نوشته‌ها

توسعه متوازن گردشگری _ضرورت برنامه‌ریزی امروز و نیاز دنیای پساکرونا

معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی در یادداشتی تحت عنوان «توسعه متوازن گردشگری، ضرورت برنامهریزی امروز و نیاز دنیای پساکرونا» به ضرورت برنامه‌ریزی در حوزه گردشگری پرداخته است.

یوسف بیدخوری در یادداشت خود که در پایگاه اطلاع‌رسانی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی منتشر شده، آورده است:

تا قبل از شیوع کرونا، گردشگری و اقتصاد مبتنی بر آن‌ یکی از مهم‌ترین، بزرگ‌ترین و سریع‌ترین بخش‌های اقتصادی رو به رشد جهان به‌شمار می‌آمد و با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن، تنها صنعتی بود که می‌توانست برای همه طیف‌های اجتماعی و تخصصی و اقشار مختلف جامعه شغل و درآمد ایجاد کند.

تمام کشورهای پیشرفته در سال‌های اخیر به صنعت گردشگری ورود جدی داشته و صرف‌نظر از قابلیت‌های بالقوه خود در سایر بخش‌ها همچنان با جدیت به آن به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین ارکان اقتصادی توجه خاص داشته‌اند چراکه گردشگری به‌ عنوان یکی از منابع درآمد و ایجاد اشتغال به خصوص در زمانی که سود فعالیت‌های دیگر بخش‌های اقتصادی در حال کاهش باشد می‌تواند جایگزین مناسبی برای آن‌ها به‌ عنوان رهیافتی برای توسعه اقتصادی باشد.

اگرچه سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) در گزارش خود پیش‌بینی کرده از اوایل ماه می تا پایان سال جاری شمار گردشگران در سراسر جهان ۶۰ تا ۸۰ درصد کاهش یابد و صنعت گردشگری جهانی با خسارت ۹۰ تا ۱۲۰۰ میلیارد دلاری مواجه شود و همچنین پیش‌بینی بیش از  ۱۵ هزار میلیارد تومان خسارت کرونا به صنعت گردشگری ایران، ضربه مهلکی بر صنعت گردشگری به‌حساب می‌آید ولی بدون تردید گردشگری در دوران پساکرونا به‌ سرعت خود را  احیا خواهد کرد و با توجه به خصیصه پیشرو بودن و چرخه عظیم مالی که به ‌طور غیرمستقیم حول محور صنعت گردشگری می‌چرخد، می‌تواند نقش به ‌مراتب مهم‌تری برای احیای سایر بخش‌های اقتصاد جهانی ایفا کند.

در حالی که ایران با داشتن آثار تاریخی، هنری، مذهبی و معماری فراوان و همچنین جاذبه‌های متعدد طبیعی، فرهنگی و اقلیم چهار فصل جایگاه بسیار بالایی در جذب گردشگر دارد و به دلیل موقعیت مناسب و دسترسی به دریا و داشتن طبیعتی متنوع شامل جنگل، دره، غار، رود، دریاچه، کویر، کوهستان و… شرایط بسیار خوبی برای ایجاد و بهره‌برداری از انواع گردشگری به‌ خصوص گردشگری تاریخی و فرهنگی، روستایی و عشایری، کشاورزی، اکوتوریسم و گردشگری ماجراجویانه و… دارد و با وجود اینکه در ماده ۴۸ قانون اساسی صراحتا اشاره‌ شده که «در بهره‌برداری از منابع طبیعی و استفاده از درآمدهای ملی در سطح استان‌ها و توزیع فعالیت‌های اقتصادی میان استان‌ها و مناطق مختلف کشور، باید تبعیض در کار نباشد به ‌طوری که هر منطقه به فراخور نیازها و استعداد رشد خود، سرمایه و امکانات لازم را در دسترس داشته باشد» و در همه‌ برنامه‌های توسعه‌ کشور در دوران بعد از انقلاب به ‌طور جدی به موضوع تعادل و توازن توسعه در سطح کشور پرداخته‌شده است اما با گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب اسلامی هنوز یکی از مسائل جدی در سطح کلان کشوری که باید راهکاری اساسی برای آن پیدا کرد، موضوع  عدم تعادل و عدم توازن توسعه منطقه‌ای است.

توسعه صنعت گردشگری و رونق بخشی به آن و افزایش سودآوری از طریق جذب هر چه بیشتر مسافران داخلی و خارجی به مناطق مختلف کشور هم از این قاعده مستثنی نبوده و نیازمند تمرکززدایی و توزیع متوازن خدمات و امکانات است، در حالی‌ که گسترش این خدمات در شهرستان‌ها، بخش‌ها، روستاها و نواحی کم‌برخوردار می‌تواند زمینه توسعه منافع و عواید گردشگری را برای این حوزه‌ها فراهم آورد ولی آنچه امروزه شاهد آن هستیم تمرکز شدید فعالیت‌های گردشگری در قطب‌های گردشگری کشور و عمدتا مراکز استان‌ها بوده و بسیاری از شهرها، روستاها، بخش‌ها و مناطق مستعد گردشگری، فاقد زیرساخت‌ها و امکانات لازم برای پذیرش گردشگران داخلی و خارجی هستند.

این مناطق هیچ‌گونه منفعت اقتصادی در حوزه گردشگری عایدشان نمی‌شود و ظرفیت‌ها و قابلیت‌های بالای گردشگری در آن‌ها یا  مورد غفلت واقع ‌شده و یا آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است و این توسعه ناهمگون و نامتعادل که ما از آن به‌عنوان توسعه نامتوازن گردشگری یاد می‌کنیم مناطق  مختلف کشور را با مشکلاتی از نظر تامین  زیرساخت‌های لازم مواجه ساخته است. این امر اثرات منفی بر روی پیشرفت و آبادانی آن‌ها داشته و موجب افزایش نرخ مهاجرت از این مناطق به شهرهای بزرگ‌ شده است.

کپنهاگ

بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۵ از کل جمعیت ۷۹ میلیون و ۹۲۶ هزار و ۲۷۰ نفری کشور ۵۹ میلیون و ۱۴۶ هزار و ۸۴۷ نفر معادل ۱.۷۴ درصد ساکن شهرها و ۲۰ میلیون و ۷۳۰ نفر معادل (۵.۹ درصد) در روستاها ساکن بوده که این جمعیت در ۶۲ هزار و ۲۸۴ آبادی پراکنده هستند. این ترکیب از پراکندگی جمعیتی در کشور نشان از هجوم بی‌رویه روستاییان به شهرها دارد که نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، تامین و مهیاکردن زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های ویژه در روستاها و مناطق کمتر برخوردار است.

در حال حاضر سه روستا در کشور به ‌عنوان روستای صنایع‌دستی، به ثبت جهانی رسیده و هفت روستا نیز در کشور  ثبت ملی صنایع‌دستی شده است. حدود ۵۰۰  روستا در کشور به‌ عنوان روستای هدف گردشگری انتخاب‌ شده‌اند که با سرمایه‌گذاری زیرساختی و روبنایی در این روستاها می‌توان به توسعه حوزه روستایی دست یافت.

اگرچه در ابتدای دولت دوازدهم در سال ۱۳۹۲ حدود ۴۰۰ واحد اقامت‌گاه بوم‌گردی در کشور وجود داشت ولی بر اساس جدیدترین آمار، تعداد اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی کشور به بیش از ۲۲۵۰ واحد رسیده است که در چند سال اخیر رشد فوق‌العاده‌ای را داشته و به نظر می‌رسد این آمار تا پایان دولت دوازدهم به ۲۵۰۰ واحد برسد، این رشد بی‌سابقه نشانگر استعداد زیاد مناطق مختلف کشور در زمینه جذب سرمایه‌گذاری‌ها و توسعه گردشگری خصوصا در حوزه روستایی است.

شناخت نابرابری‌ها و بی‌تعادلی‌ها در چارچوب محدوده‌های جغرافیایی مختلف شامل کشور، استان، شهرستان و بخش برای پی بردن به اختلافات و تفاوت‌های موجود و توجه به آن‌ها برای رفع  و کاهش نابرابری‌ها از وظایف اساسی متولیان توسعه مناطق به‌شمار می‌آید، در این مسیر، گردشگری با توجه به ظرفیت‌های هر منطقه و به ‌عنوان صنعت نوپا و اثرگذار می‌تواند در اولویت قرار گیرد. نابرابری منطقه‌ای و توسعه نامتوازن آثار متفاوتی را در کشور به دنبال داشته است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به ایجاد نابرابری‌های درآمدی و رفاه اجتماعی بین مناطق گوناگون، گسترش رشد و توسعه در برخی مناطق و بالعکس، مهاجرت بی‌رویه از روستاها به شهرها و رواج پدیده حاشیه‌نشینی و فقدان امکانات زیربنایی، رفاهی و تولیدی در مناطق اطراف اشاره کرد.

قلعه آمبر

به نظر می‌رسد توسعه متعادل در سطح ملی یکی از پیش‌شرط‌های نیل به اهداف توسعه پایدار است و در این راستا توجه به انواع گردشگری برای توسعه مناطق کم‌برخوردار و مقاصد نوظهور گردشگری اهمیت زیادی دارد و گردشگری فرهنگی و تاریخی، طبیعی، روستایی، طبیعت‌گردی، کشاورزی، مزرعه، جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های هنری و صنایع‌دستی، مراسم و بازی‌های بومی و محلی و… از اهم موضوعات گردشگری‌ و فعالیت‌هایی است که قابلیت اجرایی شدن را دارد اما در مورد رفع مسائل و مشکلاتی همچون بازاریابی محدود، نبود اطلاعات و آموزش‌های موثر روستاییان برای تامین خواسته‌های گردشگران، فصول محدود گردشگری روستایی، نبود زیرساخت‌ها، فقدان مهارت‌های مدیریتی و… باید برنامه‌ریزی شود تا گردشگر برای دریافت خدمات باکیفیت، دغدغه‌ای نداشته باشد و چنانچه در تدوین برنامه جامع، قابلیت‌های گردشگری مناطق مختلف برای توسعه این صنعت غفلت شود، به نتیجه قابل‌ اتکا و درخور تحسینی دست نخواهیم یافت.

از طرفی مناطق روستایی ایران و بخش کشاورزی به علت چالش‌های مختلفی همچون تغییرات آب و هوایی و خشک‌سالی بحران آب، مهاجرت روستایی و کاهش جمعیت روستایی، بازده پایین کشاورزی متداول با بحران و عدم پایداری مواجه هستند. بنابراین توجه به گردشگری کشاورزی به‌عنوان رهیافت مشوق توسعه پایدار در مناطق روستایی به‌ منزله یک پارادایم نوین توسعه کشاورزی و روستایی به جهانیان معرفی‌شده است. با توجه به چالش‌های مختلف در مناطق روستایی ایران، رویکرد چند کارکردی، به‌خصوص استفاده از ظرفیت گردشگری در مقابل رویکرد متداول استفاده صرف از منافع کشاورزی، برای تأمین معیشت مردم، می‌تواند فضای کارآفرینی توسعه اقتصادی را ترویج و توسعه دهد.

