارت میراث فرهنگی به بخش خصوصی و تعاونی واگذار کنند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

کرمان ، دیار کریمان

عمارت «تخت دریا قلی بیگ» کرمان در بلاتکلیفی

زخم‌هایی بر تن عمارت تخت درگاه قلی بیگ کرمان

۱۷۰۰ میلیارد سرمایه‌گذاری در گردشگری کرمان

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان گفت: بالغ بر ۱۷۰۰ میلیارد تومان در استان کرمان در حوزه گردشگری سرمایه‌گذاری در حال انجام است.

“فریدون فعالی” در مراسم انعقاد تفاهم‌نامه گردشگری رفسنجان اظهار کرد: استان کرمان، در حوزه گردشگری بی‌نظیر است و ظرفیت های بسیاری در حوزه گردشگری دارد و برای این استان شعار “کرمان سرزمین شگفتی‌های پنهان” را انتخاب کردیم.

وی با بیان اینکه استان کرمان، با این همه پتانسیل و جاذبه ناشناخته مانده است، افزود: پژوهش، مطالعه و ظرفیت شناسی را در دستور کار خود در این استان قرار داده ایم، به نحوی که طرح جامع گردشگری و سند راهبردی گردشگری را پیگیری کردیم و بنا را بر این گذاشتیم که ظرفیت هر شهرستان را براساس داشته های خود برنامه ریزی کنیم.

فعالی با اشاره به اینکه با کمبود طرح و برنامه ریزی مواجه هستیم، تصریح کرد: رفسنجان ظرفیت گردشگری فوق‌العاده زیادی دارد که منطقه قرق منصورآباد یکی از این ظرفیت‌ها است و پتانسیلی که در حوزه شکار در این منطقه وجود دارد در کمتر جایی داریم، همچنین دره راگه بسیار با قابلیت است اما جز تبلیغات، برای آن ظرفیت‌سازی نکردیم.

مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان، اظهار کرد: برای دره راگه زیرساخت گردشگری وجود ندارد چون مطالعاتی روی آن انجام نشده است.

وی تصریح کرد: دره راگه باید به عنوان محور گردشگری در نظر گرفته شود و برای یک شخص نیست. مناطق گردشگری مانند حوزه‌های صنعتی ارزشمند هستند، باید در استان کرمان از ظرفیت معین‌های اقتصادی به نحو احسن استفاده کنیم و برای طرح موجود زیرساخت و بستر برای حضور سرمایه‌گذار فراهم شود.

فعالی با بیان اینکه استان کرمان ظرفیت‌های بالایی دارد اما هدف مؤثر گردشگری نیست، افزود: درصد پذیرش هتل ها کمتر از ۶۰ درصد مقرون به صرفه نیست.

وی اضافه کرد: بالغ بر ۱۷۰۰ میلیارد تومان در استان کرمان در حوزه گردشگری سرمایه‌گذاری در حال انجام است.

در این مراسم دفتر رفسنجان شناسی نیز افتتاح شد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

کرمان ، دیار کریمان

آبشار کشیت _آبشاری در دل دره های کرمان