گردشگری روستایی می‌تواند به ‌عنوان منبع جدید درآمدی برای روستاییان باشد و تا اندازه‌ای مشکلات آن‌ها را حل و یا کمکی به تامین معیشت آن‌ها باشد. از آنجایی ‌که گردشگران معمولا افرادی هستند که بر اساس علایق و خواسته‌های خود به روستاها سفر می‌کنند و نسبت به خرید محصولات روستا از قبیل محصولات دامی، باغی، صنایع‌دستی، غذاهای سنتی و… اقدام می‌کنند؛ بنابراین موجب افزایش درآمد روستاییانی می‌شوند که به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم در این صنعت دخیل هستند و احداث و راه‌اندازی اقامتگاه‌ها، سفره‌خانه‌ها، رستوران‌ها و به ‌طورکلی اماکن تفریحی و ورزشی نیز با ایجاد اشتغال از طرفی باعث افزایش درآمدها و کاهش بیکاری و فقر می‌شود.

استان خراسان رضوی  با ۶ میلیون و ۴۳۴ هزار و ۵۰۱ نفر جمعیت ۸.۵ درصد از جمعیت کل کشور را در خود جای داده و دومین استان ایران از نظر میزان جمعیت محسوب می‌شود.

محدودیت‌های مسافرتی-گردشگری

با توجه به تعداد چهار میلیون و ۷۰۰ هزار و ۹۲۷ نفر جمعیت شهرنشین در استان ، ضریب شهرنشینی در خراسان رضوی برابر با ۷۳.۱ درصد است و جمعیت روستایی استان هم با یک‌ میلیون و ۷۳۰ هزار و ۴۶۷ نفر معادل ۲۶.۹ درصد جمعیت کل استان را شامل می‌شود که این تعداد در۳۲۸۱ روستا سکونت دارند.

پرجمعیت‌ترین شهرستان استان، شهرستان مشهد با جمعیتی بیش از سه میلیون و ۳۷۲ هزار نفر است که ۵۲.۴ درصد جمعیت استان در این شهرستان سکونت دارند و کم‌جمعیت‌ترین شهرستان استان، داورزن با جمعیت ۲۱ هزار و ۹۱۱ نفر است.

از تعداد ۳۲۸۱ روستا در این استان ۵۴ روستا به‌ عنوان روستای هدف گردشگری مصوب شده‌اند ولی سایر روستاها و مناطق استان نیز از ظرفیت‌های ویژه‌ای در حوزه گردشگری برخوردار هستند.

در چند سال اخیر گردشگری از بخش‌های مهم در فعالیت‌های اقتصادی به شمار آمده و همواره از دیدگاه‌های گوناگون مورد توجه قرارگرفته است، به رغم فعالیت‌های خوبی که در حوزه توسعه گردشگری، عمدتا مبتنی بر توسعه روستایی انجام ‌شده است و بخش گردشگری در استان دارای رشد اشتغال‌زایی مثبت بوده است، همچنان نواحی مختلف استان به دلیل بخشی‌نگری در برنامه‌های گذشته، نبود ارتباط بین سرمایه‌گذاری و شاخص‌های توسعه با نوعی عدم تعادل مواجه است و گرایش‌های سرمایه‌گذاری دولت در برنامه‌های گذشته و نبود توجه کافی به زیرساخت‌های مورد نیاز در مناطق مختلف استان، نتوانسته است نابرابری منطقه‌ای در استان را کاهش دهد، با توجه به اینکه مکان‌یابی سرمایه‌گذاری، تولید و اشتغال بخش خصوصی، به‌جای تبعیت از برنامه‌های توسعه پنج ‌ساله کشور یا استان و همچنین به دلیل نبود طرح جامع گردشگری استان، تابع انتخاب‌های مکان‌یابی کارآفرینان و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی بوده است، گردشگری عمدتا به مشهد و به ‌طور محدود به چند شهرستان در این استان پهناور محدود می‌شده و توزیع آن در شهرستان‌های استان در راستای توسعه متوازن منطقه‌ای نبوده و عمده اعتبارات و سرمایه‌گذاری‌ها  به مشهد اختصاص می‌یافته است.

اگرچه به دلیل توجه ویژه گردشگری روستایی به توسعه اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی با احیای خانه‌ها و عمارت‌های قدیمی، گردشگری کشاورزی و طبیعت‌گردی شاهد اقدامات خوبی برای حرکت به‌ سوی توسعه متوازن گردشگری در برخی نقاط استان خراسان رضوی بوده‌ایم اما این اقدامات کافی نبوده و وارد شدن صنعت گردشگری به‌ عنوان بخش اقتصادی تاثیرگذار بر زندگی مردم سایر شهرستان‌ها و روستاهای استان، نیازمند اقدامات و برنامه‌ریزی‌های جامع و بلندمدت مبتنی بر توسعه پایدار است، این برنامه‌ریزی‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که با وجود ایجاد اثرات مثبت اقتصادی، کمترین تاثیر مخرب را بر جوامع میزبان و محیط‌ زیست داشته باشد.

امروز تعداد زیادی از پروژه‌های مربوط به اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی در شهرها و روستاهای مستعد گردشگری استان به بهره‌برداری رسیده است و ادامه این روند می‌تواند گامی موثر و تحولی مثبت در راستای ترویج سیاست گردشگری متوازن در استان باشد.

امارات-گردشگری

در حال حاضر ۱۰۹ اقامت‌گاه بوم‌گردی دارای پروانه بهره‌برداری و فعال در استان خراسان رضوی وجود دارد که بررسی وضعیت پراکنش آن‌ها در سطح شهرستان‌های استان نویدبخش آینده خوبی برای توسعه گردشگری استان است، نحوه پراکندگی و استقرار این واحدها در سطح شهرستان‌های استان به ترتیب از بیشتر به کمتر به شرح ذیل است، گناباد ۱۲ واحد، نیشابور ۱۰ واحد، بینالود ۱۰ واحد، کلات ۱۰ واحد، تربت‌حیدریه ۱۰ واحد، خواف ۷ واحد، چناران ۶ واحد، بردسکن ۶ واحد، کوهسرخ ۶ واحد، بجستان ۴ واحد، داورزن ۴ واحد، خلیل‌آباد ۳ واحد، رشتخوار ۳ واحد، مشهد ۳ واحد، زبرخان ۳ واحد، سبزوار ۲ واحد، کاشمر۲ واحد، باخرز یک واحد، تایباد یک واحد، تربت‌جام یک واحد، جوین یک واحد، درگز یک واحد، فیروزه یک واحد، قوچان یک واحد، گلبهار یک واحد و شهرستان‌های جغتای، خوشاب، سرخس، ششتمد، زاوه، صالح‌آباد، فریمان و مه ولات در حال حاضر اقامت‌گاه بوم‌گردی راه‌اندازی نشده است.

تعداد ۱۵۵ واحد اقامت‌گاه بوم‌گردی دیگر دارای موافقت اولیه بوده که عمدتا تبدیلی و در حال تکمیل هستند و ۲۷ متقاضی جدید نیز برای اخذ مجوز موافقت اولیه در انتظار برگزاری کمیته برنامه‌ریزی اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی هستند. پیش‌بینی می‌شود مجموع واحدهای دارای پروانه بهره‌برداری تا پایان دولت دوازدهم در استان خراسان رضوی به بیش از ۱۵۰ اقامت‌گاه برسد و تمام شهرستان‌هایی که در حال حاضر فاقد اقامت‌گاه است تا آن زمان دارای حداقل یک اقامت‌گاه در حال بهره‌برداری خواهند بود. عمده شهرستان‌های استان خراسان رضوی نیز به لحاظ برخورداری از سایر تاسیسات و موسسات گردشگری وضعیت متعادلی ندارد و به دلیل حضور نداشتن دست‌اندرکاران بخش خصوصی در شهرستان‌ها و مناطق کم برخوردارتر استان، نقش‌آفرینی صنعت گردشگری در زمینهٔ توسعه اقتصادی، با توجه به توانمندی‌های موجود چشمگیر و قابل‌اعتنا نیست.

عدم تعادلی که در بازار گردشگری در فصول مختلف سال وجود دارد ازیک‌ طرف و عدم توازن گسترش تأسیسات و مؤسسات گردشگری در نقاط مختلف استان از سوی دیگر مستلزم برنامه‌ریزی و تدوین طرح جامعی است که متناسب با استعدادها و پتانسیل‌های موجود زیرساخت‌های لازم ایجاد و با پیش‌بینی تمهیدات لازم زمینه ترغیب و جذب سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی فراهم شود.

در شرایط موجود توجه به رویکرد مشارکتی از نظام تصمیم‌سازی تا اجرا و پس ‌از آن، با دخیل کردن کنش‌گران سطح استانی و بخش خصوصی و افزایش سهم بودجه جاری استان‌های ضعیف و کمتر برخوردار در قالب برنامه‌ریزی منطقه‌ای، از سازوکارهای مورد نیاز برای افزایش توان دولت در داشتن ظرفیت‌های توسعه موفق در حوزه گردشگری است، سیاست دولت باید بر اساس توجه به سرمایه‌گذاری در بخش‌های زیربنایی و تمرکززدایی و بهره‌گیری از توان‌های محلی و منطقه‌ای و سیاست‌های تشویقی، حمایتی و توانمندسازی اجتماع محلی بنا نهاده شود تا از این طریق توسعه صنعت گردشگری بتواند موجب توزیع عادلانه ثروت نیز بشود، در این صورت با توجه به وجود جاذبه‌های متعدد تاریخی و سیاحتی در جای‌جای استان، کم‌کم توسعه متوازن گردشگری در سراسر نقاط استان شکل خواهد گرفت و این امر می‌تواند اقتصاد مناطق مختلف استان را دگرگون کند و موجب رشد اقتصادی شهرهای کوچک را فراهم کند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

زاغ‌های یزد به کمک صنعت گردشگری می‌آیند

خدمت و خسارت کرونا به گردشگری ایران

معرفی پیشگامان گردشگری MICE در بحران کرونا

عقبگرد ۳۰ساله گردشگری در ۲۰۲۰

صنعت گردشگری بین‌المللی به سبب بحران بی‌سابقه کرونا در سال ۲۰۲۰ با کاهش بیش از ۷۰درصدی ورود گردشگران بین‌المللی به سطح آمار سال ۱۹۹۰ میلادی تنزل پیدا کرده است.

 سازمان جهانی گردشگری (WTO) در گزارش جدید خود از کاهش بیش از ۷۰درصدی ورود گردشگران بین‌المللی در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۰ به سبب محدویت‌های سفر، کاهش اعتماد مسافران و چالش جهانی ویروس کرونا خبر داده تا در مجموع بدترین سال ممکن در تاریخ گردشگری بین‌الملل به ثبت برسد.

بر اساس آمار و ارقام منتشرشده از سوی سازمان جهانی گردشگری، مقاصد بین‌المللی در فاصله زمانی ژانویه تا اکتبر امسال، پذیرای ۹۰۰ میلیون توریست کمتر در مقایسه با آمار مشابه سال ۲۰۱۹ بودند که این به معنای از دست دادن ۹۳۵ میلیارد دلار درآمدهای صادراتی حاصل از گردشگری بین‌الملل است.

این رقم بیش از ۱۰ برابر بیشتر از زیانی است که صنعت گردشگری در سال ۲۰۰۹ به سبب بحران جهانی اقتصاد متحمل شده بود.

«زوراب پولولیکاشویلی» دبیرکل سازمان جهانی گردشگری در این‌باره توضیح داد: «از زمان آغاز  این بحران، سازمان جهانی گردشگری اطلاعات قابل اعتمادی را درباره تاثیرات بی‌سابقه همه‌گیری ویروس کرونا بر گردشگری جهانی در اختیار دولت‌ها و کسب و کارها قرار داده است. گرچه خبرهای کشف واکسن کرونا موجب تقویت اعتماد گردشگران شده اما تا بهبود این شرایط راهی طولانی در پیش داریم. بنابراین باید تلاش‌های‌مان را برای بازکردن ایمن مرزها و حمایت از مشاغل و کسب و کارهای وابسته به گردشگری مضاعف کنیم. بیش از پیش روشن است که صنعت گردشگری یکی از بخش‌هایی است که بیشترین آسیب‌ها را بر اثر این بحران بی‌سابقه متحمل شده است».

بر اساس شواهد موجود، سازمان جهانی گردشگری پیش‌بینی می‌کند، میزان ورود گردشگران بین‌المللی در کل سال ۲۰۲۰ با کاهش ۷۰ تا ۷۵ درصدی همراه باشد که در این صورت گردشگری جهانی عقبگردی ۳۰ ساله به آمارهای سال ۱۹۹۰ خواهد داشت و در مقایسه با سال گذشته یک میلیارد نفر گردشگر کمتر و ۱.۱ تریلیون دلار کاهش در سود خود را تجربه خواهد کرد.

این تنزل چشمگیر در گرشگری بین‌المللی می‌تواند با ضرر اقتصادی دو تریلیون دلاری برای تولید ناخالص جهان همراه باشد.

آسیا-پاسیفیک به عنوان اولین منطقه‌ای که تحت تاثیرات منفی شیوع ویروس کرونا قرار داشت و بیشترین محدویت‌های سفری را تا به امروز تجربه کرده، طی ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۰ با ۸۲ درصد شاهد بالاترین نرخ کاهش ورود گردشگران بین‌المللی بوده و پس از آن منطقه خاورمیانه نزول ۷۳ درصدی را به ثبت رسانده است. آفریقا نیز از ژانویه تا اکتبر سال جاری میلادی ۶۹ درصد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کمتر پذیرای گردشگران بین‌المللی بوده و این میزان کاهش برای مناطق اروپا و آمریکا هر کدام ۶۸ درصد بوده است.

 

همچنین محدویت‌های سفری در سطح جهان طی ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۰ از ژانویه سیر صعودی خود را آغاز کرده و در ماه‌های آوریل، می و ژوئن به ترتیب با منفی ۹۷، ۹۶ و ۹۱ درصد به بالاترین سطخ خود رسیده و در انتهای ماه اکتبر همچنان ۸۳ درصد از محدویت‌های سفری در سراسر جهان برقرار بوده است، گرچه این محدویت‌ها پس از ماه اکتبر کاهش یافته و چندی پیش سازمان جهانی گردشگری به طور رسمی اعلام کرد ۷۰درصد از مقاصد گردشگری جهان محدودیت‌های ناشی از شیوع ویروس کرونا را کاهش داده‌اند و از هر چهار مقصد فقط یک مقصد همچنان به طور کامل به روی گردشگران خارجی بسته است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

گردشگری در انتظار واکسیناسیون نمی‌نشیند

ترور، ویزا، کرونا؛ چالش گردشگری ایران کدام است؟

مقابله با تهدیدات فرهنگی کشور با موشک گردشگری

در حالی ناامیدی بر صنعت گردشگری کشورمان حاکم شده که فعالان گردشگری یزد با چنته‌ای از پیشنهادات به استقبال پسا کرونا رفته‌ و تعامل و حمایت مسئولان برای تحقق آنها خواستار هستند.

گردشگری پسا کرونا که برای همه دنیا در حال برنامه‌ریزی است، در ایران هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و نه تنها برای آینده آن به معنای واقعی اقدامی نشده بلکه اغلب مسئولان نگاهی ناامیدانه به این صنعت دارند و به نظر آینده آن را تمام‌شده می‌دانند.

این نگاه ناامیدانه که شاید بیشتر از نوع حمایت‌ مسئولان در دوران کرونا قابل مشاهده باشد، موضوعی است که هزاران شغل و اقتصاد وابسته به این صنعت را در کشورمان به مخاطره می‌اندازد؛ هر چند که در همین دوران کرونا نیز بخش قابل توجهی از نیروهای متخصص در این صنعت ریزش داشته و زیرساخت‌های مربوطه دچار آسیب شده است.

«اصغرآقا نبیل» رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی استان یزد با تایید آسیب جدی کرونا به صنعت گردشگری کشور،تاکید می‌کند: باید کرونا را فرصتی مغتنم برای رونق و احیای این صنعت در نظر بگیریم و از این فرصت پیش‌آمده به نحو مطلوبی بهره بگیریم.

وی با بیان این که تسهیلات حمایتی دولت از صنعت گردشگری به هیچ وجه پاسخگوی چنین سیسات و تصمیمی نیست، می‌گوید: البته این تسهیلات که با ناهماهنگی‌های دستگاه‌ها نیز همراه بوده نیز با استقبال زیادی همراه نشده چرا که اصلاً متناسب با نیاز متقاضیان نبوده است.

در نومیدی بسی امید است اگر…

در کنار تمام مشکلاتی که بر این صنعت چیره شده، هنوز هم فعالان گردشگری چنته‌های خود را پر از پیشنهادات و طرح و راهکارهایی کرده‌اند که با استفاده از آن‌ها می‌توان گردشگری رو به افول کشور را نجات داد که یکی از مهمترین این راهکارها اصلاح قوانین موجود یا تدوین قوانین جدید در راستای ثبیت و ارتقای جایگاه این صنعت در پساکروناست.

نبیل در این خصوص از ضرورت توجه به مسئله آموزش در صنعت گردشگری می‌گوید و ابراز می‌کند: متاسفانه با توجه به خسارات‌ کرونا و ریزش نیروهای متخصص، اهتمام به مسئله آموزش نیرو یکی از مقوله‌های اساسی برای احیای گردشگری پساکروناست.

وی از لزوم مشارکت ذی‌نفعان در توسعه اشتغالزایی صنعت گردشگری یاد می‌کند و می‌گوید: حضور همه کارآفرینان و فعالان گردشگری برای اصلاح قوانین و قانون‌گذاری در این صنعت ضروری است.

رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی استان به هم‌افزایی دستگاه‌ها در برندسازی یزد تاکید می‌کند و می‌گوید: شهرداری، اداره کل میراث فرهنگی و دانشگاه‌ها باید در این خصوص به اجماع برسند و برای برندسازی یزد همت کنند تا در دوران پسا کرونا، بستری برای جلب گردشگران بیشتر فراهم شده باشد.

ضعف در معرفی واقعیت‌های ایران

«سیدرضا بهادری» کارگزار اشتغال استان یزد در طرح ملی تکاپو هم در خصوص راهکارهای احیای صنعت گردشگری به خبرنگار ایسنا، می‌گوید: اثر تکاثری گردشگری به معنای پویایی اقتصاد است و می‌تواند منجر به اشتغالزایی تضمین شده برای تمام فارغ التحصیلان بیکار شود.

وی با اشاره به وضعیت نامطلوب این صنعت به ویژه در حوزه راهنمایان گردشگری، اظهار می‌کند: امروز ۲۲ هزار بیکار در کشور وجود دارد که ۱۳ هزار نفر از این جمعیت را صرفاً راهنمایان گردشگری تشکیل می‌دهند.

بهادری در ادامه مهمترین موضوع را اقدام برای مقابله با ایران هراسی و اسلام هراسی می‌داند و می‌گوید: هنوز در دنیا کشور ایران با کشور عراق اشتباه گرفته می‌شود و اسلام هراسی و ایران هراسی جزو دو معضل اساسی در گردشگری کشورماست.

وی به بسترهای مهیای فضای مجازی مانند یوتیوب و اینستاگرام اشاره و خاطرنشان می‌کند: دنیا از همین ظرفیت‌ها برای تولید محتوا علیه ایران استفاده کرده اما ما در تولید محتوا برای معرفی واقعیت‌هایمان ضعیف کرده‌ایم.

بودجه‌ای برای تبلیغات گردشگری

بهادری خواستار تخصیص بودجه و افزایش بودجه حوزه تبلیغات و تولید محتوای گردشگری، از سوی مسئولان می‌شود و تصریح می‌کند: یزد می‌تواند به عنوان پایلوت حوزه تبلیغات کشور و به عنوان شهر میراث جهانی آغازگر این اقدام باشد.

وی با گلایه از نبود اهتمام لازم به گردشگری ایمن و سفر مسئولانه در کشورمان، می‌گوید: از روستا گرفته تا کویر، ایرانی سراسر جاذبه تاریخی و ارزشمند مغفول مانده و تبلیغ علیه سفر از سوی صدا و سیما و وزارت بهداشت، همچنان ادامه دارد.

وی با تاکید بر این که نابودی گردشگری، دامن‌گیر تمام صنایع و مشاغل وابسته به آن خواهد شد، تصریح می‌کند: تعطیلی سفر به معنای تعطیلی همه صنایع وابسته به صنعت گردشگری و نابودی این بخش اقتصادی در کشورمان است.

این مسئول خواستار تهیه بن‌ سفر از اعتبار مربوط به سفرهای داخلی و اهتمام به آن در بودجه ۱۴۰۰ می‌شود و می‌گوید: گردشگری برای رونق گرفتن در دوران پسا کرونا به تبلیغات و پژوهش و تقویت فضای مجازی نیاز دارد و باید این مسئله مورد اهتمام وزارت میراث و مجلس شورای اسلامی قرار گیرد.

گردشگری، مسئلیه‌ای امنیتی برای کشور

بهادری مسئله گردشگری، را مسئله‌ای امنیتی در کشور می‌داند و می‌گوید: تهدیدهای فرهنگی و مشکلات ایران هراسی و اسلام هراسی باید بر شانه گردشگری برطرف شود.

البته نبیل هم در این خصوص می‌گوید: سال‌های گذشته یک گردشگر امریگایی در یزد مسلمان شد و به کشورش برگشت و اتفاقات متعدد و زیادی به واسطه صنعت گردشگری، برای کشورمان افتاده است.

وی با بیان این که ایران در صنعت موشکی با قدرت زیادی در حال پیشرفت است، می‌گوید: صنعت نظامی برای افزایش امنیت کشورمان در اولویت است اما آیا راهکاری برای تهدیدات فرهنگی داریم؟

این مسئول صنعت گردشگری را تنها ابزار جدی مقابله با معضلات فرهنگی و تهدیدات بیرونی می‌داند و بر توجه بیش از پیش مسئولان و افزایش بودجه‌ این بخش تاکید می‌کند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

با جوانان هیجانی گردشگری باید چه کرد؟

یزد مقصد ایمن گردشگری می‌شود

تعالی گردشگری نیازمند حمایت دستگاه‌های ذی‌ربط است

موفقیت صنعت هتل‌داری و گردشگری در گرو توجه به بخش خصوصی

یک کارشناس گردشگری گفت: توجه به بخش خصوصی و واگذاری بخشی از تصدی‌ها به این بخش، سبب ارتقای و بهبود شرایط گردشگری می‌شود.

سید مسعود منتجبی در خصوص سیاست‌های دولت در زمینه گردشگری اظهار کرد: یکی از اصول موجود در زمینه گردشگری بیان می‌کند که در صورتی در حوزه صنعت هتل‌داری و گردشگری موفق عمل خواهیم کرد که تمرکز بیشتری روی فعالیت‌های بخش‌ خصوصی داشته‌ باشیم. به اعتقاد من چنانچه دولت، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی را انجام دهد و از طرفی دیگر با اعتماد به تشکل‌ها و توانمندی‌های بخش خصوصی، اجرای این سیاست‌گذاری‌ها را به این بخش واگذار کند، می‌توانیم مسیر بهتری را در جهت ارتقای این صنعت در پیش بگیریم.

وی ادامه داد: طی یک سال اخیر، وزارت گردشگری تلاش کرده‌است که بخشی از تصدی‌های خود در حوزه گردشگری را به بخش خصوصی واگذار کند اما شیوع ویروس کرونا بخش‌های مختلف صنایع و به ویژه صنعت گردشگری را تحت تاثیر خود قرار داده و مانع طی شدن روند طبیعی این امر شده‌است. ما در یک سال گذشته شاهد تلاش‌های معاونت گردشگری مبنی بر واگذاری بخش‌هایی از فعالیت‌های گردشگری به بخش خصوصی و تقویت تشکل‌ها بوده‌ایم.

این کارشناس گردشگری خاطرنشان کرد: همانطور که می‌دانید از ابتدای برنامه ششم قرار بر این شد که تشکل‌ها به صورت مستقل و توسط وزارت‌خانه شکل گرفته و فعالیت کنند. این فرایند حدود دو سال به طول انجامید؛ به طوری که انجمن‌های حرفه‌ای تخصصی در زمینه‌های مختلف هتل‌داری و واحدهای اقامتی تحت عنوان جامعه حرفه‌ای و در حوزه دفاتر خدمات مسافرتی تحت عنوان انجمن حرفه‌ای شکل گرفته‌ و سازمان به آن‌ها هویت بخشید. این انجمن‌ها در چارچوب سیاست‌ها و برنامه‌های سازمان ایجاد شده و فعالیت می‌کند.

منتجبی اضافه کرد: به عنوان مثال در استان خراسان رضوی حدود یک سال و نیم یا دو سال است که جامعه هتل‌داران تشکیل شده‌ و عمر تشکیل جوامع دیگر بین ۶ ماه تا یک سال است؛ به گونه‌ای که فعالیت‌های حوزه‌ تصدی‌گری به صورت تدریجی از اداره کل میراث فرهنگی به این تشکل‌ها واگذار می‌شود.

وی افزود: به نظر من با تحقق کامل این برنامه، بر خواسته قلبی سال‌های متمادی بخش خصوصی مبنی بر امکان تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌ها توسط این بخش، جامه عمل پوشانده‌می‌شود. در حالی که در ابتدای اجرای هر برنامه‌ریزی به این شکل ممکن است کاستی‌ها و نقاط ضعفی وجود داشته ‌باشد اما من معتقد هستم که قطعا مسیر خود را پیدا خواهد کرد و سبب تعالی صنعت خواهد شد و کمک می‌کند که دولت بیشتر بخش‌های برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری را انجام دهد.

این کارشناس گردشگری تصریح کرد: گردشگری ثابت کرده هر زمان شرایط و امکان رشد برای این صنعت مهیا بوده، بسیار بر شئون مختلف جامعه تاثیرگذار بوده‌است. به عنوان مثال می‌توان به تاثیر شگرف گردشگری و ورود مسافران بر وضعیت و تفاوت بخش‌های مختلف اقتصادی مشهد قبل از شیوع ویروس کرونا و زمانی که مسافران وارد مشهد می‌شدند و شرایط کنونی که ورود مسافر به مشهد صورت نمی‌گیرد، اشاره کرد. بنابراین گردشگری قطعا می‌تواند در سبد اقتصادی کشور نقش پررنگی ایفا کند؛ همانطور که آمار و ارقام نیز نشانگر این موضوع است.

منتجبی تشریح کرد: با توجه به روند ورود زائرین و گردشگران سلامت از کشورهای حاشیه خلیج فارس به مشهد در دو سال اخیر شاهد افزایش بی‌نظیر این نوع گردشگری هستیم؛ به طوری که باعث تحول حوزه گردشگری بوده‌است. به عنوان نمونه ترکیه درآمدی دو میلیارد دلاری از ورود گردشگر و برنامه‌های گردشگری شهر قونیه طی سال گذشته به دست آورده که می‌توان این درآمد را با فرصت‌ها، جاذبه‌ها و تنوع گردشگری کشور ما که پتانسیل بهره‌برداری و تبدیل شدن به جاذبه‌های گردشگری و اقتصادی دارد، مقایسه کرد. در نتیجه به اعتقاد من گردشگری با برنامه‌ریزی وسیاست‌گذاری اصولی  نقشی عمده در سبد اقتصاد هر جامعه‌ای ایفا خواهد کرد.

وی در خصوص برنامه‌ریزی‌ها در جهت فعالیت‌های گردشگری در شرایط کرونایی عنوان کرد: به نظر من در مساله شیوع ویروس کرونا، حوزه گردشگری مظلوم واقع شده‌است؛ به این معنی که محوریت عمده تبلیغاتی که برای کنترل و مبارزه با این ویروس صورت گرفت، سفر نکردن همه شئون جامعه بوده‌ است؛ در حالی که به اعتقاد من سفر برنامه‌ریزی ‌شده و در چارچوب پروتکل‌ها ممکن است هیچ آسیبی و لطمه‌ای برای کسی ایجاد نکند.

این کارشناس گردشگری اظهار کرد: به عنوان نمونه سفر به کیش در ۶ ماه اول سال که پیک کرونا نیز بود، با رعایت پروتکل‌های بهداشتی اتفاق افتاد. به این ترتیب معرفی مناسب و تاکید بر چارچوب پروتکل‌های بهداشتی می‌توانست تاثیر بسیاری بر لطمه وارد شده به بخش گردشگری، ایجاد کند و به تعبیری از این آسیب جلوگیری کند.

منتجبی بیان کرد: اما شیوع ویروس کرونا، تحول و رشد حوزه‌های مبتنی بر IT و شبکه‌های اینترنتی و مجازی را در پی داشته که این تغییر در شئون مختلف مشاهده می‌شود. در حوزه گردشگری نیز اتفاقاتی رخ داده‌ و یا در شرف اجراست؛ به طوری که شبکه‌های توسعه و یا شبکه‌های آنلاین مربوط به خدمات حوزه گردشگری، تقویت می‌شود اما به اعتقاد من شوک وارد شده از این لطمه تأثیر منفی بر نگاه باز و کلی نسبت به توسعه  فعالیت‌های IT داشته ‌است.

وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر در همه جای دنیا این نگرش وجود دارد که با سیاست‌ها و تمهیدات حوزه‌های بهداشتی و تصمیم‌گیرنده در این زمینه، سال آینده و به اعتقاد من تا تابستان سال آینده موج سنگین و ویرانگر کرونا را مهار خواهیم‌کرد و امیدوارم که از تابستان سال آینده شاهد روند رو به رشد و خوب گردشگری باشیم.

منبع:ایسنا

مرتبط:

تاریخچه هتل عباسی اصفهان

هتل سیار _فناوری جدید در صنعت مهمان‌نوازی

نقاهتگاه جدید کرونا در ایران؛ از هتل‌های ۵ ستاره تا مهمانسراهای ۵۰ ساله

سیلِ گردشگران در پساکرونا به کدام سو می‌رود؟

یک فعال گردشگری در کرمانشاه معتقد است، در دوران پساکرونا سیل گردشگران بجای مناطق پرتردد و شلوغ گردشگرپذیر، بیشتر به سمت مناطق کمتر شناخته شده و روستاها روانه می‌شود، بنابراین باید ازهم اکنون با تبلیغات ظرفیت هایمان را در این بخش معرفی کنیم.

یاور عبیری در گفت وگو با ایسنا، بابیان اینکه کرونا حدود یکسالی است فعالیت های گردشگری را تاحدودی فلج کرده، اظهار کرد: بسیاری از حوزه های گردشگری استان از جمله اقامتگاه‌های بوم گردی از زمستان سال گذشته خود را برای روزهای پردرآمد نوروز آماده می کردند، اما متاسفانه شیوع کرونا باعث توقف اکثر فعالیت های گردشگری شد.

وی افزود: در شرایط کنونی که فعالیت های گردشگری چندان رونق ندارد، می توانیم روی بخشی از  خلاء هایی که درحوزه گردشگری استان داریم کار کنیم تا برای دوران پساکرونا سهم خوبی را از حجم بالای گردشگری آن دوران داشته باشیم.

بازرس جامعه حرفه ای اقامتگاه های بوم گردی کشور “آموزش” را از جمله این خلاء ها اعلام کرد و گفت: این آموزش و بروزرسانی دانش گردشگری در دو بخش فعالین حوزه گردشگری همچون راهنمایان، دفاتر گردشگری، مراکز اقامتی و پذیرایی و نیز در بخش تقویت فرهنگ گردشگرپذیری مردم باید انجام گیرد.

وی با تاکید براینکه این آموزش ها می تواند به شکل آنلاین توسط اداره کل میراث فرهنگی استان انجام گیرد، گفت: باید بستری فراهم شود که این آموزش ها از سطح مرکز استان تا سطح جوامع محلی کوچک که می توانند گردشگرپذیر باشند را در برگیرد.

این فعال گردشگری در ادامه با پُراهمیت خواندن لزوم آموزش های گردشگری به جوامع محلی عنوان کرد: معتقدم در دوران پساکرونا سیل گردشگران به جای اماکن معروف و پرتردد به سمت مناطق کمتر شناخته شده و روستاهای گردشگری روانه خواهد شد.

وی در این باره توضیح داد: زمانی که بیماری کرونا فروکش کند، ترس از ابتلاء به بیماری کرونا همچنان در جان مردم و گردشگران  وجود دارد، برای همین ترجیح  می دهند به جای اینکه به اماکن گردشگری شلوغ و پرتردد مسافرت کنند، به جاهایی سفر کنند که کمتر شناخته شده و به دور از شلوغی باشد.

عبیری اضافه کرد: براین اساس، پیش بینی می کنم در آینده تا حداقل چندماهی تورهای بزرگ گردشگری را به مانند سابق نخواهیم داشت و بیشتر سفرها به شکل خانوادگی و به سمت روستاها انجام می گیرد، لذا از آمار بازدید از اماکن معروف گردشگری کاسته می شود و در مقابل آمار گردشگری مناطق بکر و طبیعی افزایش پیدا می کند.

وی تاکید کرد: در این راستا، باید از هم اکنون در بحث آموزش جوامع محلی و بویژه راهنمایان محلی تلاش کنیم، موضوعی که تاکنون کمتر به آن توجه شده است.

این فعال گردشگری در ادامه با بیان اینکه در شرایط کرونایی کنونی فعالیت مراکز گردشگری تعطیل شده، اما تبلیغات نباید تعطیل شود، اعلام کرد: متاسفانه در حال حاضر چندان روی بُعد تبلیغاتی و معرفی جاذبه های گردشگری استان کار نمی شود، هرچند که ابتدای سال چند برنامه خوب مانند برگزاری فم تورها و پخش سریال “نون.خ” را داشتیم، اما هرچه پیش رفتیم برنامه ها کمرنگ و کمرنگ‌تر شد و اکنون دیگر هیچ برنامه تبلیغی نداریم.

وی خاطرنشان کرد: قطعا هرچه بتوانیم در دوره کرونا روی تبلیغاتمان کار کنیم، نتیجه آن را برای دوران پساکرونا خواهیم دید و می توانیم سهم خوبی از بازار پررونق گردشگری آن زمان را داشته باشیم.

مدیراقامتگاه بوم گردی آرتین دینور در ادامه این گفت و گو به خسارت های بالایی که کرونا به اقامتگاه های بوم گردی استان کرمانشاه وارد کرده اشاره کرد و افزود: اقامتگاه های بوم گردی مراکز اقامتی نوپایی هستند که طی چندسال اخیر در استان شکل گرفته اند و صاحبانشان نیز سرمایه گذاری زیادی را برای راه اندازی آنها داشته اند که شیوع کرونا این فعالین گردشگری را با مشکلات زیادی مواجه کرد.

وی اضافه کرد: بسیاری از این اقامتگاه ها طی ۱۰ماه گذشته حتی یک میلیون تومان هم درآمد نداشته اند و دچار خسارت مالی زیاده شده اند، برای همین برخی از آنها واحدهایشان را برای فروش گذاشته اند.

عبیری تصریح کرد: هرچند دولت در ابتدا برای حمایت از تاسیسات گردشگری و از جمله اقامتگاه های بوم گردی حمایت هایی همچون امهال وام ها تا پایان سال و پرداخت تسهیلات در نظر گرفت، اما واقعیت این است که بسیاری از بانک ها هنوز زیربار این دستورالعمل ها نرفته اند و اقساط خود را طلب می‌کنند.

این فعال گردشگری در ادامه با تاکید براینکه اقامتگاه‌های بوم گردی کرمانشاه با رعایت کامل پروتکل های بهداشتی پذیرای گردشگران هستند، اعلام کرد: در دوران کرونا و پس از آن گردشگران بیش از هرچیزی نیازمند آرامش و امنیت خاطر داشتن از سالم و بهداشتی بودن مراکز اقامتی هستند، بنابراین با رعایت کامل پروتکل های بهداشتی تا دوره پساکرونا این اطمینان را به آنها می‌دهیم که با خیالت راحت مسافرت کنند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

کوبا _ مصون از کرونا و پذیرای گردشگران

گردشگران به «ماچوپیچو» بازمی‌گردند

صدور ویزای ایران برای گردشگران تجاری و درمانی

رونق گردشگری و بوم‌گردی با توسعه ارتباطات روستایی

اتصال اکثر روستاهای کشور به شبکه ارتباطی امکان ارتباط گردشگران با اقامت‌های بوم‌گردی در اقصی نقاط کشور شده است که همین امر به رونق گردشگری به ویژه گردشگری روستایی شده است.

از زمان شیوع ویروس کرونا، یکی از مهم‌ترین صنایعی که تحت تاثیر قرار گرفت، گردشگری بود و با توجه به کاهش جدی مسافرت‌ها در ماه‌های گذشته، از حمل و نقل تا خدمات هتل‌داری در جهان، بیشترین آسیب را از این موضوع دیده‌اند.

بیماری همه‌گیر کرونا برای صنعت گردشگری ویرانگر بوده است و به نظر نمی‌رسد به این زودی، سفرها دوباره از سر گرفته شوند و به میزان قبل از همه‌گیری بازگردد. حتی با بهبود این بخش، اعضای صنعت در جذب مشتری با رقابت سختی روبرو خواهند شد.

با وجود این به نظر می‌رسد فناوری اطلاعات می‌تواند در این زمینه موثر باشد. برای مثال به دلیل دسترسی راحت به برخی فناوری‌ها، شرکت‌های هواپیمایی، آژانس‌های مسافرتی و گروه‌های گردشگری علاقه فزاینده‌ای به استفاده از فناوری واقعیت مجازی (VR) برای جذب مشتریان احتمالی نشان داده‌اند. این فناوری می‌تواند از طریق عکاسی ۳۶۰ درجه واقعیتی ساخته و طعم گردشگری مجازی را ارائه دهد و افراد را به این واقعیت مجازی وارد کند.

در این راستا همچنین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، با انتشار ویدئویی از «ایران هوشمند»، رونق گردشگری و گسترش بوم‌گردی‌ها در روستاها به‌واسطه توسعه ارتباطات روستایی را مورد بررسی قرار داده است.

تحقق وعده «عدالت ارتباطی» با توسعه ارتباطات روستایی، علاوه بر اینکه کسب‌وکار بسیاری از روستاییان کشور را رونق بخشیده است منجر به رونق صنعت گردشگری به ویژه گردشگری روستایی با گسترش بوم‌گردی‌ها شده است.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، برای تحقق «عدالت ارتباطی» که از مصادیق «عدالت اجتماعی» است، تاکنون توانسته است نزدیک به ۹۵ درصد روستاهای بالای ۲۰ خانوار کشور را به شبکه ارتباطی متصل کند که این عدد تا پایان سال به ۱۰۰ درصد می‌رسد.

منبع:ایسنا

مرتبط:

رونق گردشگری در قبرس به روش هوشمند

بسته‌های حمایتی سوئد برای رونق گردشگری

نقش کارآفرینان گردشگری در توسعه نواحی جاذب گردشگر

نقش کارآفرینان گردشگری در توسعه نواحی جاذب گردشگر

امروزه کارآفرینی در گردشگری اهمیت زیادی پیدا کرده است. نقش کارآفرینان گردشگری برای توسعه نواحی مختلف جاذب گردشگر می‌تواند بسیار حیاتی باشد. همچنین مسئولیت محیطی کارآفرینی می‌تواند مبنایی برای استفاده از منابع طبیعی باشد و بر ارزش‌های غیر مادی و منابع طبیعی تجدید شونده تاکید ویژه‌ای داشته باشد.

 باید توجه داشت که امروزه کشورهای بزرگ صنعتی و پیشرفته جهان، در پرتو وجود افراد تحصیل کرده و متخصص مراکز علمی، تحقیقاتی و فرهنگی، نه تنها به نحو شایسته و مطلوب از منابع و سرمایه‌های کشور بهره‌مند می‌شوند و با استفاده از آنان، چرخ‌های تکنیک و تولید برای رشد و توسعه کشور به حرکت در می‌آید، بلکه در این حرکت به ابداعات و نوآوری‌هایی دست می یابند که منجر به تسریع در رشد و توسعه کشور می‌شود. محققان در پژوهشی با عنوان «اهمیت ترویج کارآفرینی در صنعت گردشگری» آورده‌اند: «موضوع کارآفرینی و ترویج آن در بخش گردشگری به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی کشور، اهمیت پیدا می‌کند».

در این پژوهش که توسط پری نجفی کارشناس مرکز مطالعات و تحقیقات توسعه جهاد دانشگاهی و سیامک آزادی مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات توسعه جهاد دانشگاهی انجام شده، آمده است: «کارآفرینی با رشد گردشگری و افزایش تقاضاهای جدید نسبت به انواع مختلف گردشگری وابسته است و فعالیت‌های گردشگری اصولا از نوع بنگاه‌های اقتصادی کوچک است». بنابراین با توجه به تغییرات سریع اجتماعی و اقتصادی در سطح بین‌المللی، توجه به مسئله جهانی شدن در بخش‌های گوناگون اقتصادی از جمله گردشگری، امری اجتناب ناپذیر است.

شرکت‌های کوچک اغلب می‌توانند واکنش سریعی به نیازها و بازارهای جدید بدهند و این مقدمه‌ای برای انواع نوآوری‌ها می‌شود. مشخصه بارز کارآفرینان کوچک این است که خلاءها را پُر می‌کنند. آن‌ها توانایی شناسایی فرصت‌های بارز و توسعه محصولات یا خدمات جدیدی که مورد تقاضای بازار است را دارند. کارآفرینان همچنین فرصت‌های به کارگیری منابع جدید اقتصادی را فراهم می‌کنند.

آن‌ها سازمان‌ها یا نهادهای بزرگ را تغییر نمی‌دهند بلکه یک استراتژی جدید مدیریت و رهبری را فراهم می‌کنند. علاوه بر اشتغال‌زایی، بنگاه‌های اقتصادی کوچک نیز بازیگران بزرگی در عرصه نوآوری هستند. بنابراین، به نظر می‌رسد که کارآفرینان ارتباط دهنده بزرگی بین محصول و تامین خدمات باشند.

این صنعت اکنون در بسیاری از کشورها با رشد سریع‌تر نسبت به سایر بخش‌های اقتصادی و با ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، یک صنعت پیشرو تلقی می‌شود. امروزه گردشگری به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را «صادرات نامرئی» نام نهاده‌اند. در تقسیم‌بندی مهم‌ترین منابع درآمدزایی در جهان، صنعت اکتشاف نفت و بهره‌برداری از آن به عنوان پردرآمدترین فعالیت صنعتی مطرح می‌شود و پس از آن صنعت خودروسازی و در رتبه سوم گردشگری و جذب گردشگر قرار دارد.

گردشگری سرمایه‌ای ارزشمند است که می‌توان با صرف هزینه معمول آغازین، بهره‌وری پُر سود دائمی را از آن انتظار داشت. حال اگر به صنعت ماشین‌سازی برگردیم، در می‌یابیم که برخلاف پیشرفت تکنولوژی و طبق پیش‌بینی کارشناسان در آینده‌ای نزدیک تحولی اساسی در این چیدمان به وجود خواهد آمد. به طوری که گردشگری با در اختیار گرفتن فناوری‌های پیشرفته و با توجه به رویکرد کشورها، رتبه اول درآمد زایی ارزی را در کشورهای جهان به خود اختصاص خواهد داد.

محققان می‌گویند، بین فرهنگ مردم و گرایش به کارآفرینی رابطه وجود دارد. برخی از فرهنگ‌ها یا گروه‌های اجتماعی بیشتر از فرهنگ‌ها و گروه‌های دیگر به رفتارهای کارآفرینی توجه می‌کنند. مطابق این دیدگاه، عواملی که در حمایت از کارآفرینان موثرند مواردی مانند سنت کارآفرینی، موقعیت خانوادگی، جایگاه اجتماعی و سطح آموزش است. این عقیده وجود دارد که افراد خانواده‌هایی که در گذشته کسب و کار کوچکی داشتند نسبت به دیگران بیشتر تمایل به کارآفرینی دارند. بنابراین، درک مبانی اجتماعی و فرهنگی یک منطقه یا اجتماع خاص می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای ایجاد اقتصاد و جامعه کارآفرینانه را فراهم کند.

نقش کارآفرینان گردشگری برای توسعه نواحی مختلف جاذب گردشگر اهمیت دارد

امروزه کارآفرینی در گردشگری اهمیت زیادی پیدا کرده است. نقش کارآفرینان گردشگری برای توسعه نواحی مختلف جاذب گردشگر می‌تواند بسیار حیاتی باشد. همچنین مسئولیت محیطی کارآفرینی می‌تواند مبنایی برای استفاده از منابع طبیعی باشد و بر ارزش‌های غیر مادی و منابع طبیعی تجدید شونده تاکید ویژه‌ای داشته باشد.

کارآفرینی سازگار با محیط باید ویژگی‌هایی مانند توجه به محیط طبیعی، بومی، محلی، توجه به صنایع دستی و منحصر به فرد را داشته باشد. شرکت‌هایی که کارآفرینی آن‌ها به صورت فعالیت پایدار است، معمولا کوچک هستند. تشکیلات اقتصادی توریستی در مقیاس کوچک پتانسیل زیادی برای ارائه خدمات و محصولات توریستی دارا هستند.

کارآفرینی پایدار را می‌توان به دسته‌های پاسخگویی به گردشگران و ارائه خدمات براساس فرصت‌های متناسب با طبیعت، بهره‌برداری پایدار از دانه‌های وحشی، قارچ‌ها، رستنی‌ها و سایر محصولات جمع‌آوری شده از طبیعت، بهره‌برداری از نباتات وحشی به عنوان مناظر و چشم‌انداز استفاده در مقیاس کوچک و پایدار از جنگل، استفاده مناسب از منابع آبی و استفاده مناسب از سایر خدماتی که از طبیعت گرفته می‌شوند تقسیم کرد.

در حقیقت آموزش و ترویج فرآیند کارآفرینی سیاستی است که به طور مستقیم در کمیت و کیفیت عرضه در یک جامعه اثر می‌گذارد. به همین دلیل است که در بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای پیشرفته که حتی الامکان در آن‌ها مشکلات و موانع برطرف شده‌اند، دولت‌ها به شکوفا کردن توان بالقوه مردم پرداخته‌اند. در واقع با اجرای این سیاست همواره می‌توان به اهداف گوناگونی مانند شناخت فرصت‌ها و چگونگی بهره‌برداری از آن‌ها، روش‌های جدید علمی، مدیریتی و بازرگانی جامه عمل پوشید.

اهمیت کارآفرینی موجب افزایش تلاش‌ها برای توسعه آن در زمینه گردشگری شده است 

با ورود جامعه‌شناسان و روانشناسان به عرصه مطالعات و تحقیقات پیرامون کارآفرینی و کارآفرینان، ضرورت کارآفرینی در بخش‌های مختلف به ویژه آموزش کارآفرینی بیش از پیش مشهود شده و همین امر موجب افزایش تلاش‌ها برای توسعه کارآفرینی در زمینه گردشگری و آموزش آن در دو دهه گذشته نیز شده است. از طرفی، شرایط دشوار و پیچیده فعالیت‌ها در اقتصاد جهانی و ضرورت ورود به تجارت جهانی نمایانگر آن است که جز با توسعه منابع انسانی خلاق، پرورش یافته و مهارت آموخته در راه اندازی کسب و کارهای نوین، نمی‌توان فعالیتی را در عرصه جهانی ایفا کرد.

همچنین حرکت دولت به سوی خصوصی‌سازی و تاکید بر کاهش تصدی‌گری، مستلزم آن است که شرایط راه‌اندازی کسب و کارهای جدید در بخش خصوصی فراهم شود و این مهم با تقویت آموزش‌های دانشگاهی میسر خواهد بود. در نهایت اینکه، وابستگی و ارتباط تنگاتنگ بخش گردشگری با توسعه پایدار و راه اندازی انواع حرفه‌ها و کسب و کارهای کوچک موجود در کشور به اندازه‌ای است که آموزش کارآفرینی و مهارت آموزی در این زمینه، جز با توسعه برنامه‌های آموزشی مرتبط با بخش‌های مختلف از جمله فناوری‌های نو، صنعت، بازرگانی، حمل و نقل و از طریق ارتباط مستمر با بازارهای جهانی در حوزه‌های مزبور میسر نخواهد شد.

براساس این پژوهش، با توجه به تلاطم در بازارهای جهانی و تنگ شدن حلقه رقابت اقتصادی، وجود پتانسیل‌های گردشگری فراوان در کشور، به دلیل رشد روزافزون گردشگری و افزایش تقاضاهای جدید، انواع گردشگری پایدار نیاز به ترویج و توسعه کارآفرینی در گردشگری احساس می‌شود. نتیجه اصلی حاصل از این مطالعه در ترویج کارآفرینی در صنعت گردشگری به این نقطه تاکید می‌کند که درک فرهنگ و جو کارآفرینانه شرطی لازم برای ایجاد محیط کارآفرینانه توانا به شمار می‌رود.

علاوه بر این، حمایت از کارآفرینان باید از طریق فراهم کردن فاکتورهای انگیزشی مانند مشوق‌ها یا حمایت‌های مالی، تعلیم و تربیت و آموزش مورد توجه قرار گیرد. این فاکتورها می‌توانند به کارآفرینان در مراحل اولیه فعالیت‌های‌شان و همچنین در ایجاد خدمات گردشگری منحصر به فرد و در توسعه پایدار گردشگری کمک کنند.

در نتیجه، باید سیاست‌هایی را که می‌توانند به ایجاد آگاهی‌های عمومی درباره فواید و منافع کارآفرینی در اقتصاد و جامعه کمک کند، ترویج داده شود. تجمیع عناصر کارآفرینانه در تمامی سطوح سیستم آموزشی، توسعه برنامه‌های هدایتی و حمایتی می‌تواند به افزایش سطح توسعه کارآفرینی و شکل‌گیری نگرش‌های مثبت نسبت به کارآفرینی کمک کند.

این پژوهش در کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش‌بنیان، ارائه شده است.

منبع:ایسنا

مرتبط:

ثبت‌نام «تسهیلات کرونا» ویژه گردشگری آغاز شد

بسته‌های حمایتی سوئد برای رونق گردشگری

از پای کار آوردن نیروی انتظامی تا استفاده از راهنمایان گردشگری

طرح “پیوند گردشگری علمی و فرهنگی ایران در آلمان” امضا شد

قرارداد طرح پیوند برای گسترش و ترویج گردشگری علمی و فرهنگی ایران در کشور آلمان امضا شد.

به نقل از روابط عمومی مرکز گردشگری علمی ـ فرهنگی دانشجویان ایران (ISTTA)، رییس این مرکز گردشگری و  هیات رییسه اتاق بازرگانی ایران و آلمان در مراسمی قرارداد طرح پیوند را برای گسترش و ترویج گردشگری علمی و فرهنگی ایران در کشور آلمان امضا کردند. در این مراسم، رحیم یعقوب‌زاده ـ رییس مرکز گردشگری علمی ـ فرهنگی دانشجویان ایران گفت: در سال‌های گذشته بر اثر تحریم‌ها بر همه شاخه‌های ‌مربوط به گردشگری اعم از ارز، ویزا، روابط سیاسی و تجاری فشار مضاعفی تحمیل شد و در نتیجه صنعت گردشگری آسیب بسیاری دید.

او افزود: مرکز گردشگری علمی ـ فرهنگی دانشجویان ایران همواره خواهان رفع این موانع بوده و در این راستا اقداماتی انجام داده است. یکی از این اقدامات تهیه طرح گردشگری پیوند بود که با همکاری جوانان صاحب اندیشه و صاحب ایده طراحی شد. اکنون برای اجرای این طرح، شرکای مطمئنی انتخاب شده که با توجه به فعالیت‌های کم‌نظیری که در حوزه آموزش و مهارت‌آموزی در ایران و آلمان به‌ویژه آموزش‌های مجازی انجام داده است، نماینده ما در کشور آلمان خواهد بود تا برای صنعت گردشگری علمی فرهنگی جامعه دانشگاهی ایران سرافرازی ‌بیافریند.

همچنین سیف‌اله نیک‌نامی، عضو هیات رییسه اتاق بازرگانی ایران و آلمان و مدیرعامل شرکت مهندسی بازرگانی که طرف امضای این قرارداد بود، گفت: این شرکت در نظر دارد برای نیل به اهداف طرح پیوند، فضای تبادل دانشجو، استاد، دانشِ روز و تکنولوژی را بین دو کشور ایران و آلمان برقرار کند. اکنون ما نیازمند پیوند علمی، فرهنگی و تکنولوژیک بین دو جامعه دانشگاهی ایران و آلمان هستیم و در این راستا می‌کوشیم.

او ادامه داد: برنامه ما توسعه دانش و تکنولوژی در راستای اهداف اقتصاد کلان کشور است. برای نیل به این هدف با آلمان کشوری که سوغاتش را دانش و تکنولوژی معرفی می‌کند سال‌هاست که در ارتباط هستیم. ما می‌توانیم از علم و تجربه آلمان برای توسعه ظرفیت‌های داخلی کشور بهره ببریم.

این فعال اقتصادی یادآور شد: گردشگری علمی ـ فرهنگی شامل برگزاری تورهای تخصصی، آموزشی، تجاری، نمایشگاهی، کشاورزی، فرهنگی و صنعتی است. تورهای پزشکی نیز برقرار خواهد بود که مخصوص دانشجویان و استادان این رشته است و نمایشگاه‌های تخصصی صنعتی هم برای مهندسان آینده کشور برپا می‌شود. در یک کلمه این تورهای گردشگری برای جامعه علمی، فرهنگی و دانشگاهی کشور برقرار می‌شود تا تجربه روز دنیا در کنار آموزش‌های آکادمیک به مهارت‌افزایی جامعه دانشگاهی کشورمان منجر شود.

نیکنامی اضافه کرد: تاکید ما ایجاد تحول در نظام آموزشی ایران است. تغییر روند آموزش سنتی به شیوه آموزش دوگانه یکی از مهم‌ترین اهداف ما است. در این شیوه افراد متقاضی دروس تئوری و عملی را با یکدیگر پیگیری کرده و هر یک فرصت شکوفایی و یافتن شغل در حوزه مورد علاقه خود را دارند.

بوطاق خانبوداغی ـ رییس افتخاری و نایب رییس اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان ـ یکی دیگر از حاضران در این مراسم بود که درباره ضرورت ارتباط جامعه دانشگاهی با صنایع و دانشگاه‌های آلمان سخن گفت و اجرای طرح پیوند را در این راستا دانست.

به گفته خانبوداغی، با اجرای طرح پیوند دانشجویان ایران می‌توانند در قالب تورهای آموزشی و صنعتی و بین‌دانشگاهی با صنایع آلمان ارتباط برقرار کنند و به این ترتیب زمینه‌های تبادل اطلاعات و اندیشه برقرار شده که خود مسبب توسعه اقتصادی کشور خواهد بود.

نایب رییس اتاق بازرگانی و صنایع ایران و آلمان در بخش دیگری از سخنانش به تجربیات خود در زمینه انتقال دوره‌های آموزشی MBA به کشور اشاره کرد و گفت: با توجه به این‌که جهاددانشگاهی به شبکه دانشگاهی در کشور دسترسی دارد، اکنون مرکز گردشگری ـ علمی فرهنگی دانشجویان ایران می‌تواند از این ظرفیت بهره برده و با همکاری فعالان بخش خصوصی مانند این شرکت مهندسی بازرگانی که اقدامات بی‌نظیری در حوزه آموزش مهارت‌های فنی مهندسی صورت داده، در انتقال آموزش و مهارت از کشور آلمان به ایران موثر بوده و زمینه‌های شکوفایی آموزشی کشور را با همکاری یکدیگر فراهم کنند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

۳ مکان بسیار دیدنی آلمان

قلعه کوکهم بام کشور آلمان

فرایبورگ، پاییتخت گردشگری آلمان

نقطه‌ای مغفول در گردشگری

یک دکترای گردشگری با بررسی نقش معنویت در گردشگری، گفت: گردشگری در فلسفه آفرینش انسان و جهان هستی ریشه دارد؛ مساله‌ای که در مطالعات گردشگری مغفول مانده است.

به گزارش ایسنا، مهدیه شهرابی فراهانی  – دکترای تخصصی مدیریت گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ و مدیر اداره تحقیق و توسعه پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی – در وبینار گردشگری و معنویت که با سخنرانی استادانی از دانشگاه‌های انگلستان، ایتالیا، پرتغال و ایران برگزار شد، به موضوع «گردشگری و معنویت؛ ارائه رویکرد جدید در مطالعات گردشگری» پرداخت و گفت: گردشگری نه به عنوان تنها یک صنعت، بلکه در فلسفه آفرینش انسان و جهان هستی ریشه دارد و این امر در مطالعات گردشگری مغفول مانده است. معنویت یک رویکرد در گردشگری است که به ماهیت و فلسفه گردشگری اشاره دارد و به تحقق فلسفه خلقت انسانی منجر می‌شود. سفر به عنوان یک فعالیت و اقدام و حرکت انسانی است که گردشگر به وسیله آن معنای زندگی را جست‌وجو می‌کند و در راه شناخت خویشتن، جهان و خالق گام برمی‌دارد.

او ابتدا با تعریف معنویت بیان کرد: نگاه متفاوت به معنویت همزمان با بررسی کردن معنای لغوی آن به همه آنچه به معنی مرتبط می‌شود، تعریف شده است و یا اشاره به نفس کشیدن، امری قلبی و غیر مادی دارد، از این رو بررسی تعاریف معنویت از دو دیدگاه داخلی و خارجی امکان‌پذیر خواهد بود. تعاریف داخلی اغلب جنبه فلسفی داشته و با توجه به رویکرد دینی معنویت را تعریف می‌کنند. به این مفهوم که معنویت در مسیر کسب حقیقت‌جویی و تعالی و نزدیک شدن به خالق هستی محقق می‌شود.

او اضافه کرد: معنویت به عنوان ساحت درونی انسان را از درون به حقیقت الهی پیوند می‌زند، جاذبه‌ها و کشش‌های غیرمادی وجود انسانی از جمله میل به حقیقت جویی، نوع نگرش و جهان بینی انسان به عالم و آدم و نوعی کیفیت روانی در مسیر درک هیبت الهی است. اما در مطالعات خارجی با پراکندگی تعاریف روبه‌رو می‌شویم. از اتصال دینی و ارتباط با خالق هستی گرفته تا سطح شعور و هوش انسان، آگاهی و خودآگاهی، کشف و یافتن حقیقت وجودی انسان، جست‌وجو و کسب معنی و غایت، احساس وابستگی و درهم تنیدگی بین انسان و هستی و در نهایت بعد روحانی انسان و اتصال به ماهیت اصلی انسان تعریف می‌شود.

شهرابی ادامه داد: مجموع تعاریف نشان‌دهنده وجود وجه مشترک از معنویت در دیدگاه‌های مختلف است. وجوه مشترک در تعاریف را می‌توان از سه بعد ابعاد غیرمادی، جست‌وجو و آگاهی و ارتباط بیان کرد. مجموع تعاریف داخلی گویای این مطلب است که معنویت در مسیر ارتباط و اتصال با خالق هستی معنی می‌یابد. از نوع دیدگاه انسان گرفته تا عناصر غیرمادی وجودی و ارتباط با پروردگار. در تعاریف خارجی اما طیف تعریف معنویت گسترده‌تر بوده و از ویژگی‌های انسانی تا ارتباط انسان با هستی و ابعاد روحانی و غیر مادی در مضمون معنویت قرار می‌گیرند.

اما رابطه گردشگری و معنویت چیست؟ این دکترای مدیریت گردشگری در بخش دیگری از این سخنرانی به بررسی این موضوع پرداخت و گفت: گردشگری به واسطه حرکت فیزیکی به گردش ختم می‌شود، یعنی حرکت از یک نقطه و بازگشت به آن پس از طی یک فرایند؛ لذا این گردش نه تنها به جابه‌جایی فیزیکی افراد بلکه به تجربیاتی که برای افراد در پیش از سفر، شروع حرکت از مبدا، گشت و گذار در مقصد و بازگشت به نقطه آغازین سفر ایجاد می‌شوند، وابسته است. از آنجا که سفر گردشگر را به جست‌وجوی معنا سوق می‌دهد، می‌توان گردشگری را به کالبد زاینده معنویت تعبیر  کرد.

وی افزود: در حوزه گردشگری نگاه بدوی به معنویت، آن را به مثابه یکی از عوامل انگیزاننده سفر تلقی کرده است و گردشگر علاقه‌مند به معنویات را فردی می‌داند که برای درک حس متعالی به سفرهای مذهبی و زیارتی می پردازد، حال آنکه دو مقوله مذهب و معنویت در عین مشابهت‌های بسیار، وجه تمایز قابل توجهی با یکدیگر دارند. با وجود رابطه اعم و اخص مذهب و معنویت، مذهب را می‌توان صرفا متمرکز بر تقدس درونی افراد دانست. در حالیکه معنویت دارای ساختاری فرامادی و چندبعدی است که مذهب به عنوان یکی از عناصر آن قلمداد می‌شود. از این رو هر کدام از گونه‌های گردشگری ظرفیت ژرف‌اندیشی و محقق‌سازی سطحی از معنویت را دارا است که به شدت به گیرایی و نقطه نظرات گردشگر وابسته است.

او بیان کرد: از آنجا که تمام رفتار بشر به طور عموم تحت تأثیر ادیان و مذاهب قرار دارد، گردشگری و بی‌شک مفهوم معنویت و رابطه این دو  مفهوم وجود دارد، از این قاعده مستثنی نیست و از آنجا که سفر و حرکت، سبب بازیابی روحی و روان انسان می‌شود، لذا می‌تواند روح انسان را متاثر کرده و سبب القای مبانی معنوی در روح و جان انسان شود. ذکر این نکته نیز حائز اهمیت است که مبانی و مضامین عینیت بخشیدن مفهوم معنویت در افراد، متفاوت بوده و مصادیق گوناگونی برای آن وجود دارد. از این رو سفرهای گوناگون نه صرفا زیارتی می‌توانند مصداق یک عنصر معنوی در روح و جان افراد تلقی شوند. سفر می‌تواند یک رویداد معنوی باشد و گونه‌های غیرزیارتی نیز می‌توانند نتایج معنوی به همراه داشته باشند.

 

شهرابی سپش با اشاره به دسته‌بندی‌های جدید گردشگری با ظهور گرایش‌های نوین، اظهار کرد: برخی محققان گردشگران را به دو دسته مدرن و سنتی تقسیم می‌کنند. کتی اچ. اس. یو و همکارانش گردشگر مدرن را فردی آگاه‌تر و باتجربه‌تر از گردشگر سنتی می‌دانند که به دنبال برقراری ارتباط با طبیعت و ارتقای ابعاد غیر مادی زندگی خود است،  لذا گردشگر مدرن از عینیات فراتر می‌رود و به دنبال کشف حقیقت زندگی و درک معنای حقیقی پدیده‌هاست و روحیه ماجراجویانه و اکتشافی او بستر را برای کسب تجربیات ذهنی فراهم می‌کند.

او بیان کرد: تلاش برای درک معنویت تداعی‌گر مفاهیمی از جمله مقدس، اخلاقی، جوهره خالص، غیرمادی، عقلانی، پالایش فکری و عاطفی و فراطبیعی است. تیلور، نظریه‌پرداز دیگری معتقد است معنویت جوهره زندگی است زیرا هم بر افکار و هم بر اعمال فرد تاثیر می‌گذارد، پس نوعی کیفیت بنیادین انسانی است که زندگی فرد را ارزش بخشیده و متعالی می‌کند. از طرفی برخی مانند هیل و همکارانش بر این باورند که هر تفکر و رفتاری را می‌توان معنوی تلقی کرد و حس تعالی جزء لاینفک معنویت است، لذا  هر آنچه را منجر به شکل‌گیری حس متعالی و مقدس در آدمی است می‌توان معنوی قلمداد کرد. به طور مثال اگر فعل سفر موجب ایجاد حس متعالی در فرد مسافر شود، می‌توان آن را سفری معنوی دانست و الزاما این معنویت از زیارت یا اعمال نظام‌مند مذهبی دریافت نمی‌شود، هر چند که یکی از مهمترین مراجع دستیابی به معنویت گردشگری، مذهبی است.

این دکتری گردشگری اضافه کرد: می‌توان معنویت را در بالاترین سطح هرم نیازهای مازلو دانست،  جایی که انسان از نیازهای فیزیکی و مادی عبور کرده است و با شکل‌گیری نیازهای غیرمادی در ضمیرش، دستیابی به تعالی روح و خودشکوفایی برایش اهمیت ویژه‌ای می‌یابد، لذا برای پاسخ به نیاز اصلی زندگی که در اینجا جست‌وجوگری برای دستیابی به معنا است، به تکاپو می‌پردازد.

او ادامه داد: تعدادی از محققان سفر و گردشگری را به خودی خود مقوله‌ای معنوی می‌دانند، اما برخی دیگر معتقدند معنویت در گردشگری تنها شامل گشت و گذارهایی است که منجر به ایجاد ارزش‌های مقدس و حس متعالی است و این بستگی به دو عامل تعیین‌کننده دارد. اولین عامل انگیزه سفر است، گردشگر مدرن با انگیزه‌هایی توسعه‌یافته‌تر برای برآوردن نیازهای والاتری به سفر می‌پردازد. چرا که آدمی به دنبال یافتن پاسخ برای چرایی‌ها و پی بردن به اینکه از کجا آمده است، به کجا می‌رود و مقصد غایی کجاست، همواره بی‌قراری می‌کند و به دنبال تجربیات جدید، تعامل با افراد جدید و برقراری ارتباط با محیط برای معنابخشی به زندگی خود است. دومین عامل تعیین‌کننده معنویت در گردشگری تجربه ناشی از سفر است،  این در صورتی است که تجربیات غیرمادی رخ دهد و منتهی به ایجاد حس متعالی و تقدس در ضمایر افراد شود. با این حال شناسایی تجربیات معنوی کار بسیار دشواری است، زیرا تجربیات معنوی از آنجا که قابل کنترل و اندازه‌گیری نیست، با انواع دیگر تجربه تفاوت‌های کثیری دارند.

وی گردشگر را در جست‌وجوی معنای زندگی دانست و توضیح داد: گردشگر از این نظر که موجودی متفکر و پرسشگر است، از چرایی هستیِ خود سؤال می‌کند و مطرح شدن این سؤال امری عارضی یا تصادفی و یا ناشی از علل و عوامل بیرونی نیست.  یکی از نشانه‌های زندگی اصیل و جدی، مواجه شدن انسان با این پرسش است. در واقع پرسش از معنای زندگی، بازگشت به پرسش از خاستگاه، مقصد و غایت زیستن آدمی است. غایت و هدف همواره آغازگر تحولات انسان در زندگی است. وقتی این امر دگرگون شود مسیر کوشش‌ها و فعالیت‌های انسان نیز تغییر می‌کند.

او در بخشی از این سخنرانی درباره معنویت در گردشگری گفت: معنویت یکی از معیارهای سلامت گردشگر نیز در نظر گرفته می‌شود. به ویژه در حوزه گردشگری سلامت، در کنار سلامت جسمی، مولفه‌های سلامت روان را نیز مورد مطالعه قرار داده‌اند که در این میان معنویت یک مولفه اصلی است. در این رویکرد که با نگاه سلامت روان به معنویت می‌پردازد، زیارت، یوگا و مدیتیشن را از جمله راهکارهای کسب معنویت با هدف تحقق سلامت گردشگر بیان کرده‌اند. در تحلیل و بررسی مولفه‌های سلامت، از دو دیدگاه معنویت در گردشگری مورد مطالعه قرار گرفته است. یکی با رویکرد دینی و دیگری انگیزه‌های فردی با هدف کسب سعادت، خوشبختی و بالابردن کیفیت زندگی. بر این اساس معنویت در گردشگری مذهبی با انگیزه‌هایی همچون نزدیکتر شدن به خالق، کسب ارزش، پاداش و نتایج نیکو در زندگی بیان شده است.

وی در ادامه بیان کرد: تئوری‌های گوناگونی از معنویت در گردشگری ارائه شده است. در این تئوری‌ها از یک سو معنویت را کاملا همسو با مذهب در نظر می‌گیرند و گویی هدف غایی گردشگری مذهبی است. در سایر تئوری‌ها به صورت نتیجه بررسی شده است، به این مفهوم که نهایت احساس رضایت، حال خوب، خوشبختی و بالارفتن کیفیت زندگی از طریق گردشگری ممکن خواهد بود و در نهایت ماهیت معنوی خواهد داشت. در این راستا الگوی معنویت در ارتباط انسان با خود، جهان پیرامون و خالق هستی تعریف می شود و معنا می‌یابد. معنویت بطن هستی، ماهیت انسانی و همه وجودی است که انسان آن را به وسیله سفر دنبال می‌کند و در جست‌وجوی یافتن آن است.

شهرابی پس از بررسی الگوی مفهومی معنویت و سفر نتیجه گرفت: معنویت امری درونی و فطری و حقیقتی در بطن هستی است که انسان در بستر سفر می‌تواند آن را دریابد. از این رو در مسیر حرکت انسان و ارتباط وی با خود، جامعه، جهان هستی و پروردگار محقق خواهد شد. معنویت در خاستگاه خود با آگاهی، دریافتن، شناخت و حقیقت‌جویی همخوانی داشته و به صورت مفهومی چون معناگرایی بیان شده است، اگرچه این مفهوم در دیدگاه ادیان توحیدی راه‌های شناخت پروردگار هستی، اعتقادات، باورها، و عمل کردن و استمداد فکری و عملی به انجام آیین‌ها و رفتارهای خاص دارد که همگی انسان را به سوی خالق هستی سوق می‌دهد، در معناگرایی نیز طی مسیر تعریف شده و حرکت و فعالیت‌های انسانی را به سوی خالق هستی، برای شناخت و آگاهی بیشتر بیان، می‌داند. انسان معناگرا انسانی است که پا فراتر از امیال مادی گذاشته، از زمین و ماده رهایی یافته و به مراتب بالاتری در عالم معنا گرایش دارد. حال معنا، همان نهایت هستی، شناخت و حقیقت‌جویی بیان می‌شود. حقیقت‌جویی که در بطن حقیقت انسانی نهفته است، لذا مضامین معنوی در فضای سفر با تاکید بر ارتباط انسان با خویشتن، با دیگران، محیط پیرامون و خالق هستی تجلی پیدا می‌کند که در ارتباط طولی با یکدیگر قرار گرفته و در نهایت انسان را به سوی معبود و آفریدگار سوق می‌دهند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

هدف سند توسعه راهبردی گردشگری چیست؟

درخواست‌های معاون گردشگری از سازمان هواپیمایی

هدف سند توسعه راهبردی گردشگری چیست؟

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی گفت: سند توسعه راهبردی گردشگری کشوری دارای بیانیه‌ای ارزشمند بوده که بهبود شرایط توسعه گردشگری جمهوری اسلامی از اهداف آن است.

دکتر مژگان ثابت تیموری  در خصوص سند توسعه راهبردی گردشگری کشور اظهار کرد: مصوبه هیئت وزیران از طرف وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در تاریخ ۱۶ شهریور ماه ابلاغ و برای تمامی دستگاه‌ها و بخش خصوصی نیز ارسال شد؛ در این مصوبه به استناد بند(الف) قانون برنامه پنج ساله ششم که تصویب این برنامه را در دستور کار خود داشت، تمامی دستگاه‌های عنوان شده در این برنامه ملزم شدند تا اجرای این سند بالادستی توسعه گردشگری کشور را در دستور کار خود قرار دهد.

وی افزود: افق پنج ساله این سند تا سال ۱۴۰۴ بوده و اجرای آن عملا از ۱۴۰۰ آغاز و تا ۱۴۰۴ پایان می‌پذیرد، البته از امسال که این دستور ابلاغ شده عملیات اجرایی شدن آن نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ نکته قابل توجه در این سند چشم‌انداز و بیانیه ماموریت ارزشمند آن است. منظور بیانیه ماموریت در این سند، بهبود شرایط توسعه گردشگری جمهوری اسلامی ایران است، به گونه‌ای که به موجب آن حفظ، تقویت، عرضه هویت فرهنگی و ارزش‌های حاکم در جامعه، ارتقای آگاهی و فرهنگ‌سازی در زمینه گردشگری، بهبود رقابت‌پذیری کشور در این حوزه و ارتقای کیفیت تجربه گردشگری از طریق نوآوری و تنوع محصولات گردشگری، عملیاتی شود.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ادامه داد: نکته دیگری که در این بیانیه مطرح شده مربوط به توزیع متوازن زمانی و مکانی سفر در کشور است، این بحث سال‌ها در دستور کار بوده و یادآوری‌های مکرر از سمت مجموعه‌های مرتبط است. وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز بارها در برخی از جلسات به این مورد اشاره کرده و دلیل آن، عدم انطباق برنامه‌ کاری و درسی در کشور است به گونه‌ای که پیک سفر در فصل تابستان، تعطیلات عید و کمی هم ایام دهه فجر است که تقریبا تمامی گروه‌های شاغل امکان سفر دارند، بنابراین فشار زیادی روی زیرساخت‌های گردشگری وارد نموده و لذا برای رقابت در جذب گردشگر متحمل هزینه‌های بالایی می‌شوند که این افزایش هزینه‌ها، به گردشگران نیز فشار اقتصادی زیادی تحمیل می‌کند.

تیموری بیان کرد: در برخی موارد نیز محدودیت‌هایی برای اسکان مسافران به وجود می‌آید که کمک نهادهای عمومی مانند شهرداری‌ها، سالن‌های ورزشی و … جوابگوی نیاز اقامت‌کنندگان در شهرها نیست، پس یکی از موارد مهمی که در این سند ارائه شده و لازم است توجه ویژه‌ای به آن شود، بحث توزیع زمانی و مکانی سفر است. آنچه در حال حاضر با آن مواجه هستیم سفر توده‌ای به مناطق خوش آب و هوا، تنها به سواحل دریای خزر است، درحالی‌ که کشور ایران مناطق زیبای بسیاری در غرب کشور با چشم اندازهای ویژه دارد و زیبایی‌های خاص این منطقه می‌تواند جایگزین ارزشمند آن باشد، پس باید برنامه زمانی سفرها به گونه‌ای تنظیم شود که آب‌وهوای مطلوب جنوب در فصل پاییز و زمستان و ایام غیر پیک سفر تابستانه نیز برای علاقه‌مندان به گردشگری ساحلی و دریایی به راحتی در دسترس باشد.

تقویم زمانی و مکانی باید گردشگرانی با گروه‌های سنی مختلف را جذب کند

وی اضافه کرد: برای مثال شهرهایی مانند مشهد، شیراز، اصفهان، شهرهای شمال کشور و … همواره از انبوه جمعیت گردشگران را میزبانی می‌کنند. این حجم از حضور گردشگر در این شهرها امکانات و خدمات شهری را نیز آن‌گونه متاثر می‌نماید که شهروندان شهرها را نیز با مشکل مواجه می‌کند، اما شهرهایی مانند زابل، زاهدان، بیرجند، کرمان و… که استقبالی از آن‌ها به عمل نمی‌آید، بایستی به گونه‌ای در جدول زمانی و مکانی سفر قرارگیرند. همچنین این تقویم زمانی و مکانی بایستی عملا گردشگرانی با گروه‌های سنی مختلف را جذب نماید مانند بازنشستگان که در ایام غیر پیک سفر نیز بتوانند از خدمات گردشگری با قیمت مناسب استفاده کنند، امیدواریم زیرساخت‌ها و تسهیلاتی که باید در این خصوص در نظر گرفته می‌شد، توسط وزارت خانه‌های مطرح شده در این سند، تامین و تجهیز شود.

عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی ادامه داد: نکته بعدی که در بیانیه ماموریت مطرح شده «تسهیل ورود به فضای کسب و کار گردشگری و اشتغال‌زایی» است، در این بحث دو مشکل وجود دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها بحث صدور مجوزها است، صدور مجوز تمامی فعالیت‌های گردشگری با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بوده و زمانی که پسوندی از یک هویت و مفهوم دیگر از ساختار اجرایی در کنار مفهوم گردشگری مانند گردشگری کشاورزی، گردشگری صنعتی و … مطرح می‌شود، دستگاه‌هایی که به این سیستم وابستگی دارند مانند جهاد کشاورزی و … ورود پیدا کرده و متقاضی یا مدعی اعمال نظر در این حوزه می‌شوند.

ثابت تیموری خاطرنشان کرد: شکی نیست که نظرات کارشناسی آنها، بسیار ارزشمند است لیکن تنها برای این‌که به صورت تخصصی به هدایت حوزه‌ مربوطه بپردازند و فضا را برای ورود گردشگر به حوزه کسب و کار خود که دارای جذابیت است فراهم‌ کنند، اما اینکه برخلاف آن با افزایش بوروکراسی، مانع تسهیل ورود به فضای کسب و کار گردشگری و اشتغال‌زایی عمل‌کنند و مشاغلی مانند کشاورزان، دامداران و … را که بخواهند به دلیل ورود به حوزه‌ی گردشگری، تغییر کاربری به حساب آورند، به نوعی در فرمول‌های فعالیت‌های اقتصادی، مانع‌تراشی محسوب می‌شود. این در صورتی است که اگر به قالب‌های مفهومی فضای گردشگری بپردازیم متوجه می‌شویم تمام فضاهایی که به گونه‌ای جاذبه گردشگری محسوب می‌شوند به نوعی در قالب کسب‌وکار دیگری قرار گرفته‌اند و لزوما بازدید از آن‌هاست که می‌تواند آن‌ها را به عنوان یک جاذبه معرفی و برای گردشگری جذاب کند که لازم است در این خصوص دقت نظر بیشتری صورت‌ گیرد.

وی ابراز کرد: پس باید اجازه دهند، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خود مجوزها را صادر کند و دستگاه‌های دیگر در کنار این وزارتخانه قرار گیرند و کار را تسهیل نموده، کیفیت را ارتقا داده، اشتغال‌زایی را تسهیل کنند و از مانع‌تراشی‌ در این حوزه بپرهیزند.

منبع:ایسنا

مرتبط:

قبرس در تلاش برای احیای گردشگری پساکرونا

شوک دوباره به صنعت گردشگری، اینبار از آسمان!